Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief. |
Woordenboek |
|
Spokaans—Nederlands A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
| |
gaaf:: (niets mankerend/zonder beschadigingen) zjûlamiy {I}. gaai:: Vlaamse ~: nutâ-pârer {C} (L. Garrulus glandarius). gaan:: gaar:: (goed gekookt) niyn {I}; (aardappels) fres {I} (dl= Tigof/Lomky); ~ zijn (gerezen: brood/gebak): eše {U}. gaarne:: »graag. gaarstoven:: (=gaarsmoren) niynece {K}. gaarsmoren:: (=gaarstoven) niynece {K}. gaas:: (metaal) râf {S}; van ~ gemaakt (gazen: v metaal): râfa {I}. gaatje:: zopini {C; mv= zopiniye; rsmv= zopinitt}; een ~ in iets: eft zopini MIP flaju; (in oorlel of neusvleugel) fûnos {C}. Gabon:: Gabôn {G}. Gabonees:: gaffel:: (v schip) bjiyc {C}. gagel:: (plant) gâjel {C/S} (L. Myrica gale). gal:: galactisch:: galâktise {I}. galant:: (=ridderlijk) giensta {I}. galblaas:: érts-blerr {C}. galega:: (plant) galega {C} (L. Galega officinalis). galei:: galeje {C}. galerie:: (=kunsthandel) galeriy {C}, rôrra {C}. galerij:: (=overloop) mehan {C}, mehân {C} (dl= Peg); (hoogste en goedkoopste plaatsen in een theater) elder {C}. galg:: (=strop) yrmévriy {C}. galigaan:: (plant) gâlengen {C/S} (L. Cladium mariscus). galm:: (hol geluid) gâlm {C}, lumme {C}; (weerkaatsing) denðon {C}. galmen:: (hol klinken) lumme {U}; (weerkaatsen) denðone {U}; harde, ~e stem: vrezobiy {C}. galop:: kenjaros {C}; in ~: kenjarosiy {I}. galopperen:: kenjare {U}. galopperend:: kenjarosiy {I}. galwesp:: zviyf-âlber = zviyft-âlber {C}. Gambia:: Gâmbia {G}. Gambiaan:: Gâmbiany {Cef}. Gambiaans:: (bv) gâmbia {IIef}; ~e vrouw: Gâmbiana {Cef}. gammel:: (wrakkig) arfjet {I}, kinn {I} (pop); (=aftands; heel oud) fara Stentkô |stenkô| (dl= Berref); een ~ autootje: eft kinn belt-oto; ~ voertuig (vehikel): ðenc {C} (pop), ðenc lef trôchâs (pop). gang:: gans:: (mnl/ntr: vogel) uas {C} (L. Anser of Branta); grauwe ~: presÿr uas (L. Anser anser); Canadese ~: Canada-grômp {C} (L. Branta canadensis); (ganzerik: mnl) jasug {C}; (vrw) nôlp {C}. ganzelever:: uas-fus {C}. ganzerik:: (mnl gans) jasug {C}. gapen:: (=geeuwen) gaffe {U}; (kloof) ûesacÿre {Upr}. gaping:: (kloof) kegt {C}. garage:: (stalling) gara |gAra/garA| {C; mv= garaes}. garanderen:: (=waarborgen) xômarste {K}; de aansluiting is gegarandeerd: ef cônekšos melde eft xômarstos. garantie:: (=waarborg) xômarstos {C}. garde:: (=lijfwacht) tonarânÿ {C}. garderobe:: (kleedkamer) helbimit {C}; (klerenvoorraad) tohelbiÿ {C}. garen:: (dun draad) miyns {Cef}, riyne {S}; van ~ gemaakt (geweven): miyns {I}, riyna {I}; draadje ~: riyniyn {C}. garnaal:: [gewone] ~: gernért {C; mv= gernerte} (L. Crangon crangon). garnalencocktail:: gernért-copa {C}. garneren:: (gerecht/schotel) luftpilde |lufp..| {K}; (kleding) kafkâle {K}. garnering:: (gerecht/schotel) luftpildos |lufp..| {C}. garnituur:: (=set) tocÿrbattÿ {C}; (kledinggarneersel) kafkâlos {C}. garnizoen:: budân {C}. garnizoensplaats:: (alg) toÿkaôÿ |toÿkôÿ| {C}; (his) oftian {C} (plaats die ontstond en stadsrechten verkreeg omdat er een kazerne gevestigd was). gas:: (=damp) gaza {S}; ~ geven (gaspedaal intrappen): luft-éne |lUfténe| {U}; ~ geven (snelheid vermeerderen: in auto/vliegtuig ed): kafðée {E}; het ~ geven: kafðéos {C}. gasbel:: blel {C}. gasdruk:: pres {C}. gasfabriek:: gazariff {C}, gaza-fabriyk {C}. gashouder:: gaza-lelder {C}. gaskraan:: gaza-hek {C; mv= --hÿke}. gaslamp:: (=gaslantaarn) gazatat {C}. gaslantaarn:: (=gaslamp) gazatat {C}. gasmasker:: gaza-lomkâ {C}. gaspedaal:: (in auto) ðéos {C}. gaspeldoorn:: (Westengelse soort) hÿrsp {C} (L. Ulex gallii); (Europese soort) Urapas-hÿrsp {C} (L. Ulex europaeus). gast:: (in restaurant/hotel ed) hÿrðy {C}; (bij vrienden op bezoek; logé) gâs {C}; (die blijft slapen/logeren) kullatjen {C}. gastarbeider:: gâs-ÿrômer {C}. gastheer:: nâlp {C}. gastvrij:: šempiy {I}; (welkom hetend) hoff {I}. gastvrouw:: nâlpa {C}. gasverdeelstation:: gaza-kipt {C}. gat:: gave:: (gift) ketta {C}. gazelle:: gazell {C} (L. Gazella). gazen:: (van [metalen] gaas gemaakt) râfa {I}. gazon:: (alg: grasveld) klesblufk {C}; (goed onderhouden; ook sportterrein) nunn {C}. geaard:: »aarden A. geaccepteerd:: alom ~ (gangbaar): esliy {I}. geacht:: (=geëerd) qupp {I}; »achten. geadem:: adermos {C}. geadresseerde:: trofiyta {C}. geaffecteerd:: (=aanstellerig) tošaðôriy {I}. gearmd:: (arm in arm) lef milâ-uzos {C}. geasfalteerd:: (v weg) lââsfaltor {I}. geautomatiseerd:: ~e industrie: otoôm {C} (fabriek waar alles geautomatiseerd is; bijv robotten die een auto in elkaar zetten). gebaar:: (lett) qupple {C; mv= qupplós}; (fig) duh {C}; (lett/fig) afwerend ~: xliffa |X| {C}. gebabbel:: keppe {C}. gebak:: (=koek) rafeo {C; rs= rafette}; (=cake) omi {C}; hard bros ~ (beschuit): tjâciyk {C}; mislukt ~ (lett: misbaksel): tatokrodurÿ {C}. gebakje:: (=taartje) tróma {C}; (=cakeje) belt-omi {C}. gebaren:: (tekens geven) quinde {E}; het ~: quindos {C}. gebarentaal:: rutre-mux {C} (afk= RM). gebazel:: (=gedaas) létos {C}. gebed:: (bede: christelijk) priaros {C}; (Erg: overpeinzing) dâmena {C}; een ~ uitspreken: ef reppe eft priaros. gebedel:: (=bedelarij) krÿnios {C}. gebedsgenezer:: (Chr) priare-flomatjen {C}; (Erg) lôve-flomatjen {C}. gebeef:: (=gesidder) laicos {C}. gebeente:: toknociyÿ {C}. gebeier:: diyndennos {C}; diynden {S} (spr). gebekvecht:: (=gekibbel) pikos {C}. gebel:: (=geschel: als geluid) zefos {C}. gebergte:: tobergÿ {C}; (=bergketen) litt {C}; zie ook Gebergtes in  .gebeuren:: (plaats vinden) hâftere {E}; (=zich afspelen) realisere |..ÿje| {E}; (=overkómen) kafmanne ón {U}; droevig ~ (drama): prô'uta {C}; onverwacht ~d: tolâcÿrs {I}; voor het geval er niets gebeurt; mocht er [helemaal] niets ~: uchôlami {III}. gebeurtenis:: (alg) cÿrchof'ter {C}, realiseros {C}, lâcÿrs {Aef}; (=toedracht) hâfteros {C}; belangrijke ~ (hoogtepunt): pâlta {C}; feestelijke ~ (evenement): kurahendros {C}; onverwachte ~: tolâcÿrs {Aef}; plotselinge ~ (snelle verandering in het donker waarbij het ineens licht wordt): ÿtolâcÿrs {Aef} (bijv: een nachtelijke gasexplosie: ef kôbo-ÿtolâcÿrs); schokkende ~: chycaros {A}; verontrustende ~: idemômiyter {C}. gebibber:: ÿrðelos {C}. gebied:: gebiedend:: quaiy {I}; (=streng) bÿr {I}; ~e wijs (taalk): perkepainn {C}. gebijt:: (het bijten) ortos {C}. gebit:: ékig {C}. geblaas:: marjeros {C}. geblaat:: (geluid v schaap) zeékos {C}. gebladerte:: (=bladertooi) râx {S} (arch/poe). geblaf:: heldertos {C}, wôg {C}. geblazen:: het is ... geblazen (het is nu te doen om ...): ef meldelira ón; het is [nu] opletten ~: ef meldelira ón ef ÿkafteros. gebleken:: niet ~ (onbetoond): nepurfillor {I}. gebloemd:: (bloemrijk/vol bloemen: zowel echte bloemen als afbeelding) huronsót {I}. geblust:: tyrâhor {I}. gebod:: (alg) quaos {A}; (vrnl RK) côment {SC}; de Tien Geboden: ef Main Côments; (conclusie zoals omschreven in de Ergemip) marât {C}; (Erg: een vd 4 belangrijkste marâts ("geboden") waarop de religie en de wetgeving rusten) mennmarât {Crs}. geboden:: ~ zijn (erom gaan): cÿrzâe {U}; een zo snel mogelijk vertrek is ~: eft ðofšiy pratos cÿrzâe. geboen:: (het boenen) glântros {C}. gebogen:: (=krom) lutt {I}; ~ zijn (buigen): krume {U}. gebonden:: (soep/saus) trag {I}; (bezet: door drukke werkzaamheden) fes ef ékupiy; ~ zijn aan (fig): pošate {K}. gebons:: dânkos {C}, qulnos {C}. geboomte:: (groep bomen) tovildulÿ {C}. geboorte:: mebafa {C}. geboorteakte:: mebare-kornin {C; mv= --kartafiy}. geboortebericht:: mebare-yclómm {C}. geboortedag:: mebafa-tof {C; mv= --terrats}. geboren:: mebaror {I} (afk= meb.); ~ worden: mebare {U}; ben je in de kerk ~? (tegen iemand die de deur achter zich open laat): aftel vilt yrgtâ tinde dalotoje?. geborgenheid:: (fig) mutlekos {A}. geborrel:: (v vloeistof) bôrlos {C}, wûrðos {C}. gebouw:: (huis/kantoor/school ed) huflif {C}; (=bouwsel) âlbos {C}; zie ook Gebouwen in .gebouwencomplex:: tohuflifÿ {C}. gebraad:: (gerooster) knociros {C}. gebraden:: ~ vlees : knocitiyse {C}. gebrandmerkt:: ~ stuk vee/persoon: ÿfattos {C}. gebrek:: gebries:: flynser {C}. gebroeders:: Freras (afk= Frs). gebroken:: (lett) tûndare = tundaror {vdw}, bônor {vdw}; (gebrekkig: spreken/ taal) keppiy {I}; (=teneergeslagen) lenabor {I}; (stem) ommon {I}. gebrom:: (gezoem, brom) brônos {C}, zoros {C}. gebrouwd:: ~e letter R (oa op Oost-Tigof): gârgos {C}. gebruik:: (alg: het gebruiken) keldos {A}; (wijze v gebruiken) ušos {A}; (=gewoonte) osk {C}; ~ maken van: ušâmelle {K}; in ~ nemen: ju'ecce {K}; in ~ zijn [bij]: ef melde fes juec [luft]; zie ook Gebruiken en gewoontes in .gebruikelijk:: ušâf {I}. gebruiken:: kelde {K}, uše {K}; ~ voor (besteden aan): uše furt/gâšâ {K}; (nuttigen: vrnl v voedsel/drank) lelde-luft {K}; gebruikt kunnen worden voor (geschikt zijn voor) âpe ón {U}; te ~ (geschikt): âp {I}; zijn tijd goed ~ (efficiënt te werk gaan): hurte {U} (arch); »gebruikt. gebruiker:: keldatjen {C}, ušest {C}. gebruikmaking:: ušâmellos {A}; met ~ van ...: ušâmellelira ... {VZ} (betrekking). gebruiksaanwijzing:: kelde-vro'egios {C} (afk= kevro), kevro {C}, uše-vro'egios {C}. gebruikt:: niet meer ~ worden (afgedankt zijn): tlazre {U; gst= tlass; wst= tlaz•}. gebruind:: zeer door de zon ~ persoon: pir {C} (pop). gebruis:: (=geborrel) bôrlos {C}; (=gedruis) sâts {C}. gebrul:: mót {C}, módos {C}; (v dieren) kilivos {C}. gebuitel:: (=gedartel) butelos {C}. gebuk:: (het bukken) viycos {C}. gebukt:: ~e houding: viycos {C}; hij staat ~: do giffe fes eft viycos; iemand die ~ gaat onder een ziekte/narigheid: lutter {C} (poe). gebulder:: pultros {C}. gecapitonneerd:: capôca {I}. gecastreerd:: froba'efror {vdw}; ~e man (eunuch): ÿrxôl {C}; ~e ezel/hengst: quilch {C}; ~e kater/reu: prôlt {C}; ~ varken (barg): ygert {C}. gecirkel:: (cirkeling: ook ve roofvogel) siyclos {C}. geclaxonneer:: woclaxos {C}. gecompliceerd:: (=ingewikkeld) loftus {I}. gecomputeriseerd:: cômputeriseror {vdw}. gecondoleerd:: lef ralpoirr! {C}, lef armtroos! {A} (afk= l.ar.). geconfronteerd:: ~ raken met (fig: in aanraking komen met): tygtjapâre {K}; ~ worden met iets: giffe âst flaju. gecorrodeerd:: (=beslagen) rékóf {I}. gedaan:: gedane zaken [nemen geen keer]: klótarus tiyns [melde tijâ]; het is ~ met ...: ef melde klótarus lef .... gedaante:: (=gestalte) pâtô {C}; (=schijn) šovos {A}. gedaas:: (=gebazel) létos {C}. gedachte:: miyp {C}, miyparos {A}; plotselinge [goede] ~ (inval): miype-prétt {C}; in ~n verzonken zitten: ef dréme fes ef miyparosz; van ~n wisselen: rolije {E; gst= rolit}. gedachteloos:: (afwezig) nemiypiy {I}; (roekeloos/zonder na te denken) qufs {I}. gedachtengang:: miyprées {C}. gedachtenwisseling:: henntÿrt-chaquindos {C}, rolijos {A}. gedachtig:: (=denkend aan) miyparelira {VZ} (betrekking). gedartel:: (=gebuitel) butelos {C}. gedeeld:: ~ door (rekenkundig): part {VZ} (betrekking); zes ~ door twee is drie: sers part ten kette dur. gedeelte:: (=fragment) indon {C; mv= indino}; in ~n (fragmentarisch): indonsót {I}. gedeeltelijk:: indoniy {I}; (ten dele: vrnl fig) furt kanas {C}. gedegen:: stalate {I}. gedender:: (=gedreun) drychos {C}, gedrômos {C}. gedenken:: armtmiype {K}. gedenkpenning:: (=medaille) mehiyte-drur {C}. gedenkteken:: mehiyte {C}. gedenkwaardig:: mehiy {I}. gedetailleerd:: beltkanasiy {I}. gedevalueerd:: smurfmonentiy {I}. gedicht:: poitiyn {C}. gedienstig:: harbariy {I}. gedifferentieerd:: detÿll-ferbiy {I}. gedijen:: (lett/fig: welig groeien/tieren) lekirse {U}; het ~ (welige groei): lekirsos {C}. geding:: (=rechtzaak) baxes {C}. gediplomeerd:: (in bezit van diploma) lâkartafiyor {I}. gediplomeerde:: (iemand die een [bepaald] diploma behaald heeft) diplommer {C}. gedistingeerd:: jesudla {I}. gedobber:: surdaros {C}. gedoe:: het is een heel ~ om te verhuizen: eft pijâ vrestos melde den sértare. gedogen:: (=dulden) dloâne {K}. gedoging:: (het dulden) dloânos {A}. gedoken:: in elkaar ~ (v persoon): olor {I}. gedonder:: (=geraas: onweer/ruzie) bûnkâ {C}; (=herrie) rultos {C}. gedoogbrief:: dloânafiy {C}. gedool:: (lett: =gedwaal) ÿgos {C}; (vrnl fig) ipâlos {C}. gedraaf:: (=draf) huffos {C}. gedrag:: ocÿrma {C}. gedragen:: zich ~: ocÿrme {Epr}; (zich zo ~ dat de aanwezigen zich opgelaten voelen en/of vertrekken) trjômpe |trô..| {U}; zich goed ~d: samen {I}. gedragslijn:: (=gedragspatroon) geldre-ur-perke {S}. gedragspatroon:: (=gedragslijn) geldre-ur-perke {S}. gedrang:: (het dringen) forsos {C}. gedrentel:: drentulos {C}. gedreun:: (zware stemmen ed) crubunos {C}; (=gedender) gedrômos {C}, drychos {C}. gedrijf:: (het drijven) svâmos {C}. gedrocht:: stiyjâp {C}. gedroom:: (=gesuf) lâmos {C}. gedruip:: mipjepsos {C}, pôrpos {C}. gedruis:: (=gebruis) sâts {C}; (=rumoer) dazenne {C}. gedrukt:: (in tegenstelling tot geschreven) kapp {I}. gedruppel:: kafjepsos {C}; (=gesiepel) jepsos {C}. geducht:: (=ernstig/deerlijk) graviy {I}; een ~e ruzie: eft graviy gurnus. geduikel:: (=getuimel) ðômpos {C}. geduld:: quyršer {A; mv=enk}; ~ hebben met: ef lelperre quyršer armt. geduldig:: (=lankmoedig) quyršiy {I}. gedurende:: lóf {VZ} (tijd); ~ drie uren: lóf dur zurtarr; ze is [~] de hele avond gebleven: eup tindo lóf ef pijâ luppor. gedurfd:: (fig: =gewaagd) senÿðiy {I}; (gewaagd) mofliy {I}. gedurig:: (bij herhaling: met ongeduld, of v iets onaangenaams) ebljot |..bl..| {I}. geduw:: bômkos {C}. gedwaal:: (het dwalen) pinnos {C}; (lett: =gedool) ÿgos {C}. gedwarrel:: dvârlos {C}. gedwee:: (=meegaand) béln {I}; (=onderdanig) iyter {I}; niet ~ (fig: onbuigzaam): nebéln {I}. gedweep:: armthendros {C}. gedwongen:: (=gekunsteld) tojola {I}. geëerd:: ylamo {I}; (=geacht) qupp {I}. geel:: kolai {I}, kola• {PX.c > c}; een gele jas: eft kolakas. geelgors:: kolai bûnt {C} (L. Emberiza citrinella). geelhartje:: Iyer-huron {C} (L. Linum catharticum). geelkoper:: (=messing) nestin {Sef}. geelkoperen:: (van messing gemaakt) nestin {I}. geëmailleerd:: lâémâjeror {I}. geëmotioneerd:: (=aangedaan) sovósiy {I}. geëmotioneerdheid:: (=emotie[s]) sovóser {A; mv=enk}. geen:: geest:: geestdriftig:: (enthousiast) entošast {I}, chylo {I}; (op chaotische wijze) socettâ {I}. geestelijk:: jofy {I}; (op Chr gebied) kordame {I}; ~ contact hebben met (communiceren met): sÿsiyxme {K; gst= sÿsiyx}. geestelijke:: (Erg: in Peg kents) ûftâf {C}; (Erg) ryltiy {C} (vgl RK bisschop). geestesgesteldheid:: (=stemming) tâlta {C}; (mentaliteit) kostoty {C}. geestesoog:: eittjôf {SC}. geestig:: (=leuk) lûfiy {I}; (=vlot) nenko {I}; (=grappig) mâmpa {I}; ~e opmerking (kwinkslag): mâmp {C}. geestigheid:: snep {C}. geestrijk:: (vol oorspronkelijke gedachten) armtqummert {I}; (met [veel] alcohol) ÿndvotiy {I}. geeuw:: gaffos {C}. geeuwen:: (=gapen) gaffe {U}; (uit verveling) freme {U}. geëxalteerd:: (opgewonden) lâtjondor {I}. gefantaseerd:: (lett: fantastisch) kâgiy {I}. gefeliciteerd!:: (met