Het compleetste
woordenboek voor de
Spokanische taal.
Met regelmatige updates
en links naar het
Spokanisch Archief.

Woordenboek
Spokaans-Nederlands | Nederlands-Spokaans

Home       Legenda       Hoofdmenu SPARC       Taalmenu SPARC

Spokaans—Nederlands     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Nederlands—Spokaans     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

    d:: (naam vd letter D) de {C}.
    daad:: (handeling) car {C/Aef; mv= câre}; (met nadruk op voltooiing na inspanning) ups {C}; goede ~ (=weldaad): quistacar {C}; onbewuste/niet bedoelde ~: mârip {SC}; ongeoorloofde ~: topyrfÿ {C}; vol met daden (energiek): car {I}.
    daadwerkelijk:: real {I}.
    daags:: (=doordeweeks/gewoon) toftiy {I}.
    daar::
    1. (bw/bv)
      1. ~[ginds]: kusama {I}; k'ma {III} (spr), ta {III} (spr); kijk ~ eens!: zerfe-tûe k'ma/ta!; ~ zijn, zie ~: k'maje {E; gst= k'mat} (spr); kijk, ~ is/gaat een kameel, zie ~ een kameel: k'maje eft kamo; de boeken moeten DAAR zijn/liggen: ef mimpits k'matûs; hij mag ~ niet zijn/komen: do k'matog noi; ~ waar ...: kaf ef sÿrt, kaf té ...; kusamass, kaf té ...; kusamass ÿr ... (spr); de takkenbossen liggen ~ waar het ijs dun is: ef grâtyliys melde kusamass, kaf té ef pica melde fyg; Spokaniërs komen niet ~ waar trollen wonen: ef Spooksôls nert vende kaf ef sÿrt, kaf té ef ratles zâre; (in spr ook:) ... kaf ef sÿrt, ÿr ef ratles zâre;
      2. (px bij vz) daar• (... dat) ... pana {ZV; rs= panae} (enk: contextueel); •pann {SX.vz} (gereduceerde vorm v pana; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); ... panas {ZV; rs= panases of panses} (mv: contextueel); •pass {SX.vz} (gereduceerde vorm v panas; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); daarop: kaf pana = kafpann; kaf panas = kafpass; de kerk met ~naast twee beuken: ef korda lef perdÿr quitas kusamat pana (kusamatpann); twee huizen, en ~tegenover de school: perdÿr sérts, ur âst panas (âstpass) ef koles; de politie hield het steegje in de gaten, want van ~uit was de dief gevlucht: ef polišo ef terf ucjyfe mitai ef hajemos, brâ rifoliy panae (rs!) (rifoliypann) ef zaft itÿrro; »er 2.
    2. (vg) reden/oorzaak: =omdat/doordat) janof {VG}, lifrostiy {VG} (schr), ma {DT}; ik blijf thuis ~ het regent: gress tinde fesért, janof ef bidale = gress ma tinde fesért, ef bidalilóme; ~ het gevroren heeft, zijn de straten glad: janof ef cryra, ef mirras melde glal.
    daarbij:: (=tevens/ook) tjâg ef somp (afk= t.e.s.) {C}; (lett) »daar A.2.
    daarentegen:: (daartegenover [staand]) palles {I}.
    daargelaten:: ..., nog ~ of: ..., dotoje ef âl.
    daarginds:: (=verderop) giynsa {I}.
    daarheen:: (daar naar toe) hennâ {III}.
    daarna:: (=vervolgens) tillefit {III}; (lett) »daar A.2.
    daarnet:: (=zoëven) lâstÿrô {III}.
    daarom:: (om die reden) tanne {I} (refereert aan iets dat niet expliciet is genoemd, of reeds veel vroeger in de context voorkwam); (lett) »daar A.2.
    daartegenover:: ~ [staand] (daarentegen): palles {I}; (lett) »daar A.2.
    daaruit:: (=daarvandaan) henoliy {III}.
    daarvandaan:: (=daaruit) henoliy {III}.
    daarvoor:: »hiervoor.
    daas:: (paardevlieg) kônka {C} (ihb: L. Tabanus bromius); (bep soort vlieg in Spok: "blauwoogdaas") vâpje-kônka {C} (L. Chrysops infestus).
    dadel:: (vrucht) dâts {C; mv= dâtse}.
    dadelijk:: hétra {III}.
    dadelpalm:: dâtse-vildul {C}, todâtsÿ {C}.
    dader:: painatjen {C}.
    dag::
    1. (zn) (concreet gezien v 4-22 uur, maar dikwijls in de betekenis v "etmaal") tof {C; mv= terrats}; (met nadruk op etmaal: dag-en-nacht): gestriy {C}; de vorige ~: ef furtof {C}; vrije ~ (waarop niet gewerkt wordt): jolaiyðe {C}; de orde van de ~: ef toftiy petsquts;
    2. (idioom bij tijdsduur/tijdstip) 24 uur per ~: eft gestriy lo tof; wij hebben drie ~en vakantie: kirro lelperre dur gestriys lo zirrot; een dezer ~en: effer tof; [gedurende] de hele ~: lóf ef pijâ tof; zo goed als elke ~ (dagelijks): toftas {III} werkelijk elke ~ (=dagelijks: 4-22 uur): riyfain toftas; de godganselijke ~: ef lilt-terat tof; [gedurende] de hele ~: tofpip {III}, terratip {III}; om de andere ~: tof nert tof iftam (afk= tnti.); volgende ~ (morgen): mas {I};
    3. (wens) dag! (goedendag!; bij komen of gaan) hato!; tata! (kindertaal: aanstellerigheid);
    4. (idioom met vz) aan de ~ leggen (tonen): ef pilde fes ef ubaralot; op dezelfde ~: gestriyne {I}; op zekere ~: iftams'ter tof; op klaarlichte ~: gestrer {I}; een roofoverval op klaarlichte ~: eft gestrer króto; op zijn oude ~: fes ef terdor terrats; over twee ~en (overmorgen): mas-kura {I}; van ~ tot ~: ja terrats; voor ~ en dauw: luft slapelira armâtat; voor ~ en dauw opstaan (om te gaan jagen/vissen): vizaje {U; gst= vizajet}; het voor ~ en dauw opstaan: vizajos {C}; voor de ~ komen met: ef tuffese ef léejas furt.
    dagblad:: (=krant) quiyrda {C}; zie ook Dagbladen in .
    dagboek:: (=agenda) jornâ {C}.
    dagelijks:: (4-22 uur; zo goed als elke dag; spr: zo goed als elk etmaal) toftas {III}; (zonder uitzondering elke dag) riyfain toftas; (daags) toftiy {I}; (huis-tuin-en-keuken•) sértsÿrt {I}; ons ~ brood: kult toftiy tjokâs.
    dagenlang:: terratsot {I}.
    dageraad:: toforigiy {C}.
    dagkoekoeksbloem:: mindefit hélfer {C} (L. Melandrium rubrum).
    daglicht:: terratat {C}; (fig) in een slecht ~ staan: nôge {U}; in een slecht ~ staand (berucht): tildâ huldufit {I}.
    dagpauwoog:: (vlinder) vÿttiyrâ-eit {C} (L. Inachis io).
    dagschotel:: larde-éttel {C} (eenvoudige maaltijd in café ed).
    dagvaarden:: tijâpâre {K}; het ~ (dagvaarding): tijâpâros {C}.
    dagvaarding:: (het dagvaarden) tijâpâros {C}; (document) tijâpârafiy {C}.
    dahlia:: dalja {C}.
    dak:: (op huis) zillepip {Crs}; groot ~ (kap: v station ed): huf {C}; rond ~: krumaros {C}; (=kap: v auto) ro'i {C}; van de ~en schreeuwen dat ... (aan de grote klok hangen dat ...): ef berrare toyclómmôsta, den ...; van een leien ~je (op rolletjes): ðÿm târ; (sprkw) er is te veel ~ op het huis (er zijn ongewenste toehoorders, we kunnen niet vrijuit spreken): ef flâkâs zirde kir.
    dakbedekking:: (alg: in Peg, behalve golfplaat en asfaltpapier) kyrfâf {C}.
    dakgoot:: jôrm {C}.
    daklijst:: rur {C}.
    dakloos:: ~ maken: idesérette {K}; het ~-maken: idesérettos {C}.
    dakloze:: (persoon) ideséretter {C}.
    dakpan:: tutt {C}; (ook lei; alg: dakbedekking in Peg, behalve golfplaat en asfaltpapier) kyrfâf {C}.
    dakraam:: (uitbouw) vasista {C}; (lichtkoepel) lankotat {C}.
    dal:: ðarmiy {C}; glooiend ~ (vallei): wâljÿ {C}; (v rivier) cliyn {C}.
    dalen:: (alg) monente {U}; (dalen||stijgen) xâmée {Uid}; [neer]dalen: ef xâmée tûgt = idexâmée; het vliegtuig daalt [neer]: ef plano xâmée ef bôtmo.
    dam::
    1. (dijk) grulôt {C}.
    2. (dubbele damschijf) piy {C}.
    damast:: ašetto {Sef}; van ~ gemaakt (=damasten): ašetto {I} (genoemd naar de stad Asjetto).
    damasten:: (van damast gemaakt) ašetto {I}.
    dambord:: piynregtâ {C}, piy-šolg {C}.
    dambordje:: (vlinder) muriy-flyddere {C} (L. Melanargia galathea).
    dame:: (=vrouw) mosjeus {C}; (met nadruk op deftig) tjâst mosjeus; ~s en heren: eby {S}; mijne ~s en heren! (aanhef bij speech ed): Eby!; mijne ~s en heren, ik heet u welkom!: Eby!, gress vóbe furt kirnem!; ~s (opschrift op toiletdeur): sjeus-zip {C}.
    damesblouse:: ÿgiy {C}.
    damhert:: dâmsa {C} (L. Dama dama).
    dammen:: (damspel beoefenen) piymerre {U}.
    damp:: (=gas) gaza {S}; (=stoom) tâmp {S}.
    dampkring:: gaza-lanko {C}.
    damschijf:: piytiyn {C}.
    damspel:: piy {C}, piymert {C}.
    dan::
    1. (add) (alg) dus {III}; (afzwakkend stopwoord in spr:) kom ~ toch!: arfine-tûe dus!; (spr: inleiding v hoofdzin, als bijzin vooraan staat:) als het regent, ~ blijven we thuis: fara ef bidale, dus kirro tinde fesért; ~ maar (=dus: toegeving/berusting): ijâk {III}; ~ blijven we maar thuis: ijâk kirro tinde fesért (bijv omdat de auto niet blijkt te starten); en ~ (vervolgens): colafess {I}, co'ess {I} (pop); en dàn (op hetzelfde ogenblik): pejanuf {III}; ik stap in bad en ~ gaat de telefoon: gress lappe fesdu ef wik ur pejanuf ef telefonos rupke; pas dàn; eerst dàn: denn {III}; pas dàn kan hij komen: do arfinecû denn = denn do arfinecû; (in een bijzin neemt denn de plaats in vh vg den, zodat denn het karakter v vg krijgt:) hij beweert dat hij pas dàn kan komen: do zjoffe, denn do arfinecû (en niet: ?do zjoffe, den do arfinecû denn); ~ wel: »als B.3; »wel B.3;
    2. (vergelijking: alg) dus {VG}; hij is groter ~ ik: do melde hupster terat dus gress; ik ben minder groot ~ jij: gress melde hupster oiba dus tu; hij beledigt haar erger ~ mij (dan hij mij beledigt): do dakre graviy terat hópsat dus tsil = do dakre graviy terat eup dus do gress; hij beledigt haar erger ~ ik [haar beledig]: do dakre graviy terat eup/hópsat dus gress;
    3. (vergelijking: alleen bij vk) fet {VG} (arch); ik ben minder groot ~ jij: gress melde hupster oiba fet tu;
    4. (vergelijking: met bijzin) ~ [dat]: fitus {VG}; hij rookt meer ~ [dat] gezond voor hem is: do uokke vluf, fitus ef melde helt armt do;
    5. (vergelijking: met znw) âst {VZ}; Elsa is een aardiger meisje ~ Mariy: Elsa melde eft flifados 'nin âst Mariy;
    6. (voorwaarde: positief) maar ~, en ~: das {VG/DT}; je mag vanavond uit, maar ~ moet je morgen thuisblijven: tu pratog lelmo luppor, das tintât fesért mas = tu das pratog lelmo luppor, tu perkilóme beri tinde fesért mas; (das als vg heeft ook een sequentiële interpretatie, die de dt niet heeft:) Tonja geeft Qurt een klap, en ~/vervolgens lacht Styna hem uit: Tonja qugle eft strek ón Qurt, das Styna obezjerÿne do;
    7. (voorwaarde: negatief) maar ~ niet, en ~ niet: dâsnû {VG/DT} (evtl nert in bijzin); ik geef je voor de laatste keer 10 herco en zeur ~ niet meer: gress kette 10 herco ón tu kaf tim aðiyk, dâsnû [nert] wempe-tûe! = gress dâsnû kette 10 herco ón tu kaf tim aðiyk, tu [nert] gelderilóme beri wempe;
    8. (add) (refererend aan eerder genoemde tijdsbepaling) dusa {III}; hij laat zijn hond altijd precies om vier uur uit, maar ~ wil dat beest nooit plassen: do bôrade sener hâst riyfain kest bloirâ fâr zurt, tur dena belp ðâgavy kvâ dusa.
    »al A.
    dancing:: (discotheek) plata-nefâr {C}.
    dancing:: danše-sért {C}; (disco) flerrt {C; mv= regelm.} (pop).
    dank:: missos {A}; met ~ aan iets/iemand: misselira flaju/rast (tdw v misse).
    dankbaar:: (=erkentelijk) miskân {I}; (voor wat een ander voor je doet/gedaan heeft) merdišof {I}.
    dankbaarheid:: (=erkentelijkheid) miskâniy {A; mv=enk}.
    danken::
    1. (=bedanken) iemand ~ voor iets: misse rast frópjÿ flaju {K}; dank u wel (als men iets krijgt): missjeffô! (afk= miss.), miss! (pop); niets te ~!: [mittof] morde nert!;
    2. (toeschrijven) te ~ zijn aan: ef kettelira misse frópjÿ; (te ~ hebben aan) Y heeft hij aan X te ~: X melde nalalôvelira Y; zijn verkoudheid heeft hij te ~ aan het feit dat hij zonder jas op straat liep: doex ÿfartos tehaste šâm kas melde nalalôvelira sener marteltšiy ral;
    3. (danken aan||wijten aan) fesmanne kaf {Kid}; zij heeft dit diploma aan haar ijver te danken: eup fesmanne dena diplomm quista kaf sener gisa.
    dankjewel:: »danken 1.
    dankuwel:: »danken 1.
    dankzij:: miyr {VZ2n}; ~ jouw slagvaardigheid is het probleem opgelost: miyr vilt ÿboea blul ef môntyos hûchelije.
    dans:: danšos {C}.
    dansen:: danše {U; vdw= dânsen}; de gasten die de hele nacht gedanst hebben: ef hÿrðys, dânsen ef pijâ kÿl; hier wordt veel gedanst: k'mije ef šôt, dânsen pert (spr).
    dansmug:: triyft {C} (L. Chironomus annularis).
    dapper:: hÿqu {I}.
    darm:: intestinn {C}, tarm {C}.
    dartelen:: tjerke {U}; (=buitelen) butele {E}; (=stoeien) póðe {U}.
    das::
    1. (sjaal) cÿramm {C; mv= cÿramma};
    2. (zoogdier) bâtjer {C} (L. Meles meles).
    dashboard:: (in auto) moter-ÿrpaafâ {C}.
    dashond:: tâxo {C}.
    daslook:: ðarmiy-lék {S} (L. Allium ursinum).
    dassenburcht:: bâtjer-husof {C}.
    dat::
    1. (aw)

      {AW} concr/semc abstr
      enk stoff nominale afleiding enk
      neutraal
      verweg
      contextueel       		dena
      bô
      mittof       		tem
      bôs
      mittof[s]       		temiy {Cef; mv=enk}
      bôtiy {Cef; mv=enk}
      -       		-
      -
      kâ*
      * in Tjemp/Plefô wordt mittof ipv kâ gebruikt

      (idioom) ~ huis van haar: dena/bô belt sért; ~ varken van hem: bô groft knok; ~ zand van mij: bôs kost pleko; welk gebakje wil je? ik wil dát (verweg) graag: tu zecofe folarra belt-omi? - gress zecofe ef bôtiy; dit rode boek hier en ~ gele daar: lelmo mindefit mimpit ur ef kolai bôtiy.

