Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief. |
Woordenboek |
|
Spokaans—Nederlands A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
| |
aaien:: ae {K; gst= at; vdw= ajet}. aak:: •aal:: •alo (zn); •ala (bv); (er zijn vele uitzonderingen, zie desbetreffende lemma's). aalbes:: benda {C}. aalmoes:: pôrket {C}. aalmoezenier:: (legerpriester) verestâ-pryst {C} (RK geestelijke met de rang v kolonel); voor militaire rangen, zie  .aalscholver:: cermrent {C} (L. Phalacrocorax carbo). Aalst:: Aliyst {G}. aambeeld:: hecrân {C}; mecrân {C} (spr: contaminatie v mecre en hecrân). aambeien:: hamorotiys {Cmv}. aamborstig:: sókbasciy {I}. aamborstigheid:: sókbascer {C}. aan:: aanbellen:: bij iemand ~: [argerat-]zefe hôs rast {U}; tevergeefs ergens ~ (men is thuis maar doet niet open): ef zefe korsamÿr. aanbenen:: hurtiy-farte {U}. aanbesteden:: (opdracht) mipkette {K}. aanbesteding:: (opdracht) mipkettos {A}. aanbetalen:: ~ op iets (eerste deel betalen): kanas-kafte furt flaju {K}. aanbevelen:: (=aanprijzen) rekomendere |..ÿje| {K}, mache {K}; ~ aan: nareppe ón {K}. aanbevelenswaardig:: mache-âp {I}. aanbeveling:: (=aanprijzing) rekomendašo {C}, machos {A}, nareppos {C}; een ~ aan iemand: eft rekomendašo ón rast; op ~ van: âfry nareppos/machos pai (vz-uitdr). aanbevelingsbrief:: rekomendere-letra |..ÿje-| {C}. aanbiddelijk:: beri-adore {I}. aanbidden:: adore {K}. aanbidder:: adoratjen {C}. aanbidding:: adoros {A}. aanbieden:: ~ aan: offerte ón {K}, qualostiye ón {K}, veše ón {K} (arch/dl= Liftka); het ~ (aanbieding): qualostiyos {A}; ze bieden me een goede baan aan: óps offerte eft quista jobiy ón gress; te koop ~: ef qualostiye fara póbaros; iets ~ voor 2 herco: ef qualostiye flaju furt  ;aanbieding:: (=aanbod) offertos {A}, qualostiy {C}; (het aanbieden) qualostiyos {A}; in de ~: fara offertos. aanbijten:: (vis: in het aas bijten) yntaje {K; gst= yntat}. aanbinden:: (=vastbinden) feste {K}; (fig: v strijd) markiyne {K}. aanblaffen:: ~ tegen iemand/iets: helderte rast/flaju {K}. aanblazen:: fitrute-armt {K}. aanblijven:: aanbod:: (=aanbieding) qualostiy {C}, offertos {A}; ~ met advies: ógos {C}; het ~ aan iets: ef qualostiy frópjÿ flaju. aanbonzen:: ~ tegen: benše armt {U}. aanboren:: (lett/fig) créne {K}; (v olie) injektere |..ÿje| {K}; (fig) ubere {Kpr}. aanboring:: (lett/fig) crénos {C}; (v olie) injektašo {C}. aanbouw:: (=bijgebouw) suhuflif {C}; (=uitbouw) nefhuflif {C}; (alg: het aanbouwen) âlbos-luft {C}; (het aanbouwen v terras/balkon) xolaros {A}; in ~: lóf ef lâlbos {C}. aanbouwen:: (=bijbouwen) âlbe-luft {K}; (=erbijbouwen: terras/balkon) xolare {K}; (=telen: koren) riffe {K}. aanbranden:: (zodat het vastzit aan de bodem vd pan): ef pónze pân-fest {III}. aanbreken:: aanbrengen:: aandachtig:: kalómba {I}. aandeel:: (=deel) kanas {C}; (effect: geld) fôrmler {C}; een ~ in [de winst]: eft kanas mip [ef quamp]. aandeelhouder:: fôrmlerater {C}. aandenken:: (=souvenir) miyparâ {C}; een ~ aan iets/iemand: eft miyparâ armt flaju/rast. aandienen:: (=aankondigen/aanmelden) kjônde {K}; ik dien hem aan bij de directeur: gress kjônde do luft ef prest. aandikken:: (woorden) riffe {K}; (verhaal) kešâe {K; gst= kešât}. aandoen:: aandoenlijk:: (=zielig) ostraliatan {I}. aandraaien:: (schroef) gre fest {K; gst= gret}; ik draai de schroef aan: gress gre ef fiys lo fest. aandrang:: pafytos {A}, forsos-armt {A}; op ~ van (krachtens): tu {VZ2n}; ik doe het op ~ van jou: gress paine ef tu fimpt. aandrijfas:: ósoe-spil {C}. aandrijven:: (machine) ósoe {K; gst= ósot; vdw= póso}; (=voortdrijven: v kudde) krette {K}; »aansporen. aandrijving:: (machine) ósoos {C}; (kudde) krettsiy {C}. aandringen:: forse-armt {K}, pafyte {K}; Elsa dringt aan om te helpen: Elsa pafyte, den [eup] cÿrtire = Elsa pafyte eupex ÿcÿrtiros; op ~ van iemand: pafytelira pai rast (vz-uitdr). aandrukken:: ~ tegen: ðée sumâ {Upr}. aanduiden:: mâe {K; gst= mât}; (vrnl fig) ÿfattospâšele {K}. aanduiding:: mâos {C}; (=[keur]teken/merk) blâtiy {C}; (opschrift) blâtorm {C}; (vrnl fig) ÿfattospâšelos {C}. aandurven:: ÿrðore {K}, dare [beri] {K}; hij durft het niet aan om te klagen: do nert dare beri gûfque; hij durft dit werk wel aan: do dare jazy dena ÿrôm; »durven. aanduwen:: ~ tegen: ðée sumâ {Upr}. aaneen:: (=aan elkaar) diyst {III}. aaneengeschakeld:: qutva {I}. aaneengesloten:: diyst-clošor {I}. aaneenschakeling:: qutva {Aef}, seriy {C}. aaneensluiten:: (=aansluiten, passen) fitte {U}. aanfluiten:: (fig: =bespotten) stiyne {K}. aanfluiting:: (fig) obezjeros {C}, stiynâ {Aef}; een ~ waard zijn: stiynâ {I}. aangaan:: (vuur/licht) fesstrôle {U}, flecse {Upr}, finne {Upr}; zij ging een huwelijk met hem aan: eup sen finno eft ÿmarianos lef do; (betreffen) farte luft {U}; dat gaat mij niet aan: mittof nert farte luft gress. aangaande:: (wat betreft; met betrekking tot) frópjÿ {VZ}; (=betreffende) bzeurelira {VZ}. aangapen:: (stom aanstaren) gaffe {K}, prule {K}. aangebakken:: (=aangebrand) pân-fest {I}. aangebedene:: fynniy {C}. aangebonden:: kort ~ (gauw driftig): kâperor {I}. aangeboren:: dres-mebar {I}. aangebrand:: (=aangebakken) pân-fest {I}. aangedaan:: (=geëmotioneerd) sovósiy {I}; (=ontroerd) druff-uberor {I}. aangegeven:: »aangeven. aangeklaagde:: (=beklaagde) jiymacc {C}. aangekleed:: (kleren aan) oimeteror {vdw}; netjes ~: âpor {I}. aangekoekt:: rafetiy {I}. aangeleerd:: grecc {I}. aangelegenheid:: (=zaak) pošah {C}, furâs {SC}. aangenaam:: aangepast:: [goed] ~ zijn aan iets/iemand: ef melde fes [quista] ÿrfótos kaf flaju/rast. aangeschoten:: (lett: vogel) kroffiy {I}; (=dronken) wûltiy {I}, ojabriy-muliy {I} (pop), dóm {I} (spr). aangesloten:: (op de telefoon) fest {I}; we hebben telefoon: kirro melde fest fes ef telefonos. aangetast:: ~ zijn (door vocht, bijtende stof): ajare {U}. aangetrokken:: zich ~ voelen tot: lelperre eft ÿrraptos lef. aangeveegd:: ust {I}. aangeven:: (fig: bijzonderheid ed) feskoffe {K}; het ~: feskoffos {C}; ~ aan: armtkette ón {K}; zich ~ (bij politie): publisere |..ÿje| {Upr}; iemand ~ bij [de politie]: publisere rast furt [ef polišo]; het staat aangegeven dat ...: ef frart feskoffe, den .../...lira. aangezicht:: (gelaat) lomkâ {C}, fronta {C}; van ~ tot aangezicht: lÿ lomkâ hiycce lomkâe (rs!). aangezien:: (reden/oorzaak: =omdat/doordat) janof {VG}, lifrostiy {VG} (schr), ma {DT}; ik blijf thuis ~ ik nog veel moet werken: gress tinde fesért, janof gress ÿrômât velk pert; hij blijft thuis ~ het regent: do tinde fesért, janof ef bidale = do ma tinde fesért, ef bidalilóme; de straten zijn glad, ~ het gevroren heeft: ef mirras melde glal, janof ef cryra. aangifte:: publiseros {C}; ~ doen (belasting): declare {K}. aangorden:: (zwaard ed) giyrðe {K}. aangording:: giyrðos {C}. aangrenzend:: prexâiy {I}. aangrijnzen:: frense-armt {K}. aangrijpen:: (fig: te baat nemen) hendre {K}; het ~ (het zich vastklampen): hendros {A}; (=ontroeren) turrene {K}; een ~de voorstelling: eft turrenelira stâgos. aangrijpend:: (emoties opwekkend) turreh {I}. aangroeien:: (=toenemen) inkraše {U}, rÿlempe {U}. aangroeiing:: (=vermeerdering) rÿlempos {C}. aanhaken:: (=vasthaken) klâmare {K}. aanhalen:: aanhaling:: (=citaat) kurareppos {C}, dâlmos {C}; (vrnl schriftelijk) siteros {C}. aanhalingsteken:: (") sitere-ponto |..ÿje-| {C}. aanhang:: (fig) ralaiy {C}, keldestiy {C}. aanhangen:: (leer/religie ed) raliye {K}, echiylke {K}. aanhanger:: (persoon: v leer/religie ed) raliyatjen {C}, keldester {C}. aanhangmotor:: kir-moter {C}. aanhangsel:: (=appendix) rijes {C}. aanhangwagen:: (=caravan) jukâklo {C}; ~tje (achter fiets ed): juklot {C}. aanhankelijk:: affionom {I}. aanhankelijkheid:: affionomiy {A; mv=enk}. aanharken:: râstele {K}. aanhebben:: (dragen: v kleren) lelperre-armt {K}, imetere {K} (dl= Centraal-Berref); hij heeft zijn nieuwe schoenen aan: do vende fes ef kleter musts. aanhechten:: (=vasthechten) feste {K}. aanhechtingspunt:: fixe-ponto {C}. aanhef:: gâle {C}; (gezang ed) tsento {C}; (v brief) prucra {C}. aanheffen:: (gezang ed) tsentoe {K}. aanhitsen:: (=ophitsen) môrtéše {K}. aanhitsing:: (=ophitsing) môrtéšos {C}. aanhoorder:: (=toehoorder) fe-ušer {C}. aanhouden:: aanhouding:: (=arrestatie) vôrdros {C}. aankap:: (=kapplaats) axos {C}. aankijken:: aanklagen:: (=aanbrengen) jiyme {K}. aanklager:: jiymer {C}. aanklampen:: (iemand aanspreken) fânche {K}; (iemand aanschieten) lassote {K}. aankleden:: (kleding aantrekken) oimetere {K}; de moeder kleedt haar dochter aan: ef sientur oimetere sener ûsto; het ~: helbios {C}. aankleding:: (v feest ed) oimeteros {C}. aanklikbaar:: (met de muis) lâkliykamiy {I}; de plaatjes zijn ~: ef tjefts melde lâkliykamiyn. aanklikken:: (met de muis) lâkliyke {K}. aankloppen:: bij iemand ~ om (geld ed): lâclenpe rast furt flaju {K}. aanknopen:: (relatie) jÿndrare {K}; (gesprek) fulle {K}; het ~: jÿndraros {A}; fullos {C}. aanknoping:: (relatie) jÿndraros {A}; (gesprek) fullos {C}. aanknopingspunt:: (fig) fixe-ponto {C}. aankomeling:: finnatjen {C}. aankomen:: aankondigen:: (=aandienen/aanmelden) kjônde {K}; ik kondig hem aan bij de directeur: gress kjônde do luft ef prest. aankondiging:: (=aanmelding) kjôndos {C}. aankoop:: lorerdos {A}. aankoopbelasting:: lorertâx {C} (als iemand iets koopt voor een bedrag dat hoger is dan het bruto jaarinkomen, betaalt hij 2,6% van dat bedrag aan de fiscus; het betreft hier typisch de aanschaf v onroerend goed, dure auto's, plezierjachten, kunst of antiek). aankoopsom:: lorerdepecc {C}. aankoper:: (=koopman) lorerdater {C}. aankrijgen:: aanleg:: aanlegplaats:: (alg) garos {C}; (v schip) kaffarsÿr {C}. aanlegsteiger:: tjôg {C}, stygg {C} (dl= Tjemp/Plefô). aanleiding:: tsazzos {A}; ~ geven tot: tsazze {K}; naar ~ van: tsazi {VZ2n}; naar ~ van de slechte kritiek voel ik er niet zo veel voor om de voorstelling te gaan zien: tsazi ef tildâ critiycs: gress nert miypare beri lutterafe ef stâgos. aanlengen:: (met water verdunnen ed) gvenke {K}. aanleren:: belde {K}, fôrdare {K}; (v gewoonte) putte-armt {K; vdw= potter-armt}; het ~: puttos-armt {A}. aanleunen:: ~ tegen (lett): haiyrume sumâ {U}. aanliggend:: (hoek) lunne {I}. aanlokkelijk:: raptroiy |ratr..