felicitatie) lef jurestiyos {A} (afk= l.ju.). gefingeerd:: (=onecht) toubâfta {I} . gefixeerd:: fixor {I}; ~ accent: fixor âksent {C}. gefladder:: weðos {C}. geflakker:: (vuur) spétos {C}. gefluister:: ogpetos {C}; (met trillende stembanden) dezzos {C}. gefluit:: (=gekwinkeleer) lótos {C}, sâlmos {C}, sâlmsâlm |sâmsâlm| {C} (poe); (met de lippen) wÿrros {C}. gefonkel:: chiquros {C}. geforceerd:: (gezocht/aanstellerig) meggor {I}. gefortuneerd:: frÿccsmurfiy {I}. gefriemel:: friylpos {C}. gefrons:: (frons) frontaos {C}. gegarandeerd:: »garanderen. gegeven:: kettos {A}; (meestal in mv:) de ~s: ef kettosz, ef ramâs {Cmv}; (=uitgaande van) fes kafmissos rifo (vz-uitdr). gegiechel:: hizjyšos {C}. gegier:: (autobanden) châos {C}. gegijzelde:: (=gijzelaar) umpularâfer {C}. gegil:: skrejos {C}. geglim:: (=glinstering) koibros {C}. geglip:: (=geslip) sliysos {C}. gegluur:: (=geloer) ûmos {C}. gegoed:: (=welgesteld) plior {I}. gegons:: (=geronk) vûzos {C}, móvemos {C}. gegoochel:: (lett) jôclos {C}. gegooi:: wild ~ (gesmijt): trâkos {C}. gegorgel:: sgôrgos {C}; (=gorgeling) gûrglos {C}. gegrinnik:: tlypjos {C}. gegroefd:: (boomschors ed) fómiy {I}. gegrom:: grôchos {C}. gegrond:: lâbasor {I}. geguts:: kôltos {I}; (het gutsen) ullkôltos {C}. gehak:: (=gehouw) riðos {C}; (het in stukken slaan) berkos {C}. gehakkel:: (=gestamel) me'ekos {C}. gehakt:: (vlees) blotojanta {S}. gehaktbal:: bâle {C}. gehalte:: (=allooi) oaros {A}; (hoeveelheid) tÿros {C}; met een laag natrium-~: lef eft ninker natrym-tÿros; ~ hebben (van niveau zijn): oare {U}. gehalveerd:: ~ voorwerp: holfspertiyn |hofs..| {C}. gehamer:: (=getimmer) hajimos {C}. gehandicapte:: (persoon) frofâler {C}; geestelijk ~ (psychiatrische patiënt): brenkâ-wâzer {C}. gehannes:: (onhandig gedrag) cÿršaméros {C}; (gepruts) ÿpûlos {C} (pop). gehaper:: (hapering: v machine ed) me'ekos {C}. gehard:: (fig: v personen) rustanniy {I}; (=stoer) sliy {I; mv=enk}. gehecht:: ~ zijn aan (fig): quchóde {K}. geheel:: geheim:: geheimhouding:: pjakartos {A}. geheimzinnig:: pjakâriy {I}. geheimzinnigheid:: pjakâriy {Aef}. gehemelte:: (in mond) faqulah {C}. geheugen:: kafputtos |kafpUttos| {A}, halefiytjos {A}. gehijg:: šuffos {C}; hard ~: ulliyos {C}. gehik:: teccos {C}. gehinder:: hindros {C}. gehink:: kenjos {C}. gehinkel:: kivos {C}. gehinnik:: hinjecos {C}. gehoest:: hiystos {C}. gehol:: fartos-hups {C}. gehoon:: (smaad) feshustaos {A}. gehoor:: (toehoorders) nute-clumâ {C}; (vermogen om te horen) nutos {A}; slecht van ~ (niet goed kunnende horen): slénutiy {I}. gehoororgaan:: nute-ôrgano {C}. gehoorzaal:: (=aula) kamâr {C}. gehoorzaam:: mirtiy {I}; (=braaf) mirt {I}. gehoorzaamheid:: mirtiy {Aef}. gehoorzamen:: iemand ~: kette mirt armt rast (mirt {I}). gehore:: iets ten ~ brengen (lied ed): mâšecce tu flaju {U}. gehouw:: (=gehak) riðos {C}. gehucht:: toclades = tocladesÿ {C}, kents {C} (arch/poe); qubâiy = qubâjiy {C} (arch); (groep boerderijen [in Peg] die aan één rivier- of meeroever liggen) clades {C}. gehuisvest:: ~ zijn in (ondergebracht zijn bij): luftpaine tukst |lufp..| {Upr}. gehuiver:: laicos {C}. gehuld:: ~ zijn in ... (fig): ef melde fes eft ... siyclo; Jân is ~ in geheimzinnigheid (men hoort allerlei geheimzinnige dingen over Jân): Jân melde fes eft pjakâriy siyclo. gehumeurd:: goed ~ (goed gestemd): lajik {I}; slecht ~: slémutiy {I}; slecht ~ (humeurig): pôrtina {I}. gehuppel:: ziylpos {C}. gehurkt:: ~ zitten (op je hurken zitten): ef feldre fes hôkos {C}. gehuwd:: marianor {I}; ~ zijn [met]: mariane [ón] {U} (ón is vz). geijkt:: (gewichten) gÿpiy {I}. geijl:: dârtos {C}. geil:: cecsiy {I}. geilheid:: cecser {A; mv=enk}. geïllustreerd:: (v boek) lâfjyor {I}; ~ boek: lâfjymip {C}. geïnspireerd:: ~ zijn (inspiratie hebben): bârše {U}. geïrriteerd:: (=geprikkeld) kârytiy {I}. geiser:: (natuurlijke hete bron) gÿsâr {C}; (heetwatertoestel) hindepip {C; mv= hindepipû}. geit:: (bok: mnl/ntr) kerkt |kert/regelm.| {C}; (mnl: bok) mitré {C; mv= mitréja of mitréje}; (vrw) kerkta |kerta/regelm.| {C}; jonge ~ (vrw lam): lâmbe {C}; (=sik) rôfer {C} (pop) (ook kindertaal). geitenbaard:: (zeldzame plant) kerkt-bârbe |kert-| {C} (L. Aruncus dioicus). geitenkaas:: kerkta-blarâs |kerta-| {S}, rûdâ-blarâs {S}. geitenmelk:: rûdâ {S}. gejaagd:: nramyt {I}. gejammer:: zôcsos {C}. gejank:: (=gekerm) firos {C}. gejodel:: jodlos {C}. gejouw:: (het [uit]jouwen) tigtos {C}. gejubel:: lajaða {C}, rôselos {C}. gejuich:: ijerchos {C}; in ~ losbarsten: ef vende vereste. gek:: gekakel:: tâkos {C}. gekarn:: fjéros {C}. gekarteld:: ~ zijn (kartelen): ynte {K}. gekauw:: (het kauwen) yachos {C}. gekef:: regos {C}. gekerm:: klagdos {C}; (=gejank) firos {C}. gekibbel:: totrubelos {C}; (gebekvecht) pikos {C}. gekietel:: krigos {C}, tsynos {C}. gekir:: (aanstellerig gelach) nystros {C}. gekkenhuis:: (gesticht) pÿrsért {C}; het lijkt hier wel een ~! (wat een losgeslagen bende!: bij wild feest ed): ef pâstoriy offerte spiryt!. geklaag:: (=gezeur) zycesikos {C}. geklap:: (het klappen: zweep ed) tepkos {C}; (in handen) tâtlos {C}. geklater:: (=gekletter) klâchos {C}. geklauter:: (klauterpartij) hosiylos {C}. gekleef:: (=geplak) uûxos {C}. geklets:: (=gezwets) râlos {C}. gekletter:: (regen) tlatta {C}; (=geklater) klâchos {C}; (=gerinkel: aardewerk/glas) rekkâta {C}. gekleurd:: (met één [hoofd]kleur) marâsiy {I}. geklik:: (klikkend geluid) kliykos {C}; (het verklikken) eggotos {A}. geklooi:: ÿpûlos {C} (pop). geklop:: (het kloppen: op deur) pâtos {C}; (als geluid: op deur) zâgtos {C}. geklots:: (=geplas: geluid) chesos {C}, sôtos {C}. gekluif:: (het kluiven) spimuzros {C}. geknaag:: riykos {C}. geknabbel:: yntos {C} . geknakt:: (=geknikt: stengel/twijgje) stâcciy {I}. geknal:: krâltos {C}. geknars:: (=gepiep: deur ed) rÿgos {C}. gekneed:: (het kneden) prânos {C}. geknetter:: knytros {C}, knytt {C}. geknield:: ~ zitten (knielen, op de knieën gezeten zijn): kniy-feldre {U; gst= --felt; wst= --feld•}. geknijp:: chiypos {C}. geknikt:: (=geknakt: stengel/twijgje) stâcciy {I}. geknip:: (het knippen) texos {C}. geknipper:: (knippering: vrnl v licht) fliycos {C}. geknoei:: (slordig werk) gÿtt {C}; (=knoeierij) vâgtos {C}; (=fraude) vlass-gÿtt {C}; (=geknutsel) iypos {C}. geknor:: gôrnos {C}, gûnkos {C}. geknutsel:: friylpos {C}; (=geknoei) iypos {C}. gekoer:: (duiven) quros {C}. gekostumeerd:: lâsutor {I}. gekozene:: (persoon) cošort {C}. gekraak:: crott {C}, croðos {C}. gekras:: scâšos {C}; (geluid v kraai) râchetos {C}. gekreun:: ÿruos (ÿr-ruos) {C}; zacht ~: sikos {C}. gekrijs:: (meeuwen) stôrgtos {C}. gekringel:: (rook uit een schoorsteen) môrc {C}. gekrioel:: (=gewemel) ybervet {C}; een ~ van: eft ybervet furt = ybervets furt. gekronkel:: windos {C}, wervos {C}, wÿsgos {C}. gekronkeld:: ~ zijn: werve {U}. gekruid:: sterk ~ (kruidig): péga {I}. gekruip:: (het kruipen) blacroos {C}. gekruld:: ~ zijn: werve {U}. gekscheren:: ~ met (de draak steken met): vénieste {K}. gekschering:: (vrolijke spot) véniestos {C}. gekte:: (idioot gedrag) hâlâf {C}. gekuch:: hôgos {C}. gekunsteld:: tokûrata {I}; (=gedwongen) tojola {I}. gekus:: (=zoenpartij) xedirios {C}. gekwijl:: mloberros {C}. gekwinkeleer:: clynkos {C}; (vogels) sâlmos {C}, sâlmsâlm |sâmsâlm| {C} (poe); (gefluit) lótos {C}. gekwispel:: trunnôavos {C}. gelaat:: ([aan]gezicht) fronta {C}, lomkâ {C}. gelaatstrek:: fronta-lÿnt {C}. gelach:: (het