    2. (zv)
      1. (deiktisch: enk) kâ {ZV; gnp= kâer; gnz= kâcÿr; rs= kâe}; (Jân wijst op het boek en zegt:) ~ is nat: kâ melde ošo; (Mariy wijst op haar tas en zegt:) het handvat ervan ("van ~") is kapot: kâcÿr criakrum melde tirdus; (ik wijs op het zoekende kind en zeg:) zijn jas ("de jas van ~") is weg: kâer kas melde tijâ; (Elsa wijst op de 2 gebakjes en zegt:) wil je dít of dát?: aftel tu bladide lelmo kâ oft bô kâ?;
      2. (contextueel: enk) pana {ZV; gnp= paner; gnz= panÿr; rs= panae}; we hebben een nieuw bed gekocht; ~/het is geel en de poten ervan ("van ~") zijn groen: kirro eft kleter slapelsat lorerde; pana melde kolai ur panÿr lippiones melde mesâ; in de gang staat een vreemd kind te wachten; het gezicht van ~ (diens gezicht) staat me niet aan: fes ef tult eft tnefer efanty quÿelira; paner lomkâ nert insule gress;
      3. (idioom) ~ is ~! (klaar is kees!): ef rât bzaéjer!; ~ is ~! (ziezo!): kâ tiyn melde!;
      4. (gereduceerde vormen) •kû {SX.vz}, •pann {SX.vz} (dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); op dat, daarop, erop: kafkû = kaf kâ; kafpann = kaf pana.
    3. (bt)
      1. (enk-concr) té {BT; gnp= téx; gnz= técÿr; rs= tét[te]}; ik ben het boek aan het lezen, ~ hij mij gisteren gegeven heeft:: gress trempelira ki ef mimpit, do té kette hols ón gress; het kind ~ op straat loopt: ef efanty, té farte tehaste; het kind, wiens zuster op straat loopt: ef efanty, téx sour farte tehaste; het huis waarvan het dak (welks dak) van riet was, is afgebrand: ef sért buro, técÿr zillepip melde rittiy;
      2. (stoff) té {BT; gnp= téx; gnz= técÿr; rs= tét[te]}, mit {BT; gnp= mitex; gnz= mitÿr; rs= mitte}; het zand ~ wegspoelt: ef pleko, té/mit smôlme-tijâ; het licht ~ ik doof: ef armâtat, gress treske tét/tétte/mitte (rs!);
      3. (enk-abstr/semc) sem {BT; gnz= semÿr; rs= semme}; het voorbehoud ~ onvermijdelijk is: ef feszloffos, sem melde rôtjulôlétt; het conflict waarvan ik het nut (welks nut) niet begrijp: ef hasos, gress nert unere semÿr hâc;
      4. (..lira-constructie: kan elk bt vervangen) het vee ~ in de wei graast: ef fa'i, crazelira fes ef blufk = ef fa'i, té/mit craze fes ef blufk; het kind ~ ik niet ken: ef efanty, gress nert tiffelira = ef efanty, gress nert tiffe té; (..lira-constructie komt direct achter antecedent; bijzin met bt komt achter hoofdzin; als het antecedent van een bt door "ki" gemarkeerd wordt, wordt de bijzin als inperkend opgevat; een ..lira-constructie heeft meestal een uitbreidende interpretatie; vgl:) hij geeft het bier ~ hij niet lekker vindt aan mij: do kette ki ef bjerr ón gress, do nert brae mit (het bier dat hij wel lust behoudt hij zelf!); hij geeft het bier, ~ hij [overigens] niet lekker vindt, aan mij: de kette ef bjerr, do nert braelira, ón gress; (in schr wordt ..lira-constructie soms uit ondergeschikte zin gehaald en als bv voor antecedent geplaatst; vgl:) het jongetje, ~ langs de oever loopt, heeft geen broek aan: ef fartelira âgy lelperre-armt nÿf bofs, lango ef klarbÿr = ef âgy, fartelira lango ef klarbÿr, lelperre-armt nÿf bofs.
    data:: (=bestand: verzameling gegevens; ook computerbestand) ramâos {C}.
    dateren:: (van een datum voorzien) datumere |..ÿje| {K}.
    datgene::
    1. ~ wat: nem {ZV; gnp= nemer; gnz= nemÿr; rs= nemme} (enk: bepalingaankondigend);
    2. (als nem = zinskern: 3pv of stus in bijzin) ~ wat door hem beweerd wordt, is onzin: nem westarelije pai do, ef melde nonsens;
    3. (als nem = GEEN zinskern: bt in bijzin) ~ wat hij beweert, is onzin: do westare nem, té melde nonsens; ze vraagt ~ wat ze niet krijgen kan: eup linne nem, eup nert pónsecû té.
    dato:: de ~: kaf ef datumas (afk= ked).
    datum:: datumas {C; mv= datumâse}; van een ~ voorzien (dateren): datumere |..ÿje| {K}.
    dauw:: ðô {S}; »dag 4.
    dauwig:: (=bedauwd) ðôte {I}.
    daverend:: dazâf {I}; ~e bijval: crubunelira pretšÿrs; ~e klap (dreun): gedrômta {C}.
    dazen:: (=bazelen) léte {U}.
    de::
    1. (bepaald lw) ef {LW};
    2. (passieve afleiding) ófe {LW} (arch); (causatief subj:) Menda laat de slavin de giftige zwam eten: Menda larde ófe slaviyta ef tlôc = (modern) Menda larde-épe, meldelira ef slaviyta, ef tlôc;
    3. (bij obj) ef {LW}; nef {LW}, ennf |emf| {LW} (dl= Centraal-Berref); (= enn + ef; als obj vóór het ww staat) ik heb de brief gelezen: gress nef/ennf letra trempe (in standaard-Spok: gress ef letra trempe).
    dealer:: (=tussenpersoon) yplelâft {C}; (=handelaar) lebetatjen {C}.
    debat:: fûtiu {C; rs= fûtitt}.
    debiel:: (achterlijk: persoon) blefmiypiy {I}.
    debiteren:: tijâstinde {K}.
    debitering:: tijâstindos {A}.
    debuut:: wulpos {C}.
    decaan:: (=deken) decaniy {C}.
    decagram:: (10 gram) dekagrâma {C} (afk= dkg).
    decaliter:: (10 liter) dekalitriy {C} (afk= dkl).
    decameter:: (10 meter) dekameter {C} (afk= dkm).
    december:: desembry {Cef} (afk= ds of des).
    decennium:: decadiy {C}.
    decigram:: desigrâma {C} (afk= dg).
    deciliter:: desilitriy {C} (afk= dl).
    decimaal:: (zn) desimaliy {C}; (bv) desimalo {I}.
    decimeter:: desimeter {C} (afk= dm).
    declameren:: (=voordragen) wuxe-furt {K}.
    declaratie:: (=rekening) nota {C}; (in rekening brengen v (on)kosten) kafteblaffos {C}; (lijst v ingrediënten en andere karakteristieken die op etiketten v voedingsmiddelen moeten worden vermeld) deklarašo {C} (met een k!).
    declareren:: ((on)kosten in rekening brengen) kafteblaffe {K}.
    decor:: jeðo {C}.
    decoratie:: (=versiering) ÿchisros {C}, chisros {C} (arch/poe).
    decoreren:: (=versieren) ÿchisre {K; gst= ÿchiss}, chisre {K; gst= chiss} (arch/poe).
    decorum:: het ~ bewaren: ef plâge ef parfâsosz.
    decreet:: (=besluit) ÿrsto'ecc {C}.
    deeg:: blot {S}.
    deeggerecht:: (Italiaanse pasta ed) blot-lardos {C}.
    deel:: (alg) kanas {C}; (=onderdeel) partos {C}; alle samenstellende delen van een chemische stof bij elkaar: clobjiyt {C}; ten dele (vrnl fig): furt kanas; in genen dele (helemaal niet): net-katô {III}; voor het belangrijkste ~: mikkelel tu-kanas {III}; voor het grootste ~ (grotendeels): oppelepe {III}; ~ uitmaken van (behoren tot): kanase armt {Upr}; een ~ van: »verscheidene 2.
    deelbaar:: kanasiy {I}.
    deelgenoot:: paine-ralaer {C}.
    deelname:: (=deelneming) painos-ral {C}, hâliynos {C}.
    deelnemen:: ~ aan (meedoen aan): paine-ral fes {U}, hâliyne {K}.
    deelnemer:: hâliyner {C}.
    deelneming:: (=deelname) hâliynos {C}, painos-ral {C}; (=rouwbeklag) ro-painos {C}.
    deels:: kanasiy {I}.
    deeltje:: elementair ~: elementanas {C}.
    deelwoord:: (taalk) tegenwoordig ~: ralopainn {C}; verleden/voltooid ~: horitpainn {C}.
    deemoed:: (=ootmoed) korsocÿrm {Aef}.
    deemoedig:: (=ootmoedig) korsocÿrm {I}.
    Deen:: Denmarky {Cef}.
    Deens::
    1. (zn: taal) denise {C};
    2. (bv) denmarko {IIef}; ~e vrouw: Denmarka {Cef}.
    deerlijk:: (=jammerlijk) derjiy {I; mv=enk}; (=erg/geducht) graviy {I}.
    defensie:: (=verdediging) devendos {C}; (=leger) verestâ {C}.
    defensief:: (=verdedigend) devenseff {I}.
    definiëren:: definiere |..ÿje| {K}.
    definitie:: definišo {C}; per ~: lo qurtos (afk= l.q.) {A}.
    definitief:: (=voorgoed) definiteff {I}, wém {III}; (=vaststaand) dÿršen {I}; niet ~ (fig: voorbijgaand): ÿrbaek {I}; ~ zijn (fig: vaststaan): dÿrše {U}.
    deftig:: tjâst {I}.
    deftigdoenerij:: (koude drukte) epestrÿf {C}.
    degelijk:: (=stevig) stalate {I}, lâryta {I}; (=flink) kogûrus {I}; (=duurzaam) wencât {I}; (serieus) torpa {I}.
    degen:: (=dolk) masté {C}.
    degene::
    1. (met de gedachte aan een of meer bepaalde personen) ~[n] die: nem {ZV; (gnp= nemer; gnz= nemÿr; rs= nemme} (enk: bepalingaankondigend); (als nem = zinskern: 3pv of stus in bijzin) ~ die zoiets doet, komt in de gevangenis terecht: nem paine fitaju, stus arfine fes ef leld'sért; (als nem = GEEN zinskern: bt in bijzin) hij scheldt de vriend uit van ~ die de fiets heeft gestolen: do zaare nemer frint, té ef pitter kuntiyre;
    2. (algemeen) ~[n] die (=alle[n] die): crat {ZV; rs= cratte} (enk: bepalingaankondigend); (als crat = zinskern: 3pv of stus in bijzin) ~n die zich inschrijven vóór 1 mei, krijgen 10 % korting: crat sen fesstinde futtof 1 mai, stus pónze 10% lo oibâniy; voor ~ die mij wil helpen/voor allen die mij willen helpen, heb ik een leuk cadeautje: crat cÿrtiravy gress, gress lelperre eft mindoh pamel fân eup (ik doel slechts op vrw personen, wat blijkt uit eup); (als crat = GEEN zinskern: bt in bijzin): aan ~n/allen waar anderen onderdanig tegen zijn, ergert Elsa zich: lelpirus ÿazje ón crat, Elsa reéðe piti té.
    degenereren:: degenerere: |..ÿje| {U}.
    dégeneré:: (gedegenereerd persoon) degenereratjen {C}.
    degradatie:: degradašo {C}, slompos {A}.
    degraderen:: (trans) degradere |..ÿje| {K}; (in rang/waarde achteruitgaan) slompe {U}.
    deining:: (lett/fig: =onrust) tÿrquðiy {C}.
    dek:: (schip) dec {C}; op het ~ van een schip aan het werk zijn: storiyvve {U}; werkzaamheden op het ~ van een schip: storiyvvos {C}.
    dekbalk:: (scheepsterm) haiym {C}.
    dekbed:: (donzen deken) dydiy-sako {C}.
    deken::
    1. (op bed) lâgal {C; mv= léges}, (dik laken) atyje {C}.
    2. (persoon) (RK priester) decann {C}; (=decaan) decaniy {C}.
    dekken:: (v tafel) caribe {K}, dreumâne {K}; (v schade/tekort) hulle {K}; (fig: omvatten) znynte {K}; de titel dekt niet de inhoud: ef tytle nert znynte ef ÿrtÿr; zich ~: frajare {Upr}.
    dekking:: (fig) hullos {A}.
    deklaag:: mennwÿja (mennÿja) {Crs}.
    deklading:: (=deklast) dec-lados {C}.
    deklast:: (=deklading) dec-lados {C}.
    deksel:: (alg) decs {C}.
    deksels:: ~ moeilijk (verduveld lastig): knurfelbur'-diffiyk {I}.
    dekzeil:: (alg) caribefâsto {C; mv= caribefâstôe; rsmv= caribefâstott}; (scheepsterm) réng {C}.
    dele:: ten ~ (vrnl fig): furt kanas {C}.
    delen::
    1. (=splitsen) sperde {K};
    2. (rekenkundig) parte {K}; gedeeld door: part {VZ}; zes gedeeld door twee is drie: sers part ten kette dur;
    3. ~ in (fig): rovrete armt {U}; in de vreugde ~: ef rovrete armt ef hâng.
    deler:: (v breuk) parte-nûmp {C} (afk= PN).
    deleren:: tijâplaše {K}.
    deletie:: tijâplašos {C}.
    delfstof:: hustatiyn {S}.
    Delftsblauw:: [aardewerk] delft-blotter |delf-| {I}.
    deling:: (=splitsing) sperdos {C}; (rekenkundig) parte-šômtos {C}.
    delta:: (rivier) opast {C}, delta {C}; zie ook Delta's in .
    delven:: (=opgraven) hustae {K}.
    delving:: (=opgraving) hustaos {C}.
    democratie:: demokrašo {C}.
    democratisch:: demokratise {I}.
    democratiseren:: demokratisere |..ÿje| {K}.
    democratisering:: demokratiseros {C}.
    demonisch:: demonise {I}.
    demonstrant:: demonstrerer {C}.
    demonstratie:: demonstrašo {C}; ~ houden: gôsare {U}.
    demonstratieoptocht:: (=betoging) gôsaros {C}.
    demonstreren:: gôsare {U}; ~ voor/tegen: demonstrere |..ÿje| fes/mip {U}.
    demontabel:: (=uitneembaar) idemônteren {I}.
    demontage:: idemônta |..mÔnta/..môntA| {C; mv= idemôntaes}.
    demonteren:: idemôntere |..ÿje| {K}.
    dempen:: (water) neyle {K}; (geluid/kleur/licht) hue {K; gst= hut; vdw= hûs}.
    den:: (=pijnboom) sparot {C} (L. Pinus); grove ~: presÿr sparot (L. Pinus sylvestris); zwarte ~: doffiy sparot (L. P- nigra); Corsikaanse ~: Urapas-sparot (L. P- nigra var. maritima); Monterey-~: Cârwÿnn-sparot (L. Pinus radiata).
    denderen:: (=dreunen) gedrôme {U}; (dreunen: zwaar voorwerp, trein) dryche {U}.
    Denemarken:: Denmarko {G}.
    Den Haag:: Ef Hagiy {G}.
    denkbaar:: ~ zijn (voor te stellen zijn): masóte {K}.
    denkbeeld:: ÿrmetiyn {SC}; (=idee) moris {C; mv= morises}.
    denkbeeldig:: fofel {I}.
    denken::
    1. (alg; menen) miype {K}; ~ aan: miype armt {U}; ~ aan (=overdènken): miypare {K}; het ~: miypos {A}; (ook: menen) ik denk dat het goed is dat/om ...: gress miype ef quista moris, den ...; blijf je thuis? - ik denk van wel: aftu tinde fesért? - siy gress miype; (abusievelijk menen) tesse {U}; hij dacht dat het regende (maar dat was niet zo): do tesso, ef bidalelira; ~d aan (=gedachtig) miyparelira {VZ};
    2. (mening hebben) wat denk jij ervan?: tu cônsidere kol?; ga je mee? - ja natuurlijk, wat denk je?: vende tu rala? - gress cônsiderelira!; ga je mee? - natuurlijk niet, wat denk je wel?: vende tu rala? - cônsidere tu jazy?;
    3. (sterk afwijzen) ik denk er niet aan om dat te doen (ik ben daar gek om dat te doen): gress pÿre beri paine ef;
    4. ~ te hebben/zijn: šâfpe fes {U}; mijn nicht dacht schuld te hebben (schuldig te zijn): kost šâfla šâfpa fes šâftra; Petriy denkt dat hij bedrogen is (meent bedrogen te zijn): Petriy šâfpe fes ef ÿcjestovlos;
    5. doen ~ aan: »herinneren.
    denkwijze:: miype-vrôk {SC}.
    denneappel:: (=sparappel) quiff {C}; laag ~s en dennenaalden op de [bos]grond: quiffos {C}.
    denneboleet:: sparot-chént {C} (L. Boletus pinicola).
    dennemoorder:: (paddestoel) njore-missis {C; mv= --missisa} (L. Heterobasidion annosum).
    dennenaald:: vriys {C}, quda {C; mv= qudâe; rsmv= qudatt}; laag ~en en denneappels op de [bos]grond: quiffos {C}.
    dennezwavelkop:: gewone ~: sparot-rôska-missis {C; mv= --missisa} (L. Hypholoma capnoides).
    departement:: (=ministerie) depârtemen {C}; »ministerie.
    departementaal:: (=ministerieel) depârtemena {I}.
    dependence:: (=bijgebouw) nefhuflif = suhuflif {C}.
    deportatie:: (=wegvoering) deportašo {C}.
    deporteren:: (wegvoeren: ook dieren naar het slachthuis) deportere |..ÿje| {K}; (naar concentratiekamp: bij elkaar drijven en vervolgens uitroeien) zaare {K}.
    deposito:: mipkett {C}.
    depot:: (=bewaarplaats) zolle-sÿrt {C}; (=voorraad) tozollosÿ {C}; (onderhouds- en stallingsplaats voor locomotieven) fradâs-póntel {C}.
    deppen:: (=betten) wikare {K}.
    derailleren:: (=ontsporen) âskâne-mip {U}.
    derde-wereldland:: (onderontwikkeld land) primišark {C}.
    derden:: (zn) durtefs {Cmv}.
    deren:: (=schelen); het deert mij niet[s] (het kan mij niet[s] schelen): ef nert uxârtecû gress; (vgl: ef nert uxârte gress = het doet mij geen verdriet).
    dergelijk:: een ~ (zulk een): teâk {OV} (enk-concr); [een] ~ (zulk [een]): sest {OV} (enk-semc/abstr; stoff; mv); ~e koeien hebben ze hier niet: stus nert lelperre sest boerts kusami; een ~e liefde kan ik niet vertrouwen: gress nert trustecû sest rovretos; ~e klei is niet vruchtbaar: sest klao nert melde fûrta; iets ~s (zoiets: enk) fitaju {ZV; gnz= fitacÿr; rs= fitajje}; •taju {SX.vz} (gereduceerde vorm; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); op iets ~s: kaf fitaju = kaftaju; een ~ persoon: fitaju rast; (vaak geringschattend of nietig); en ~e: ur tiyns lo kâ (afk= u.t.l.k.); (in opsomming) ur idem tiyns (afk= uit.); iets ~s: sest tiyn.
    derhalve::
    1. (bv: =bijgevolg) lÿtiy {I};
    2. (vz: gevolg) lÿtiy {VG}; gisteren heeft hij een ongeluk gekregen, en ~ moet hij zijn vakantie uitstellen: do eft moplariy pónze hols, lÿtiy do miptrekkât sener zirrot.
    dermate:: ~ ... dat: fit pert ... fitfara; het schip ligt ~ uit de koers dat de kapitein niet meer weet waar hij is: ef karé sen wencate fit pert kusamat ef qurs, fitfara ef câpytenn tiffe éfti ÿr do melde.
    dermatologie:: dermatolôiy {C}.
    dermatologisch:: dermatologise {I}.
    dermatoloog:: (=huidarts) dermatolôche {C}.
    dertien:: râsen {TW}; (rekenkundig) main-dur {TW}, râsen {TW}.
    dertig:: tenerg-ten {TW} (=28+2); (rekenkundig) dursa {TW}.
    des:: ~ te ...er: vluf ... meldelira |meldelira/melira|; de reis was ~ te fijner omdat de zon scheen: ef tupplip ma melda vluf olla meldelira, ef kôbo nÿlilóme; hij werkt nu ~ te meer, omdat hij de noodzaak ervan inziet: do ma ÿrôme vluf meldelira, do zerfilóme ef perkos; als je de jonge merrie aanspoort, loopt ze ~ te langzamer: fara tu éne ef kapa, eup farte vluf lôftquar meldelira; dat is ~ te erger: mittof qugle stót; ~ te beter: rifo ef gulderiy {C}.
    desalniettemin:: iftamos {III}.
    desbetreffend:: antrôn {I}; (=eveneens) igt {I}.
    deserteren:: mipoume {K}; (=overlopen) mitaóstre {U; gst= mitaóster}.
    deserteur:: mipoumer {C}.
    desertie:: mipoumos {C}.
    desinfecteren:: idefestasse {K}.
    deskundig:: tiffiy {I}.
    deskundige:: tiffatjen {C}.
    deskundigheid:: tiffer {A; mv=enk}.
    desnoods:: (zo nodig) nestiyelira {III}.
    desondanks:: os mittof = os kâ; miyr {III} (arch/poe).
    dessert:: (=nagerecht) dÿfer {C}.
    destijds:: (bw: toen) zûfiy {III}; fes ef forte (rs!).
    destillatie:: tâmpjepsos {C}.
    destilleren:: tâmpjepse {K}.
    detachement:: (soldaten/politie) jelpjiy {C}.
    detail:: detÿll {C}.
    detailleren:: ([gedetailleerd] omschrijven) detÿle {K}.
    detaillering:: ([gedetailleerde] omschrijving) detÿlos {C}.
    detective:: (persoon) detekteff {C}; (boek) detekmip {C}.
    determinant:: determinent {C}.
    deugd:: vyrtos {A}.
    deugdelijk:: (=solide) nemercel {I}; (=eerzaam) néruvva {I}; (=braaf) vyrtosiy {I}.
    deugen:: vyrte {U}; nergens voor ~ (vooral v personen): mercele {E}.
    deugniet:: (=bengel) kânlâ {C}; (=schelm) kâle {C}, myssa {C}.
    deuk:: ðiyc {C}, ðiycsû {C}.
    deuntje:: (alg) stómi {C}; (= volksliedje, volkswijsje) hôjô {C}; gefloten ~: wÿrros {C}.
    deur:: argerat {C}; (in de voorgevel: voordeur) bascerat {C}, pôrte {C} (dl= (Tigof/Lomky); (anders dan ve huis of gebouw) •fers {SX > c}; (bijv) schuurdeur: kulfers; sluisdeur: slušefers; voor de ~ laten staan (niet binnenlaten): mipméte {K}; het is niet naast de ~: ef šôt nert zirde naponto; hij woont niet bepaald naast de ~: do jazy nert lâzâre ef šôt, zirdelira naponto; dat doet de ~ dicht (dat is het toppunt): ef pylses melde refâx.
    deurklopper:: zâgtos {C}; clenper {C} (in Spok meestal in de vorm van een roofdier).
    deurknop:: (=deurkruk) cnô {C}, criacnô {C}; (rond: draaibaar) gyre-cnô {C}.
    deurslot:: grent {C}.
    deurwaarder:: korhut {C}.
    devaluatie:: smurfmonentos {A}.
    devalueren:: ef kette smurfmonentiy {I}.
    devies:: (=leuze) stint {C}.
    deviezen:: (valuta) la'ycâs {Cmv}.
    deze::
    1. (aw)