| {I}. aanlokken:: (fig: =aantrekken) raptre |ratre| {K; gst= rapeter; wst= rapt•; vdw= râpet}. aanlokking:: raptros |ratr..| {A}. aanloop:: (=start) start {C}. aanloophaven:: kaffarte-port {C}. aanloopprobleem:: start-môntyos {A}. aanlopen:: aanmaakhout:: finne-cÿrot {Sef}; finne-bures {S} (spr). aanmaken:: (licht/vuur) finne {K}; (=vervaardigen) furtriffare {K}; (v sla ed) sôpe {K}. aanmanen:: palleharbe {K}. aanmaning:: palleharbos {Crs}. aanmatigen:: zich ~: érchûve {K}. aanmatigend:: érchûvelira {I}. aanmatiging:: érchûvos {A}. aanmelden:: zich ~: publisere |..ÿje| {Upr}; zich ~ bij: kjôndare {K}; ik meld me aan bij de directeur: gress kjôndare ef prest; iets ~ bij: tijâreppe flaju luft {K}. aanmelding:: (=aankondiging) kjôndos {C}. aanmerkelijk:: lelperrelira ef progrâm; kafzerfen {I}. aanmerken:: risâne {K}; (=opmerken) remarce {K}; (in aanmerking nemen) cônsidere [lo] |..ÿje| {K}. aanmerking:: risânos {C}, ÿzerfos {C}; in ~ komen: ef vende kaf ef ÿzerfos; in ~ komen voor iets: bermare kaf flaju {U}; in ~ nemen (=aanmerken): cônsidere [lo] |..ÿje| {K}; niet in ~ nemen (uitsluiten): eâre {K}; het in ~ nemen (beschouwing): cônsideros {A}. aanmeten:: zich iets ~ (fig): prap lâkre flaju {Kpr; gst= lâkret}. aanminnig:: (=aanvallig) lyrren {I}. aanmoedigen:: xóbrâbe {K}. aanmoediging:: xóbrâbos {A}. aanmonsteren:: (zeelui) zaloe-fes {U}. aanmunten:: drure {K}. aannemelijk:: xâreâ {I}; (=aanvaardbaar) quiyralôg {I}. aannemelijkheid:: xâreé {SC; rs= xâreet}; (=aanvaardbaarheid) quiyralôgiy {A}. aannemen:: aanneming:: aanpakken:: aanpassen:: (=passen: v kleren) trije {K; gst= trit}; wilt u de broek ~?: aftel gÿrs tritavy ef bof?; ~ aan: ÿrfótare ón {K}; zich ~ aan: ÿrfóte ón {E; vdw= ÿrfotiy}. aanpassing:: ÿrfótos {A}. aanplakbiljet:: toyclómmos {C}, kjônder {C}. aanplakbord:: liysta {C}, kjônde-sinn {C}. aanplakken:: kjôneldeste {K}. aanplant:: (plantage) plânta |plÂnta/plântA| {C; mv= plântaes}. aanplempen:: (=aanstampen) stie {K}. aanplemping:: (=aanstamping) stios {C}. aanporren:: (=aanstoten) flûpake {K}. aanprijzen:: (=aanbevelen) rekomendere |..ÿje| {K}, mache {K}. aanprijzing:: (=aanbeveling) rekomendašo {C}, machos {A}. aanpunten:: (punt maken aan) pontoe {K}. aanraden:: iemand iets ~: naxyfole flaju ón rast {K}. aanraken:: (=beroeren) jabie {K}, tuše {K}; (=betasten) tušare {K}; niet ~ (afblijven van): qufferte {K}; niet ~! (als opschrift): nÿf tušôsta!, nÿf vûmsôsta!. aanraking:: (=betasting) tušos {C}; in ~ komen met (fig: geconfronteerd raken met): tygtjapâre {K}. aanrakingspunt:: côntakte-ponto {C}. aanranden:: (=verkrachten) prelde {K}; quiysta-mentÿje {K; gst= --mentÿt; wst= --mentÿ•}. aanrander:: (=verkrachter) prelder {C}. aanranding:: (=verkrachting) preldos {C}; quiysta-mentÿjos {C}. aanrecht:: (in keuken) luf {C; mv= lufa}. aanreiken:: ~ aan: armtkette ón {K}. aanrekenen:: iemand iets ~: ÿrtare rast furt flaju {K}. aanrichten:: (=veroorzaken/teweegbrengen: schade) ciyfe {K}, qugle {K; gst= qugg}; schade ~: ef ciyfe/qugle sgâtos; een feestmaal ~: ef qugle eft feninner. aanrichting:: (veroorzaking v schade) ciyfos {C}. aanrijden:: aanrijgen:: (kralen, laarzen) répe {K}. aanroepen:: (=oproepen) rupke-kaf {K}. aanroeping:: (=oproep) rupkos-kaf {A}. aanroeren:: (onderwerp) kéne {K}. aanrollen:: ~ en breken van golven (op strand): surde {U}. aanrukken:: merte-armt {U}; laten ~ (v wijn): kirturare {K}. aanschaffen:: juste {K}; het ~ (aanschaffing): justos {A}. aanschaffing:: (wat aangeschaft is) justos {C}; (het aanschaffen) justos {A}. aanschieten:: (lett: v vogel) kroffe {K}; (fig: iemand aanklampen) lassote {K}; [komen] ~ (toesnellen): tnade {U}; (kleren snel aandoen) armtklâme {K}. aanschijn:: (=gelaat) fronta {C}. aanschouwelijk:: (=duidelijk) clerr {I}. aanschouwelijkheid:: clerâ {C}. aanschouwen:: kaftorke {K}. aanschouwing:: kaftorkos {A}. aanschrappen:: (met een streep markeren) lÿnte {K}; (v lucifer) flecse {K}; het ~: flecsos {C}. aanslaan:: aanslibbing:: idefonisa {C}, frûnsper {C}, (kan ook rivier- of meeroever zijn) cvemp {C} (dl= Tjemp/Ales). aanslibsel:: cvempiy {S}. aansluiten:: armtôle {K}; (op telefoonnet) feste {K}; (=aaneensluiten, passen) fitte {U}; ~ op: cônekše {K} (trein, bus). aansluiting:: armtôlos {C}; clošâf {C}; (=connectie) cônekšo {C}; (trein, bus) cônekšos {C}; we hebben de ~ gemist: kirro ef cônekšos perde; een ~ van A: eft cônekšos rifo A (= men kan overstappen van de aankomende trein A op een vertrekkende trein B); een ~ op A: eft cônekšos armt A (= men kan overstappen van een aankomende trein B op de vertrekkende trein A); (deze terminologie vindt men vooral in spoorboekjes ed). aansmeren:: (v muur ed) smenne {K}; (fig) iemand iets ~: pote flaju ón rast {K}. aansnijden:: (taart) erfentunne {K}. aansnijding:: (taart) erfentunnos {C}. aansnoeren:: (=vastsnoeren) klempe {K}. aanspoelen:: svâme-armt {U}; aangespoeld voorwerp: svâmos-armt {C}; er liggen heel wat dingen aangespoeld op het strand: xanân svâmôsta-armt melde kaf ef ager. aanspoeling:: svâmos-armt {C}. aansporen:: (=porren) éne {K}; (=opjagen) croje {K; gst= crot; vdw= crôjâs of regelm.} (dl= Lomky/Tigof); iemand ~ tot iets: ÿrzoze rast helkara flaju; lufténe flaju ón rast |luftÉne| {K}. aansporing:: (=porring) énos {C}; (fig) ÿrzozos {A}; crojiy {C} (dl= Lomky/Tigof). aanspraak:: (tegen elkaar praten) pjôlos {A}; (recht) clémos {A}; ~ maken op: cléme {K}. aansprakelijk:: clémate {I}; iemand ~ stellen voor iets: ef pilde ef clémos ón rast frópjÿ flaju. aansprakelijkheid:: clémos {A}; wettelijke ~: clémos âfry ef lacs (afk= CâL). aanspreektitel:: ellerijos {C}. aanspreken:: aanstalten:: ~ maken om: armtloine {K} (met genominaliseerd ww); âtemelira beri; hij maakt ~ om te vertrekken: do armtloine ef ÿpratos; do âtemelira beri prate. aanstampen:: stéfe {K}; (=aanplempen) stie {K}. aanstamping:: (=aanplemping) stios {C}. aanstappen:: flink ~ (er de pas inzetten): istebe {U}. aanstaren:: (staren naar) qume helkara {U}; vol verbazing ~: qumare {K}; onbeleefd lang ~ (wegkijken): kestprule |..sp..| {K}. aanstekelijk:: ÿrzozelira {I}, imitiy {I}. aanstekelijkheid:: imiter {A; mv=enk}. aansteken:: aanstellerij:: chusstiy {C}. aanstelling:: (=benoeming) šÿrtycos-armt {A}, fesperkošos {A}. aansterken:: miltefe-armt {U}. aanstevenen:: ~ op (=aansturen): lone fes {U}. aanstichten:: šyne {K}; (onheil ed) qugle {K; gst= qugg}. aanstichting:: šynos {A}; (onheil ed) quglos {A}. aanstippen:: (terloops noemen) ÿrlânte {K}. aanstoken:: (ruzie) raptre |ratre| {K; gst= rapeter; wst= rapt•; vdw= râpet}. aanstonds:: (=weldra) dra {I}, kelt {III}. aanstoot:: ~ geven: hûlme {E}; het ~geven: hûlmos {A}; ~ nemen aan: hûlmare {K}; het ~nemen: hûlmaros {A}. aanstoten:: (=aanporren) flûpake {K}. aanstrepen:: (met een streep markeren) lÿnte {K}. aanstreping:: lÿntos {C}. aanstrijken:: (v lucifer) qubre {K; gst= qupp}; (v muur: met cement ed) pâlme {K}. aansturen:: ~ op (=aanstevenen; lett): lone fes {U}; (fig) nolce ef tiyn helkara. aantal:: nûmp {C}; het ~ vaststellen van: nûmpe {K}. aantasten:: tâste {K}. aantasting:: tâstos {C}. aantekenboekje:: notimip {C}. aantekenen:: (brief) réchiyse {K; vdw= réchiys}; (=noteren) kafstinde {K}, muðe {K}; het ~: muðos {C}; (aantekening[en] maken) nôtice {K}. aantekening:: (=notitie) kafstindos {C}, muðos {C}, muðâ {C}, nôtica {C}; ~[en] maken (aantekenen): nôtice {K}; [goede/slechte] ~: mârc {C; mv= merc}. aantikken:: (snaar ed) ticre {K}. aantocht:: chabôrtos {C}, cÿranos {C}; in ~ zijn: quvârpje {U; gst= quvârpt}. aantonen:: sfsyce |sfyke/sefsyke| {K}; het ~: sfsycos |sfykos/sefsykos| {C}. aantoning:: (het aantonen) sfsycos |sfykos/sefsykos| {C}. aantrappen:: (met de voet aanstampen) ðette {K}; (motor v motorfiets) kyke {K}. aantreden:: ef giffe armt lÿnt. aantreffen:: (=vinden) minkede {K}; (=ontmoeten/tegenkomen) méte {K; vdw= méts}; elkaar ~: méte {Upr; vdw= méts}; de collega's die elkaar aangetroffen hebben: ef méts côlegjes. aantrekkelijk:: (alg) ôsemah {I}; (uiterlijk) tu'errt {I}; een ~ voorstel: eft ôsemah šÿrtyc; zij is ~: eup arfine helkara ef tu'errtiy {A}. aantrekkelijkheid:: (uiterlijk) tu'errtiy {A; mv=enk}. aantrekken:: aanvaardbaar:: (=aannemelijk) quiyralôg {I}. aanvaardbaarheid:: (=aannemelijkheid) quiyralôgiy {A}. aanvaarden:: (aanbod) putte-armt {K; vdw= potter-armt}; (reis/eis/plicht) quiyrâše {K; vdw= quiymp of regelm.}. aanvaarding:: (aanbod) puttos-armt {A}; (reis/eis/plicht) quiyrâšos {A}. aanval:: xÿjaros {C}, âtacos {C}; (op voedsel) erfentunnos {C}; snelle en korte ~ (v leger): tundos {C}. aanvallen:: xÿjare {K}, âtace {K}; ~ op (voedsel): erfentunne {K}; plotseling ~ (van korte duur): tunde {K}. aanvallig:: (=aanminnig) lyrren {I}. aanvalsoorlog:: âtacÿsÿr {C}. aanvang:: (=begin) finne {C}, finnos {A}; erfentunnos {C}; een ~ nemen: erfentunne {Upr}. aanvangen:: (=beginnen) finne [beri] {E}; ~ met: ÿzâmstjece |..stjece/..stece| {K}. aanvangssnelheid:: jelpjeve-vitešo {C}; (natuurkundig) jelvi {C}. aanvankelijk:: ÿzâmstjeche |..steche| {III}. aanvaren:: ~ tegen (ongeluk veroorzaken): kafkarée {K}. aanvaring:: (lett) kafkaréos {C}. aanvatten:: (=beetpakken) lelde {K}; (=stevig vastgrijpen) riye {K; vdw= rao}. aanvechtbaar:: pallefartatt {I}. aanvechten:: (fig: =bestrijden) pallefarte {K}. aanvechting:: (fig: =bestrijding) pallefartos {Ars}; (fig: =neiging) bugos {A}. aanvegen:: tygtjauste {K}; (=vegen) uste {K}; het ~: ustos {C}; dorre bladeren ~ en verbranden: zaare {K}. aanvliegen:: (fig: iemand) axe {K}. aanvoegen:: (=aanvullen) afule {K}; (=bijvoegen) riješe {K}. aanvoegend:: ~e wijs (taalk: conjunctief): cônjunktiviy {C}, uengepainn {C}. aanvoeging:: (=aanvulling) afulos {C}. aanvoelen:: centare {K}; (=voelen) cente {K}; het ~ (aanvoeling): centaros {A}. aanvoeling:: (het aanvoelen) centaros {A}. aanvoer:: snora {C}, trânsportašo {C}. aanvoerder:: (=leider) lydres {C}, lytt {C} (arch). aanvoeren:: (lett) trânsportere |..