lachen) lobezjeros {C}; (hard en irritant) funsos {C} (pej); aanstellerig ~ (gekir): nystros {C}; schamper ~: tjégos {C}. gelag:: (consumptie: in café) mipojelstos {C}. gelagkamer:: hastrames {C}. gelakt:: (met een laklaag) lâlâcor {I}. gelang:: al naar ~ (naarmate): ÿchûg {VG}; hij wordt steeds zenuwachtiger, al naar ~ de examendatum nadert: do melde nervossott, ÿchûg ef exâm-fort cÿrane; naar ~ van (naar eis van): âfry blaffe tukst (afk= â.b.t.) (vz-uitdr); »naargelang. gelasten:: (=verordenen) kafhanntele {K}; iemand ~ (gebieden): quae rast {K; gst= quat; vdw= qujer}. gelasting:: (=verordening) kafhanntelos {A}. gelaten:: ivrôché {I}; (=lijdzaam) korabona {I}. gelatenheid:: (=berusting) ðeff {SC}, ivrôché {Aef}. gelatine:: gelatynn {S}; van ~ gemaakt: gelatynniy {I}. geld:: (alg) smurf {S}; (=poen) qusst {S} (pop), zjol {S} (pop); gepast ~: pijâsmurf {S}; vals ~: tosmurf {S}; half ~ (halve prijs): holfe-smurf |hofe-| {S}; voor half ~: fes holfe-smurf; haast geen ~ meer hebben (bijna blut zijn): ef lelperre ne'âma traiy smurf; (sprkw) ~ stinkt niet: smurf nert eróve; (sprkw) ~ maakt niet gelukkig: noi choše-gôrse ef ielbajiyn tjâg smurf; zie ook Geld in .geldelijk:: smurfiy {I}. gelden:: ~ voor/als: jufte {K}; ~ als (doorgaan voor): mitaamifftûre {K}; zich doen ~ (fig: van zich doen spreken): merte {U}. Gelders:: ~e roos: Lajate-kyfaf {C} (L. Viburnum opulus). geldig:: juftelira {I}; ~ verklaren: juftye {K}; niet meer ~ (verlopen): mipiy {I}; niet meer ~ zijn: mipiye {U}. geldigheid:: juftos {A}. geldkistje:: (=kas) smurf-skrenn {C}. geldmiddelen:: wÿrtôsta {Cmv}. geleden:: lâst {I}; een week ~: eft lâst mink; ruim een week ~: eft hupster lâst mink; twee jaar ~: lâst ten zempers; meer dan 3 jaar ~: lâst terat 3 zempers; minder dan 6 dagen ~: lâst oiba 6 terrats; lang ~: lâst pert; kort ~: lâst litel; heel lang ~: terat lâst ki pert; een tijd/poos ~: lâst fortarr; oneindig lang ~: lâst oras pert zempers; lang/een tijd ~: eft lâst iyra; héél lang ~ (eertijds): plastiy {I}. geleding:: (=gewricht) qublell {C}. geleerd:: (wijs: v persoon) beldate {I}; (v les) beldor {I}; (v boek) belastiy {I}. geleerde:: (=wetenschapsman) tibâner {C}. geleerdheid:: beldateiy {A; mv=enk}. gelegen:: (stand: v gebouw) pâs {C; mv= pâsa}; een zeer gunstig ~ huis (een huis op goede stand): eft sért fes quista pâs; ~/gesitueerd zijn (geografisch: liggen): locâteše {U}; ~ komen (te pas komen): fesðôrce |..stj..| {K}; jouw bezoek komt mij niet gelegen: vilt quarderos nert fesðôrce gress. gelegenheid:: (lett: plek) feslosos {C}; (fig: mogelijkheid/aanleiding) krÿm {C; mv= okrÿm}; gunstige ~: cârdôf {Aef}; de ~ geven (een kans gunnen): cirre {K}; in de ~ stellen: ef xuriyme fara krÿm; als de ~ zich voordoet (eventueel): jami {I} (dl= Tigof/Lomky/Garos); de vakantie die we zullen nemen zodra we de ~ hebben (onze eventuele vakantie): kult jami zirrot; ter ~ van: krÿmiy {VZ} (betrekking); een feest ter ~ van mijn verjaardag: eft fenta krÿmiy kost mebartof. gelei:: (jam: v fruit) albifan {S}; (dikke saus) frylópiy {S}. geleide:: ~ doen: lestôke {K}; onder ~ van: lestôk {VZ1n} (betrekking); een excursie onder ~ van een kundige gids: eft belde-tupplip lestôk eft kûr giyt. geleidelijk:: (zonder rukken/stoten/hiaten) lôft'farte {I}. geleiden:: (stroom/warmte) lese {K}; (persoon) lestôke {K}. geleider:: (technisch: lager) lesa {C}. geleiding:: (stroom/warmte) lesos {C}. gelid:: (rij soldaten) rôska {C}; in het ~ staan: rôskae {U}. geliefd:: (=bemind) monet {I}; (=veelgevraagd) fartelira {I}. geliefkoosd:: armtju'ecciy {I}. gelieven:: (believen) monte beri {U}. gelig:: ~ worden (tanen): mitraare {E}. gelijk:: (=hetzelfde) ÿrlikkô {I}; ~ zijn aan: ÿrlikke ón {U}; (=quitte) citt {III}; (vergelijking) lo {DT}; hij deed, ~ hij sprak: do lo paino, do chaquintilóme; ~ aan (zoals): fitfara {VZ} (betrekking); zijn lezing van het ongeluk is niet ~ aan die van mij: groft mippildos rifo ef moplariy nert melde fitfara ef kostiy; ~ hebben (het bij het rechte eind hebben): ef melde preazy {III}; »als A; »even 6. gelijke:: (zelfde) monta {I}; het/de ~ ... als: ef monta ... své. gelijkend:: goed ~ (portret): smurfatt {I}. gelijkenis:: smurfos {C}. gelijkheid:: ÿrlikkiy {C}. gelijklopen:: (v klok) luftwencate (luftencate) {U}. gelijkluidend:: (zelfde klank) ÿrlikekiy {I}; (dezelfde inhoud/betekenis) lu'ettiy {I}; ~ zijn met: lu'ette ón {E}. gelijkluidendheid:: lu'ettos {A}. gelijkmaken:: met de grond ~ (slechten): fjojae {Krs; gst= fjojat; vdw= fjojât}. gelijkmatig:: (alg: =regelmatig) ÿrlikjakarsiy {I}; (=regelmatig: v oppervlak) ÿrlikÿjaiy {I}. gelijksoortig:: ÿrliketiyniy {I}. gelijkspel:: ksvifassiy {A; mv=enk}. gelijkstroom:: ÿrlikelek {C} (afk= ÿrk. of ŸRK). gelijktijdig:: ~ met (tegelijk met): ðônosfortiy {VZ2n} (tijd); ik ga ~ met Pyt op vakantie (dus NIET in elkaars gezelschap): gress vende ðônosfortiy Pyt helkara zirrot; ~ [met]: ÿrlikzerfesiy [lóf] {I}. gelijktijdigheid:: ÿrlikzerfeser {A; mv=enk}. gelijkvormig:: ÿrlikvobarosiy {I}. gelijkvormigheid:: ÿrlikvobaroser {A; mv=enk}. gelijkwaardig:: (=equivalent) montaiy {I}; ~ aan/met: montaiy kaf; ~ zijn aan: montaiye {K; gst= montaiyt}. gelijkwaardigheid:: montaer {A; mv=enk}. gelinieerd:: (van lijnen voorzien) lâlÿntor {I}. gelispel:: sliyxos {C}. geloei:: (alg) quios {C}, olos {C}; (koe) zantolios {C}. geloer:: (=gegluur) ûmos {C}. geloken:: met ~ ogen: lef blôfor mâftys. gelonk:: mÿrros {C}. geloof:: (alg) hozâvos {A}; (in buitenaardse dingen) fûmp {SC}; op goed ~: mitai ef quista hozâvos; ~ hechten aan: ef ennte hozâvosz fes. geloofsbelijdenis:: hozâve-tisjanos {A}. geloofsdwang:: (=gewetensdwang) tiffay {SC; rs= tiffate}. geloofwaardig:: cafylô {I}. geloven:: hozâve {K}; ik kan mijn oren/ogen niet ~: gress nert hozâve ming sgâpiys; iemand die snel alles gelooft (goedgelovig persoon): hozâver {C}, crahozâver {C}. gelovig:: ~ persoon (religieus): hozâvatjen {C}. gelovige:: Ergynne-~: ergynier {C}. gelui:: ludos {C}. geluid:: (=klank) mabys {C}; eentonig ~ (dreun): rômme {S}. geluiddempend:: huelira {I}. geluidsbarrière:: mabys-ulân {C}. geluidsbron:: mabys-riffô {C; mv= --riffós}. geluidsscherm:: (langs [spoor]wegen) mabyspaaf {C}. geluidssterkte:: mabys-ÿtin {C}; (=volume) mabysta {C}. geluidsversterker:: hupsarer {C}. geluk:: geffal {SC}, jures {C}; op goed ~: âfry ef geffal; ~ brengen: jureše {U}; een ~ bij een ongeluk: eft huresent moplariy. gelukbrenging:: jurešos {A}. gelukken:: (erin slagen) eftarse [beri] {E}; het gelukt de brandweer om het vuur te bestrijden: ef nertflecs eftarse beri ôtlazre ef flecse; de pogingen ~ niet: ef âtemosz nert eftarse; het ~: eftarsos {A}; het is hem gelukt (hij heeft het volbracht): do wârbimapyro. gelukkig:: (voorspoedig) huresent {I}; (tevreden/geluk voelend: mens) geffaliy {I}; ~ nieuwjaar!: huresent kleterzemp!; (ik ben blij dat ...) fes kost aféu; ~ vertrekken ze (ik ben blij dat ze vertrekken): óps prate fes kost aféu; ben je ziek? - ~ niet: aftel tu melde kinur? - nert fes kost aféu. geluksvogel:: jures-kâlf {C}. gelukt:: goed ~ (geslaagd/succesvol): ošém {I}, šém {I} (arch). gelukwens:: jurestiy {C}; (=felicitatie) felisitašo {C}. gelukwensen:: jurestiye {K}; (=feliciteren) felisitere {K}. gemaakt:: (zogenaamd beleefd) slamestiyerÿ {I}; (=aanstellerig) tošaðôriy {I}; ~/aanstellerig doen: jymazôzje {K; gst= jymazôss}. gemaal:: (=pomp) echuh {C}; (het