      {AW} concr/semc abstr
      enk mv/stoff nominale afleiding enk mv
      neutraal
      dichtbij
      contextueel       		dena
      lelmo°
      mittof       		tem
      lelmos°
      mittof[s]       		temiy {Cef; mv=enk}
      lelmoiy° {Cef; mv=enk}
      -       		-
      -
      kâ*       		-
      -
      kâs*
      * in Tjemp/Plefô wordt mittof[s] ipv kâ[s] gebruikt
      ° lelmo..: speek uit: |lemo..|

      (idioom) ~ koe van hem: dena/lelmo groft boert; ~ varkens van ons: lelmos kult knoks; ~ klei van mij: lelmos kost klao; welke appel wil je? ik wil déze graag: tu zecofe folarra geffy? - gress zecofe ef lelmoiy; die rode jas daar en ~ gele hier: bô mindefit kas ur ef kolai lelmoiy; ~ maand/week: lelmo hertel/mink (maand/week die aan de gang is; in tijdsbepalingen altijd lelmo).

    2. (zv)
      1. (deiktisch: enk) kâ {ZV; gnp= kâer; gnz= kâcÿr; rs= kâe}; (Jân wijst op de appel en zegt:) ~ is rot: kâ melde tval; (Mariy wijst op haar auto en zegt:) de motor ervan ("van ~") is kapot: kâcÿr moter melde tirdus; (ik wijs op mijn zoekende vader en zeg:) zijn jas ("de jas van ~") is weg: kâer kas melde tijâ; (Elsa wijst op de 2 appels en zegt:) wil je déze of díe?: aftel tu bladide lelmo kâ oft bô kâ?;
      2. (deiktisch: mv) lelmos |lemos| {ZV; gnp= lelmoser; gnz= lelmosÿr; rs= lelmoses}; (ik wijs op de boeken en zeg:) ik ken ~ niet: gress nert tiffe lelmos; (Elsa wijst op de aardbeien en de frambozen en zegt:) wil je déze of díe?: aftel tu bladide tem lelmos oft bôs lelmos?;
      3. (contextueel: enk) pana {ZV; gnp= paner; gnz= panÿr; rs= panae}; we hebben een nieuwe auto gekocht; ~ is geel en het dak ervan is groen: kirro eft kleter oto lorerde; pana melde kolai ur panÿr huf melde mesâ; in de gang staat een vreemde man te wachten; het gezicht van ~ (diens gezicht) staat me niet aan: fes ef tult eft tnefer merater quÿelira; paner lomkâ nert insule gress;
      4. (contextueel: mv) panas {ZV; gnp= panaser; gnz= panasÿr; rs= panases of panses}; we hebben nieuwe stoelen gekocht; ~ zijn wit en de zittingen ervan ("van ~") zijn geel: kirro kleter ferdusz lorerde; panas melde blakker ur panasÿr felts melde kolai; in de gang staan twee vreemde mannen te wachten; de gezichten van ~ (diens gezichten) staan me niet aan: fes ef tult ten tnefer meraters quÿelira; panaser lomkâs nert insule gress; de kaarsen zijn bijna op; je moet ~/ze doven: ef ðaks melde pordel tijâ; tu treskât panases/panses;
      5. (gereduceerde vormen) •kû {SX.vz}, •pann {SX.vz}, •pass {SX.vz} (dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); op deze, hierop, erop: kafkû = kaf kâ; kafpann = kaf pana; kafpass = kaf panas.
    dezelfde:: ~ ... als: ef monta ... své.
    dia:: dia {C; rs= diat}.
    diabolo:: (voorwerp met de vorm hiervan) ÿmâstiy {C}.
    diacritisch:: ~ teken: cvyff {C}; (in Spok de tekens op â é ÿ š).
    diadeem:: (klein kroontje) qulta {C}; (haarband) mir-bent {C}.
    diagnose:: diagnoss {C; mv= diagnoses}; (vaststelling ve ziekte) oôntaros {A}; ~ stellen: oôntare {U}.
    diagonaal:: eka-jag {I}.
    diaken:: djakiy {C}.
    dialect:: dalet {C}, nefmux = sumux {C}; zie ook Spokanische dialecten in .
    dialectiek:: kvâmpe-narân {SC}.
    dialectisch:: daletiy {I}.
    dialectologie:: dialektolôiy {C}.
    diamant:: (materiaal) djamantiy {S}; (steen) djamantiyn {C}; van ~ gemaakt; met ~en bezet (diamanten): djamanta {I}.
    diamanten:: (van diamant gemaakt; met diamant bezet) djamanta {I}; ~ voorwerp: djamantiyn {C}.
    diamantslijper:: djamantiy-ôtosmatjen {C}.
    diameter:: (alg) diametra {C}.
    diaprojector:: chiqurstat {C}, diatat {C}.
    diarree:: slerros {S}; ~ hebben: slerre {U}.
    dicht:: (niet open) ilba {I}; (op slot) closs {I}, trâf {I}; nog ~ (onaangebroken: fles wijn): klah {I}; (bos/haargroei) afriyn {I}; ~ raken ([zich] verdichten: bos/haar): afriynare {U}.
    dichtbevolkt:: zampôrtecc {I}.
    dichtbij::
    1. (naastbijgelegen) tarô {I; vt= danen; ot= wena}; de brug ~/hier in de buurt: ef tarô pônt; zeer ~ (op een steenworp afstand): jumpetece-plâks {III}; hij woont dichterbij dan ik: do zâre danen dus gress; ik geef de voorkeur aan een dichterbij gelegen kruidenier (meer in de buurt): gress armtju'ecce eft danen kruttater; dichterbij komen (naderen: van een afstand) ilbaje {U; gst= ilbat}; dichterbij komen (naderen: terwijl men/het al in de buurt was): tarôe {U};
    2. (=vlakbij: plaats) tarô {VZ}; ~ de brug: tarô ef pônt; (het gebruik v danen als vz wordt niet als correct beschouwd, zoals:) hij woont dichter bij het station dan ik: do zâre danen ef garrent dus gress (beter: do zâre vluf tarô ef garrent dus gress).
    dichtbinden:: (alg) binde-ilba {K}; (=dichtknopen) ilbatejône {K}.
    dichtbundel:: topoitiynÿ {C}.
    dichtdoen:: (=sluiten) ilbaje {K; gst= ilbat}; (op slot) cjole {K}; (=dichtmaken) klahere {K}; (=dichtdraaien: kraan ed) scvÿze {K}.
    dichtdraaien:: (kraan ed) scvÿze {K}.
    dichten:: (gedichten schrijven) poite {U}.
    dichter:: (man die dicht) poit {C}.
    dichterbij:: »dichtbij 1.
    dichteres:: poita {C}.
    dichterlijk:: (=poëtisch) poitise {I}.
    dichtheid:: (bos/haargroei) afriyniy {C}; (bevolking) zusliy {C}.
    dichtknopen:: (=dichtbinden) ilbatejône {K}.
    dichtkunst:: (poëzie) poésy {S}; (gerijm) cmôltos {C} (pej); wat betreft de ~: poésyne {I}.
    dichtmaken:: (=sluiten) ilbaje {K; gst= ilbat}; (=afdichten) klahere {K}.
    dichtmetselen:: matie-ilba {K}.
    dichtregel:: seg {C}.
    dichtsneeuwen:: plurre-ilba {K}.
    dichtwerk:: (artistiek) qummertiyn {C}.
    dictaat:: côléafiy {C}.
    dictator:: diktaterr {C}.
    dictatoriaal:: diktaterÿ {I}.
    dictatuur:: diktaturiy {C}.
    dictee:: copiy {C}.
    die::
    1. (aw)

      {AW} concr/semc abstr
      enk mv/stoff nominale afleiding enk mv
      neutraal
      verweg
      contextueel       		dena
      bô
      mittof       		tem
      bôs
      mittof[s]       		temiy {Cef; mv=enk}
      bôtiy {Cef; mv=enk}
      -       		-
      -
      kâ*       		-
      -
      kâs*
      * in Tjemp/Plefô wordt mittof[s] ipv kâ[s] gebruikt

      (idioom) ~ koe van hem: bô groft boert; ~ varkens van ons: bôs kult knoks; ~ klei van mij: bôs kost klao; welke appel wil je? ik wil díé graag: tu zecofe folarra geffy? - gress zecofe ef bôtiy; deze rode jas hier en ~ gele daar: lelmo mindefit kas ur ef kolai bôtiy.