ÿje| {K}; (=leiden) lyde {K}; (redenen, argumenten) xafollée lef {U}; hij voert een goede reden aan: do xafollée lef eft quista baso. aanvoering:: lydos {C}; onder ~ van: fes ef lydos pai (vz-uitdr). aanvraag:: (=verzoek) linnos {C}, prÿme {C}, pryos {A}. aanvragen:: (paspoort ed) prÿme furt {U; vdw= prÿtt}; het aangevraagde paspoort: ef prÿtt pâs. aanvullen:: (=aanvoegen) afule {K}. aanvullend:: (=verder) liliy {I}; ~e informatie: liliyn informaša (mv). aanvulling:: (=aanvoeging) afulos {C}. aanvullingsbegroting:: nefÿozos = suÿozos {C}. aanvullingsblad:: (bij een losbladige uitgave ed) afulafiy {C}. aanvullingsexamen:: jÿšede-eksâm = --exâm |ks| {C}. aanvuren:: (=inspireren) inspirere |..ÿje| {K}; (fig: =ophitsen) flecse {K}. aanvuring:: (fig: =ophitsing) flecsos {C}. aanwakkeren:: (lett/fig) armtriffe {K}. aanwakkering:: (lett) armtriffos {C}; (fig) armtriffos {A}. aanwas:: armtleldos {C}; (=toename) inkrašos {C}. aanwenden:: ~ voor: kelde-mip ón {K}. aanwennen:: zich ~: kurae {K}. aanwenning:: (=gewenning) kuraos {A}. aanwensel:: tesâniy {C}, plô'inâ {C}. aanwezig:: aanwijzen:: (lett) prabare {K}; (=bedoelen) calijanone {K}. aanwijzend:: ~ voornaamwoord: prabaroroni {C}. aanwijzing:: (=bedoeling) calijanonos {A}; (=instructie) praba {C}. aanwinst:: panôzjec {SCef}; (vrnl lett) truff {C}; die nieuwe fauteuil is een hele ~: dena kleter kreslô melde eft ubâfta truff. aanwrijven:: iemand iets ~: kaftrûnige rast ón flaju {K}. aanzegger:: (dorpsomroeper; die het nieuws en de sterfgevallen in een dorp meedeelt) rélvâs {C}. aanzetten:: (motor) finne {K}, gre-fes {K; gst= gret--}; (vet maken) fette {E}; (fig: opjagen) ðée {K}, croje {K; gst= crot; vdw= crôjâs of regelm.} (dl= Lomky/Tigof); ~ tot (zorgen dat iemand iets doet) kafrakle helkara {K; gst= kafrakk}; hij heeft mij tot nadenken aangezet: do gress kafrakle helkara ef ÿkuramiyparos. aanzetting:: (fig: opjaging) ðéos {C}. aanzien:: aanzitten:: ~ aan het diner: viylke fes dinelo {U}. aanzoek:: mÿzer {C}; (huwelijk ed) demandiy {C}. aanzwengelen:: (v motor) poirare {K}. aap:: kloitt {C; mv= klôt}; in de ~ gelogeerd zijn: ef feldre kaf ef dufja-ferdu; daar komt de ~ uit de mouw!: eft idesakoos melde!. aar:: (=halm) hâlm {C}. aard:: (=soort) frenvu {C}; van tijdelijke ~: fes fortos frenvu; van dien ~ dat ...: rifo frenvus ur vrôks, den ...; (=karakter) carakterr {SC}. aard•:: (=bodem•) pazzo• {PX}; »aarde. aardappel:: cartôlk {C}, pomelade {C}; (klein: krieltje) potafy {C}. aardappelbovist:: (paddestoel) fâkomm-cartôlk {C} (L. Scleroderma citrinum). aardappelmesje:: quâstiy-knyfo {C}. aardbei:: mentusar {C}. aardbeiboom:: qumôs {C} (L. Arbutus unedo). aardbeivlinder:: mâlva-flyddere {C} (L. Pyrgus malvae). aardbeving:: prajilaicô {C}. aardbol:: claba {C}. aarddistel:: tiffug-pâpšérr {C} (L. Cirsium acaulon). aarde:: aardgas:: pazzogaza {Srs}; [verzamelnaam voor] ~ en aardolie en steenkool: ciytrón {C}; (ciytrón bevattende; van ciytrón gemaakt) ciytróniy {I}. aardhommel:: moflÿr {C} (L. Bombus terrestris). aardig:: (=vriendelijk) flifados {I}, piaquan {I}; (=leuk) mindoh {I}; ~ zijn tegen iemand: ef melde flifados armt rast; ~ vinden (mogen): nrÿte {K}; ik vind hem wel ~: gress nrÿte jazy do. aardigheid:: (=grap) flifader {C}. aarding:: (het verbonden-zijn met de aarde) ciytravintaros {C}. aardkluit:: prosôciy {C}. aardleiding:: (in de grond) pazzolâftos {Crs}; (die een apparaat met de aarde verbindt) ciytravint-lâftos {C}. aardmuis:: pazzorât {Crs} (L. Microtus agrestis). aardolie:: pazzool (pazzoool) {Srs}; [verzamelnaam voor] aardgas en ~ en steenkool: ciytrón {C}; (ciytrón bevattende; van ciytrón gemaakt) ciytróniy {I}. aardrijkskunde:: ciytifkâ {C}, geografijâ {C}. aardrijkskundig:: (=geografisch) geografise {I}. aards:: clabaiy {I}, ciytraventô {I}. aardsatelliet:: clabaxaftos {C}. aardschok:: clabachycos {C}. aardverschuiving:: tujen {C}. aars:: (=anus) bliyf {C}. aarts•:: ark• {PX > zn}. aartsbisschop:: arkbiyšôp {C}, mennbiyšôp {Crs}. aarvederkruid:: plônsor fedre-krutt {C/S} (L. Myriophyllum spicatum). aarzelen:: cecÿre {U}; hij aarzelt om te antwoorden: do cecÿre, den do vertare. aarzeling:: cecÿros {A}. aas:: (=lokvoer) notéšâ {C}; (op speelkaart) poiros {A}. aaskever:: scôl-zârer {C} (L. Necrodes littoralis). abattoir:: (=slachthuis) vlemótsért {C}. abces:: (=gezwel) fitrutos {C}. abdij:: âbiy {C}. abdis:: âbiysa {C}, âbess {C} (mv= âbesses). abeel:: witte ~ (populier): blakker peple {C; mv= peplân} (L. Populus alba). abnormaal:: (=ongewoon) nenôrmala {I}. abnormaliteit:: nenôrmalitiy {C}. abonnee:: âbonematjen {C}. abonnement:: âbonementa {C}; »abonneren. abonneren:: zich ~ op: âbonemere |..ÿje| fes {U}; ik abonneer me op de Amagene (ik neem een abonnement op de Amagene): gress âbonemere fes Amagene; ik abonneer Petriy op de Amagene: gress kette eft Amagene-âbonementa ón Petriy. abortus:: abortiy {C}. abri:: (=wachthuisje: bus/tram) isÿqu {C}. abrikoos:: aberkô {C}. abrikozenboom:: aberkôs-vildul {C}. abrupt:: môðitiy {I}. absent:: (=afwezig) noik'mi {I}. absoluut:: (=beslist) gû {I}; (volstrekt; niet relatief) kirgif {I}; ~ niet: noi gû; ~ niet (geenszins): pasoðami {I}. absorberen:: (=inzuigen) stûlée {K}. absorptie:: (=inzuiging) stûléos {C}; (als Erg-ritueel bij het vollemaansfeest) stûléos, Stûleeos {C}. abstract:: âpstracc {I}; ~ substantief (in de Spok taal alle woorden die in dit woordenboek met "{A}" zijn gemerkt): âpstraccer {A}; ~e voorstelling (v iets): âpstrahašo {C}. abstraheren:: âpstrahere |..ÿje| {K}. abstrahering:: âpstrahašo {C}. abt:: âbat {C}, âbe {C}. abuis:: fotel {C}; per ~ (abusievelijk): na fotel. abusievelijk:: (per abuis) na fotel {C}. acacia:: witte ~: robinja {C} (L. Robinia pseudo-acacia). academie:: akademiy {C}; zie ook Academies in .academisch:: akademise {I}. accent:: (alg) âksent {C}; (fig: =nadruk) purfa {C}; acuut ~ ('): akutt {C}; ~ leggen op (fig: betonen): purfille {K}; het ~ leggen: purfillos {A}. accentueren:: âksentuere |..ÿje| {K}. accentuering:: âksentueros {C}. acceptabel:: dres-putte-âp {I}. acceptatie:: âksepteros {C}, dres-puttos {A}. accepteren:: âkseptere |..ÿje| {K}, dres-putte {K}. acceptgirokaart:: kafte-dres-puttos {C}. accessoire:: âsesoriy {C}. accidentatie:: (terrein) jekos {C}. accijns:: âksenns {C}; zie ook Accijnzen in .accommodatie:: âkomodašo {C}, fescÿrbatt {C}. accompagnement:: malodé-šentôf {C}. accoord:: akort {SC}; zeggen dat je met de koop ~ gaat (een koop beslissen): ðôpecce {K}; accoord! (OK!): quts!. accordeon:: (=trekharmonica) trekke-vluto {C}. accountant:: notatjen {C}. accu:: (=batterij) âku {C}, bateriâ {C; rs= bateriât}. accuraat:: (=nauwkeurig) ypâramiy {I}. accuratesse:: (=nauwkeurigheid) ypâramos {A}. ach:: ~!: âke!. Achilles:: Akills {N}; de snelvoetige ~: rittâtiffug-Akills. Achilleshiel:: (fig) Akills-hyliy {C}. Achillespees:: (lett) akillsoblô {C}. acht:: achten:: quppe {K}; ik acht hem een groot man: gress quppe do lo eft hupster merater; gewenst ~: jóchée {K; vdw= jóchet}; ik acht het uitgesloten dat ...: gress quppe lo šâmsÿrt, den/..lira; we worden geacht om ...: kirro melde fes ef qupp beri .... achtentwintig:: tenerg {TW}; (rekenkundig) tensa-âke {TW}. achter:: achteraf:: (=uiteindelijk) mintofess {III}; (=naderhand) blefÿrs {I}. achteraf-weg:: (=binnenweg) kronomirra {C}. achterbaks:: lurr {I}, simajelira {I}. achterbalkon:: (tram) blef-plât {C}, blef-bâlcon {C}. achterband:: (fiets/auto) blef-bent {C}. achterblijven:: achterdek:: blefdec |..ft..| {C}. achterdeur:: (=keukendeur) temperat {C}. achterdocht:: miypos-armt {A}, omber {Aef}; met ~ bespeuren: âskânare {K}. achterdochtig:: miypelira-armt {I}, omber {I}; zeer ~ persoon: šâfpe-siker {C}. achtereen:: somperiy {I}; drie dagen ~: dur somperiyn terrats. achtereenvolgens:: arfinelira {II}; de ~ beproefde middelen: ef arfinelira chéft nôziys. achtereind:: (alg) blefponto {C}; (=zitvlak) trunntiyn {C}; zo stom als het ~ van een varken: lo pûl lo Lotôlmensten. achterelkaar:: (=opeenvolgend) fôlgelira {I}. achteren:: van ~ (plaats): blefa {III}; naar ~ [toe] (beweging): blefae {III}. achtergebleven:: ~ zijn (=achterblijven; niet opgeruimd zijn) hâtse {U}; er is veel stof ~: pert tûst hâtse. achtergesteld:: blefsÿrtor {I} (minder begunstigd). achtergevel:: tempruttôs {C}. achtergrond:: bleteffat {C}; op/in de ~: bleteffatiy {I}. achterhalen:: (zoeken) flamete {K}; (ontdekken) ÿtrempe {K}; de politie heeft de dief achterhaald: ef polišo ef zâft flamete; we moeten de gegevens identiteit [zien te] ~: kirro ÿtrempûs ef kettosz/identitiy; (te voorschijn halen) pâre-minkÿr {K}. achterhoede:: knûšâ {C}, limmerân {Crs}; (vrnl fig) blef-gerdros {C}; uit de ~ naar voren komen: merte {U}; het naar voren komen uit de ~: mertos {C}. achterhoofd:: iðella {C}; ik ben niet op mijn ~ gevallen: gress nert mebaro fes ef aðiyk móns; iets in zijn ~ hebben/houden: ef lelperre/wencate flaju fes ef blef-brenkâ. achterhouden:: (=inhouden: geld/iets v waarde) migûe {K}; (niet willen weggeven) zuttre {K; gst= zutts}. achterin:: bleffes {I}. achterkant:: blefovap {C}. achterkleinkind:: nefpyzô = supyzô {C}. achterland:: blefšark {C}. achterlaten:: achterlicht:: (auto/fiets) trunntat {C}, blefâtat {C}. achterlijk:: (niet bij de tijd: zaken; debiel: persoon) blefmiypiy {I}; (stom) drâmp {I}. achterlopen:: (klok) haltoare {U}. achterna:: (richting) blef {VZrs}, blefminkÿr {VZ}. achternaam:: familijâ-quanka {C} (in Spok: de meestal dubbele achternaam, gedragen door de ouders en hun kinderen); »familienaam; zie ook Achternamen in .achternagaan:: (volgen) kafsompe {K}; het ~ (achtervolging): kafsompos {C}. achternalopen:: (lett) farte-minkÿr {K}. achternarennen:: (lett) zyle-minkÿr {K}. achternazitten:: (lett: =najagen) tukstfarte |..ksf..