malen) mailos {C}; (=echtgenoot) mariant {C}. gemachtigde:: mitarepp {C}. gemak:: isymp {C}; (gemakkelijkheid) isyiy {A; mv=enk; rs= isyte}; voor het ~ (gemakshalve): isyiy-probarelira {I}; met ~: lef tômpente; ik voel me niet op mijn gemak: gress wypelira lo kâ (pop). gemakkelijk:: isy {I}; (=comfortabel) ûma {I}; (licht/vlug/vlot) pâpla {I}; het is ~ om [een visum te krijgen]: ef melde isy beri [pónze eft visum]; ~ te begrijpen (bevattelijk): vitaxâriy {I}; ~ te begrijpen zijn: vitaxâriye {U}; [het] ~ hebben ([het] rustig aan [kunnen] doen): tômpente {E}. gemakkelijkheid:: (gemak) isyiy {A; mv=enk; rs= isyte}; gemakkelijkheid||moeilijkheid: lomess {Cid; mv= lômesse}; de gemakkelijkheid (het soepele verloop) ef plariy lomess. gemakshalve:: (voor het gemak) isyiy-probarelira {I}. gemakzucht:: luy {Aef; rs= lue}. gemakzuchtig:: luy {I}; ~ zijn: luere {U}. gemalin:: (=echtgenote) marianto {C}. gemartelde:: (=martelaar) kasser {C}. gemaskerd:: zâšecerriy {I}. gematigd:: târp {I}. gember:: ginebra {S}. gemeen:: (vals) ðóciy {I}; (min) gûfc {I}, fâkomm {I}; ~ zijn: fâkomme {U}; het ~-zijn: fâkommos {A}; ~ [en stiekem]: zlâna {I}; »onafhankelijk. gemeengoed:: (lett/fig) gei-šôt {C}. gemeenschap:: côma {C}, corvi'am {C}; Europese [Economische] Gemeenschap (EEG of EG): Urapas [Ekonomise] Corvi'am (afk= UEC of UC). gemeenschappelijk:: cômatiy {I}, corvi'amiy {I}; iets ~ doen (als groep optreden; groot aantal mensen bij elkaar): tizjyre {U}. gemeenschapszin:: côma-centos {C}. gemeente:: (als bestuurlijk gebied) zomar {C}; zie ook Gemeentes in .gemeentebestuur:: (in Spok) ytstostenlen {C}. gemeentehuis:: (in Spok: stadhuis) sÿrsért {C}. gemeentelijk:: zomarte {I}; een ~e instelling: eft zomarte feslosos; eft zomar-feslosos {C}; zie ook Gemeentelijke instellingen in .gemeenteraad:: zomarementec {C}. gemeenteraadslid:: zomar-glyder {C}. gemeentevertegenwoordiging:: (binnen de leblâ = "districtsbestuur") sustamero {C}. gemeenzaam:: tsela {I}. gemeerd:: ~ liggen (vastliggen: groot schip): tôrse {U}. Gemenebest:: Corvitry {Gef}. gemeubileerd:: lâfutjuor {I}. gemiauw:: miôlos {C}. gemiddeld:: (doorsnee•) miytjâ {I}. gemiddelde:: (zn) miytjâiy {C; rs= miytjâte}. gemis:: (het missen: vooral v iemand op wie men gesteld is) misos {A}. gemoed:: (gevoel) ÿcentos {SC}; (=bui) rûl {Aef}. gemoedelijk:: truchiy {I}. gemoederen:: rûl-ÿdrentôs {Cmv}; verhitte ~: cÿrzrâg rûl-ÿdrentôs. gemoeid:: ermee ~ zijnd (belast): cijaziy {I}; ~ zijn met: eaquppûe |wa..| {K; gst= eaquppût}; het ~-zijn: eaquppûos |wa..| {A}. gemompel:: nontos {C}. gemopper:: siytintos {C}, zurros {C}. gemors:: (het morsen) dvagg {Cef}. gemotiveerd:: ~ zijn om (een reden hebben om): ilace beri {U}. gems:: chames {C} (L. Rupicapra rupicapra). gemurmel:: seros {C}; (oud mens/beekje) hûmmos {C}. genaakbaar:: (fig: =toegankelijk) šâstatt {I}. genaamd:: (hetende) peiy {III}. genade:: (=clementie) giynatt {SC}; om ~ bidden: unkettare {U}. genadig:: (=welwillend) giynattiy {I}; God zij mij ~: Diô meltâte giynattiy furt gress. genant:: viyšâto {I}; een ~e situatie: eft stâgelira ess-farter. gêne:: (=schaamte) sgemmos {A}. geneesheer:: oôntaratjen {C}. geneeskrachtig:: toraniefa'ludi (toraniefatiyludi) {I}. geneeskunde:: toraniefatiy {C}; ~ beoefenen: oôntare {U}. geneeskundig:: toranief {I}. geneesmiddel:: (=medicijn) toraniefa {C}; (voor UITwendig gebruik) kvéto {C}; ~en: fârmasuticiys {Cmv}; leer van de ~en: fârmasy {C}. genegen:: ~ zijn: zecofe {U}; hij is niet ~ zijn zieke tante te bezoeken: do nert zecofe, den quardere sener kinur tlokko; »toegenegen. genegenheid:: zecofos {A}; (=affectie) affectos {A}. geneigd:: ~ zijn tot (fig): zalatre {K; gst= zalatt}; wij zijn ~ tot het kwade: kirro zalatre ef méjoa; hij is ~ iedereen te bedriegen: (samen met tdw) do zalatre cjestovlelira armt jadâk; ik ben ~ te denken dat hij oneerlijk is: gress zalatre miypelira, do meldelira lâwornutor séqurt. generaal:: .generatie:: vrašy {C}. generator:: armtmôquer {C}. generen:: zich ~ voor: sgemme armt {Upr}; iemand die zich snel geneert: sgemme-blâsblac {C}. genetisch:: genetise {I}. geneuk:: studos {C} (vulg); (=neukpartij) râkos {C} (vulg). geneurie:: nyrnos {C}; (zacht gezang) mebjos {C}. Genève:: Geneff {G}. genezen:: genezing:: (het beter-worden) curos {C}; (het beter-maken) flomos {C}. geniaal:: watôc {I}. genie:: (talentvol persoon) miperter {C}. genies:: (=niesbui) estos {C}. genieten:: ~ van: ollae {K}. genitief:: (taalk) genitiviy {C}. GENITIEF::
voorbeelden v personen: (algemeen) de vriend van mijn vader (mijn vaders
vriend): kost folluser frint; de netten van de visser: ef kratoer qundrés;
de netten van de vissers: ef kratoser qundrés; (op 2 voc'n) de kinderen van
deze boswachter: dena roiy[e]r efantys; de sieraden van de edelvrouw: ef
knitya[e]r lânðÿrs; (op cons + -e) de koeien van de boer: ef kelteer boerts;
(op 1 voc + -e) de beslommeringen van de tantes: ef tlokkôer lûiy; (op 3 of
meer voc'n) de schapen van de schaapherder: ef mojeruoûr hâpyjas; (op 1 of
meer voc'n + -ÿ; alleen bij vrw zn'n in mv) de netten van de vrouwelijke
vissers: ef kratoÿer qundrés; (mv-sx -sz) de prinsen/de vaders van de
prinsen: ef prensz/ef prenster follusz; genoegen:: (=plezier) joiy {A; mv=enk; rs= jóte}; dat doet me ~: kâ kette joiy ón gress; aardse ~s (Erg: materiële luxe en wellust: als positief ervaren): zeruzze {SC}; ~ nemen met: dide {K}; met ~: ollâfts {I}. genoeglijk:: jo {I}. genoemd:: ~ worden (heten): pe lo {U; gst= pet}; dat wordt een "brûe" ~: mittof pe lo brûe; zo ~ naar: fes kimoros helkara; »bovengenoemd. •genoot:: •-ralaer {SX}; leeftijd~: zemperas-ralaer; studie~: stûdere-ralaer. genootschap:: fesququlâ {C}. genot:: lôf {C}; onder het ~ van een glaasje wijn: lef lôf na eft weinoh. genotmiddel:: lôfer {C}. gent:: (mnl gans) jasug {C}. Genua:: Genova {G} (in Italië). geoefend:: uff {I}. geofictie:: geofikšo {C}. geofysika:: geofysika {C}. geografie:: (=aardrijkskunde) geografijâ {C}. geografisch:: (=aardrijkskundig) geografise {I}. geolinguïstisch:: geolinguistise {I}. geologie:: geolôiy {C}. geologisch:: geologise {I}. geoloog:: geolôche {C}. geoorloofd:: geoorloofd||verboden: pyrf {Iid}; geoorloofd: pyrf furt ef cÿrupjôcers; »geoorloofdheid. geoorloofdheid:: geoorloofdheid||verbod: pyrf {Cef/id}; geoorloofdheid (wat geoorloofd is): ef pyrf furt ef cÿrupjôcers. georganiseerd:: goed ~: vlazziy {I}. Georgië:: Georgiy {G}. gepaard:: ~ gaan met: ÿréste {K}. gepantserd:: rolisót {I}. gepast:: (netjes/keurig/behoorlijk) penða {I}; (=fatsoenlijk) lypônk {I}; ~ betalen (passen): pijâkafte {K}; ~ geld: pijâsmurf {S}; niet geheel ~ (dubbelzinnig; gewaagd: mop/opmerking/kleding) srâtiy {I}. gepeins:: dâmennt {C}; in ~ verzonken zijn: ef gre ânt ef dâmennt. gepensioneerd:: ideputtiy {I}. gepensioneerde:: (zn) ideputt {C}. gepest:: (=getreiter) tokassos {C}. gepeupel:: jytef {C}, tozampôr {C} (pej). gepeuzel:: (het [op]peuzelen) tolardos {C}. gepieker:: (=getob) ucoðos {C}. gepiep:: (v dier) empos {C}; (=geknars: deur ed) rÿgos {C}. gepik:: (met snavel) pikos {C}, snepos {C}. geplaag:: (=pesterij) vâpjos {C}. geplak:: (=gekleef) uûxos {C}. geplas:: (alg: het plassen) csesos {C}; (=geklots: geluid) chesos {C}. geploeter:: (lett) sprâmos {C}. geplons:: kompos {C}. geplooid:: ~ zijn: ÿje {U; gst= ÿjet; vdw= regelm.