    2. (zv)
      1. (deiktisch: enk) kâ {ZV; gnp= kâer; gnz= kâcÿr; rs= kâe}; (Jân wijst op de appel en zegt:) ~ is rot: kâ melde tval; (Mariy wijst op haar auto en zegt:) de motor ervan ("van ~") is kapot: kâcÿr moter melde tirdus; (ik wijs op mijn zoekende vader en zeg:) zijn jas ("de jas van ~") is weg: kâer kas melde tijâ; (Elsa wijst op de 2 gebakjes en zegt:) wil je déze of díe?: aftel tu bladide lelmo kâ oft bô kâ?;
      2. (deiktisch: mv) lelmos |lemos| {ZV; gnp= lelmoser; gnz= lelmosÿr; rs= lelmoses}; (ik wijs op de boeken en zeg:) ik ken ~ niet: gress nert tiffe lelmos; (Elsa wijst op de aardbeien en de frambozen en zegt:) wil je déze of díe?: aftel tu bladide tem lelmos oft bôs lelmos?;
      3. (contextueel: enk) pana {ZV; gnp= paner; gnz= panÿr; rs= panae}; we hebben een nieuwe auto gekocht; die is geel en het dak ervan is groen: kirro eft kleter oto lorerde; pana melde kolai ur panÿr huf melde mesâ; in de gang staat een vreemde man te wachten; het gezicht van ~ (diens gezicht) staat me niet aan: fes ef tult eft tnefer merater quÿelira; paner lomkâ nert insule gress;
      4. (contextueel: mv) panas {ZV; gnp= panaser; gnz= panasÿr; rs= panases of panses}; we hebben nieuwe stoelen gekocht; ~ zijn wit en de zittingen ervan ("van ~") zijn geel: kirro kleter ferdusz lorerde; panas melde blakker ur panasÿr felts melde kolai; in de gang staan twee vreemde mannen te wachten; de gezichten van ~ (diens gezichten) staan me niet aan: fes ef tult ten tnefer meraters quÿelira; panaser lomkâs nert insule gress; de kaarsen zijn bijna op; je moet ~/ze doven: ef ðaks melde pordel tijâ; tu treskât panases/panses;
      5. (gereduceerde vormen) •kû {SX.vz}, •pann {SX.vz}, •pass {SX.vz} (dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); op die, hierop, erop: kafkû = kaf kâ; kafpann = kaf pana; kafpass = kaf panas.
    3. (bt)
      1. (enk-concr en stoff) té {BT; gnp= téx; gnz= técÿr; rs= tét[te]}; ik ben de brief aan het lezen, ~ hij mij gisteren gegeven heeft:: gress trempelira ki ef letra, do té kette hols ón gress; de vrouw ~ op straat loopt: ef tubôs, té farte tehaste; de vrouw, wier zuster op straat loopt: ef tubôs, téx sour farte tehaste; de schuur waarvan het dak (welks dak) van riet was, is afgebrand: ef kul buro, técÿr zillepip melde rittiy; de kaars ~ ik doof: ef ðak, gress treske tét/tétte (rs!); de klei ~ wegspoelt: ef klao, té smôlme-tijâ;
      2. (enk-abstr/semc) sem {BT; gnz= semÿr; rs= semme}; de ondermijning ~ onvermijdelijk is: ef óstros, sem melde rôtjulôlétt; de opmerking waarvan ik het nut (welks nut) niet begrijp: ef râviy, gress nert unere semÿr hâc;
      3. (mv en stoff) mit {BT; gnp= mitex; gnz= mitÿr; rs= mitte}; de honden ~ blaffen: ef hurts, mit helderte; de ondermijningen ~ onvermijdelijk zijn: ef óstrosz, mit melde rôtjulôlétt; de koffers ~ we achtergelaten hebben: ef vrÿkyrs, kirro mitte (rs!) afânole; de klei ~ wegspoelt: ef klao, mit smôlme-tijâ; de mannen wier vrouwen moeten werken: ef meraters, mitex tubôsz ÿrômûs;
      4. (..lira-constructie: kan elk bt vervangen) de koe ~ in de wei graast: ef boert, crazelira fes ef blufk = ef boert, té craze fes ef blufk; de mannen ~ ik niet ken: ef meraters, gress nert tiffelira = ef meraters, gress nert tiffe mit; (..lira-constructie komt direct achter antecedent; bijzin met bt komt achter hoofdzin; als het antecedent van een bt door "ki" gemarkeerd wordt, wordt de bijzin als inperkend opgevat; een ..lira-constructie heeft meestal een uitbreidende interpretatie; vgl:) hij geeft de wijn ~ hij niet lekker vindt aan mij: do kette ki ef weinô ón gress, do nert brae mit (de wijn die hij wel lust behoudt hij zelf!); hij geeft de wijn, ~ hij [overigens] niet lekker vindt, aan mij: de kette ef weinô, do nert braelira, ón gress; (in schr wordt ..lira-constructie soms uit ondergeschikte zin gehaald en als bv voor antecedent geplaatst; vgl:) de jongen, ~ langs de oever loopt, heeft geen broek aan: ef fartelira 'jan lelperre-armt nÿf bofs, lango ef klarbÿr = ef 'jan, fartelira lango ef klarbÿr, lelperre-armt nÿf bofs.
    dieet:: regimiy {C}.
    dief:: zaft = zâft {C}; (gauwdief) jÿsa {C}.
    diefstal:: zaftakyn {C; mv= zaftakynes}; (het stelen) kuntiyros {C}.
    diefstalgevoelig:: kuntiyre-etet {I}.
    Diego Garcia:: Diego-Garsiy {G}.
    dienaar:: marestjer {C}, kniyatjen {C}; (=knecht) ender {C} (arch).
    dienblad:: (=presenteerblad) leÿr {C}.
    dienen:: (bedienen) harbe {K}; ~ als: harbe fara {U}; het dient als voorbeeld: ef harbe fara šovos; ~ voor: luftharbe {K}; (zaak voor de rechtbank) stâge {U}; (behoren) je dient je netjes te kleden: tu bekace beri helbe penða.
    dienovereenkomstig:: âfry ef félclos (afk= â/f).
    dienst::
    1. (alg) harbos {A}; iemand een ~ bewijzen: ef šove ef harbos ón rast; tot uw ~! (als iemand bedankt voor een bewezen dienst): quista-harbe!;
    2. (trein/bus ed) fâgôtexa {C};
    3. ~ doen; ten ~e staan: ef melde ber morde; in ~ zijn van (huishoudelijk personeel): azje ón {U; gst= azjet};
    4. ~ verlenen (voor een bepaalde service zorgen): maqute {U}.
    dienstbode:: (=dienstmeisje) harbatjen {C}.
    dienster:: (serveerster in restaurant) harbatjena {C; mv= harbatjenÿ}.
    dienstijver:: perkastiy {C}.
    dienstmeisje:: (=dienstbode) harbatjen {C}.
    dienstplicht:: verestâ-duet {SC} (in Spok in 1922 afgeschaft).
    dienstregeling:: fort-ramâ {C}; (spoorboekje) treno-forts {Cmv}.
    dienstverlening:: maqutos {A}.
    diep:: zefa {I}; van ... ~ (met een diepte van: maat): rys {VZ}; een zee van 850 m ~: eft zé rys 850m; (diep||ondiep) merrat {Iid}; diep: plâks merrat; de maan dook ~ in de waterspiegel: ef luna plônsa graviy merrat fesdu ef knurfel-kerpos; door de ~ste dalen: mitai ef merrat oras ðarmiys fes bôtmo.
    diepblauw:: (=donkerblauw) zefblotter {I}.
    diepgang:: (v schip) merratfartos {C}; (fig: =wezen/binnenste) iyc {SC}.
    diepgeworteld:: (fig) zefa-moftosor {I}.
    diepte:: (lett: het diep zijn) zefaiy {C; rs= zefate}; (verticale afstand) merraty {C}; een ~ van 400 m: eft merraty rifo 400m; in de ~: zefa zjoba {III}; met een ~ van (maat): rys {VZ}; een zee met een ~ van 850 m: eft zé rys 850m; een grote ~: eft plâks merraty.
    diepvries:: ~[product]: martelcryr {C}.
    diepvriesproduct:: martelcryr {C}.
    diepzeeduiken:: (als sport) zefa-plônsos {C}.
    diepzinnig:: plâksmiyp {I}.
    dier:: belp |belp/bel| {C}; woest ~: hâbârciy {C}; gevild ~: idemutos {C}; opgezet ~: ÿrgiÿtt {S} (spr); ~ met een lange snuit: habrynes {C}; zie ook Dieren in .
    dierbaar:: heldentar {I}.
    dierenarts:: belp-medikiy |belme..| {C}.
    dierenpension:: belp-hotela |belho..| {C}.
    Dierenriem:: Zoðac {N}.
    dierentuin:: zoolâmento {C}; zie ook Attracties in .
    dierkunde:: (=zoölogie) zoolôiy {C}.
    dierlijk:: belpâ'et {I}.
    diertje:: belt-belp {C}.
    dieselmotor:: diesel |dissel| {C}.
    dievegge:: zafta {C; mv= zaftÿ}.
    diffuus:: (v licht) chall {I}.
    difterie:: (=difteritis) jôrm-stûléos {C}.
    difteritis:: (=difterie) jôrm-stûléos {C}.
    diftong:: (tweeklank: in het Spok de ó en ÿ) tergrâr {C}.
    diftongeren:: ~ [tot]: diftôngere [helkara] |ÿje| {K}.
    diftongering:: diftôngašo {C}.
    digitaal:: digitala {I}; digi {I} (spr); (vaak in samenstellingen:) een digitale cursus: eft digi-curs.
    dij:: (=dijbeen) dÿ {C}.
    dijbeen:: dÿ {C}.
    dijk:: tex {C}, (=dam) grulôt {C}.
    dik:: keša {I; vk= zÿtsénp; mt= vibrâk}; grelfel {I}; (=lijvig) murk {I}; het ~ zijn: kešatiy {C}: ~ persoon (dikkerd): knojolâ {C}; dik: ~ en zweterig persoon: jasug {C} (pej); ~/vies/slordig wijf: rôsiy-krûgt {C} (pej); (dik||dun) ulliy {Iid}; dik: pert ulliy; een dikke (gevoerde) jas: eft ulliy kas lo eft cress; afwisselend ~ en dun worden: ulliye {E}; het afwisselend ~ en dun worden: ulliyos {C}.
    dikheid:: (=dikte) kešatiy {C}.
    dikhuidig:: (lett) kešamutiy {I}; (fig) fûtmutiy {I}.
    dikkerd:: (dik persoon) knojolâ {C}.
    dikkopje::
    1. (vlinder) tjerkatjen {C}; groot ~: hupster tjerkatjen (L. Ochlodes venata); klein ~: belt tjerkatjen (L. Thymelicus lineola); geel ~: wuma-tjerkatjen (L. Thymelicus sylvestris);
    2. (vis) trejaniy-gobiy {C} (L. Pomatoschistus minutus).
    dikte:: (afmeting) kešaiy {C}; (dikheid) kešatiy {C}; (het al dan niet dik zijn) uller {C}; met een ~ van (maat): tuf {VZ}; een kabel met een ~ van 1 dm: eft répiyt tuf 1dm.
    dikwijls:: (=vaak) lilt {I}, ment {III}; Lerdu slacht zijn koeien ~ zelf (het is vaak Lerdu die slacht, niet zijn broer): lilt Lerdu vlemóte sener boerts quandro; Lerdu slacht ~ zijn koeien zelf (koeien slacht hij vaak, andere dieren niet zo vaak): Lerdu vlemóte sener lilt boerts quandro; »hoe 6.
    dilemma:: (keuze uit twee dingen) indos {A}.
    dilettant:: (vrijetijdswetenschapsman) totibâner {C}; (vrijetijdskunstenaar) tokûrater {C}.
    dimensie:: dimenšo {C}.
    dimensionaal:: dimenšonalo {I}.
    dimmen:: (koplampen v auto) hue {K; gst= hut; vdw= hûs}.
    diner:: (=etentje) lardos {C}; (warm eten) leferakânda {C}; (avondeten) dinelo {C}; aan het ~: fes dinelo; ze zitten aan het ~: óps melde fes dinelo.
    dineren:: lejonye {U; gst= lejonyt}.
    dinergast:: lejonye-gâs {C}.
    ding:: (=voorwerp) tiyn {C}, šôt {C/A}.
    dingen:: ~ naar: nôzje {K; gst= nôss}.
    dinsdag:: tûratof {Cef} (afk= tt of tûr).
    diode:: dijode = diode {C}.
    diploma:: diplomm {C}; iemand die een [bepaald] ~ behaald heeft (gediplomeerde): diplommer {C}; in bezit van ~ (gediplomeerd): lâkartafiyor {I}; in het bezit zijn van een ~ (geslaagd zijn): zamâtape {U}.
    diplomatie:: diplomašo {C}; zie ook Diplomatie in .
    diplomatiek:: diplomatiyc {I}.
    direct:: (alg: =onmiddellijk) nurpel {I}; (zonder aarzelen/te wachten: =meteen) kafér {III}; (korste weg: =rechtstreeks) direcc {I}.
    directeur:: (=hoofd) prest {C}; (=baas) nurp {C}.
    directie:: prest-még {C}, toprestÿ {C}.
    directrice:: (alg: vrw directeur) presta {C}.
    dirigeerstokje:: nÿrzorâ {C}, elbina {C; mv= elbori}.
    dirigent:: nÿr-lydres {C}.
    dirigeren:: (muziek) nÿr-lyde {K}.
    disambigueren:: ideâmbiguere |ÿje| {K}.
    discipline:: (=krijgstucht) fesoaros {A}.
    disco:: disko {C}, flerrt {C; mv= regelm.} (pop).
    disconto:: discônto {C}.
    discotheek:: (dancing) plata-nefâr {C}, danše-sért {C}, disko {C} (pop); (verzameling grammofoonplaten) toplataÿ {C}; zie ook Discotheken in .
    discrepantie:: diskrepanšo {C}.
    discriminatie:: diskriminašo {C}.
    discrimineren:: diskriminere |..ÿje| {K}.
    discussie:: diskušo {C}; iets ter ~ stellen: ef ðobiyre flaju lo diskušo.
    discussiëren:: diskutere |..ÿje| {E}.
    discuteren:: diskutere |..ÿje| {E}.
    display:: (beeldschermpje op elektronisch apparaat ed) vitrynn {C}.
    dispuut:: disputt {C}.
    dissertatie:: (=proefschrift) prifjiofer {C}, priff {C} (pop).
    dissimilatie:: disimilašo {SC}.
    distel:: pâpšérr {C}; knikkende ~: flecs-pâpšérr (L. Carduus nutans); veeldoornige ~: rašes-pâpšérr (L. Carduus acanthoides).
    distelvlinder:: pâpšérr-gvârcer {C} (L. Cynthia cardui).
    distillaat:: izardos {S}.
    distilleerderij:: (=stokerij) strôlizardatjen {C}.
    distilleren:: (=afscheiden) izarde {K}; (stoken v drank) strôlizarde {K}.
    distinctie:: (=cachet) polmuh {C}.
    distingeren:: jesudle {U; gst= jesutt}.
    distribueren:: distribuere |..ÿje| {K}.
    distributie:: distribušo {C}.
    district:: (provincie in Spok) distrycc {C}; (NIET als Spok administratief gebied) arr {C}; zie ook Districten in .
    districtaal:: (betr een Spok district) distrycciy {I}.
    districtsbestuur:: (bestuur ve Spok district; vgl provinciale staten) leblâ {C}.
    districtsgouverneur:: (in Spok: hoofd ve districtsbestuur) kjelef {C}.
    districtshoofdstad:: (in Spok: de hoofdstad ve distrycc) suhurdog {C}, leblâsÿr {C}.
    disyllabisch:: tersylabise {I}.
    disyllabisme:: tersylabesmiy {C}.
    dit::
    1. (aw)

      {AW} concr/semc abstr
      enk stoff nominale afleiding enk
      neutraal
      dichtbij
      contextueel       		dena
      lelmo°
      mittof       		tem
      lelmos°
      mittof[s]       		temiy {Cef; mv=enk}
      lelmoiy° {Cef; mv=enk}
      -       		-
      -
      kâ*
      * in Tjemp/Plefô wordt mittof ipv kâ gebruikt
      ° lelmo..: spreek uit: |lemo..|

      (idioom) ~ varken van hem: lelmo groft knok; ~ zand van mij: lelmos kost pleko; ~ zand van mij: lelmos kost pleko; welk gebakje wil je? ik wil dít (dichtbij) graag: tu zecofe folarra belt-omi? - gress zecofe ef lelmoiy; dat rode boek hier en ~ gele daar: bô mindefit mimpit ur ef kolai lelmoiy; ~ jaar: lelmo zemper (jaar dat aan de gang is; in tijdsbepalingen altijd lelmo).