| {K}. achterneef:: nefoluquy = suoluquy {C; rs= ..oluqute}. achternicht:: nefšâfla = sušâfla {C}. achterom:: blefkest {I}. achterop:: blefkaf {I}; het kind zit ~ (de fiets bijv): ef efanty feldre blefkaf {I}; (vgl:) het kind zit achter op de fiets: ef efanty feldre blefkaf {VZ+VZ} ef pitter. achteropkomen:: (inhalen) logyre {K}. achterover:: bleftess {I}. achterplecht:: blefdec |..ft..| {C}. achterpoot:: bleflippio {C; rs= bleflippót}. achterstallig:: luftopjÿgiy {I}; ~ onderhoud: miptrekke-naliycos {A}. achterstand:: blefchy {Aef}; ~ hebbend (met achterstand): blefchy {I}; (het achterblijven) ispsótos {C}. achterste:: achtersteven:: (v schip) blefmét {C}. achterstevoren:: furtablefa {III}. achtertuin:: (klein: in stad) temparâbe {C}; ([groot:] bij vrijstaand huis): gart {C}. achteruit:: prôât {III}; ~ omhooggaan: ecÿrlafe {U}; de auto rijdt achteruit de helling op: ef oto ecÿrlafe helkara ef plaju. achteruitgaan:: achteruitgang:: (lett: het achteruitgaan) blefaros {C}; (=verloop/verval) temp-flectros {C}; (verslechtering/verlies van reputatie) tiympos {A}; (fig: =terugloop) idevendaros {A}; (=degradatie/degeneratie) slompos {A}; (fig: verslechtering) ðédamarte {SC}. achteruitkijkspiegel:: (in auto) prôâtzerfi {C}. achteruitlopen:: (lett: achteruitgaan, -rijden) blefare {U}. achteruitrijden:: (=achteruitgaan) blefare {U}. achteruitstellen:: (fig: =opzijzetten) ðée bleftess {K}. achteruitzetten:: (lett: tafel ed) prôâte {K}. achtervoegsel:: (=suffix) mipfiy {C}. achtervolgen:: (vervolgen) klynše {K; vdw= klynšet}. achtervolging:: (vervolging) klynšos {C}; (het achternagaan) kafsompos {C}; (te voet) fartos-minkÿr {C}. achterwaarts:: blefÿr {I}. achterwege:: ~ blijven: tÿrtole {U}; het ~ blijven: tÿrtolos {A}; ~ laten: tÿrtolare {K}; het ~ laten: tÿrtolaros {A}. achterwerk:: (=bil) âlbât {C}. achterwiel:: blef-trôchâ {C}. achterzijde:: blefovap {C}; (andere kant) gep {C}. •achtig:: •erÿ {SX > add}; roodachtig: mindefiterÿ; heesterachtig: srialyotûerÿ; nachtmerrie-achtig: kâsleccerÿ. achting:: quppos {A}, mulk {C}. achtvoud:: nalatimiy {C}. acteur:: (man die optreedt) âktôr {C}, stâgatjen {C}. actie:: âkšo {C}; (=activiteit) klymâ {C}; in ~ komen (handelen): kafpaine {E}. actief:: (=arbeidzaam) âkteff {I}; ~ zijn (in werking zijn) âkteffe {U}. actieradius:: âkšo-raðus {C}. actievoeren:: âkšo-qugle {U; gst= --qugg}. activiteit:: âktivitiy {SC}; (=actie) klymâ {C}; zie ook Toeristische activiteiten in .actrice:: âktôra {C}, stâgatjena {C}. actualiteit:: âktualitiy {SC}. actueel:: âktuela {I}. acuut:: érpâfiy {I}; ~ accent ('): akutt {C}. Adam:: Adâm {J}. adamsappel:: Adâm-geffy {C}. adder:: (gifslang; onbekend in Spok) quento {C} (L. Vipera berus); (sprkw) er schuilt een ~ onder het gras: eft zlako tyjare fes ef kles. adderwortel:: wÿss-moftos {C; mv= --moftosz} (L. Polygonum bistorta). additief:: (taalk: Spok woordklasse die bv en bw omvat, in dit woordenboek gemerkt met "{I}", "{II}" of "{III}") afuler {C}, riješer {C}. adel:: kniteg {C}; van ~ (=adellijk): knitegiy {I}; zie ook Adel in .adelaar:: (=arend) art {C}, égiyliy {C} (poe) (in niet-poëtische taal wordt met égiyliy vrnl "steenarend" bedoeld: L. Aquila chrysaetos). adelborst:: (alg: cadet bij marine) cadett {C}; (marinerang in Spok) ajudent-mennofeserr {Crs}; voor militaire rangen, zie .adellijk:: (van adel) knitegiy {I}. adem:: aderm {C}; buiten ~ raken: farte-zléf {U}; op ~ komen (uitblazen): fesaderme {E}; opgelucht ~ halen (herademen): nâs-ûeme {U}; naar ~ snakken: ef funse furt fôrs {C}. ademen:: aderme {U}; (hoorbaar) ûeme {U}. ademhaling:: adermos {C}; (hoorbaar) ûemos {C}. ademing:: adermos {C}. ademloos:: (luisteren ed) ûeme-silens {I}. adequaat:: âp-trusske {I}. ader:: ksiyg {C}, vÿn {C}; (laag steenkool of erts in de grond ed) streg {C}. adertje:: (bv op insektenvleugel) tec {C}. aderverkalking:: arteriôklerosiy {C}, vÿnkâlkos {C}. adieu:: ~!: aðiye!. adjectief:: (taalk); »additief. adjudant:: ajudent {C}. adjudant-onderofficier:: (land- en luchtmacht) seršent-majoriy {C}, (vrw) seršent-majora {C; mv= --majoras}; (marine) ajudent-suofeserr {C}; voor militaire rangen, zie .administrateur:: lajjefatjen {C}. administratie:: âtministrašo {C}, lajjefos {C}; ~ voeren (administreren): lajjefare {K}; het voeren van de ~: lajjefaros {C}. administratief:: âtministrateff {I}, lajjeftiy {I}. administreren:: (administratie voeren) lajjefare {K}. administrering:: (het voeren van de administratie) lajjefaros {C}. admiraal:: (alg) âtmerall {C}; (hoogste rang, alleen in oorlogstijd) âtmerall-generalo {C}, (vrw) âtmerall-generala {C; mv= --generalas}; voor militaire rangen, zie .adolescent:: (=puber) mrest {C}. adrem:: (spontaan: geen blad voor de mond nemend) nâfxu {I}; (vrijpostig: niet op zijn mondje gevallen) wufta-sgârf {I}. adres:: aderessôs {C; mv/rsmv= aderessôsa}; aan het verkeerde ~ komen (fig: de verkeerde voor je hebben): pojare {U}; zie ook Spokanische adressen in .adresboek:: (algemeen) zâre-mimpit {C}; (officiële staatsuitgave) zâreramâ {C}. adsorberen:: (=inzuigen) stûlée {K}. adsorbtie:: (=inzuiging) stûléos {C}. adverbium:: (taalk); »additief. advertentie:: âtvertenšo {C}, lânðos {C}. advertentiebureau:: yošéme-buro {C}. adverteren:: âtvertere |..ÿje| {U}, lânðe {U}. advies:: (goede raad) naxyfolos {A}; een dringend ~: eft ðéelira naxyfolos; aanbod met ~: ógos {C}; voor ~ over een geschikte hypotheek, ...: frópjÿ ef naxyfolos kura eft empajiy smurflu'ettos, .... adviseren:: âtvisere |..ÿje| {K}; aanbieden en ~: óge {K}. adviseur:: âtviserr {C}. advocaat:: afbakenen:: (lett/fig) kilârfe {K}; (fig) bûe {K; gst= bût}. afbakening:: (lett/fig) kilârfos {C}; (fig) bûos {A}. afbeelden:: (lett) jynte {K}; tjefe {K}. afbeelding:: (lett) jyntomiy {C}; (het afbeelden) tjefos {C}; (=plaatje) tjeft {C}. afbellen:: (telefonisch afzeggen: v afspraak ed) krÿše-tijâ {K}; het ~ (telefonische afzegging): krÿšos-tijâ {C}. afbestellen:: ojelste-tijâ {K}. afbestelling:: ojelstos-tijâ {C}. afbetalen:: luftkafte |lufk..| {K}; gedeeltelijk ~ (en de rest wordt kwijtgescholden): friyme {K}. afbetaling:: luftkaftos |lufk..| {A}; op ~: lef luftkaftos; op ~ kopen: ef lorerde fes ef luftkaftos. afbladderen:: (verf) kirene {U}; het ~; afgebladderde [stukken] verf: kirenos {C}. afblaffen:: (=afsnauwen) sparste {K}; iemand die anderen graag afblaft: sparste-kijjiys {C}. afblaffing:: (=afsnauwing) sparst {C}. afblijven:: (laten zoals het is; niet aanraken) kirture {K}; blijf van die vaas af! (laat die vaas staan!): kirture-tûe ef vasa!; ~ van (niet aanraken): qufferte {K}. afborstelen:: râge {K}. afbouw:: (lett) âlbaros {C}. afbouwen:: (lett) âlbare {K}. afbraak:: (het afbreken: tak ed) tundarÿnos {C}; (=sloop) terftos {C}; (het slechten) ideâlbosiy {A; mv=enk}. afbranden:: bure {E}; (tot de grond toe verbranden) fjojabure {U}. afbreekstreepje:: (in Spok: =) tunder {C}. afbreken:: afbrokkelen:: (lett) ôtre {K; gst= ôtt}, lepe {K}. afbrokkeling:: ôtros {C}. afdak:: (=luifel) qujoh {C}; (dak zonder wanden) logjâ {C}. afdalen:: (alg: omlaag gericht zijn) monente {U}; (alg: zich omlaag bewegen langs helling ed) kjârte {K}; (=neerdalen) idexâmée {U}; snel ~ (langs helling): flûfe {U}. afdaling:: (=neerdaling) idexâméos {C}; (=helling) kjârtos {C}; snelle ~ (langs helling): flûfos {C}. afdanken:: (=afschrijven/opgeven) prence {Krs}; ~ en door een ander vervangen: zaprence {K}; wij hebben een nieuwe koelkast gekocht [en de oude weggedaan]: kirro ef frigidara zaprence; »afgedankt. afdanking:: (=afschrijving) prencos {A}. afdekken:: caribe-tijâ {K}. afdekking:: caribos-tijâ {C}. afdelen:: (in afdelingen onderverdelen) ÿrzjôdele {K}; het ~ (afdeling): ÿrzjôdelos {C}. afdeling:: (v kantoor/ziekenhuis ed) ÿrzjôðiy {C}; (het afdelen) ÿrzjôdelos {C}. afdelingshoofd:: (=chef) cÿrater {C}. afdichten:: (=dichtmaken) klahere {K}. afdichting:: klaheros {C}. afdichtring:: grent-riyn {C}. afdingen:: (op de prijs) tÿrtebyte {U}; (alg) ~ op: mipqufrate {K}. afdinging:: (op de prijs) tÿrtebytos {C}; (alg) mipqufratos {C}. afdoen:: afdragen:: (opdragen: v kleren) šûrstÿne {K}, ideÿtine {K}; (v geld) rÿke {K}. afdrijven:: (v schepen) idexijere {U}; (v onweer) kimme {U}. afdrogen:: kÿponje {K; gst= kÿponn; wst= kÿpon[j]•}; het ~: kÿponjos {C}. afdruiprek:: kÿponje-râc {C; mv= --rec}. afdruk:: (=indruk: v voetstap ed) fesðéos |..stj..| {C}; (v teken: in was ed) press {C}; (reproductie) kabitiyn {C}; (=afschrift, afschrijving) copy {C}. afdrukken:: (lett: v voetstap ed) fesðée |..stj..| {K}; (v teken: in was ed) presse {K}; (=afschrijven) copye {K}; (v boeken/tekst) kabie {K}. afdwalen:: (lett: langzaam de juiste route uit het oog verliezen) pinne-tijâ {E}, xurgae {U}; (fig) ~ van: frute-tijâ rifo {U}; weg die men al ~de heeft afgelegd: pinnosiy {C}. afdwaling:: (lett) pinnos-tijâ {C}. affectie:: (=genegenheid) affectos {A}. affectief:: affectiy {I}. affiche:: (=poster) poster {C}. affix:: (taalk) klâmarer {C}. afgaan:: Afgaans:: (bv) âfganist IIef; ~e vrouw: Âfganistâna {Cef}. afgang:: afgebrand:: (=verbrand) nestep {I}. afgedankt:: (=afgeschaft) melt {I}; ~ zijn (niet meer gebruikt worden): tlazre {U; gst= tlass; wst= tlaz•}. afgehandeld:: ~ worden: kestûae {U; gst= kestûat}. afgeknapt:: (fig: fysiek/geestelijk ingestort) kniykiy {I}; het ~-zijn: kniykos {A}. afgeleefd:: prérp {I}; ~ raken (verzwakken door ouderdom): prérpe {U}; (=afgetobt) poiror-luft-slaveren {II}. afgelegen:: afgemat:: (=uitgeput) pâraðoh {I}, câmme {I}. afgemeten:: (=afgepast) késoriy {I}; (kortaf, uit de hoogte) toh = tô {I}. afgepast:: (op maat gebracht) tûrgiy {I}; (=afgemeten) késoriy {I}. afgerond:: (=klaar/voltooid) zett {I}; ~e hoek: slaquðos {C}. afgeschaft:: (=afgedankt) melt {I}; (=vervallen) dÿfiiy {I}. afgesproken:: (=overeengekomen) leniy {I}; afgesproken! (OK!