}. gepoep:: (het poepen) skéšos {C}. gepoets:: glântros {C}, glylos {C}. gepomp:: (het pompen) echuos {C}. gepraat:: luid ~: jerchos {C} (dl= Plefô). geprik:: (=gesteek) gayšos {C}, tnesstos {C}, xôtos {C}. geprikkeld:: (alg) ûserstriy {I}; (geïrriteerd) kârytiy {I}; (door nieuwsgierigheid/ijver/interesse ed) ÿrzos {I}. geproest:: (gelach) njântos {C}; (=gesnuif) funsos {C}. gepronk:: kôlmos {A}. geprononceerd:: purfil {I}. gepruil:: mâscos {C}. gepruts:: friylpos {C}. gepruttel:: (koken) drôpp {C}. geraakt:: (=beledigd) dakk {I}; (gestoord/verstoord) oajat {I}. geraamte:: (=skelet) (alg: ook v mens) pô'as {C}; (NIET ve mens) prâft {C}; (v mens) froprâft {C}. geraas:: (=getier) cÿrult {C}, mârtep {C}; (onweer/ruzie) bûnkâ {C}; (storm) châos {C}; (=gedonder) rultos {C}. gerafel:: (het rafelen) fiymbros {C}. gerafeld:: ~e rand (rafeling): fiymbros {C}. geraffineerd:: rûst {I}. gerammel:: lûrdes {C}. geranium:: (kamerplant) geranym {C} (L. Pelargonium zonale). geratel:: (het ratelen) ybervos {C}. gerecht:: (=rechtbank) rigtsért {C}; (=gang: v diner) kerna {C}; aanbevolen ~ (specialiteit in restaurant): machos {C}; gestoofd ~ (stoofpot): niynecos {C}; »feestmaaltijd. gerechtelijk:: rigtiy {I}. gerechtigheid:: kôglanûm {SC}. gerechtsgebouw:: rigtsért {C}. gerechtshof:: (hoogste ~ v Spok, in Hirdo) stat-korsamen {C}; militair ~ (hoger dan militarr-korsamen): militarr-mennkorsamen {C}. geredelijk:: probarelira {I}. gereduceerd:: ~e prijs: redukšo-ðÿny {C}. gereed:: (=klaar) klótarus {I}; (=af) próp {I}; (bij de hand) feng {I}; ~ hebben (af/klaar hebben): klótaruse {K}; ~ zijn [met iets] (klaar zijn): klótare [lef flaju] {U}; ~ maken ([toe]bereiden): lytane {K}; ~/klaar staan voor: tryunne armt {U}; ~ om aan te vallen/toe te slaan (roofdier/soldaat): boea {I}; een vaartuig/voertuig/machine ~ maken om te gebruiken (vaar-/rij-/ draaiklaar maken): dreumâne {K}; het ~ maken: dreumânos {C}. gereedkomen:: (=klaarkomen) klótarusare {U}; ~ met: klótarie {K}. gereedkoming:: klótarios {C}. gereedmaking:: (het gereedmaken/toebereiden) lytanos {C}. gereedschap:: [stuk] ~ (werktuig): ÿrômÿrtira {C}; (voor timmerlieden): tjaga {C/S}; »gerei. gereformeerd:: câlvinistise {I}. geregeld:: (=ordelijk) vlazziy {I}; (=regelmatig; met vaste tussenpozen terugkerend) kaf forts {III}. gerei:: (gereedschap) •tjaga {SX > c/s}; keuken~: kokmittjaga {C/S}; (ww'n krijgen •os:) tekenen/tekengerei: drave/dravostjaga. gerelateerd:: ~ zijn aan: cijaze ón {U}. geren:: (het rennen) fartos-hups {C}. gerenommeerd:: reputabliy {I}. gereutel:: cnuršos {C}. gerevalueerd:: smurfpjaqurriy {I}. gerezen:: ~ zijn (gaar: brood/gebak): eše {U}. gerieflijk:: (=comfortabel) ryff {I}. gerieve:: ten ~ van: tukst rilât ón (vz-uitdr). gerijm:: (dichtkunst) cmôltos {C} (pej). geril:: (het rillen) prylos {C}. gerimpeld:: (rimpelig) frestiy {I}; ~ zijn: ÿje {U; gst= ÿjet; vdw= regelm.}. gering:: (=armzalig) piyðe {I}; niet ~ (=in grote mate) har ef tork clerr; tot mijn niet ~e verbazing: furt kost har ef tork clerr šazos. geringschattend:: togytoze {K}. geringschatting:: togytozos {A}. gerinkel:: renclos {C}; (=gekletter: aardewerk/glas) rekkâta {C}. geritsel:: ritslos {C}, tjâsos {C}, tjâst {C}, tserra {C}; (dorre bladeren) tsâstos {C}. Germaans:: germanise {I}. gerochel:: cnuršos {C}, sgrôfos {C}, sgôrgos {C}. geroddel:: (=roddelpraat) ðalos {C}, blefrupkos {A}, rômtâ {S} (dl= Peg). geroep:: (=roep) rupkos {C}; (roepen om iets) rupkaros {C}. geroepen:: het komt als ~: ef arfine kaf eft rupke-drém {C}. geroer:: heântósos {C}. geroest:: ~ zijn (roestig zijn): grampae {U}. geroezemoes:: rômtâ {S}. gerol:: (het rollen) bo'estros {C}. geronk:: (gebrom) grûrtos {C}; (=gegons) vûzos {C}, móvemos {C}. geronnen:: (=gestold) brût {I}. gerookt:: (vlees/vis) uokkiy |wo..| {I}. gerooster:: (=gebraad) knociros {C}. geroosterd:: ~ brood (toast): knocitjokâs {C/S}; ~ vlees: knocitiyse {C}. gerotzooi:: ÿpûlos {C} (pop). gerst:: gertiy {S}. gerstdravik:: (grassoort) gertiy-broms {S} (L. Bromus hordeaceus). gerucht:: fi'onâst {C}, yelles |well..| {C}. geruchtmakend:: yellesludi |well..| {I}. geruim:: [gedurende] ~e tijd: nâzja-fort {III}; nog ~e tijd: helkara dus ur lilepiy (gerekend vanaf nu). geruis:: pafos {C}; (het ruisen: riet/wind) weza {C}. geruit:: rutsót {I}. gerust:: tófiy {I}; (zonder zorgen) latiy {I}. geruststellen:: ÿrfoe {K}; geruststellen||verontrusten: mômiye {Kid}; hij stelt me gerust: do mômiye gress luft Pelres; het stelt haar gerust: ef mômiye eup lo eft quistacar. geruststelling:: ÿrfoos {A}; geruststelling||verontrusting: mômiyos {Aid}; geruststelling: mômiyos luft Pelres. gesar:: ârtittos {C}. geschaaf:: (=geschuur) kôrgos {C}. geschaats:: cheltos {C}. geschal:: prûstos {C}, qunndos {C}; (trompet) sketsos {C}. gescharrel:: scvÿzos {C}; (kip) sûrtos {C}. gescheiden:: terp {I}; (huwelijk) itt {I} (pop). geschel:: (=gebel: als geluid) zefos {C}. geschenk:: (=cadeau) kettos {C}. geschep:: (het scheppen) ychos {C}. geschetter:: (trompet) sketsos {C}; (grote bek) westaros {C}. gescheur:: (het scheuren) ky'aros {C}, piylasos {C}. gescheurd:: (met scheuren) rôftiy {I}. geschiedenis:: pirâmer {C}; zie ook Geschiedenis in .geschiedkundige:: pirâmer-gvârcer {C} (met de nadruk op het "zoeken" naar feiten, om op basis daarvan geschiedenis(theorie) te kunnen schrijven). geschiedvervalsing:: pirâmer-fâlsos {C}. geschifte:: (gek persoon) triyka {C}. geschikt:: empajiy {I}, âp {I}; ~ maken voor: âpare fes {K}; ~ zijn voor (zich lenen voor): âpe fes {U}; ~ zijn voor (gebruikt kunnen worden voor) âpe ón {U}; minder ~ zijn: suâpe |sUâpe| {U}; op een ~ ogenblik (als het goed uitkomt): quistamentos {III}; ~e persoon (persoon die voor zijn taak berekend is): uquestros {C}; een ~ persoon (een persoon op wie je aankan): eft nâf fes ef quâstiy. geschil:: geschonden:: ~ worden (fig): paneffe {Upr}. geschoold:: (een vak geleerd) kolesmy {I}; (v persoon) beldor {I}. geschraap:: (=geschrap) krâgaros {C}. geschrap:: (=geschraap) krâgaros {C}. geschreeuw:: kriess {S}, scemros {C}, sruttos {C}; (sprkw) veel ~ en weinig wol: pert uokk ur litel flecs. geschrei:: (=geween) hâlos {C}. geschreven:: ~ staan (zwart op wit staan): stinde {Upr; vdw= regelm.}; zo staat het ~: ef sen stinde lo kâ. geschrift:: (officiële brief) stindos {C}; zie ook Geschriften en kronieken in .geschrijn:: (het schrijnen) šôšos {C}. geschuif:: (het schuiven) šefcos {C}. geschuil:: (het schuilen) léchos {C}. geschut:: reva {C}. geschuur:: (=geschaaf) kôrgos {C}. gesein:: (het geven van tekens) mippurfillos {C}. gesel:: (gésel) châf {C}. geselen:: châfe {K}. gesidder:: (=gebeef) laicos {C}; (=siddering) ÿrmos {C}. gesiepel:: (=gedruppel) jepsos {C}. gesis:: sišos {C}. gesitueerd:: ~/gelegen zijn (geografisch: liggen): locâteše {U}. gesjacher:: tolebetos {C}. gesjok:: stelos {C}. gesjouw:: (=gezeul) synnos {C}. geslaagd:: (=succesvol) ošém {I}, šém {I} (arch); ~ zijn (succesvol zijn): ošéme {U}, šéme {U} (arch); ~ zijn (in het bezit zijn van een diploma): zamâtape {U}. geslacht:: (=sexe) seks = sex |ks| {C}; (=familie) uproje {C; mv= uprôja}. geslachtelijk:: seksâa = sexâa |ks| {I}. geslachtsgemeenschap:: (=paring) paturos {C}; ~ hebben (paren): pature {U}. geslachtsnaam:: »achternaam en »familienaam. gesleep:: (=gesleur) chylfos {C}. geslenter:: slentros {C}; (=geslof) tušos {C}. geslepen:: (=listig) rôzet {I}. gesleur:: (=gesleep) chylfos {C}. geslijp:: (het slijpen) ôtosmos {C}. geslik:: (het slikken) kvârdos {C}. geslip:: (=geglip) sliysos {C}. geslof:: (=geslenter) tušos {C}. geslorp:: (=geslurp) flâspos {C}, sfôsos |sv..