    2. (zv)
      1. (deiktisch: enk) kâ {ZV; gnp= kâer; gnz= kâcÿr; rs= kâe}; (Jân wijst op het boek en zegt:) ~ is nat: kâ melde ošo; (Mariy wijst op haar tas en zegt:) het handvat hiervan ("van ~") is kapot: kâcÿr criakrum melde tirdus; (ik wijs op het zoekende kind en zeg:) zijn jas ("de jas van ~") is weg: kâer kas melde tijâ; (Elsa wijst op de 2 gebakjes en zegt:) wil je dít of dát?: aftel tu bladide lelmo kâ oft bô kâ?;
      2. (contextueel: enk) pana {ZV; gnp= paner; gnz= panÿr; rs= panae}; we hebben een nieuw bed gekocht; ~/het is geel en de poten ervan ("van ~") zijn groen: kirro eft kleter slapelsat lorerde; pana melde kolai ur panÿr lippiones melde mesâ; in de gang staat een vreemd kind te wachten; het gezicht van ~ (diens gezicht) staat me niet aan: fes ef tult eft tnefer efanty quÿelira; paner lomkâ nert insule gress;
      3. (gereduceerde vormen) •kû {SX.vz}, •pann {SX.vz} (dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); op dit, hierop, erop: kafkû = kaf kâ; kafpann = kaf pana.
    dito:: ôc {I}; idem {I}; rode jassen en ~ tassen: mindefit kasz ur ôc lôks; Elsa kreeg een standje en Jan ~: Elsa eft wâriy pónze, ur idem Jân; ik rook een sigaret en hij ~ een pijp: gress uokke eft sigarett ur do idem eft pypa.
    divan:: divân {C; mv= divâna}.
    diverse:: (van uiteenlopende aard) divers {II}; (=verschillende) querdoelira {I}.
    dividend:: quamp-kanas |..mk..| {C}.
    divisie:: (legeronderdeel) strettkanas {C}.
    Djibouti:: Djibutiy {G}.
    Djiboutiaan:: Djibutiyny {Cef}.
    Djiboutiaans:: (bv) djibutiy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Djibutiyna {Cef}.
    do:: (muzieknoot) do {C}.
    dobbelen:: ternmerre {U}.
    dobbelsteen:: ternen {C}.
    dobber:: (drijver v hengel) ônulliy {C}.
    dobberen:: (drijven) surdare {U}.
    docent:: (op universiteit) kolester {C}; hij is ~ dialectologie: do melde kolester furt dialektolôiy.
    doch:: (=maar) liquist {VG} (arch/poe) (positieve toegeving).
    dochter:: ûsto {C}.
    doctor:: (hoogste universitaire titel) prifjiof {C} (afk= Pf.).
    doctoraal:: ~ examen: primitâiy {A; mv=enk; rs= primitâe}.
    doctorandus:: (in Spok: persoon die het 1e universitaire examen heeft afgelegd) primiter {C}.
    document:: (=akte) dokumentos {C; mv= dokumentâs}; zie ook Documenten in .
    documentaire:: (film) csâðÿrtiyn {C}.
    documentatie:: ~[materiaal]: csâðÿr {C}.
    documentatiemateriaal:: csâðÿr {C}.
    documenteren:: (van bewijzen voorzien) csâðÿre {K}.
    documentering:: (het documenteren) csâðÿros {A}.
    dodaars:: (vogel) mindajôrm-flechâ {C} (L. Tachybaptus ruficollis).
    dode:: (dood persoon) (alg) koffoner {C}; (Erg) ideiycor {C}.
    dodelijk:: koffoniy {I}.
    doden:: téte {K}, (=ombrengen) njore {K}.
    doding:: tétos {C}.
    doe-het-zelver:: (knutselaar: als hobby) iypiyp {C}.
    doek:: (stof) •fâsto {SX > c; mv= •fâstôe; rsmv= •fâstott}; stevig ~ (tentdoek): xobinifâsto {C; mv= xobinifâstôe; rsmv= xobinifâstott}.
    doekje:: er geen ~s om winden: ef rafane den tûgtjek nert melde preiptjek.
    doel:: col {C; mv= côle}; (=doelstelling) pijôfty {SC}.
    doelbewust:: (=doortastend) lâcoliy {I}.
    doeleind:: furtcol {C}; voor wetenschappelijke ~en: furt zintes furtcols.
    doelloos:: nâste {I}.
    doelman:: (keeper) coler {C}.
    doelmatig:: (=praktisch) nexélmpâ {I}; (niet ondoelmatig) nemajek {I}.
    doelpaal:: col-kibâ {C}.
    doelstelling:: pijôfty {SC}.
    doeltreffend:: nast {I}.
    doeltreffendheid:: nastiy {A; mv=enk}.
    doen::
    1. (alg) paine {K}, tece {K} (arch); wat ben je aan het ~?: tu paine kluft?; een belofte ~: ef promise eft painos; ik kan er niets aan ~: gress nert prÿftecû; het ~ (bezigheid): painos {C};
    2. (werken: apparaat) farte {U}; de radio doet het niet: ef raðo nert farte;
    3. opnieuw ~ (herhalen): napaine {K}; dat wat opnieuw gedaan wordt/moet worden: napainos {C}; het opnieuw ~ (herhaling): napainos {A};
    4. (uitvoeren: op voorwaarden/tegen betaling) âmée {K; gst= âmét; vdw= pâmé};
    5. ~ voor (overhebben voor): paine ón {K}; Mariy doet alles voor Petriy: Mariy paine pipar ón Petriy;
    6. niets anders ~ dan: aenollafyte beri |we..| {U}; hij doet niets dan lachen (hij lacht alleen maar): do aenollafyte beri obezjere;
    7. ~ alsof (veinzen): clovóte beri {U}; hij deed alsof hij ziek was: do clovóto kinur;
    8. er goed (beter/verstandig enz) aan ~ om:: ef riffe ef quista (gulder/gôrôg enz) stebe beri;
    9. (aanpakken/aanleggen) ef paine leldelira (=tdw v lelde); hij heeft het heel handig gedaan (aangepakt): do paina leldelira ef lo terat habilem ki;
    10. het is te doen om ...: ef meldelira ón: het is [nu] te doen om het opletten (het is nu opletten geblazen): ef meldelira ón ef ÿkafteros; dat doet er niet toe (dat is geen punt): ef lâse tlosiy;
    11. te ~ hebben met (medelijden hebben met): ÿréste armt {U};
    12. in goeden ~ zijn (er warmpjes bijzitten): ef zirde fes eft wâvet sat; veel te ~ (druk): ÿrtân {I}; uit zijn ~ (van streek): stugât {I}; zonder er iets aan te hoeven ~ (automatisch): ðÿm/šâm mârtep {C}.
    doende:: (bezig) painelira {I}; niet-~ (zich onthoudend): mipnoftatiy {I}; al ~ leert men: (sprkw) paine riffe belde.
    doen-en-laten:: painosz {Amv}.
    doezelig:: blôriy {I}.
    dof:: (=mat) verfe {I}; (niet glanzend) scóma {I}.
    doffer:: (mnl duif) šerg {C}.
    dog:: (hond) kijjiys {C}.
    dogma:: dôgma {SC}.
    dok:: (voor schepen) dok {C}.
    dokter:: (=arts) medikiy {C}.
    dokwerker:: dokast {C}.
    dol::
    1. (zn: roeipen) tévet {C}.
    2. (bv: =woedend/waanzinnig) lôc {I}.
    dolen:: (=ronddolen) ipâle {U}; (lett: =dwalen) ÿge {U}.
    dolfijn:: delfenn {C} (L. Delphinus delphis).
    dolk:: delg {C}; (=degen) masté {C}.
    dollar:: dollar {C} (afk= DL).
    dom::
    1. (zn: domkerk) domiy {C}.
    2. (bv: =stom/bot) pûl {I}; ~ zijn (v persoon):: pûle {U}; te ~/stom zijn: pûlleve {U}; hij is te ~ om voor de duvel te dansen: do pûlleve beri terde tukst ten; (=onnozel) knokiy {I}; ~ kijken (schaapachtig): âpyjoe {U; vdw= âpyjer}; ~ kijkend persoon: âpyjatjen {C}.
    domein:: (=landgoed) domenn {C}; (fig: =gebied) bavân {C}, areû {C; rs= areût}.
    domheid:: (=stomheid) pûliy {A; mv=enk}.
    domicilie:: (vaste woonplaats) rigt-melde-sÿrt {C} (afk= rms).
    dominee:: (=predikant) predikent {C}; (sprkw) daar gaat een ~ voorbij: ef jabâr kâmpae (wordt gezegd als er in een gesprek een plotselinge stilte valt; verwacht wordt dat iemand dan aanvult met: ... ur melde pâstiy = en hij heeft berouw).
    domineren::
    1. (de overhand hebben) keserfje {U; gst= keserft}.
    2. (domino spelen) dominomerre {U}.
    Dominica:: Dominica {G}.
    dominicaan:: (mnl lid v RK kloosterorde) dominicer {C}.
    Dominicaan:: Dominicer {Cef}.
    Dominicaans:: (bv) dominiciy {IIef; mv=enk}; ~e Republiek: Dominiciy Republicâ {Gef}; ~e vrouw: Dominicera {Cef; mv= Dominiceras}.
    dominicanes:: (vrw lid v RK kloosterorde) dominicera {C; mv= dominicerÿ}.
    domino:: (het spelen) domino {C}; ~ spelen (domineren): dominomerre {U}.
    dominospel:: (alle stenen bij elkaar) dominomert {C}.
    dominospeler:: dominomerr {C}.
    dominosteen:: dominotiyn {C}.
    domkerk:: domiy {C}.
    domkop:: (=uilskuiken) pétuÿg {C}, kokk-nurp {C} (pop).
    dommekracht:: (=krik) gyfer {C}.
    dompelen:: (onderdompelen) plônsare {K}.
    donateur:: donaterr {C}.
    donatie:: donašo {C}.
    donder:: (geraas: onweer) bûnkâ {C}; daar kun je ~ op zeggen: tu chaquintecû ef tjôftâra furt ef.
    donderbui:: cyrdrutt {C}.
    donderdag:: donatof {Cef} (afk= dt of don).
    donderen:: (onweren) cyrdrutte {U}; (=razen: hard v trap vallen ed) rulte {U}.
    donderslag:: bômpo {C}; als een ~ bij heldere hemel: eft reff mip eft nelador quutû.
    donjon:: (grootste toren ve kasteel) déverân {C}.
    donk:: (zandheuvel in moeras) andol {C}.
    donker::
    1. (kleur/weer ed) zutter {I}; ~ worden (kleur: verschieten): zutterare {U};
    2. (duister: geen licht) lammefiy {I}; dok[er] {I} (arch/dl= Zuid-Berref); ~ worden (avond worden): zutte {U}; zeer ~ (zeer duister): finstra {I}; in het ~: fes finstraiy; na ~ thuiskomen: tôxare {U}; plotseling vanuit het ~ in het licht tredend (alg): ÿtolâcÿrs {I}; de overvallers springen uit het ~ te voorschijn en slaan de bankloper neer: ef kafbyters arfine ÿtolâcÿrs ur kânte ef benc-yrgtâ; de trein reed plotseling/snel de ~e tunnel uit: ef treno ufiro cupp ef ÿtolâcÿrs plâkomÿ; de zon schijnt telkens met kracht tussen de ~e wolkenpartijen door: ef kôbo nÿle ÿtolâcÿrs;
    3. (duister: in een afgesloten ruimte, terwijl het erbuiten licht is) lómiy {I} (dl= Centraal-Liftka); de dief verschool zich in de ~e kast (dit impliceert dat de kamer waarin deze kast zich bevindt, NIET donker is): ef zâft sen tynao fes ef lómiy feldariy;
    4. (donker||licht) néso {Iid}; donker: koffon néso; een donkere/sombere dag: eft néso tof fes iynk.
    donkerblauw:: (=diepblauw) zefblotter {I}; (dikwijls tegen het zwarte aan) nyda• {PX.c > c}.
    donkergeel:: (oker: zoals van Spok wegwijzers) horerus {I}; (bruin/okerkleurig) mitra• {PX.c > c}.
    donkergroen:: qundy• {PX.c > c} (arch/poe).
    donkerrood:: kursuus-qundy-• {PX} (arch/poe); haar donkerrode lippen: belt kursuus-qundy-ÿtrôe.
    dons:: (donshaar[tjes]) nygg {S}; (fijne veren) dydiy {S}.
    donshaar:: nygg {S}.
    donsvlinder:: šifer wola-flyddere {C} (L. Euproctis similis).
    donzig:: nyga {I}.
    dood::
    1. (zn) koffona {SC}; (ve vrouw, tijdens de geboorte van haar eerste kind): merunu-koffona {SC}; heldhaftige ~ (op slagveld): lemrân {C};
    2. (bv) koffon {I}; bijna ~ (veeg): fegg {I}; ~ persoon (alg: dode): koffoner {C}; (Erg: dode): ideiycor {C}; dode bloem/plant/boom (alles wat ~ is, behalve een mens): ficc {C}; ~ zijn (de pijp uit zijn; iro): ef njebope[lira] blef ef gÿp; ik mag ~ vallen (mijn kop eraf) als het waar is: gress wufe ef flâ, fara ef trufôe.
    dooddoener:: (nietszeggend argument) fartos-cor {C}.
    doodgaan:: (=sterven) sterde {E}.
    doodgraver:: (beroep) koffonater {C}; (kever) [gewone] ~: terrafaner {C} (L. Nicrophorus vespilloides).
    doodkist:: cista {C}, frolot {C}.
    doodlopen:: (weg) sterdare {U}; ~d straatje: toterf {C}; ~de weg: sterdaros {C}.
    doodlopend:: ~ straatje (slop): toterf {C}; ~e weg: sterdaros {C}.
    doodmoe:: zirde-hômba {I}.
    doods:: koffonerÿ {I}.
    doodsangst:: tigorus {C}.
    doodschamen:: zich ~: ef iyrke lo eft gôl ucha'occ.
    doodschieten:: lemrâne {K}; (=afschieten: v dier) reve {Krs}.
    doodshoofd:: ippoka {Crs}.
    doodshoofdvlinder:: Neeftôs-flyddere {C} (L. Acherontia atropos).
    doodstil:: ryje-lirdef {I}; het is ~: stus gissecû ef fedres.
    doodstraf:: poirtjel {C}.
    doof:: deff {I}, rÿgdiy {I}, pûnutiy {I}; Oostindisch ~: torygdiy {I}; ~ persoon: deffer {C}; »kwartel.
    doofheid:: deffiy {C}.
    doofpot:: iets in de ~ stoppen: ef terrafane flaju [ðônos] lef ef cista.
    doofstom:: zlabideff {I}.
    dooi:: téjos {S}.
    dooien:: (weer) téje {U; gst= tét}.
    dooier:: jûx {C}.
    doolhof:: ipâl {C}.
    doop:: (alg) nii {C; rs= nitt}; (RK) bâptos {C}; (Erg: ve pasgeboren kind) quiyrâts {C}; (Erg: ritueel waarbij baby/kleuter in Erg-kerk aangenomen/gedoopt wordt) kadyr {C}, tokadyr {C}.
    doopakte:: nii-kornin {C; mv= --kartafiy}.