/in orde!) quts!, lenn! (pop). afgestemd:: ~ [op]: gazeût [ón] {I} (ón is vz). afgestudeerde:: miptremper {C} (iemand die zijn (universitaire) studie heeft afgerond maar (nog) geen baan heeft). afgetobt:: (=afgeleefd) poiror-luft-slaveren {II}. afgetrapt:: (schoenen) lâtôrtor {I}. afgevaardigde:: deputt {C}. afgeven:: (=bezorgen) luftmÿze {K}; (=verstrèkken) mipkette {K}; (verf/vuil) xoge {U}. afgewist:: ust {I}. afgezaagd:: (lett) ororor (vdw); (fig) keldariy {I}; (weinig origineel) ferk {I}; stuk ~ hout: krâtstiyn {C}. afgezant:: lozôstjemm {C}. afgezien:: ~ van (betrekking: =buiten): dotoje {VZ}; ~ van het slechte weer was het een fijne wandeling: ef tildâ wónzol dotoje ef, eft olla mirros meldo. afgezonderd:: (=apart) iy'ass {I}. afgietseldiertje:: infusorjâ {C}. afgifte:: (=bezorging) luftmÿzos {C}; (=verstrekking) mipkettos {C}. afglijden:: ~ van (lett): zâgnare {K}. afgod:: todiô {SC; rs= todiet}; (fig) adores {C}. afgrendelen:: (lett) môðite {K}. afgrendeling:: môðitos {C}. afgrijselijk:: (=afschuwelijk) ezanyjo {I}; chuqug {I} (dl= Bloi); een ~ voorval: eft ezanyjo {Aef}; »verschrikkelijk. afgrijselijkheid:: (afgrijselijk ongeluk) ezanyjo {Aef}. afgrijzen:: (=afschuw) ezanyjo {Aef}; chuquges {SC} (dl= Bloi). afgrond:: (=ravijn) gôrg {C}, wódenn {C}; sermen {C} (dl= Centraal-Liftka). afgunst:: (afgunst||bewondering) monslâ {SCid}; afgunst: kinur monslâ; afgunst hebben tegen iemand (jaloers zijn op iemand): ef lelperre monslâ ûqu rast; de afgunstige man: ef merater lef eft kinur monslâ. afgunstig:: »afgunst. afhakken:: axÿne {K}. afhalen:: (v bed) mipputtare {K}; (schoonmaken v bonen ed) lâtrekke {K}; ~ van (trein/vliegtuig ed): pârare rifo {K}; tijdstip van ~ (v trein ed): pâraros {C}. afhandelen:: (v zaak) tijâreverte {K}; (fig: afwikkelen) mipwoiyste (mipoiyste) {K}; afgehandeld worden: kestûae {U; gst= kestûat}. afhandeling:: (ve zaak) tijârevertos {A}; (fig: afwikkeling) mipwoiystos (mipoiystos) {A}. afhangen:: ~ van iets: quankare flaju {K}; ~ van iets/iemand: ef zerfe natumt ón flaju/rast (ón is vz); het hangt ervan af: ef zerfe natumt. afhankelijk:: (onzelfstandig) natumtiy {I}; ~ [van]: natumt [ón] {I} (ón is vz); ~ van (bepaald wordend door): zytt {VZ}; de hoogte van de belasting is ~ van die van het inkomen: ef tâx-hupsteriy melde zytt ef fes-jalos-ôc; de aantrekkingskracht neemt ~ van de afstand af (neemt met de afstand af): ef trekke-armt-crâf âcÿre zytt ef distânt. afhankelijkheid:: (onzelfstandigheid) natumtiy {Aef}. afhebben:: (=afmaken: met nadruk op de "voltooiing") dÿfe {K} (perfectief); Pyt maakt/heeft om 5 uur zijn werk af: Pyt dÿfe sener ÿrôm kest 5 zurt. afhechten:: (draad) sfârðe {K}. afhechting:: (draad) sfârðos {C}. afhouden:: (lett: boot ed) wencate-tijâ {K}; het ~: wencatos-tijâ {C}; ~ van: miptaffe luft {K}; hij houdt Pyt van zijn werk af: do miptaffe Pyt luft groft ÿrôm. afkammen:: (kritiek leveren; de grond in boren) fâlmpe {K}, xÿje {Krs; gst= xÿt}. afkamming:: (slechte kritiek) fâlmpos {C}, xÿjos {A}. afkappen:: (lett) axÿne {K}; (bruusk afbreken: gesprek) môðite {K}. afkapping:: (fig: gesprek) môðitos {C}. afkeer:: fÿkriyf {Aef}, gót {SC}; ~ inboezemen (afstoten): ÿrmlesende {K}; een ~/hekel van/aan onbekende dingen of personen ve andere generatie/vreemd ras: nâltiyne {I}. afkerig:: fÿkriyf {I}, gótiy {I}; ~ zijn van iets: ef melde fÿkriyf fes flaju; een man die van veel dingen ~ is (aan veel de pest heeft): eft fÿkriyf merater. afkeuren:: baxeske {Krs; gst= baxess}; (=verwerpen) cÿrapljôce |..pjô../..plô..| {K}; sterk ~ (=laken): chola'âte {K}; schandelijk vinden en ~: nitre {K; gst= nitt}; (v soldaat) netâpe {K}. afkeurenswaardig:: râgt {I}, nitre-âp {I}; dat wat sterk ~ is (dat wat te laken): chola'âtt {SC}. afkeuring:: nitros {A}; (=verwerping) cÿrapljôcos |..pjô../..plô..| {A}; sterke ~: chola'âtos {A}; zijn ~ uitspreken over: ef chaquinde-mip sener nitros-chola'âtos kura. afkijken:: (=spieken) jepsare {K}. afknappen:: (lett: knakken) stâcce {U}; (plotseling afbreken) spéce {U}; (fig: het fysiek/geestelijk niet meer aan kunnen) kniyke {U}; het ~ (afknapping): kniykos {A}; iets waar men van/op afknapt (fig: afknapper): kniykos {C}. afknapper:: (fig: iets waar men van/op afknapt) kniykos {C}. afknapping:: (lett: het knakken) stâccos {C}; (fig: het afknappen) kniykos {A}. afknippen:: (ruw, met happen): weste {K}; het ruw ~: westos {C}. afkoelen:: šege {K}. afkomen:: afkomstig:: ~ uit/van: mešanô {VZ} (betrekking). afkondigen:: (=proclameren) rupke-fes {K}; een wet ~: ef kjônde eft lacs. afkondiging:: (=proclamatie) rupkos-fes {A}. afkooksel:: (=extract) izart {C}. afkopen:: spâkare {K}. afkoping:: spâkaros {C}. afkorten:: (ve woord) porte {K}. afkorting:: portos {C}. afleggen:: afleiding:: (dat wat afgeleid is) qu'errepos {C}; (het afleiden [uit]) qu'errepos {A}; (geestelijk) hûrxy {SC}. afleren:: quirche {K; gst= quirs}; iemand iets ~: ðoféne flaju ón rast {K}; het ~: quirchos {A}. afleveren:: (goederen) luftpâre |lufp..| {K}; ([opgedragen] werk) mipðobiyre {K}; de schilder heeft slecht werk afgeleverd: ef verfuto eft tildâ ÿrôm mipðobiyre. aflevering:: (goederen) luftpâros |lufp..| {C}. afloop:: (vloeistof) sput {C}; (=einde) dÿfos {A}; (v tijd) grens {C}; (=uitkomst) mip-arfinos {A}; na ~ van: mintof ef dÿfos kura. aflopen:: aflossing:: (wacht/persoon) vrašos {C}; (schuld) feskaftos {A}. afluisteren:: nutare {K}; het ~: nutaros {C}; afgeluisterd gesprek: nutaros {C}. afmaken:: (=volbrengen) jizjÿe {K; gst= jizjÿt; vdw= jiystâs}; (=afhebben: met nadruk op de "voltooiing") dÿfe {K} (perfectief); Petriy maakt/heeft om 5 uur zijn werk af: Petriy dÿfe sener ÿrôm kest 5 zurt; (doden) prence {Krs}. afmaking:: (=volbrenging) jizjÿos {A}; (doding): prencos {C}. afmatten:: châfare {K}; (=uitputten) ef vende fes klao; dit werk mat me af (put me uit): gress vende fes klao pai dena ÿrôm; câmane {K} (dl= Tjemp/Plefô). afmattend:: câmann {I} (dl= Tjemp/Plefô). afmatting:: (=uitputting) klao-vendos {C}. afmeten:: (maat nemen) messe {K}. afname:: (=vermindering) âcÿros {C}, krišos {C}. afnemen:: afneming:: (het afpakken) stjoftôos |stof..| {C}; (examen) gâfjos {C}. afpakken:: (=afnemen) stÿle {K}; iemand iets ~: ef stjoftôe flaju ón rast |stof..| {K}; het ~: stjoftôos |stof..| {C}; wringend ~ (ontfutselen): idefutsie {K}; iemand iets ~: ef idefutsie flaju mip rast. afpersen:: (lett: een gasbuis ed) sóðe-kaf {K}; (fig) ÿgeše {K}, geše {K} (arch/poe); iemand ~: ef qugle stjoftôl ón rast stjoftôl |stof..| {C}. afpersing:: stjoftôl |stof..| {C}, ÿgešos {C}, gešos {C} (arch/poe). afraden:: (=ontraden) idexyfole ón {K}; het ~ (ontrading): idexyfolos {A}. afranselen:: (met zweep) tesmriye |M| {K}; (alg: erop los slaan) ÿoðe {K}, râfe {K}. afranseling:: (met zweep) tesmriyos |M| {C}; (alg) ÿoðos {C}. afrasteren:: barere (bârere) kest/kusamat {U}; hij rastert het weiland af (hij zet een hek om/langs het weiland): do barere kest/kusamat ef blufk. afrastering:: barera (bârera) {C}; gazen ~/hek: râf {C}; van een metalen ~ voorzien: râfe {K} (dl= West-Liftka/Tigof); schapen binnen een metalen ~: râfor hâpyjas. afreageren:: spépe {U}; het ~: spépos {C}. afreis:: (=vertrek) pratos {C}. afrekenen:: (=betalen) kafte {K}; mag ik even ~?: kolpert zjol? (pop). afremmen:: (lett) pramsare {K}; het ~ (afremming): pramsaros {C}; (fig) ÿpjare {K}; ef kette prams ón; het ~ (afremming): prams-kettos {C}. afremming:: (lett: het afremmen) pramsaros {C}; (fig) ÿpjaros {A}, prams-kettos {C}. africhten:: kóvate {K}; (v valken voor de valkenjacht) gédre {U; gst= géter}; het ~ (v valken): gédros {C}. africhting:: kóvatos {C}. afrijden:: (v erf/pont ed) rifonnufire {K}; de auto's rijden de pont af: ef otos rifonnufire ef nûrcus. Afrika:: Afriy {G}. Afrikaan:: Afro {Cef}. Afrikaans:: afromen:: romyare {K}. afronden:: (getal) pluzarje {K; gst= pluzarr}; (taak/onderzoek/hoek/scherpe kant) slaquðe {K}; (fig: gesprek/onderzoek) sfârðe {K}. afronding:: (getal) pluzarjos {C}; (lett: ronde hoek) slaquðos {C}; (fig: taak/onderzoek) slaquðos {A}; (fig: gesprek/onderzoek) sfârðos {A}. afschaffen:: chabe {K; gst= chabet; vdw= chaper}, nâs-ôrganisere |..ÿje| {K} (euf). afschaffing:: chabos {C}, nâs-ôrganisašo {C} (euf). afscheid:: hatoos {C}; ~ nemen van iemand: hatoe ón rast {U}. afscheiden:: (vocht) njaare {K}; (distilleren) izarde {K}; zich ~: mipsivve {U}; (=afzonderen) disjungere |..ÿje| {K}; het zich ~ (afscheiding): mipsivvos {C}. afscheiding:: afschepen:: ~ met: idelate armt {K}. afscheping:: idelatos {A}. afschermen:: (lett) paafte {K}. afschermend:: (lett) paafâ {I}. afscherming:: (=scherm) paaftos {C}; (het afschermen) paafâ {Aef}. afscheuren:: (intrans) kreche {Upr}; (trans) piylase {K; vdw= piylasô}, kreche {K}; hij scheurt het papier af: do piylase/kreche ef kornin. afschieten:: (=doodschieten: dier) reve {Krs}; (wapen) miplade {K}; het ~ (wapen): miplados {C}. afschilderen:: (geheel schilderen) verfutare {K}. afschrift:: (=copie) dubla {Cef}; (=afdruk, afschrijving) copy {C}. afschrijven:: (waardevermindering) mitahue {K}; (=afdanken/opgeven) prence {Krs}; (=afdrukken) copye {K}; iets ~ ve bankrekening: mipputtare flaju rifonn eft zolle-nota. afschrijving:: (waardevermindering) mitahuos {A}; (=afdanking) prencos {A}; (=afdruk, afschrift) copy {C}. afschrikken:: kjope {K}. afschrikking:: kjopos {A}. afschrikwekkend:: kjopiy {I}. afschuiven:: (iemand die altijd alles op een ander afschuift/een ander de schuld geeft) liyrshos-ketter {C}. afschuw:: katšer {C}; vol ~: katšeriy {I}; (=afgrijzen) ezanyjo {Aef}. afschuwelijk:: (=afgrijselijk) ezanyjo {I}, katšeriy {I}; (=verschrikkelijk) chuqug {I} (dl= Bloi). afslaan:: (lett: richting) gre {K; gst= gret}; (fig: verzoek) revuse {K}; (v motor) brûpare {E}. afslag:: (afrit; het afslaan ve weg) grefiy {C}. afsluiten:: afsluiting:: afsnauwing:: (=afblaffing) sparst {C}. afsnijden:: (met mes) ba'efrÿne {K; gst= baefrÿn}; (=afsteken: kortere weg nemen) ef putte sto'efy luft; iemand de weg ~: ef barere ef weg furt rast. afsnijding:: (met mes) ba'efrÿnos {C}. afspelen:: (grammofoonplaat ed) kuramerre {K}; zich ~ (=gebeuren): realisere |..