| {C}; (=opslorping) flÿlsos {C}. gesloten:: (op slot) closs {I}. gesluierd:: (lett) (alg) lâtullor {I}; (fig: ook v foto's) tulliy {I}; (een wornut dragend) lâwornutor (lâornutor) {I}. gesluimer:: (=sluimering) zummos {C}. gesluip:: (het sluipen) cÿressos {C}. geslurp:: »geslorp. gesmaal:: (het smalen) xenndos {C}. gesmeerd:: (fig: op rolletjes) ðÿm târ. gesmeul:: ûstennos {C}, vabjos {C}. gesmijt:: (wild gegooi) trâkos {C}. gesmoor:: tértos {C}; (het smoren) môquos {C}. gesmul:: sûlgos {C}. gesnater:: sysiyros {C}. gesnauw:: kriyos {C}. gesneuvelde:: (zn) pótân {C}. gesnik:: cÿrsikos {C}. gesnoep:: (het snoepen) sûlgaros {C}. gesnuffel:: smyfgos {C}. gesnuif:: snufos {C}; (=geproest) funsos {C}. gesnurk:: sôngos {C}. gesoes:: (=gesuf) hûmos {C}. gesopt:: plurtiy {I}. gesp:: tlâc {C}. gespannen:: (strak: elastiek/touw/zeil) pitâ {I}; (fig: =overspannen) mubâtolmo {I}. gespartel:: spârtlos {C}, tjôstos {C}. gespat:: (=gespetter) hosstâtos {C}; (v vonken) tliytsos {C}. gespecialiseerd:: luftsÿrtor {I}. gespetter:: (=gespat) hosstâtos {C}. gespierd:: (met zichtbare spierbundels) musklaiy {I}. gespin:: (kat) smÿzos {C}. gesplitst:: spertiy {I}. gespook:: (spookverschijnsel[en]) tjôfos {C}. gesprek:: chaquindos {C/A}; [ernstig] ~ (onderhoud): ygattos {C}; een ~ hebben met: ygatte {K}; afgeluisterd ~: nutaros {C}. gesprenkel:: (=sprenkeling) zopelynaros {C}. gespring:: vlôtos {C}. gesproei:: (=sproeiing) zopelynos {C}. gespuit:: jâspos {C}. gespuug:: csulos {C}. gestaag:: (voortdurend, aanhoudend) jÿrðen {I}; (met de nadruk op het ononderbroken/langzame karakter) mitablacroelira {I}; een gestage neergang: eft mitablacroelira ðédamarte. gestaar:: (starende blik) lijeuvos {C}; (het staren) qumos {C}. gestalte:: zâlt {C}; (=gedaante) pâtô {C}; ~ krijgen: uenge {U; vdw= puenge}; het ~ krijgen: uengos {A}. gestamel:: riâkos {C}; (=gehakkel) me'ekos {C}. gestamp:: (het stampen) welgtos {C}; (geluid v machines) rômpos {C}; (schip) tramâtos {C}. gestampvoet:: tiffug-welgtos {C}. gesteek:: (=geprik) gayšos {C}, tnesstos {C}, xôtos {C}. gesteente:: tokoliniÿ {C}. gesteiger:: (dier) xóbros {C}. gestel:: frotiyneren {C}. gesteld:: ~ op comfort: rilâðiy {I}; ~ zijn op iemand: affecte rast {K}; ~ zijn op (mogen): nrÿte {K}; ik ben wel op hem ~: gress nrÿte do; »stellen. gesteldheid:: (=aard) frenvu {C}; (=staat) sty• {PX.c > c}; (bijv) lichamelijke ~: styfrotiyn {C}; weers~: sty[w]ónzol {C}. gestemd:: goed ~ (goed gehumeurd): lajik {I}; slecht ~ (humeurig): pôrtina {I}. gesternte:: toplinkerÿ {C}. gesticht:: (gekkenhuis) pÿrsért {C}. gestoelte:: (lett/fig: =zetel) hÿkot {C}. gestold:: brût {I}; ~e massa: kojâ {S}. gestolen:: silu {I}. gestoord:: (=verstoord) oajat {I}. gestoot:: bômkos {C}. gestorven:: (=overleden) poirdÿf {I}. gestouwd:: ~e goederen (in schip): armtlados {C}. gestreel:: (het strijken) fymšaros {C}. gestreept:: prexâsót {I}; een ~ vel (v dier): eft lÿnt-mut. gestrompel:: stômplos {C}. gestrooi:: (strooiing) jiyxos {C}. gestroopt:: ~ dier: pôrtjos {C}. gestruikel:: fallos {C}. gestuif:: (het stuiven) skâðos {C}. gesudder:: kokos {C}, tértos {C}. gesuf:: (=gedroom) lâmos {C}; (=gesoes) hûmos {C}. gesuis:: chyvos {C}, zâmmos {C}. gesukkel:: (gehannes; onhandig gedrag) cÿršaméros {C}; (met gezondheid; moeilijke voortbeweging) cÿrlostos {A}. getal:: trovôc {C}; in groten ~e: trovôciy {I}; (nummer) hor {C}. getapt:: (uit het vat: bier/wijn; in tegenstelling tot in flessen) dâm-poi {I}; (=geestig) nenko {I}. getart:: (het tarten) lupsos {C}. getier:: (ruzie) châos {C}; (=geraas) cÿrult {C}, mârtep {C}. getijde:: (=tij) tjek {C}. getik:: kiter {C}; (het tikken) ticros {C}. getikt:: »gek 2. getimmer:: (het timmeren) ÿrasos {C}; (gehamer) hajimos {C}. getimmerte:: (in elkaar getimmerd voorwerp/schuurtje ed) ÿrasos {C}. getintel:: (=tinteling) tsyros {C}. getob:: (=gepieker) ucoðos {C}. getoeter:: woclaxos {C}. getokkel:: (op snaar) ticros {C}. getol:: wévlos {C}. getrappel:: teppos {C}. getreiter:: (het pesten) tokassos {C}. getreuzel:: ândyrros {C}. getril:: (=trilling) tseros {C}. getrippel:: xepos {C}. getrouw:: sompelira {I}. getrouwd:: marianor {I}; ~ zijn [met]: mariane [ón] {U} (ón is vz). getsjilp:: papryllos {C}, šiyppos {C}, šiypšiyp {C} (poe) (=red v šiyp). getuige:: (iemand die getuigt) zeffstâ {C}; (vz) mippónzelira {VZ} (betrekking); ~ zijn van: hajemjere {K}. getuigen:: (rechtzaak) hajeme {U}; ~ van (blijk geven van): mippónze {K}. getuigenis:: hajemos {A}. getuigschrift:: (=attest) hajemafiy {C}. getuimel:: (=geduikel) ðômpos {C}. geul:: (=greppel) greppa {C}; (greppel: altijd droog) lijerc {C}; (watergeul/goot) knurt {C}. geur:: lÿg {C}; lekkere ~: ardef {C}; weeë ~: drah {C}. geuren:: lekker ~: ardefne {U; gst= ardeff}. geurig:: (lekker ruikend) ardefiy {I}. gevaar:: kviksiâ {C; rs= kviksiât}; in ~ zijn: kvikše {U}; in ~ brengen: kvikšare {K}; het in ~ brengen (ingevaarbrenging): kvikšos {A}. gevaarlijk:: (=onveilig) kviksiy {I}; ~/onveilig zijn: kviksiye {U}; (=verraderlijk) quentiy {I}; ~ zijn (schadelijk zijn; kwaad kunnen): lÿchimône {E}. geval:: gevangenbewaarder:: leldast-gert {C}. gevangene:: (=arrestant) leldast {C}. gevangenis:: leld'sért |lelsért| {C} (afk= LS), éles = élles {C} (pop); (huis van bewaring) leldast-sért {C}; (bajes/bak) jall {C} (pop). gevangenisbewaarder:: (=cipier) sel-gert {C}. gevangenisstraf:: jola-tjel {C}; hij krijgt 2 maanden ~: do pónze jola-tjel lóf 2 hertels. gevangenneming:: quriyos {C}. gevangenschap:: quriyos {A}. gevecht:: (=vechtpartij) piyrstos {C}. gevechtszwaard:: (Oudspok: 14e-16e eeuw) cartân {C}. geveinsd:: biromiy {I}. gevel:: fâsatt {C}, ruttôs {C}. gevelsteen:: fâsatt-plâciy {C}. geven:: gevestigd:: (zetelend: v instantie) feldrelira {tdw}; de FYSP, ~ in Gÿrô: ef FYSP, feldrelira ber Gÿrô; »zetelen. gevild:: (dier) xnep {I}; ~ dier: idemutos {C}. gevit:: (het vitten) stiybjos {C}. gevlekt:: liyt {I}. gevleugeld:: ~e woorden: slofaro-mux {C}. gevloek:: vlukkos {C}. gevoel:: centos {C}, orenplos {C}; (lett: =tastzin) drentô {C}; intuïtief ~: mybbe {SC}. gevoelens:: (=emotie) ÿdrentô {C}. gevoelig:: (lett: pijnlijk) drent {I}; rûsaly {I}, etet {I}; (in samenstellingen:) diefstal~: kuntiyre-etet {I}; inbraak~: pramt-etet {I} (enz); ~ zijn voor: etetje {K; gst= etett}; [over]gevoelig/vatbaar zijn voor||onvatbaar/ongevoelig/immuun zijn voor: zjoðe {Kid}; hij is ~ voor dergelijke opmerkingen: do zjoðe sest remarcôsta lo châfâ; ik ben [over]~ voor stof: gress zjoðe tûst lef ef lett. gevoelloos:: etóte {I}. gevoelsmatig:: ÿdrent {I}. gevoelswaarde:: mybbe-ÿtin {C}. gevogelte:: torikâfÿ {C}. gevolg:: gevonden:: (=terecht) k'mawet {I}. gevorderd:: (opgeschoten) belðiy {I}; (leeftijd) ejelif {I}. gevraagd:: linniy {I}; veel ~ (begeerd): gért {I}. gevreesd:: variy {I}; een ~ tegenstander: eft variy âstiemzer. gevuld:: (=mollig) beldrastiy {I}. gewaad:: ([deftig] kledingstuk) ômhûls {C; mv= ômhûlsen}. gewaagd:: (=hachelijk) ôtel {I}; (fig: =gedurfd) senÿðiy {I}; (dubbelzinnig; niet geheel gepast: mop/opmerking/kleding) srâtiy {I}; ~e/dubbelzinnige opmerking: srâter {C}. gewaand:: (=vermeend) toxâreâ {I}. gewaardeerd:: ~ worden (aanslaan): mikkelše {U}; het ~ worden (waardering): mikkelšos {C}. gewaarworden:: yrôqule {K}. gewaarwording:: yrôqulos {A}; (=sensatie) sensašo {SC}. gewag:: ~ maken van iets (spreken over iets): tyre flaju {K}; ef rupke flaju mip ef tronôs. gewaggel:: (=gewankel) wispelos {C}. gewankel:: (=gewaggel) wispelos {C}. gewapend:: (=bewapend) wapor {I}. gewapper:: lateros {C}. gewas:: (alg) lelt {C}; ~ dat snel kan opkomen/opgekomen is: armttrânos {S}. geween:: (=geschrei) hâlos {C}. geweer:: quutû {C}. geweest:: (=gewezen) meldor {I}. gewei:: (v hert ed) wiger {C}. geweld:: ymazersô {Aef}; met ~ (gewelddadig): ymazersô {I}; vol ~ (lett): ymazersót {I}. gewelddadig:: (met geweld) ymazersô {I}. geweldig:: (fig: =enorm) ymazersót {I}. gewelf:: (grot) helmy {C}. gewemel:: (=gekrioel) ybervet {C}; een ~ van: eft ybervet furt = ybervets furt. gewend:: (=gewoon) oskiy {I}; ~ zijn om: oske [beri] {K}; côstemm {I}; ~ aan: côstemm {VZ} (betrekking); ~ zijn aan: côstemme {K}; Elsa is ~ aan ruzie: Elsa melde côstemm gurnusz = Elsa côstemme goe gurnusz; Petriy blijft rustig, want hij is ~ aan moeilijkheden: côstemm diffiyksels Petriy câlmÿne. gewenk:: iyinkos |wi..