    doopsgezind:: menonitise {I}.
    doopvont:: (alg) nii-alstrah {C}; (Erg: wijvont) sponyðâ {C}; (Erg: marmeren schaal met šûmp waarin de te dopen baby gedompeld wordt) ciyter {C}.
    door::
    1. (plaats) mitai {VZ}; de ijzeren stang zit ~ de muur [heen]: ef zeff melde mitai ef krur;
    2. (richting) mitai {VZrs}; dwars ~ [heen]: fesducupp {VZ}; de kogels dringen ~ de muur [heen]: ef xlegs forse mitai ef krurre (rs!); de kogel gaat dwars ~ de muur: ef xleg vende fesducupp ef krur;
    3. ~ ... heen (gedurende: tijd): langiy {VZ}; ~ de eeuwen heen: langiy ef pÿrs;
    4. ~ [middel van] (met behulp van: vooral v werktuigen) na {VZ}; je kan de spijker niet ~ middel van die schroevendraaier inslaan: tu nert ÿrasecû ef nacry na dena fiys-gros;
    5. (markeert subj in passieve zin) pai |pa| {VZ/DT}; het gras wordt ~ Mâx gemaaid: ef kles mojelije pai Mâx; aan Elsa wordt ~ mij het boek gegeven: Elsa kettelitâ pai gress enn ef mimpit; (geeft maker/schepper v [kunst]werk aan) een boek ~ (van) Kers Lanôs: eft mimpit pai Kers Lanôs; een boot ~ (van) mijn vader (= door mijn vader gebouwd): eft karé pai kost follus;
    6. ~ (als men) ..., [dan] zal men ...: trijelira (=tdw v trije; geeft speciale constructie: zn komt vóór trijelira, een ww erachter; de erop volgende bijzin in de toekomende tijd); ~ het samen te vatten, zal het duidelijker worden: ðônosos trijelira, ef di pónzu ÿrðaag; ~ met de auto te gaan, zul je er eerder zijn: trijelira vende tjâg ef oto, tu di mešanu wânta;
    7. (met behulp van): straf kan vermeden worden ~ de boete op tijd te betalen: blul kurre beri albelije ef tjel, wÿrtâlacc ef ÿkaftos enn ef penitenky fes fort.
    doorbladeren:: pracâe-fes {K; gst= pracât-fes}.
    doorboren:: (doorbóren: door muur ed) bore-fesdu {K}; (oorlel/neusvleugel) fûne {K}.
    doorboring:: boros-fesdu {C}.
    doorbraak:: (lett/fig: het doorbreken) flastos {C}.
    doorbreken::
    1. (doorbréken: hindernis) idelimite {K}.
    2. (dóórbreken: dijk/zon/tand) flaste {E}; het ~ (lett/fig: doorbraak) flastos {C}; het plotseling ~ van de zon door een zwaar wolkendek: ef kôbo-ÿtolâcÿrs {Aef}.
    doorbreking:: (doorbréking: hindernis) idelimitos {C}.
    doorbrengen:: (tijd) kafmesÿe {K; gst= kafmesÿt}; het ~: kafmesÿos {C}.
    doorbuigen:: (doorzakken: plank/vloer) nôlfe {U}.
    doordacht:: goed ~: âlkibiraror {I}.
    doordat::
    1. (daar/aangezien: oorzaak) janof {VG}; de straten zijn glad, ~ het gevroren heeft: ef mirras melde glal, janof ef cryra;
    2. (omdat/aangezien: reden/oorzaak) ma {DT}, lifrostiy {VG} (schr); de auto slipte ~ de straten nat waren: ef oto ma sliyso, ef mirras ošoilóme; (explicite uitdrukking v "rede" met basoiy {I}) de straten zijn nat ~ het regent: ef mirras ma melde basoiym ošo, ef bidalilóme;
    3. ~ niet (reden/oorzaak): ogâ {VG}, mân[iy] {DT}; de oogsten zijn schraal, ~ het geruime tijd niet geregend heeft: ef ialefs melde jejûn, ogâ ef bidala nâzja-fort = ef ialefs mân[iy] melde jejûn, ef bidalilóme nâzja-fort.
    doordenken:: (doordènken) âlkibirare {K}.
    doordeweeks:: (=daags/gewoon) toftiy {I}.
    doordraaier:: (=losbol) ta'oler {C}.
    doordraven:: (fig: zonder na te denken doorredeneren) huffe-fes {U}.
    doordrijven:: (mening/wil) dres-splônje {K; gst= --splônt}; het ~ (mening/wil): dres-splônjos {C}; (fig) forsere |..ÿje| {K}; het ~: forseros {A}.
    doordrijving:: (het doordrijven: mening/wil) dres-splônjos {C}.
    doordringen::
    1. (doordrìngen: overtuigen) klostege {K}.
    2. (dóórdringen: dringen door: water ed) feskôlte {K}.
    doordringend:: (doordrìngend) feskôlt {I}.
    doordringing::
    1. (doordrìnging: overtuiging) klostegos {A}.
    2. (dóórdringing) feskôltos {C}.
    doordrongen:: ~/bezwangerd zijn met (vocht/stank/slechte eigenschappen ed): hâsiopente {K}.
    doordrukken:: (v eigen beleid; besluitvorming vertragen) ychûfte {U} (zoals ambtenaren doen om de burger te tonen wie er de baas is).
    doorgaan:: (niet afgezegd worden: afspraak ed) wencate {Upr}; ~ met: zlóte lef {U}; ~ met (vervolgen): colafese {K}; ~ voor (gehouden worden voor): mitaamifftûre {K}; ~ voor (tellen als): jufte {K}.
    doorgaand:: ~ verkeer: colafkûfôs {C}.
    doorgang::
    1. (lett) pašos {C}; nauwe ~ (=engte): slit {C}; onbelemmerde ~ verlenen aan: tuie ón {U; gst= tuit};
    2. (=voortgang) colafesos {C}; ~ hebben (plaatsvinden): cÿrchof'te {U; gst= cÿrchoft}; het ~ hebben: cÿrchof'tos {C}.
    doorgave:: wymos {C}.
    doorgeven:: wyme {K}.
    doorgronden:: (=doorzíén) mitazerfe {K}.
    doorgronding:: (het doorzíén) mitazerfos {A}.
    doorhalen:: (=doorstrepen) lÿnte-mip {K}; (met slechts één lijn) lÿntare {K}.
    doorhaling:: (=doorschrapping) lÿntos-mip {C}.
    doorheen:: dyja {III}.
    doorkijken:: vluchtig ~ (=overzien): tozerfe {K}.
    doorkruisen:: (lett: land) krose-fes {K}; (=dwarsbomen) tygtjaflectre {K; gst= tygtjafelec; wst= tygtjaflect•}.
    doorkruising:: (land) krosos-fes {C}.
    doorlaten:: vocht ~ (lekken): lece {U}.
    doorlichten:: (met röntgenstralen) dyjastrâle {K}.
    doorlichting:: (met röntgenstralen) dyjastrâlos {C}.
    doorlopen::
    1. (doorlópen: =afleggen: lett/fig) fartirare {K}.
    2. (dóórlopen: radio/licht/motor/machine) de motor blijft ~: ef moter sen colafese.
    doorlopend:: (aanhoudend/constant) fartâzjet {I}; (onophoudelijk) jÿrðen {I}.
    doorluchtigheid:: Hare Doorluchtigheid X-Y (aanspreektitel hertogin; als adellijke titel) Vereslytta X-Y (afk= Vsa.); Zijne Doorluchtigheid X-Y (aanspreektitel hertog; als adellijke titel): Vereslytt X-Y (afk= Vs.).
    doormaken:: hale {K}.
    doorn:: (=stekel) qurt {C}; vol ~en (doornig): qurtót {I}; een ~ in het oog: (alg) eft lart mynall; (bijbel) eft qurt fes eit.
    doornat:: (=drijfnat) munt-ošo {I}, fâlmpošo {I}.
    doornemen:: (kritisch bekijken: tekst/oefening ed) zôzje {K; gst= zôss}.
    doornhaai:: qurt-haje {C} (L. Squalus acanthias).
    doornig:: (=stekelig) qurtót {I}.
    doornstruik:: (struik met naalden, zoals jeneverbes, rozenstruik ed) toqurtÿ {C}.
    doornzaad:: knopig ~: holfe fyg-lelder {C} (L. Torilis nodosa).
    doorreis:: colafese-tupplip {C}; hij is op ~: do vende lef colafese-tupplip.
    doorrijden:: (verder rijden) mufire {U}; het ~: mufiros {C}.
    doorschemeren:: (lett) ÿrene-fes {U}; iets laten ~: ef kette ef toyrôqulos armt flaju {A}.
    doorschijnend:: (lett/fig: =transparant) lent {I}.
    doorschrappen:: (=doorhalen) lÿnte-mip {K}.
    doorschrapping:: (=doorhaling) lÿntos-mip {C}.
    doorslaand:: (succes) klata {I}, qurtiy {I}.
    doorslag:: (copie met carbonpapier) zjol-copiy {C}; de ~ geven: ef qugle ef njamos {C}.
    doorsmeerbeurt:: (doorsmering: auto) oolos {C}.
    doorsmeren:: (auto) oole {K}.
    doorsmering:: (doorsmeerbeurt: auto) oolos {C}.
    doorsnede:: dyjaba'efros {C}.
    doorsnee:: dyjaba'efros {C}; (gemiddeld) miytjâ {I}.
    doorsnijden:: (doorsníjden) fesfóme {K}; de spoorlijn doorsnijdt de vlakte: ef arânka fesfóme ef jakâm.
    doorspekken:: ~ met (fig: larderen met): fesveve tjâg {K}.
    doorspoelen:: (=doortrekken: toilet) smôlme {K}; het ~ (spoeling): smôlmos {C}.
    doorstaan:: (=verduren/verdragen) kurahendre {K; gst= kurahender}; (=ondergaan) kuraÿtine {K} (lijden en te boven komen); te ~/verduren hebben, moeten ~/verduren: kurahendrare {K}; het ~: kurahendros {A}.
    doorsteken:: gayše-armt {K}.
    doorstrepen:: (=doorhalen) lÿnte-mip {K}; (met slechts één lijn) lÿntare {K}.
    doorstromen:: (verkeer) sompe {K}.
    doorstroming:: (dóórstroming) sompos {C}; (woningen) fôlgos {A}.
    doortastend:: (persoon) hendrelira {I}, fatôðiy {I}; (doelbewust) lâcoliy {I}; (doortastend zijn||weifelen) préše {Uid}; doortastend zijn: ef préše lef tmopor pâsz; zij is doortastend: eup préše fatôðiy.
    doortocht:: arvendos-fes {C}.
    doortrapt:: armtmôqu {I}.
    doortrekken:: (door streek) arvende-fes {K}; (leiding/weg) mintepote {K}; (=doorspoelen: toilet) smôlme {K}.
    doorvoer:: (buis/leiding) gays {C}.
    doorvoeren:: (dóórvoeren: goederen) luftgabane {K}; (geldig maken) kaflaanše {K}.
    doorvoering:: (dóórvoering: goederen) luftgabanos {C}.
    doorwaadbaar:: doorwaadbare plaats (in beek/rivier): grél {C}, (diep: voor paarden, vee of jeeps ed): krântsa {C}.
    doorwaden:: gréle {K}; met een paard een rivier/beek ~: krântse {U}.
    doorwading:: (v ondiep water) grélos {C}.
    doorweekt:: luktiy {I}.
    doorwerken:: (verder werken) ÿrôme tyr {U}.
    doorzakken:: (doorbuigen: plank/vloer) nôlfe {U}; (veel drinken) kalibatse {K}; (boemelen in de kroeg) ef ufirare eft koffon blof; (aan de zwier zijn) ef farte fes ta'olos.
    doorzeefd:: (met kogels) néfâciy {I}.
    doorzenden:: armtzâlbinase |andzâl..| {K}.
    doorzetten:: (=volhouden) fesmikkelše {K}, mâtréfe {E}.
    doorzetter:: (iemand met pit) damaef {C}.
    doorzetting:: (=volharding) fesmikkelšos {A}, mâtréfos {A}.
    doorzeven:: (doorzéven) fûnare {K}.
    doorzicht:: zerfos-fes {A}.
    doorzichtig:: (lett: =transparant) dyjazerfiy {I}; (lett/fig) lent {I}.
    doorzien::
    1. (doorzíén: doorgronden) mitazerfe {K}; het ~ (doorgronding): mitazerfos {A}.
    2. (dóórzien: vluchtig bekijken) lâzerfare {K}.
    doorzoeken:: (doorzóéken) lâgvârcare {K}.
    doorzoeking:: (doorzóéking) lâgvârcaros {C}.
    doos:: (v karton) fjatôn {C}; (krat/kist) quola {C; mv= quolâe; rs= quolatt}; (=bak) tûrðâ {C}.
    doosje:: bôx |ks| (bôks) {C}; ~ lucifers: flecsÿrot-bôx; lucifers~: flecsÿrotlot {C}.
    dop:: (peul/schil) plûf {C}; (stop: om fles/bad af te sluiten) ðyg {C; mv= ðiygt}.
    dope:: sportman die illegaal ~ gebruikt: priss-zaft = priss-zâft {C}.
    dopen:: (in vloeistof) nôbe {K}; iemand ~: ef qugle ef nii ón rast; (RK) bâpte {K}.
    doperwt:: (één erwt) ereviniyn {C}; ~en: erevin {S}.
    dopheide:: gewone ~: dyfmliy {S} (L. Erica tetralix).
    dor:: ðôr {I}; (=verdord) lât {I}.
    dorp:: zeces {C}; (in de bergen) bergosÿr {C}; »gehucht; zie ook Dorpen in .
    dorpeling:: (=dorpsbewoner) zeceser {C}.
    dorpsbewoner:: (=dorpeling) zeceser {C}.
    dorpsomroeper:: (ook aanzegger) rélvâs {C}.
    dorsen:: treske {K}; het ~: treskos {C}.
    dorsing:: (het dorsen) treskos {C}.
    dorsmachine:: (mangel) mânal {C}.
    dorst:: ~ hebben: ef perke pliyfonelira (=tdw v pliyfone); ~ lessen: parinne luft {U}; het bronwater lest mijn ~: ef jatty parinne luft gress; ~ en/of honger: verstôlé {C}; ~ en honger hebben: verstôlée {U}.
    dorstig:: pliyf {II}; zeer hongerig en ~: blof-verstôlé {I}.
    dorstlessend:: parinn {I}.
    dorsvloer:: treskosés {C}.
    dosis:: dose {C}.
    dossier:: (bundel geschriften die op één zaak betrekking hebben) clobjiytafiy {C}; (in tijdschrift of krant: lang artikel dat gebaseerd is op veel research, of reeks langere artikelen over één bepaald onderwerp) ké-storâs {C; mv= ké-storâsa}.
    dot:: (=toef/pluk: slagroom/watten/haar): bis {C}.
    dotterbloem:: yvall {C} (L. Caltha palustris).
    douane:: (tol) ðûann {C}; zie ook Douane in .
    douanebeambte:: ðûanner {C}.
    douanebepaling:: ~en: ðûann-xuriymos {Cenk}; zie ook Douanebepalingen in .
    douanedepot:: ðûann-zollos {C}.
    douanekantoor:: ðûannsért {C}.
    douche:: sôg {C}; een ~ nemen: sôg-wike {E}.
    douchen:: (een douche nemen) sôg-wike {E}.