ÿje| {E}. afspraak:: (overeenkomst/belofte) nâmpi {C}; (voor een bezoek) querg {C}, quergos {A}; op ~: âfry ef quergos; een ~ met iemand maken: ef riffe eft quergos lef rast; zakelijke ~: ÿnâmpi {C}. afspreken:: iets ~ met iemand (bezoek plannen): querge flaju ón rast {K}. afstaan:: ~ aan: fômpe piti {K}. afstammeling:: dokverfer {C}. afstammen:: ~ van/uit: dokverfe {K}. afstamming:: dokverfos {C}; hocilos {A}. afstand:: afstandelijkheid:: xolijatos {A}. afstandsbediening:: portdreutos |pordr..| {C}. afstappen:: (lett: v fiets/stoep) idelappe {E}; (fig: v onderwerp/idee) jûmpre {K; gst= jûmper; wst= jûmp[r]•}; het ~: jûmpros {A}. afsteek:: (kortste weg) sto'efy {C}. afsteken:: (met beitel of spade) xôtÿne {K}; (boot) prame {K}; (vuurwerk) bedare {K}; (=afsnijden: kortere weg nemen) ef putte sto'efy luft; ~ tegen (=uitkomen tegen: kleur ed): kéte armt {U}. afstellen:: (apparaat/ontsteking in auto ed) vyche {K}; opnieuw ~ (bijstellen: machine/ontsteking): yge {K}. afstelling:: (apparaat/ontsteking in auto ed) vychos {C}; (=bijstelling: machine/ontsteking) ygos {C}. afstemmen:: ~ op: gazeûte {K; vdw= gazeût}. afstempelen:: stâmpe {K}. afstempeling:: stâmpos {C}. afsterven:: (langzaam sterven: bos ed) doétare {U}. afstevenen:: ~ op (fig): tôze {K}. afstoffen:: (lett: stof verwijderen) idetûste {K}; (alg: schoonvegen) grÿðe {K}; het ~: grÿðos {C}. afstompen:: mipquistuxe {K}. afstomping:: mipquistuxos {A}; idebrenkâos {C} (pop). afstotelijk:: ÿrmlesendelira {I}. afstoten:: (=afstuiten, afweren) gróvéne {K}; (afkeer inboezemen) ÿrmlesende {K}; (van de hand doen) ef sÿrte luft ef stovy. afstoting:: ÿrmlesendos {A}. afstropen:: (=aftrekken: vel ed) brine {K}; het ~ (het aftrekken); afgestroopt vel (v paling ed): brinos {C}. afstuderen:: ~ in: miptrempe {K}. afstuiten:: (=afstoten, afweren) gróvéne {K}; ~ op (fig): stóte sumâ {U}. aftaaien:: (er tussenuit knijpen): bautoe {K; vdw= bauter} (pop). aftakelen:: aan het ~ zijn: ef jepsarelira sener béliy. aftakeling:: clajos {C}. aftakken:: ~ van: zvyge mip {U}; de industriespoorlijn takt af van de hoofdlijn: ef arânkaôm zvyge mip ef mennarânka. aftakking:: (fig) zvygos {C}. aftands:: (heel oud) gôlnurpiy {I}; fara Stentkô |stenkô| (dl= Berref). aftap:: (aftapping) jepsaros {C}. aftappen:: jepsare {K}. aftapping:: ([af]tap) jepsaros {C}. aftappunt:: (stroom/gas/water) lydos {C}. aftekenen:: (=paraferen) ÿrûše {K}; (lett/fig) zich ~: psétlace {E}; zich ~ tegen (lett/fig: contrasteren met): psétlacare {K}. aftekening:: psétlacos {C}. aftocht:: rémmatân {Crs}; de ~ blazen: ef kjônde ef rémmatân. aftrappen:: (schoenen) tôrte-tijâ {K}. aftreden:: hintare {Upr}; het ~ (aftreding): hintaros {C}. aftreding:: (het aftreden) hintaros {C}. aftrek:: (korting) lesiy {C}; (gewild zijn) trekk {C}; ~ vinden: trekke {E}. aftrekken:: aftreksel:: (van kruiden) miyna {S}; (=extract) bruos {K}. aftreksom:: (=aftrekking) lesos {C}. afvaardigen:: lozôstje {K; gst= lozôster; vdw= lozôstjey}; het ~ (afvaardiging): lozôstjos {A}. afvaardiging:: lozôstjos {C}. afvaart:: (=vertrek) pratos {C}. afval:: (restmateriaal, vuilnis) miptiyn {C}; defekšo {S} (euf/officieel); (v geloof) apostaše {SC}. afvallig:: (v geloof) apostašiy {I}. afvalstof:: miptiyn {C}. afvalstoffenheffing:: miptiyn-tâx {C}. afvegen:: (alg) uste {K}; (met borstel) brûste-tijâ {K}; (=afdoen: met een vochtige doek) ducce {K}. afvlakken:: mâdriye {K}, ole {K}; het ~: olos {C}. afvoer:: (goederen) gabanos-tijâ {C}; (het afvoeren: v [overtollig] water ed) ðuzyos {C}; (=afwatering) ðuzy {C}. afvoeren:: (=vervoeren) gabane {K; vdw= gabent}; (=wegvoeren) gabane-tijâ {K; vdw= tijâgabent}; (v [overtollig] water ed) ðuzye {K}. afvoering:: (goederen) gabanos-tijâ {C}. afvoerpijp:: (v water) ðuzyer {C}; (riool) njame-jéns {C}. afvragen:: zich ~: dâlme {E}, tjyme {E}. afvuren:: flecse {K}; een revolver ~: ef flecse eft grerefjéns; het ~ (v wapen): flecsos {C}. afwaaien:: »waaien. afwachten:: quÿare {U}. afwas:: (=vaat: om te wassen) toknufÿ {C}; tiyns-ur-tiynstes {Cmv}; de ~ doen: ef lukte ef toknufÿ. afwassen:: (=wassen) lukte {K}; (de vaat doen) toknufÿe {U}. afwatering:: (het afvoeren van overtollig water) ðuzy {C}. afweer:: (=vermijding) albos {A}; (=noodweer) devendos {C}. afweergeschut:: ideplanoos {C}. afwegen:: (lett) drakare {K}; (fig) mortéše {K}; af te wegen; het ~ waard (fig): zoôfðâ {I}. afweging:: (lett: het afwegen) drakaros {C}; (fig) mortéšos {A}, zoôfðâ {Aef}. afwenden:: gre-tijâ {K; gst= gret-tijâ}, grÿne {K} (dl= Bloi/Tjemp/Plefô). afwending:: (=wering) tijâgros {C}. afwennen:: (=ontwennen) idequgme {K; gst= idequgg}. afwenning:: (=ontwenning) idequgmos {A}. afweren:: (=afstuiten, afstoten) gróvéne {K}; (=schuwen) albe {K}. afwerend:: ~ gebaar (lett): xliffa |X| {C}. afwerken:: (netjes maken) skâfe {K}. afwerking:: (het afwerken) skâfos {C}; (resultaat) skâf {C}. afweten:: ~ van (op de hoogte zijn van): tâgare {K}. afwezig:: (=absent) noik'mi {I}; ~ zijn (lett): noimelde {U}. afwezige:: (persoon over wie gesproken/geroddeld/beraadslaagd wordt): vure {C}. afwezigheid:: (lett) noimeldos {A}; bij ~ (v tijdelijke aard): lóf noimeldos; bij ~ (permanent): langiy noimeldos. afwijken:: tôrvyde {U}; ~ van (lett/fig): devijate rifo {U}; ~ van (fig: een regel/mening): witlyre luft {U}. afwijking:: (lett) tôrvytt {C}; (lett/fig) devijatos {A}; (fig: regel/mening) witlyros {A}; (anders zijn dan normaal) ivejôll {SC}. afwijzen:: (sollicitant/kandidaat) rexûe {Krs}; (=weigeren) revuse {K}; (=verwerpen) fle {K; gst= flet}, zuobe {K}. afwijzing:: (sollicitant) rexûos {C}; (=weigering) revusos {A}; (=verwerping) flos {A}, zuobos {A}. afwikkelen:: afwisselend:: ferbiy {I}. afwisseling:: henntÿrtos {A}, ferbjos {A}, fesšampâos {C}; (v 2 dingen) priyxos {C}. afwissen:: uste {K}; het ~: ustos {C}. afzagen:: orore {K}; (in stukken zagen) ororÿne {K}; stuk afgezaagd hout: krâtstiyn {C}. afzeggen:: (bezoek ed) reppe-tijâ {K}; (=opzeggen) idereppe {K}. afzegging:: (bezoek ed) reppos-tijâ {C}; (=opzegging) idereppos {C}; (opzegging: schriftelijk) idereppafiy {C}; telefonische ~ (het afbellen): krÿšos-tijâ {C}. afzender:: mirrof {C; mv/rsmv= mirrôfe} (afk= mrf.). afzending:: (het verzenden) zâlbinasos {A}. afzet:: (=verkoop) bleteffat {C}. afzetgebied:: (=markt) mârket {C}, tomârketÿ {C}. afzetten:: afzetterij:: (bedriegerij) pârmos = pârm {C}; (grover: =belazerij) idequppos {C}. afzetting:: (=barrière) siyr {C}; (chemische neerslag) ðobiyros {C}; (=corrosie/condens) rékóf {Sef}; bedekt met ~: rékóf {I}. afzichtelijk:: (niet om aan te zien) zerfe-gift {I}. afzien:: ~ van: mipmuðe {K}; van een plan ~; ervan ~ om: nertytende [beri] {E}; ze ziet ervan af om morgen te vertrekken: eup nertytende beri prate mas. afzijdig:: netovapiy {I}; zich ~ houden van: ef tinde netovapiy furt. afzonderen:: mipbautoe |mipa..| {K}; bautoe {K; vdw= bauter}; (=afscheiden) disjungere |..ÿje| {K}; het ~ (afzondering): bautoos {A}. afzondering:: mipbautoos |mipa..| {C}; (verblijf in eenzaamheid) bautot {C}; (het afzonderen) bautoos {A}. afzonderlijk:: bauto {I}. afzuigkap:: tijâ-fôltser {C}. afzweren:: jurare {K}, jure-tijâ {K}; het ~: juros-tijâ {A}. agaat:: (materiaal) agatiy {S}; (steen) agatiyn {C}; van ~ gemaakt; met agaten bezet (agaten): agata {I}. agaatslak:: gladde ~: belt-hôrna {C} (L. Cochlicopa lubrica). agaten:: (van agaat gemaakt; met agaat bezet) agata {I}; ~ voorwerp: agatiyn {C}. agave:: (vetplant) agaviy {C} (L. Agave). agenda:: âgda {C}; (=dagboek) jornâ {C}. agendapunten:: (v vergadering) cÿrlénafiy {C}. agent:: (=vertegenwoordiger) agentiy {C}. agitatie:: agitašo {C}, tuffesuberos {C}. agitator:: (=opstandeling) tuffesuberatjen {C}. agiteren:: agitere |..ÿje| {U}; ~ tegen: tuffesubere {K}. agrarisch:: (met betr tot de landbouw) agrarise {I}; (landbouw•/veeteelt•) •ukér {SX.zn}. agressie:: agresy {C}. agressief:: agreseff {I}, révondrû {I}. agrimonie:: gewone ~: Sebâlex ef ardekir {C} (L. Agrimonia eupatoria) (genoemd naar Sinto-Sebâl-klooster bij Bôrâ). ahorn:: (=esdoorn) kyfaf {C} (L. Acer pseudoplatanus). airconditioned:: ayror {I}. airconditioning:: ayros {C}. aircosysteem:: ayre-systemm {C}. akelig:: (=naar; niet leuk) prylt {I}, hina'ôc {I}; (=naar; beetje ziek) gôp {I}; (=bar) noðiy {I}. Aken:: Aago {G}. akker:: agen {C}; op de ~: teagene {I}; op de ~ werken: ef ÿrôme fes ef šark. akkerdistel:: agen-pâpšérr {C} (L. Cirsium arvense). akker-ereprijs:: agen-veronica {C/S} (L. Veronica agrestis). akkerhoningklaver:: [agen-]ylsa-xejafiy |X| {S} (L. Melilotus officinalis). akkerhoornbloem:: Quper-jakâm-huron {C} (L. Cerastium arvense). akkerkers:: wuma-zlânt {S} (L. Rorippa sylvestris). akkerkool:: gratân-lofa {C/S} (L. Lapsana communis). akkerleeuweklauw:: mesâ-huron-krutt {C/S} (L. Aphanes arvensis). akkermunt:: agen-mennt {C/S} (L. Mentha arvensis). akkerviooltje:: pleko-vjoly {C} (L. Viola arvensis). akkerwinde:: agen-wÿsger {C} (L. Convolvulus arvensis). akte:: (=document) dokumentos {C; mv= dokumentâs}; (bewijs: vis-/jacht- ed) kornin {C/S; mv= kartafiy}; (notarieel ed) âkt |âtt| {C} (mv: |âtts|). al:: alarmschel:: (=brandschel) bure-zeft {C}. Alaska:: Alâska {G}; van/uit ~: alâska {IIef}. Albanees:: album:: âlbûm {C}; (=plakboek) platimip {C}. alcohol:: âlkool {S}; met [veel] ~ (geestrijk): ÿndvotiy {I}; iemand verbieden ~ te gebruiken (droogleggen): idepliyfoniôse {K}. alcoholisch:: âlkooliy {I}; ~e/sterke drank: spiryt {S}. alcoholist:: spiryter {C}. alcoholverbod:: (=drooglegging) idepliyfoniôsos {C}. aldaar:: kusamass {I}; het ~ gelegen huis: ef