    Douglasspar:: jabâr-ðôle {C} (L. Pseudotsuga menziesii).
    dove:: (doof persoon) deffer {C}.
    doven:: (licht/kaars ed) (intrans: =uitgaan) treske {Upr}; (trans: =uitdoen) treske {Krs}; het ~: treskos {C}.
    dovenetel:: grÿfyni-notte {C} (L. Lamium); gele ~: kolai grÿfyni-notte (L. L- galeobdolon); paarse ~: bârÿr grÿfyni-notte (L. L- purpureum); witte ~: blakker grÿfyni-notte (L. L- album).
    doving:: (het doven) treskos {C}.
    dozijn:: (12 stuks) terhent {TW}; een ~ (12) eieren: terhent tustus (mv!); (=twaalf) tesen {TW}.
    draad:: (garen: dun): riyne {S}, miyns {Cef}; (metaaldraad) drat {C}; (snoer/kabel: elektrisch) patio {C; rs= patie}; van dun ~ gemaakt (geweven): miyns {I}; (fig) tegen de ~ zijn (recalcitrant/onwillig zijn): tygtjare {U}; iemand die tegen de ~ is: kûfpainer {C}.
    draadnagel:: (=spijker) nacry {C}.
    draagbaar::
    1. (zn: =brancard) ÿtinâs {C}.
    2. (bv: te dragen) ÿtinatt {I}.
    draagkrachtig:: ~/welgesteld persoon (juridisch: die geen leningen hoeft te sluiten of afhankelijk is van uitkeringen of andere financiële hulp) quandrokafter {C}.
    draaglijk:: (te verdragen) reopat {I}; ~ zijn: reopatre {K; gst= reopatt}; (tamelijk goed) quisterÿ {I}.
    draagvermogen:: dres-ÿtin {C}.
    draagwijdte:: (lett/fig) dres-léfs {C}.
    draai:: (lett: wending) gros {C}; draai•: gre• {PX}.
    draaibank:: gre-vosite {C}.
    draaiboek:: vlazze-mimpit {C}, feste-mimpit {C} (pop).
    draaibrug:: gre-gÿrt {C}, gre-pônt {C}.
    draaideur:: grerat {C}, gre-argerat {C}.
    draaien:: gre {K/U; gst= gret}; anders ~ (verdraaien): grere {K}; (watermolenrad) môje {U; gst= môt}; (lopen: motor) poire {U}.
    draaierig:: (=duizelig) tjerp {I}; ~ zijn: tjerpe {U}; ef lelperre miyrûsz fes sener brenkâ (pop).
    draaikolk:: (lett) mé'uss {C; mv= mé'usta}; (lett/fig) knurfel-gros {C}.
    draaiorgel:: greorgan {C}.
    draaischijf:: (grammofoon) plata-disc {C}; (kiesschijf: telefoon) hor-disc {C}; (om locomotieven te keren) rângere-disc |..ÿje-| {C}.
    draak:: (=monster) draca {C}, rumtra {C}; de ~ steken met (bespotten): râmpnére {K}; de ~ steken met (gekscheren met): vénieste {K}.
    drab:: (bruinige drab in asbak) kvômp {S} (in Spok zijn asbakken met wat [geparfumeerd] water gevuld, zodat de as- en tabaksresten veranderen in drab).
    drachtig:: (zwanger: alg v dieren) klytjef {I}; (ihb v vee) šûl {I}.
    draf:: (gedraaf) huffos {C}; in ~ gaan (draven): huffe {U}.
    dragen::
    1. (alg) ÿtine {K}; het ~: ÿtinos {C}; te ~ (bv: draagbaar): ÿtinatt {I};
    2. (aanhebben: kleren) lelperre-armt {K}, imetere {K} (dl= Centraal-Berref);
    3. (op-/omhebben: hoofddeksel, sjaal ed) donne {K};
    4. (op charmante wijze: [sierlijke] kleding) bloe {K}.
    dragend:: (lett: ondersteunend) moi {I}.
    dragline:: (graafmachine) pazzodelper {Crs}.
    draineren:: (droogleggen) alycre {K; gst= alycer}.
    dralen:: (=talmen) crajyve {U}; zonder ~ (ogenblikkelijk): ðÿm ÿslapos-mip.
    drama:: (in theater) dramm {C}; (droevig gebeuren) prô'uta {C}.
    dramatisch:: (vrnl fig) dramatise {I}.
    drang:: (fig) forsos {A}, prÿfðos {A}; ~ uitoefenen (drijven): prÿfðe {K}.
    drank:: (alg) pliyfoniôs {C; mv= pliyfoniôsa}; sterke/alcoholische ~: spiryt {S}; ~[je] (medisch en/of alcoholisch): nôšy {C}.
    drankje:: (medisch en/of alcoholisch) nôšy {C}.
    drankmisbruik:: spirytos {C}.
    draperie:: (=sierkleed) tejônfâsto {C; mv= tejônfâstôe; rsmv= tejônfâstott}.
    drassig:: nealycror {I}, drâsiy {I}, drâgt {I}; ~e bodem (met gras begroeid): zvâmp {S}.
    drastisch:: tnessteriy {I}.
    draven:: (snel lopen; minder snel dan frajjaare) frajjae {U}; (in draf gaan) huffe {U}.
    dravik:: (grassoort) broms {S} (L. Bromus); ruwe ~: hups broms (L. B- ramosus); zachte ~: wâvet broms (L. B- mollis).
    dreg:: voqug {C}.
    dreggen:: (met een dreg in het water zoeken) voqug-fisae {U}.
    dreigbrief:: môkestafiy {C}.
    dreigement:: (=dreiging) môkestos {A}; (v persoon tot persoon) loyðos {C}.
    dreigen:: môkeste [beri] {K}; ~ [met] (v persoon tot persoon): loyðe [lef] {K}.
    dreigend:: quÿr {I}.
    dreiging:: (iets wat dreigend is/dreigt te gebeuren) quÿriy {A; mv=enk}; (=dreigement) môkestos {A}.
    drempel:: stupp {C}; hoge ~: prart {C}.
    drenkeling:: (persoon die aan het verdrinken is) šafer {Crs; mv/rsmv= šafers}; (reeds verdronken persoon) šaferr {Crs; mv/rsmv= šaferses}.
    drenken:: (te drinken geven: vrnl v paarden) cetrence {K; vdw= cetrent}.
    drentelen:: drentule {U}.
    drenzen:: (=jengelen; huilerig om iets dwingen) kviyle {U}.
    dresseren:: (=drillen) pilfse {K}; (streng drillen) fesaxe {K}.
    dressoir:: (meubel) dressôiy {C; rs= dressóte}.
    dressuur:: pilfsos {C}; strenge ~ (drilling): fesaxos {C}.
    dreumes:: (=peuter) éðâg {C}.
    dreun:: (=smak) smâk {C}, sûpf {C}, crup {C}; (daverende klap) gedrômta {C}; (eentonig geluid) rômme {S}; (=opdonder) dófa {C}, tret {C} (dl= Ales); iemand een ~ verkopen: dófa-kette rast {K}, trete rast {K} (dl= Ales).
    dreunen:: crubune {U}; (denderen) gedrôme {U}; (denderen: trein/zwaar voorwerp) dryche {U}.
    dribbelen:: (lopen met kleine vlugge pasjes) pétse {U}.
    drie:: dur {TW}; zij ~ën, met hun ~ën, alle ~: dursas {ZV; rs= dursat; gnp= dursaser; gnz= dursasÿr}; jullie ~ën: dur tu (om expliciet aan te geven dat "tu" meervoudig is); (sprkw) alle goede dingen bestaan in ~ën: ef dur kolinis riffe eft rônter.
    drieblad:: durlofa {C}.
    driedelig:: dur-kanasiy {I}.
    driedimensionaal:: dur-dimenšonalo {I}.
    driedistel:: blof-pâpšérr {C} (L. Carlina vulgaris).
    drieëenheid:: trisâgo {C} (Erg: gesymboliseerd door geesten (= bedreiging), paddestoelen (= beschermende krachten) en vogelnesten (= bescherming, afweer tegen de bedreiging).
    drieënzeventig:: tenrân-ér {TW} (=72+1); (rekenkundig) hefergsa-dur {TW}.
    driehoek:: durlaf {C}.
    driekleurig:: (met drie kleuren) dur-marâsiy {I}.
    drieling:: duranty {C}.
    drienerfmuur:: durnerfiy-miyr {C/S} (L. Moehringia trinervia).
    driepersoonsfiets:: (tandem met drie zadels achter elkaar) triogrÿðe {C}.
    driesprong:: (v wegen) terlaf {C}.
    drieteenmeeuw:: hamiy-vélp {C} (L. Rissa tridactyla).
    drievoud:: durtimiy {C}; in ~ (met 2 kopieën): ten-kanasiy {I}.
    drift:: (=stroming) svâm {C}; op ~ geraken: ef ÿrpune fes svâm; (=hartstocht) zel {Aef}; (=woede) korsta {Aef}.
    driftig:: (=woedend) korsta {I}; (=opvliegend) wâstiy {I}; »aangebonden.
    drijfas:: ósoe-spil {C}.
    drijfijs:: svâme-pica {S}.
    drijfkracht:: ósoe-crâf {C}.
    drijflichaam:: (=vlotter) svâmiyn {C}.
    drijfnat:: (=doornat) munt-ošo {I}, fâlmpošo {I}.
    drijfstang:: ósoe-zeff {C}.
    drijftil:: (=ladde: drijvend eilandje v samengegroeide waterplanten) tuše {C}.
    drijfveer:: (=beweegreden) ÿzâmbaso {C}.
    drijfzand:: laess {S}.
    drijven::
    1. (op vloeistof) svâme {U}; het ~ (gedrijf): svâmos {C};
    2. (handel) wencate {K};
    3. (drang uitoefenen) prÿfðe {K};
    4. (bij elkaar drijven/brengen en vervolgens vernietigen/uitroeien v zieke dieren of mensen) zaare {K}.
    drijver:: (dobber: v hengel) ônulliy {C}.
    drillen:: (dresseren) pilfse {K}; (streng dresseren) fesaxe {K}.
    drilling:: (strenge dressuur) fesaxos {C}.
    dringen:: forse {E}; het ~ (gedrang): forsos {C}; ~ door: (water ed) feskôlte {K}.
    dringend:: (=spoedeisend) forsâm {I}.
    drinkbaar:: pliyfonamiy {I}.
    drinkbeker:: (alg) wôt {C}; bewerkte ~ (bokaal): korp {C}.
    drinken:: (alg) pliyfone {K}; brette {K} (poe); (sterke drank) pónte {U}; ~ uit (een glas ed): lâpliyfone {K}; met kleine slokjes ~ (nippen): smege {K}; veel ~ (zuipen): kalibatse {K}; doen ~, te ~ geven (vrnl v paarden): cetrence {K; vdw= cetrent}; het ~: pliyfonos {C}; te vies om te ~ (ondrinkbaar): maklutiy {I}; wat drink je?; wat wil je van me ~? (vraagt een barkeeper als hij een drankje van de zaak aanbiedt): tu chelte kol?.
    drinker:: (die [veel] alcohol drinkt) pliyfonatjen {C}.
    drinkfestijn:: eet- en ~ (braspartij): ôpall {C}.
    drinkgelag:: (=zuippartij) kalibatsos {C}.
    drinkgelegenheid:: pónte-feslosos {C} (lett: horeca waar je (alcoholische) drank kan nuttigen; ambtelijke term); zie ook Drinkgelegenheden in .
    drinkglas:: kliqu {C}.
    drinkwater:: kupân-knurfel {S} (ook als het niet uit een kupân (drinkwaterput) komt, maar uit de kraan).
    drinkwaterput:: kupân {C}.
    droef:: (=droevig) druff {I}.
    droefenis:: mârjôft {Aef}; (=droefheid) druffiy {A; mv=enk}.
    droefgeestig:: drakamutiy {I}.
    droefgeestigheid:: drakamuter {A; mv=enk}.
    droefheid:: mârjôft {Aef}; (=droefenis) druffiy {A; mv=enk}.
    droesem:: jâg {S}.
    droevig:: mârjôft {I}; (=droef) druff {I}, drufâ {I} (dl= Tjemp); ~ gebeuren (drama): prô'uta {C}.
    drogen:: [af]~: kÿponje {K; gst= kÿponn; wst= kÿpon[j]•}; het ~: kÿponjos {C}; ze hangt de was te ~ (die is eerst dus nog nat): eup munke ef luktôsta lo kÿpony; de was hangt te ~: ef luktôsta kÿponje ur menkerate; gedroogde vruchten: Mari-belk {S}.
    drogerij:: kÿponjâs {C} (bedrijf waar iets gedroogd wordt, zoals een gras~).
    droging:: (het [af]drogen) kÿponjos {C}.
    drogist:: (persoon) šiyler {C}.
    drogisterij:: šiylâs {C} (alg); gemise misan {C} (vrnl verkoop v chemische producten en brandstoffen, zoals schoonmaakmiddelen, verdelgingsmiddelen, kunstmest, terpentine, petroleum en steenkolen).
    drogreden:: tobaso {C}.
    drol:: pôft {C}, chÿt {C}.
    dromedaris:: dromedarr {C}.
    dromen:: dréme {K}; (zich verbeelden) drote {K}; (=suffen) lâme {U}.
    dromerig:: lâmiy {I}.
    drommels:: dat begrijp ik ~ goed: gress unere clerr katô ef.
    dronk:: op ~ zijn: (v wijn) ef melde armt pliyfon.
    dronkaard:: yspatjen {C}, pliyfpôft {C} (pop).
    dronkelap:: pliyfpôft {C} (pop).
    dronken:: (alg) ysp {I}; ~ zijn: yspe {E}; ~ worden (zich bezatten): yspare {U}; (=beschonken) plurtor {I}; (=aangeschoten) wûltiy {I}, ojabriy-muliy {I} (pop); dóm {I} (spr).
    droog::
    1. (niet nat) kÿpony {I}; ~ liggen (v water): kiysore {U} (dl= Renô); ze hangt de droge was op, ze hangt de was ~ op: eup munke ef kÿpony luktôsta;
    2. (zonder beleg: v boterham) gôl {I}; (niet zuur: v wijn) fyg {I}; (smaak v witte wijn) olor {I}; zeer ~ (smaak v witte wijn) tiympiy {I};
    3. (droog||nat) nériy {Iid}; een droog klimaat: eft nériy ityro ðÿm jepsz; mijn sokken zijn nog droog: kost nériyn korsz melde velk ðÿm knurfel; droge kleren: tâmlek-nériy helbi; een droog huis: eft tûst-nériy sért.
    droogkoken:: tjonde-tijâ {U}; de pan staat droog te koken: ef pân tjonde-tijâ; het ~: tjondos-tijâ {C}; drooggekookte [stoom]ketel (die dan meestal beschadigd is): tjondos-tijâ {C}.
    droogleggen:: (draineren) alycre {K; gst= alycer}; (iemand verbieden alcohol te gebruiken) idepliyfoniôse {K}.
    drooglegging:: (lett) alycros {C}; (alcoholverbod) idepliyfoniôsos {C}.
    droogmaken:: drooggemaakt [deel van een] moeras: frûnsper {C}.
    droogrek:: wochos {C}.
    droogstaand:: (beek ed) wÿx {I}.
    droogte:: (het droog-zijn) kÿpôn {C}; (zandplaat: bij eb droogvallende zeebodem) toopp {C}.
    droogvallen:: (beek, zandbank ed) wÿxe {U}.
    droom:: drém {C}; onwerkelijke ~ (visioen): drot {SC}; (iets dat niet te verwezenlijken is) iylâcs {Aef}.
    droombeeld:: drém-tjef {C}; (=hersenschim) totjef {C}.
    droomgezicht:: dréme-zerfos {A}.