kusamass sért. aldus:: alfabet:: abeke {C}, bróft {C} (dl= Peg). alfabetisch:: âlfabetise {I}. algemeen:: generâl {I}; in/over het ~: gei {I}, uta {I}; in/over het ~ niet: gei noi. algen:: (=wier) dyek {C/S}. Algerije:: Algeriy {G}. Algerijn:: Algero {Cef}. Algerijns:: (bv) algeriy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Algera {Cef}. Algiers:: Âlger {G} (stad). alhier:: kusamiss {I}; het ~ gelegen huis: ef kusamiss sért. alikruik:: (slak) nefull |nefUll| {C} (L. Littorina). alinea:: fûtiu {C; rs= fûtitt}. alk:: (vogel) âlka {C} (L. Alca torda). alkohol:: »alcohol-. Allah:: Âlla {N}; ~ is almachtig: Âlla pippôriye. allang:: ips {I}. alle:: alledaags:: (=gewoon) presÿr {I}, tlosiy {I}. alleen:: alleenlating:: clajûzuobos {C}. alleenrecht:: mainrigt {C}. alleenspraak:: (=monoloog) dres-reppos {C}. alleenstaand:: mainmeldiy {I}. alleenverkoop:: mainstovy {C}. alleenvertegenwoordiger:: mainlozôstjemm {C}. alleenvertegenwoordiging:: mainlozôstjemm {C}. allemaal:: hij zegt ~ rare dingen: do reppe ânân pÿr tiyns (spr); »alle A.2. allemansvriend:: crado-frint {C}. allen:: »alle A. aller•:: oÿss {I; =ot v ubâfta}; ~grootst: oÿss hupster (sterker dan ot: hupster oras); syliy {I} (drukt extreme ot uit:) van deze kerken is de Sinto-Lâgtiy de ~grootste: mip lelmos hupster kordas Sinto-Lâgtiy melde syliy; van deze kerken is de Sinto-Zeefâ de ~kleinste: mip lelmos belt kordas Sinto-Zeefâ melde syliy; zij zijn de ~beste van deze leerlingen: óps melde syliyn mip lelmos quista bellarts; dat TV-programma is het ~slechtste dat ik sinds jaren gezien heb: bô tildâ TV-progrâm melde syliy, gress zerfolira lóf zempers. allerbeste:: (=superieur) superierr {I}. allereerst:: brôepbent {I}. allerergst:: oÿss {I; =ot v ubâfta}. allerhande:: (=uiteenlopend) idevendiy {I}. Allerheiligen:: Cradef Sintos {N}. allerlaatst:: brôepaðiyk {I}; »laatst. allerlei:: sylâ {OV} (enk-semc/abstr); hij maakt ~ narigheid mee: do ecÿrlafe sylâ pryltiy; sylâ = metteraf {OV} (stoff); in de tuin staat ~ onkruid; fes ef arâbe sylâ/metteraf toklesÿ melde; ~ soorten klei: sylâ/metteraf klao; metteraf {OV} (mv); ik spaar ~ [soorten] boeken: gress feszolle metteraf mimpits; hij heeft ~ voorrechten: do lelperre metteraf ÿrozzermosz. allerliefst:: mennrovret {I}. allerminst:: fes noi litel (afk= f.n.l.). allerwegen:: (=overal) ân {I}. Allerzielen:: Cradef Ÿrgô'iycs {N}. alles:: alleseter:: cralarder {C}. allesomvattend:: ~ zijn (universeel zijn): luftkoldre |lufk..| {K; gst= luftkolt; wst= luftkold•}. allesweter:: (=betweter: iemand die alles weet/denkt te weten) tiffer {C}. alleszins:: luft arkette ur obezjere (afk= l.a/o); het is ~ de moeite waard: ef kikie l.a/o. alletwee:: (beide[n]) tersas {ZV; gnp= tersaser; gnz= tersasÿr; rs= tersat}, perdÿrs {ZV; gnz= perdÿrser; gnp= perdÿrsÿr; rs= perdÿrses} (mv); ik heb twee boeken gekocht en ~ vallen ze tegen: gress ten mimpits lorerde ur tersas/perdÿrs frylôpe; Tek negeert hen ~: Tek co'ifche tersat/perdÿrses. allochtoon:: kûf-zârer {C}. allooi:: (=gehalte) oaros {A}; van slecht ~ (minderwaardig): kirðiyk {I}. allure:: alura {SC}; met ~: fes ef alura. almacht:: (onbeperkte macht) topôrÿ {C}. almachtig:: pippôriy {I}. almanak:: âlmanek {C}; (=jaarboek) zempermip {C}. alom:: (=overal) famelira {I}. Alpen:: de ~: Âlps {Gmv}. alpenden:: (=arve) roffiy sparot {C} (L. Pinus cembra). Alpenmarmot:: murmunt {C} (L. Marmota marmota). alpenroos:: gewimperde ~: Âlp-roza {C} (L. Rhododendron hirsutum). alpino:: »alpinopet. alpinopet:: eft bâskiy leteh {C}. als:: alsjeblieft:: (bij geven: kijk eens!) k'mije! (spr); (bij accepteren) merdom! (pop); »alstublieft. alsmede:: alstublieft:: (bij vragen en gebiedende wijs) fara quiste! (afk= F.Q.); vraag het formulier ~ aan: prÿme-gôrse furt ef fôrmeler, fara quiste; (bij accepteren) merdišof indsom {I}, merdom {I} (pop); wilt u een kopje koffie? - ~ (ja graag): aftel gÿrs zecofe eft cafer-tašâ? - merdišof indsom. alt:: (stem) âlt {C}. altaar:: otariy {C}; (Erg: =offersteen; buiten, om lammeren/stierkalveren ritueel te slachten; binnen, als tafel voor heilige attributen) trull {C}. alternatief:: (zn) âlternateff {Cef}; (bv) âlternateff {I}. althans:: (=tenminste) kelot {III}, ÿrpéh {III}; fes tom {III}. altijd:: aluinaarde:: (=aluminiumoxide) aluminymôksitt {S}. aluminium:: (zn) aluminym {S}; (bv; van ~ gemaakt) alumina {I}. aluminiumoxide:: (=aluinaarde) aluminymôksitt {S}. alver:: (zoetwatervis) lâmdo {C} (L. Alburnus alburnus). alvorens:: (voortijdigheid: =voor[dat]) futtof {VG}; ik wil verhuizen ~ met vakantie te gaan: gress sértaravy, futtof gress vende helkara zirrot. alweer:: brôepwet {I}; (opnieuw) pipwet (pipet) {I}; ~ een mond om te voeden: eft sompat motrik furt ef ÿlardaos; er is ~ een dag zonder vorderingen voorbij: eft sompat tof ðÿm ryndosz melde tijâ. alwetend:: pipknôf {I}. alzo:: (=dus) pek {III}. amandel:: (vrucht) amendle {C}; (boom) toamendleÿ {C} (L. Prunus dulcis); (in keel) tônsel {C}. amandelslijmkop:: (paddestoel) cÿralo-blâsnurp {C} (L. Hygrophorus agathosmus). amateur:: (leek) jolapainer {C}. amateurwetenschapper:: (=vrijetijdswetenschapsman) totibâner {C}. ambacht:: gillt {C}, slojet {C}; (sprkw) twaalf ~en, dertien ongelukken: yrgtâ furt pipar, gekker furt nÿfs; zie ook Ambachten in .ambachtelijk:: slojetiy {I}. ambachtsman:: gillter {C}. ambachtsschool:: slojet-koles {C}. ambassade:: ambâše {C}; zie ook Ambassades in .ambassadeur:: ambâšederr {C}. amberboom:: Ameriy-kyfaf {C} (L. Liquidambar styraciflua). ambigu:: âmbiguiy {I}; (fig: =tweeslachtig) uroftiy {I}. ambiguïteit:: âmbiguitiy {C}. ambitieus:: (met overgave) hyc {I}. ambt:: pryk {C}; uit ~ zetten (ambtenaar): flepse {K}. ambtenaar:: (=beambte) hut {C}, pryk-merater {C}. ambtshalve:: prykann {I}. ambtsvervulling:: mannaros {A}. ambulance:: (=ziekenauto) kinânolac {C}. amendement:: lacs-reppos {C}. Amerika:: Ameriy {Gef}. Amerikaan:: Amero {Cef}. Amerikaans:: amethisten:: (van amethist gemaakt; met amethist bezet) ametista {I}; ~ voorwerp: ametistiyn {C}. ameublement:: tofutjuÿ {C}. amfibie:: (dier) blacrosvimer {C}. amnestie:: âmestiy {C}. amoebe:: (slijmdiertje) amóba {C}. amper:: (=nauwelijks) quoss {I}. ampul:: âmpull {C}. amputatie:: cÿrtôxÿnos {C}. amputeren:: cÿrtôxÿne {K}, âmputere |..ÿje| {K}. amusant:: potôiy {I}. amuseren:: zich ~: potóðe {E}. analfabeet:: primitremper {C}. analfabetisch:: primitrempiy {I}. analfabetisme:: primitrempos {C}. analoog:: ÿrlikwysiy {I}; ~ aan: luet ón {III} (ón is vz); een analoge redenering: eft ÿrlikwysiy kvâmpos. analyse:: analyss {C; mv= analyses}. analyseren:: analysere |..ÿje| {K}. ananas:: tritÿr {C}. anarchist:: anârgistiy {C}. anarchistisch:: anârgistise {I}. ander:: anderen:: »andere. anderhalf:: ér-ur-holfe {TW} |éruhofe|. andermaal:: (voor de tweede keer) tertefar {III}. anders:: andersom:: querdogror {I}, gror {I}; je moet het papier ~ leggen: tu piltât ef kornin lo [querdo]gror. anderszins:: nykluft {III}. anderzijds:: (fig: aan de andere kant) lelpirovap {III}; »enerzijds. andijvie:: endyfa {S}; (bep bittere soort, met hartvormige bladen) halac {S}. Andorra:: Ândorr {G}. Andorrees:: anekdotisch:: anekdotise {I}. anemoon:: krutt-huron {C} (L. Anemone). angel:: (=vishaak) klâm {C}; (v bij/wesp) crin {C} (dl= Tjemp/Bloi). Angola:: Angoll {G}. Angolees:: angstaanjagend:: frôsaliy {I}; ~e gebeurtenis, persoon of voorwerp: baniylos {A}. angstig:: baniyl {I}; iets dat ~ maakt: ânkestaros {C}. angstvallig:: faller {I}. Anguilla:: Angylla {G}. anijs:: aniso {S}; van ~ gemaakt, naar ~ smakend: anisa {I}. anjelier:: »anjer. anjer:: lÿgiy {C} (L. Dianthus caryophyllus). anker:: (schip) nâmbrešiy {C}. annexatie:: šark-envanos {A}. annexeren:: šark-envane {K}. anoniem:: net-kimoriy {I}. anorak:: (jas met capuchon: =parka) pârka {C}. ansichtkaart:: trofiy-kinner {C}. ansjovis:: anšova {S}. Antarctica:: Ântarctic {G}. antenne:: ântenn {C}. anthologie:: ântolôiy {C}. anti•:: (meestal met politieke associatie) ânt-• {PX > add}; anti-Amerikaans: ânt-ameriy; antimilitair: ânt-militerr. anti-Amerikaans:: ânt-ameriy {IIef}. antiek:: (zn) ântikiy {Sef}, ântikas {Cmv}; (bv) ântikiy {I}; ~ voorwerp: ântikiyn {C}; ~e voorwerpen: ântikas {Cmv}; (oud) flôgt {I} (dl= vrnl Tjemp). antiekhandelaar:: ântiker {C}. Antigua:: Antiga {G}. antikiteit:: ântikiyn {C}; ~en: ântikiy {Sef}. Antillen:: Antills {Gmv}; de Nederlandse ~: Nelandes-Antills {Gmv}. Antilliaan:: (bewoner) [Nelandes-]Antillo {Cef}. Antilliaans:: (bv) antills {IIef}; (van de Nederlandse Antillen) nelandes-antills {IIef}; ~e vrouw: [Nelandes-]Antilla {Cef}. antiloop:: antelopiy {C}. antimilitair:: ânt-militerr {I}. antiquair:: ântiker {C}. antiquariaat:: mimpit-sivvos {C}. antivries:: ânt-cryr {S}. antraciet:: doffiy-zjol {S}. antropologie:: ântropolôiy {C}. antropologisch:: ântropologise {I}. antropoloog:: ântropolôche {C}. Antwerpen:: Ântwerp |ânterp| {G}. antwoord:: tloise {C}, vertaros {C}; ~ aan/op: tloise ón (ón is vz); schriftelijk ~: vertarafiy {C}; een ~ op uw reactie: eft tloise ón gert vertaros; in ~ op: fara tloise ón (vz-uitdr). antwoorden:: iemand ~: vertare ón rast {U}. anus:: (=aars) bliyf {C}. AOW:: (ong) Gei Liftkariy-Fônts {N} (afk= G.L.F.). apart:: (=bijzonder) flacÿr {I}; (=afgezonderd) iy'ass {I}. apartheid:: apârtiy {SC}, ûplefjungeros {C}. apegapen:: op ~ liggen: ef ufirare ef tûndare blof. apestaartboom:: (=slangeden) arocerja {C} (L. Araucaria araucana). apostel:: apostliy {C}. apostolisch:: apôstolise {I}. apostrof:: ba'efrÿner {C}. apotheek:: fârmašen {C}. apotheker:: fârmašen {C}. apparaat:: âparatâ {C}. apparatuur:: toâparatâÿ {C}. appartement:: (=flatwoning) goftróda {C}. appel:: appelbladroller:: (vlinder) geffy-lofa-rôlatjen {C} (L. Cydia pomonella). appelboom:: geffys-vildul {C}, togeffyÿ {C}. appelgebak:: »appeltaart. appeljenever:: teldo-pâla {S} (sterke drank: destillaat v appel[schillen] uit Bloi). appelmoes:: geffy-brûe {S; rs= geffy-brûet}. appeltaart:: geffy-tróma {C}; fónðâ {C} (dl= Liftka). appelvink:: nutâ-lâkmtiy |M| {C; rs= nutâ-lâkmtiyt} (L. Coccothraustes coccothraustes). appelwijn:: (=cider) sido {C/S} (met koolzuur); vyn {C/S} (zonder koolzuur). appendix:: (=aanhangsel) rijes {C}; (inclusief blindedarm) tointestinn {C}. applaudisseren:: jogge {U}. applaus:: jogg {C}; (=bijval) hentrupk {C}. april:: aprila {Cef} (afk= ap of apr). aquamarijn:: (materiaal) acamarenn {S}; (steen) acamarenn {C}; van ~ gemaakt; met ~en bezet (aquamarijnen): acamarenna {I}. aquamarijnen:: (van aquamarijn gemaakt; met aquamarijn bezet) acamarenna {I}; ~ voorwerp: acamarenn {C}. aquarel:: (schilderij) tintos {C}. aquarelleren:: tintos-drave {U}. aquarium:: acarym {C}. Arabië:: Arabyja {G}. Arabier:: Arabyjany {Cef}. Arabisch:: arbeider:: (=werkman) ÿrômer {C}. arbeidsbureau:: (ong) šâmÿrômiy-még {C} (in Spok combinatie v Sociale Dienst en Arbeidsbureau). arbeidscontract:: ÿrôm-lu'ettos {A}. arbeidsproductiviteit:: ÿrômÿrfâshâc {C}. arbeidsvoorwaarde:: ÿrôm-regliss {C; mv= --regliše}. arbeidzaam:: giss {I}; (=actief) âkteff {I}. archaïsch:: eker-meldor {I}. archeologie:: ârgeolôiy {C}. archeologisch:: ârgeologise {I}. archeoloog:: ârgeolôche {C}. archief:: ârgeff {C}; zie ook Archieven in en