    drop:: (zoethout) grum-moftos {C; mv= grum-moftosz}; (snoepgoed) lacriyts {S}; stuk ~ (als snoepje): lacriytsiyn {C}.
    dropje:: (stuk drop, als snoepje) lacriytsiyn {C}.
    drugs:: (verdovende middelen) tomissisÿ {C/S}.
    druif:: cosis {C}; druiven (tros): piylâs |piylas| {S}.
    druilerig:: frumbiyl én/ur bidal {I}.
    druipen:: pôrpe {U}, mipjepse {E}; (als je net uit het bad komt) bidale {E}; de jongen komt druipend onder de douche vandaan: ef 'jan arfine bidalelira rifoliy ef sôgge.
    druiper:: (geslachtsziekte) slic {S}.
    druipsteengrot:: ÿtinista {C}.
    druiventeelt:: (wijnbouw) piylâsos {C}.
    druiventros:: piylâs |piylas| {S}.
    druk::
    1. (zn)
      1. (lucht/gas; natuurkundig) pres {C}; neerwaartse ~: tûgtpres |..gp..| {C}; opwaartse ~: preippres {C}; onder ~: presor {I}; gas onder ~: presor gaza; er staat ~ op die gasleiding: dena gaza-lâftos kette pres = dena gaza-lâftos poire;
      2. (=duw) ðéos {C};
      3. (het drukken: v boeken) kabi {C};
      4. (fig) psychische ~: cÿrâcÿros {A}; onder ~ zetten: chiype {K}; (geestelijk) onder ~ zetten: cÿrâcÿre {K}; (fig) ~ uitoefenen op: ef ufne pres armt; onder ~ van: lef pres pai.
    2. (bv)
      1. (=levendig:: persoon/dier) tlôgt {I};
      2. (met veel mensen; druk bezocht) centys {I};
      3. (veel te doen) ÿrtân {I}; ~ bezig: rutracc {I}; veel te ~ (fig: overbelast): pâltÿrtân {I}; hij is altijd ~ in de weer: groft palett lelperre riyfain ošo lâc; zich ~ maken om (zich aantrekken van): cÿrstûlée {K}; zich ~ maken (zich opwinden): vrennâfyte {E}.
    drukfout:: kabi-fotel {C}.
    drukken:: (=duwen) ðée {K}; (=knellen) migte {U}; (v boeken/tekst) kabie {K}; het ~ (druk: v boeken): kabi {C}.
    drukkend:: (=zoel: weer) rófi {I}; (benauwd: v weer) plaka {I}, nefôrsiy {I}.
    drukker:: (iemand die drukwerk maakt) kabiiy {C; rs= kabite}; (=drukknoop: aan kleding) ðée-cnô {C}; (=drukschakelaar) ðée-cnô {C}.
    drukkerij:: kabirô {C}.
    drukknoop:: (=drukker: aan kleding) ðée-cnô {C}.
    drukknop:: (=drukschakelaar) ðée-cnô {C}.
    drukpers:: kabi-preše {C}.
    drukproef:: rojite-trijos {C}.
    drukschakelaar:: (=drukknop) ðée-cnô {C}.
    drukte:: ÿrtân {Aef}; (=omhaal) tosalbos {C}; (bedrijvigheid) flippiy {C}; (veel mensen) centys {Aef}; koude ~ (deftigdoenerij): epestrÿf {C}.
    drukwerk:: kabifon {C}.
    drumstick:: (=trommelstok) trumlezorâ {C}.
    drup:: »regen.
    druppel:: drup {C}, jeps {C}.
    druppelen:: kafjepse {K}; (siepelen) jepse {E}.
    dubbel:: dubla {I}; (=tweevoudig) teriy {I}; dubbel•: (twee•) ter• {PX}; ~e punt (leesteken): terponto {C}; ~ en dwars: fes jadâk loin {C}.
    dubbelganger:: terfarter {C}.
    dubbelvouwen:: (één keer) tome {K}; (meerdere keren) tomare {K}.
    dubbelzinnig:: tersplôn {I}; (gewaagd; niet geheel gepast: mop/opmerking/kleding) srâtiy {I}; ~e/gewaagde opmerking: srâter {C}.
    Dublin:: Ðûply {G}.
    duchten:: (=vrezen) megiye {K; gst= megiyt}.
    duchtig:: (=heftig/flink) nâšÿ {I}.
    duel:: (=tweegevecht) pallepiyrst {Crs}.
    duet:: duett {C}.
    duf:: (=saai) palgt {I}; (=muf) ðâmm {I}, kûsô {I}.
    duidelijk:: ÿrðaag {I}; (aanschouwelijk) clerr {I}; ~ zijn: ÿrðaage {E}; ~ maken (verduidelijken): ÿrðagare {K}; dat wat ~ is; ~ voorbeeld: ÿrðaagos {C}; het wordt/is me niet ~ (het ontgaat me): ef tinde fes ef medriy [furt gress]; kun je een ~e beschrijving van hem geven?: (fig) aftel tu kettecû eft klôrt foto kura do?.
    duidelijkheid:: ÿrðaagiy {C}, ÿrðaagiy {A; mv=enk}.
    duiden:: iemand op iets ~ (op iets wijzen): prae flajue ón rast {Krs}; (minder concreet:) ~ op: prae {K}.
    duif:: (mnl/ntr) quratjen {C}; (mnl: doffer) šerg {C}; (vrw: duivin) lojek {C}.
    duig:: (v ton) lup-closs {C; mv= --closes}; in ~en vallen: ef njebope kafonn ef ûcs/ûx.
    duik:: plônsos {C}.
    duikboot:: (=onderzeeër) plônska {C}.
    duikelen:: (=tuimelen) ðômpe {U}.
    duikeling:: (=tuimeling) ðômper {C}.
    duiken:: (in water) plônse {U}; in elkaar ~ (persoon): ole {U}; in elkaar gedoken: olor {I}.
    duiker:: (persoon) plônsatjen {C}; (pijpleiding onder water) plônser {C}.
    duikplank:: plônse-nregtâ {C}.
    duim:: (vinger) ðume {C}; (lengtemaat; in Spok echter ongebruikelijk) ðumm {C}.
    duimstok:: (=centimeter) ins-messer {C}.
    duin:: dunje {C}; zie ook Duinen in .
    duindoorn:: (struik) dunje-tolabâÿ {C} (L. Hippophaë rhamnoides).
    duinenrug:: dunje-temp {C}.
    duingentiaan:: (alg) bârbe-huron {C} (L. Gentianella); brede ~: bârabârbe-huron (L. G- campestris); slanke ~: mindabârbe-huron (L. G- amarella).
    duinpan:: ôfim {C}.
    duinroos:: [câlko-]paðegtan {C} (ihb: L. Rosa pimpinellifolia).
    duinsalomonszegel:: dunje-knôzorâ {C} (L. Polygonatum odoratum).
    duintop:: dunje-nurp {C}.
    duister::
    1. (donker: geen licht) lammefiy {I}; (zeer donker) finstra {I};
    2. (donker: in een afgesloten ruimte, terwijl het erbuiten licht is) lómiy {I} (dl= Centraal-Liftka); de dief verschool zich in de ~e kast (dit impliceert dat de kamer waarin deze kast zich bevindt, NIET duister is): ef zâft sen tynao fes ef lómiy feldariy;
    3. (onduidelijk) legquiy {I}.
    duisternis:: (alg) omâs {C}; (zeer duister) finstro {C}.
    duit:: dat kost je een lieve ~!: kâ melde smurf, was!; een ~ in het zakje doen: ef koldre eft ternen luft ef (1niv!).
    Duits::
    1. (zn: taal) mârkalant {C};
    2. (bv) mârkalandes {IIef}; ~e vrouw: Mârkalanda {Cef}.
    Duitser:: Mârkalando {Cef}.
    Duitsland:: Mârkalandes {G}.
    duivekervel:: gewone ~: zâlkana {S} (L. Fumaria officinalis).
    duivel:: dufja {C; mv= dûfts}; »duvel.
    duivelachtig:: (=duivels) mara {I}.
    duivels:: (=duivelachtig) mara {I}.
    duivelsnaaigaren:: (plant) belt zômpâr-riyne {S} (L. Cuscuta epithymum).
    duivelsstoel:: (middeleeuws folterwerktuig: stoel met ijzeren pinnen die uit zitting en rugleuning steken) dufja-ferdu {C}.
    duivenhok:: quratjen-celf {C}.
    duiventil:: quratjen-celf {C}.
    duivin:: (vrw duif) lojek {C}.
    duizelig:: (=draaierig) tjerp {I}; ~ zijn: tjerpe {U}; ef lelperre miyrûsz fes sener brenkâ (pop).
    duizeling:: tjerpiy {C}.
    duizelingwekkend:: dazâf {I}.
    duizend:: main-pérsa {TW}; ~en (fig): main-perst {I}.
    duizendblad:: snÿšar {C} (L. Achillea millefolium).
    duizendguldenkruid:: (alg) Eunnes-huron {C} (L. Centaurium); echt ~: dunje-Eunnes-huron (L. C- erythraea).
    duizendpoot:: [gewone] ~: plâr-tiffug {C} (L. Lithobius forficatus).
    dulden:: (=verdragen) fesstune {K}; (=ondergáán) kurahendre {K; gst= kurahender}; (=gedogen) dloâne {K}; het ~ (gedoging) dloânos {A}.
    dumpen:: cortrâke {K}.
    dun::
    1. (niet dik) fyg {I}; ~ maken (voorwerp): fygare {K}; ~ worden; zich ~ maken (voorwerp): fygare {Upr}; ~ zijn (voorwerp): fyge {U}; (=iel) quns {I};
    2. (dun||dik) ulliy {Iid}; dun: litel ulliy; een dun truitje: eft ulliy lo wÿja belt-trut; afwisselend ~ en dik worden: ulliye {E}; het afwisselend ~ en dik worden: ulliyos {C};
    3. (helder: zeer vloeibaar; v soep/saus ed) znét {I}.
    dunbevolkt:: vlojapôrtecc {I}.
    dunk:: (een goede||slechte dunk hebben van) calije {Kid}; ik heb een goede/hoge dunk van hem: gress calije do ort ef painos; ik heb een slechte/lage dunk van hem: gress calije do ûqu ef painos = gress calije do lo tnefer.
    Dunkeldlarix:: Dunkeld-large |..ldl..| {C} (L. Larix x eurolepsis).
    duo:: duo {C; rs= duóte}.
    duozadel:: »tandem.
    duplicaat:: duplikât {C}.
    duplicatie:: dupliseros {C}.
    dupliceren:: duplisere |..ÿje| {K}.
    duren:: (tijd) zurrere [lóf] {E}; de grammofoonplaat duurt 3 minuten: ef plata zurrere lóf 3 mitarr; het duurt lang: ef zurrere pert = ef zurrere lóf liyrs; het duurt kort: ef zurrere litel.
    durf:: daros {C}.
    durven:: dare [beri] {K}; hij durft niet te klagen: do nert dare beri gûfque; (=wagen) mârnše [beri] {K; vdw= mârnet}.
    dus:: (=[al]zo) pek {III}, své {I} (arch); (toegeving, berusting) ijâk {III}; zo, hij is ~ dood: iff, do melde koffon ijâk; »dan 1.
    dusver:: tot ~[re] (tot nog toe): furt ral.
    dusverre:: »dusver.
    dutje:: (kort [middag]slaapje) toslapos {C}, helle {C}, férsa {C} (dl= Noord-Ales); een ~ doen: ef zirde fes helle.
    duur::
    1. (zn) zurreros {C}; op den ~: luft zurrere.
    2. (bv: veel geld kostend) mikar {I}.
    duurzaam:: (=bestendig/degelijk) wencât {I}; (v materiaal) cér {I}; ~ worden (beklijven): cyfâje {E; gst= cyfâs}.
    duurzaamheid:: (materiaal) cér {Aef}.
    duvel:: te dom/stom om voor de ~ te dansen: lo pûl lo Lotôlmensten; (sprkw) als je van de ~ spreekt trap je op zijn staart: ef luberos rifo ef pótâner rist levere-dôe; »duivel.
    duw:: (=stomp) prynt {C}, bômk {C}; (=druk) ðéos {C}; (=stoot) tâk {C}, ommonecoliy |ommnecoliy/regelm.| {C}; harde ~ (harde stomp): ofprynt {C}; een harde ~ (een hevige stoot): eft lûpt tâk.
    duwen:: bômke {K}; (=drukken) ðée {K}.
    dwaalbegrip:: (=idee-fixe) sto'ecc {SC}.
    dwaalleer:: sto'ecc-belter {A}.
    dwaallicht:: pinne-flém {C}.
    dwaalspoor:: (lett/fig) pinne-âskân {C}.
    dwaas::
    1. (zn: persoon) pluker {C};
    2. (bv) (=onzinnig) plukiy {I}; (=idioot) tôra {I}.
    dwaasheid:: tôrajiy {C}.
    dwalen:: (alg) pinne {E}; het ~: pinnos {C}; weg die men al ~de heeft afgelegd: pinnosiy {C}; (lett: dolen) ÿge {U}; (fout begaan) taubere {Upr}.
    dwaling:: (fig) tauberos {A}.
    dwang:: miyros {A}, ylgos {A}.
    dwangarbeid:: miyrÿrôm {C}.
    dwangarbeider:: miyrer {C}.
    dwangbuis:: gârp-kas {C}.
    dwarrelen:: loôre {U}, dvârle {U; gst= dvârr}, tiylvle {U; gst= tiylf}.
    dwars:: (lett) kvér {I}; (fig: weerbarstig) jag {I}; ~ door [heen]: (richting) fesducupp {VZ}; de kogel gaat ~ door de muur: ef xleg vende fesducupp ef krur.
    dwarsbomen:: (tegenwerken) cjôfe {K}; (=doorkruisen) tygtjaflectre {K; gst= tygtjafelec; wst= tygtjaflect•}.
    dwarsboming:: cjôfos {C}.
    dwarsoorvleermuis:: zâšecerr-zôler {C} (L. Barbastella barbastellus).
    dwarszitten:: (ermee in je maag zitten) ef migte kest ef molâfit; de opmerking zit hem dwars: ef râviy migte kest groft molâfit; iemand ~ (pesten): ef paine rast fes ef lup; »pesten.
    dweepziek:: armthendriy {I}, risitt {I}.
    dweil:: mopju {C}.
    dwepen:: ~ met: armthendre {K; gst= armthender}.
    dweper:: armthendrer {C}.
    dwerg:: gónerm {C}.
    dwergbegonia:: gónerm-begonja {C} (in Spok een geliefd geschenk).
    dwergbolk:: (vis) bulka {C} (L. Trisopterus minutus).
    dwergbot:: belt tûs-zirder {C} (L. Phrynorhombus norvegicus).
    dwergmeeuw:: gónerm-meve {C} (L. Larus minutus).
    dwergmuis:: gónerm-rât {C} (L. Micromys minutus).
    dwergsein:: (spoorwegen laag bij de grond staand sein): gónerm-sÿn {C}.
    dwergspitsmuis:: belt-nes-rât {C}, rântiy-rât {C} (L. Sorex minutus).
    dwerguil:: bergo-ojel {C} (L. Glaucidium passerinum).
    dwergvinvis:: belt-róst {C} (L. Balaenoptera acutorostrata).
    dwergvleermuis:: gewone ~: grûmiyl-vogily {C} (L. Pipistrellus pipistrellus).
    dwergwaaierpalm:: belt mûsoll-palûm {C} (L. Chamaerops humilis).
    dwingeland:: ylgatjen {C}.
    dwingen:: ~ tot: miyre tukst {K}, ylge armt {K}.
    dynamiet:: dynamyto {S}.
    dynamisch:: dynamise {I}.
    dynamo:: dynamo {C}.
    dysenterie:: totarmÿ-stûléos {C}.

TOP

© (2000) Rolandt Tweehuysen, Kimswerd, the Netherlands