het Spokanisch Archief in
.archiefbrand:: dokumentos-buros {C}. archipel:: (=eilandengroep) tohynnÿ {C}; (land bestaande uit eilanden) ilešark {C}. architect:: flartolar {C} (afk= Fl.). architectuur:: âlbe-vrôk {SC}; fraaie ~ (stedenschoon): tonn {C}; zie ook Architectuur in .architraaf:: ecron-trajiy {C; mv= --trâjen}. archivaris:: ârgeffer {C}. Ardennen:: de ~: Ârdens {Gmv}. are:: (100 m²) jak {C}. arend:: (=adelaar) art {C}, égiyliy {C} (poe) (in niet-poëtische taal betekent wordt met égiyliy vrnl "steenarend" bedoeld: L. Aquila chrysaetos). argeloos:: trustane {I}, efanter {I}. Argentijn:: Argentino {Cef}. Argentijns:: (bv) argentiniy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Argentina {Cef}. Argentinië:: Argentiniy {G}. argument:: lâprôfa {SC}; (wiskunde/logica) fûnkšo-šampattiy {A}; nietszeggend ~ (dooddoener): fartos-cor {C}. argumentatie:: tolâprôfaÿ {SC}. argwaan:: lésoriy {Aef}. argwanend:: lésoriy {I}. aria:: arja {C}. aristocraat:: lytpôratjen {C}. aristocratisch:: lytpôriy {I}. ark:: ârka {C}; de ~ van Noach: Noax ef ârka. arm:: arme:: (behoeftige: persoon zonder geld of bezittingen) kabor {Cef; mv= kabôrm}. armelijk:: (=armzalig) jÿtâ {I}. Armenië:: Armeniy {G}. armoede:: pôrafÿ {C}. armsein:: (seinpaal/semafoor: bij spoorwegen) sÿnzorâ {C}. armslag:: (=bewegingsruimte) rumpstjô |rumstô| {C}. armstoel:: (=leunstoel) kreslô {C}; (=fauteuil) fotull {C}. armzalig:: (=arm[elijk]) jÿtâ {I}, mâlde'uss {I}; (=gering) piyðe {I}. aroma:: (vgl maggi: aftreksel v oa lavas, kervel en peper, als ~ voor soep en vlees gebruikt) kyrt {S}. aromatisch:: aromatise {I}. aronskelk:: (alg) arum {C} (vrnl is samenstellingen); gevlekte ~: liyt-arum {C} (L. Arum maculatum). arrangement:: (muziek) musiyc-mipÿrômos {C}; (verzorgde reis met excursies ed) tupplip-mipÿrômos {C}. arrangeren:: (lett: op een bepaalde wijze neerzetten) fest-giffe {K}. arrangering:: (lett: =opstelling) fest-giffos {C}. arreslee:: nylt {C}. arrest:: giyrt {C}; in ~ nemen: giyrtare {K}; in ~ zitten: giyrte {U}. arrestant:: (door de politie opgebracht) giyrtâm {C}; (=gevangene) leldast {C}. arrestatie:: (=aanhouding) vôrdros {C}. arresteren:: lelde {K}; (=aanhouden) vôrdre {K; gst= vôrt; wst= vôrd•}. arriveren:: mešane {U}; ~ bij: mešanare {K}. arrogant:: kafšovelira {I}. arrondissementsrechtbank:: (in Spok ong: "eilandsrechtbank") ileset-korsamen {C}. artiest:: artiys {C; mv= artiyst}; (=kunstenaar) kûrater {C}. artikel:: (alg) ârtycla {C; mv= ârtycele}; gekocht ~ (boodschap): lebetjus {C}; »wetsartikel; zie ook Artikelen van publicaties in .artillerie:: torevosÿ {C}. artillerist:: torevosÿer {C}. artisjok:: artišec {C}. artistiek:: (=kunstzinnig) kûraiy {I}. arts:: (=dokter) medikiy {C}; (=specialist) ylâmer {C}. Aruba:: Aruba {G}. arve:: (=alpenden) roffiy sparot {C} (L. Pinus cembra). as:: Ascension:: Asenšon {G}. asfalt:: âsfalt {S}; laag ~: lââsfaltos {C}. asfalteren:: lââsfalte {K}. asfaltering:: lââsfaltos {C}. asfaltweg:: lââsfaltos {C}, âsfalt-mirra {C}. asgrauw:: âše-grist {I}. asiel:: (voor personen) wygce-wós {C; mv= wygce-wósa}; (kennel: honden/katten) kaniyl {C}. asielzoeker:: ([politieke] vluchteling) wygce-wóser {C}. asociaal:: blôfor {I}; ~ persoon: lâp {C} (spr). aspect:: âspecc {SC}. asperge:: âsperša {C}. aspirine:: âspirynn {S}. Assepoester:: šejâše {N}. assimilatie:: asimilašo {SC}. assistent:: cÿrtiratjen {C}. assistentie:: cÿrtiros {C}. assisteren:: wÿrte {K}. associatie:: (vereniging) âsošatt {C}; (gedachte) ðônosmiypos {A}. associëren:: ðônosmiype {K}. assortiment:: (alles wat een zaak verkoopt) clobjiyt {C}. assuradeur:: (=verzekeraar) insûratjen {C}. assurantie:: (=verzekering) insûrânsos {A}. assureren:: (=verzekeren) insûrere |..ÿje| {K}. aster:: star-huron {C}. asteroïde:: âsteroitt {C}. astma:: fôltsbasc {C}. astrologie:: star-pjakos {C}; »astronomie. astronomie:: âstrolôiy {C}; »astrologie. astronomisch:: âstrologise {I}. astronoom:: âstrolôche {C}. Aswoensdag:: še-wetestof {N}. asymmetrie:: nesymetrijâ {C}. asymmetrisch:: nesymetrise {I}; (=scheef) kell {I}. atalanta:: (vlinder) atalânta {C} (L. Vanessa atalanta). atelier:: (=werkplaats: artiest/ambachtsman) šôp {C}. Athene:: Aten {G}. atheneum:: (ong: school die opleidt voor universitaire studie) lurgiy-koles = lurgkoles {C}; (gezien als Spok onderwijsinstituut) Lurgiy-Koles {N}. Atlantisch:: atlântise {I}; ~e Oceaan: Atlânto-zee {G}. atlas:: attar {C; mv= ataren}; zie ook Spokanische atlas in .atlasceder:: (ong) Lomky-seder {C} (L. Cedrus lomkyi) (nauw verwant aan de atlasceder (L. Cedrus atlantica), maar met donkere tapse kegels; op Lomky en Garos). atleet:: âtleter {C}. atletiek:: âtletiyc {C}. atletisch:: âtletise {I}. atmosfeer:: (vrnl lett) âtmosfero {C}; (fig: sfeer) lén {C}. atmosferisch:: âtmosferise {I}. atomair:: atomerr {I}. atoom:: atomm {C}. atoombom:: atomm-bômba {C}, A-bômba {C}. atoomenergie:: atomm-energiy {C}. atrium:: atrym {C}. attent:: (=zorgzaam) nelatiyca {I}. attentie:: ter ~ van: helkara ef aderessôs rifo (afk= h.e.a.r.) (vz-uitdr). attest:: (=getuigschrift) hajemafiy {C}. attractie:: raptre-tiyn |ratre-| {C}; zie ook Toeristische attracties in .aubade:: gurtfost {C}. aubergine:: (=eierplant) beringel {C}. audiëntie:: oðenšo {C}. audiologie:: oðolôiy {C}. auditief:: oðiteff {I}. auerhoen:: wuma-jâlp {C} (L. Tetrao urogallus). augurk:: corniseja {C}. augustijn:: (mnl lid v RK kloosterorde) ogustino {C}. augustines:: (vrw lid v RK kloosterorde) ogustina {C; mv= ogustinas}. augustus:: ogust {Cef} (afk= og of ogu). Augustus:: Ogustiy {N} (keizer). aula:: (=gehoorzaal) kamâr {C}. aureool:: ryft {C}. Australië:: Ostralyja {G}. Australiër:: Ostralyjany {Cef}. Australisch:: (bv) ostralyja {IIef}; ~e vrouw: Ostralyjana {Cef}. auteur:: (=schrijver) otôr {C}, stindiy {C}; (vrw) stindiyta {C; mv= stindiytas}. auteursrechten:: copyright |Eng.| {C}. autistisch:: otistise {I}. auto:: oto {C}, ÿrlat {C} (schr), •nolac {SX > c}; oude ~: krûgt {C} (pop); klein ~otje: flecsÿrotlot {C} (pop); te veel ~'s (autoplaag): pâltoto {C}. autoband:: bent {C}. autobus:: gerlas {C}; (arch) ômbus {C}. autochtoon:: opârga {C}, dres-zârer {C}. autodealer:: (nieuwe auto's) otoer {C}. autohandelaar:: (nieuwe auto's) otoer {C}; (2e-hands auto's) ÿrlater {C}. automaat:: otomat {C}. automatisch:: otomatise {I}; (machinaal) oto• {PX}; (zonder er iets aan te hoeven doen) ðÿm/šâm mârtep {C}. automatiseren:: otomatisere |..ÿje| {K}. automatisering:: (alg) otomatiseros {C}; (in gebruik nemen v computers) otomatisašo {C}. automobiel:: »auto. automonteur:: oto-tegnicy {C}. auto-ongeluk:: drôm {C} (pop). autoped:: (=step) kike-scooter |-squter| {C}, stâper {C} (pop). autoplaag:: (te veel auto's) pâltoto {C}. autoreparateur:: oto-tegnicy {C}. autorit:: (korte reis) oto-poh {C}. autoritair:: (bv) otoriterr {I}. autoriteit:: otoritiy {C}. autosnelweg:: mennweg {Crs} (met gescheiden rijbanen en ongelijkvloerse kruisingen; verboden voor langzaam verkeer; min. snelheid 50 km/u; max. snelheid 100-130 km/u); zie ook Autosnelwegen in .autotocht:: (=autorit: korte reis) oto-poh {C}; (langere reis) oto-trip {C}. autotoeter:: (=klaxon) hupp {C}. autotrein:: oto-treno {C}. autoveer:: oto-nûrcus {C}; zie ook Autoveren in .autoweg:: oto-mirra {C} (elke weg waarop langzaam verkeer verboden is). autowrak:: ÿrlatt {C} (eig rs v ÿrlat, maar nieuwe rs-vorm ÿrlatte is mogelijk). avegaar:: (grote boor met dwarsstang) spijjiy {C}. averechts:: tygtjafest {I}. averij:: haverje {C}. aversie:: kafðéos {C}; ~ tegen: kafðéos piti. avond:: (17-22 uur) luppor {C}; afgelopen ~: lâst luppor; elke ~: riyfain lupporas {III}; zo goed als elke ~ ('s avonds): lupporas {III}; (vóór een feestdag: Kerstavond ed) lók {C}; ~ worden (donker worden): zutte {U}. avondblad:: (krant) luppoiyrda {C}. avondeten:: (=diner) dinelo {C}. avondjapon:: (=avondjurk) luppômhûls {C}. avondjurk:: (=avondjapon) luppômhûls {C}. avondkoekoeksbloem:: blakker hélfer {C} (L. Melandrium album). avondmaal:: (=diner) dinelo {C}. Avondmaal:: Heilig ~: Sinto-dinelo {N}. avondrood:: (lett) blôfe-flecs {S}; (vlinder) hordâ mindefit-bloer {C} (L. Deilephila elpenor). avondschemering:: (tussen tof en miskof) tofkof {C}, blôfe-tofkof {C}. avondtoilet:: luppômhûls {C}. avonturier:: âtventuratjen {C}. avontuur:: âtventuriy {C}. azalea:: azalje {C}. Azerbeidzjan:: Azerbedjan {G}. Aziaat:: Aso {Cef}. Aziatisch:: (bv) asiy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Asa {Cef}. Azië:: Asiy {Gef}. azijn:: usynn (uasynn) {S}. Azoren:: Azorr {Gef}. azuren:: (blauwe kleur) lómiy {I}.
|