| {C}. gewenning:: qugmos {A}; (=aanwenning) kuraos {A}. gewenst:: ~ achten: jóchée {K; vdw= jóchet}; het ~-achten (wenselijkheid): jóchéos {A}. gewerveld:: vertebratiy {I}; ~ dier: vertebrât {C}. gewest:: (landstreek: als economische/historische eenheid) manta {C}; (provincie/ landstreek: vrnl in Romeinse rijk en Nederland; nooit in Spok) provvenše {C}. gewestelijk:: (provinciaal) mantaiy {I}. geweten:: falÿs {C}. gewetenloos:: ðÿmfalÿs {I}. gewetensdwang:: (=geloofsdwang) tiffay {SC; rs= tiffate}. gewetensvrijheid:: nertiffay {SC; rs= nertiffate}. geweven:: (van garen/dun draad gemaakt) miyns {I}; ~ stof (weefsel): vevos {C}. gewezen:: (=geweest) meldor {I}. gewicht:: (zwaarte) drakâs {C}; soortelijk ~ (SG): spesifiyc drakâs (afk= SD); [maximum] toelaatbaar ~: mul-ðobiyros {C} (afk= MÐ); max. toelaatbaar ~ (max. belasting 3 ton: opschrift op vrachtauto bijv): MÐ: 3meg; ledig ~: velp-drakâs {C}; zie ook Gewichten en maten in .gewieg:: (zacht geschommel) krikbos {C}. gewijd:: tâgitt {I}. gewijzigd:: (=veranderd) šampâiy {I}. gewild:: (=geforceerd/aanstellerig) meggor {I}. gewillig:: sponûtiy {I}; zeer ~ (tot alles bereid): loper {I}. gewilligheid:: sponûter {A; mv=enk}. gewin:: (het winnen) quamptûnos |..nt..| {A}. gewip:: (het wippen) wypos {C}. gewoeker:: (fig: met ruimte ed) qubros {C}. gewoel:: tide {C}. gewond:: prylt {I}. gewonde:: (zn) prylter {C}. gewoon:: (niet bijzonder) presÿr {I}; (=alledaags) tlosiy {I}; (=doordeweeks/daags) toftiy {I}; (=gewend) oskiy {I}; ~ zijn om (plegen te): oske [beri] {K}, hitse beri {U}; hij is ~ om elke ochtend te wandelen: do hitse beri mirre riyfain gurtas; heel ~ (huis-tuin-en-keuken•): sértsÿrt {I}. gewoonlijk:: (als regel) hitšo {I}. gewoonte:: (=gebruik) osk {C}; (=zede) yblo {C}; volgens algemene ~ of zeden (traditioneel): ybloiy {I}; (duratief aspect met dt ra:) hij heeft de ~ om erg luid te lachen (hij lacht altijd erg luid): do obezjere ra terat hups ki; zie ook Gewoontes en gebruiken in .gewoontegetrouw:: oskiy {I}. gewricht:: (=geleding) qublell {C}. gewrijf:: glechos {C}. gewrik:: (=gewring) rekkos {C}. gewring:: (=gewrik) rekkos {C}. gewroet:: krûlos {C}. gewrongen:: (lett: =verwrongen) trajo {I}. gezaag:: (het zagen) krâtšos {C}, ororos {C}. gezag:: (=overheid) stat {C}; op ~ van: fošiy {VZ1n} (betrekking); ik neem het op ~ van hem aan: gress amifftûre ef fošiy do. gezaghebbend:: ~ lichaam (overheid): mippainos {C}. gezamenlijk:: quvârp {I}. gezang:: (alg: het zingen) chafostos {C}; (met nadruk op het artistieke karakter) hyrr {C}; zacht ~ (geneurie): mebjos {C}. gezanik:: (=gezeur) senjos {C}, wempos {C}. gezegde:: (=spreekwoord) kruf {C}; (=uitspraak) reppos {C}, mux {C}; (taalk: =predikaat) painer-grup {C}. gezegeld:: séggiy {I}. gezellig:: (=knus) kittianer {I}; kittian {I} (arch); (=fijn) olla {I; vt= vózÿr; ot= trotiy; vk= lâgt; mt= qury}. gezelschap:: chebos {C}. gezet:: (=zwaarlijvig) zâniy {I}; op ~te tijden: fes revente-forts. gezeten:: ~ zijn: feldre {U; gst= felt; wst= feld•}. gezeul:: (=gesjouw) synnos {C}. gezeur:: (gedoe) ûmšos {C}; (=gezanik) senjos {C}, wempos {C}; (=geklaag) zycesikos {C}. gezicht:: gezichtspunt:: (fig) zerfe-ponto {C}. gezichtsveld:: teffat {C}, zerfe-arr {C}. gezien:: (=vanwege) yargeloh |war..| {VZ} (betrekking); ~ de toegenomen kosten moeten we bezuinigen: yargeloh ef rÿlempor ðôpecc kirro huarûs; (uit een ... oogpunt) âfry ... tiyns; statistisch ~ moet je nog 80 jaar leven: tu poirât velk 80 zempers, âfry statistise tiyns. gezin:: familijâ {C}. gezind:: iemand goed ~ zijn: ef melde quista fes ef splôn ón rast {A}; ef melde rul ón rast; de vijandig ~e tegenstander: ef âstiemzer fes ef enmÿt splôn; »goedgezind. gezinslid:: famyl {C}. gezocht:: (=geforceerd/aanstellerig) meggor {I}. gezoek:: (het zoeken) ješos {C}. gezoem:: nûmos {C}, zequmos {C}; (=gebrom) brônos {C}. gezond:: helt {I}; het is ~ om [fruit te eten]: ef melde helt beri [larde belk]; [wandelen] is ~ voor hem: [ef mirre] melde helt armt do. gezondheid:: (het gezond-zijn) helten {C}; (gezond leven) heltiy {A; mv=enk}; op je ~! (proost!: bij het glas heffen): ÿrðeff!; iemand met zwakke ~ (zwakkeling): preltiy {C}; gezondheid||ziekte: mófiy {Aid; mv=enk}; gezondheid: ef plariy mófiy; goede ~ hebben (zo fris als een hoentje zijn): ef lelperre ef mófiy furt ef Heboreta-tupplip. gezondheidszorg:: helten-naliycos {A}; zie ook Gezondheidszorg in .gezouten:: (lett) lâselor {I}; (fig: mening) agren {I}. gezucht:: huzvos {C}. gezuig:: (=zuiging) fôltsos {C}. gezwaai:: (=gezwier) dvépp {C}. gezwabber:: (schoonmaak met een zwabber) câblânos {C}. gezweef:: (het zweven) jarros {C}. gezweep:: tesemros {C}. gezwel:: (=abces) fitrutos {C}. gezwem:: (het zwemmen) svimos {C}. gezwerm:: tizjyros {C}. gezwets:: (=geklets) râlos {C}. gezwier:: (=gezwaai) dvépp {C}. gezwoeg:: kafsynnos {C}. gezwollen:: (alg) ullât {I}; (opgeblazen) fitrut {I}. Ghana:: Gana {G}. Ghanees:: Gibraltar:: Gibraltar {G}. Gibraltarees:: (bv) gibraltar {IIef}. gids:: (rondleider: persoon) giyt {C}; (reisgids: boek) nuppit {C}. giechelachtig:: ~ meisje: hizjyše-ÿndre {C}. giechelen:: hizjyše {U}. giek:: (v schip) giyk {C}. gier:: [vale] ~: kraka {C} (L. Gyps fulvus). gieren:: (=tieren) châe {U}. gierig:: ôjif {I}; zeer ~ (vrekkig): klehiy {I}; ~ en aardig/vriendelijk (alsof men juist heel gul is): harjutô {I}. gierigaard:: (=vrek) kleh {C}. gierigheid:: ôjif {Aef}. gierzwaluw:: rolka {C} (L. Apus apus). gieten:: ~ in (vloeistof: schenken in): lorgisse ón {K}; ze giet de thee in het kopje: eup lorgisse ef miyna ón ef tašâ; ik giet water bij de bloemen: gress lorgisse knurfel luft ef hurons; te vol ~/schenken (zodat het over de rand loopt): pâltlorgisse {K}; ze heeft het kopje te vol gegoten: eup ef tašâ pâltlorgisse; (hard regenen) tiyste {U}; »schenken 1. gieter:: (om planten water te geven) loroh {C}. gieterij:: (met name v ijzer) lorgissâs = lorgisser {C}. gietijzer:: kojâqul {S}; van ~ gemaakt (gietijzeren): kojâquliy {I}. gietijzeren:: (van gietijzer gemaakt) kojâquliy {I}. gifmenger:: qurredla-cÿrnytrer {C}. gifsla:: fâkomm-slaja {S} (L. Lactuca virosa). gift:: (lett: =geschenk) kettos {C}; (vrnl fig: gave) ketta {C}. giftig:: gift {I}, qurrediy {I}. giftigheid:: qurreder {C}. gijzelaar:: (=gegijzelde) umpularâfer {C}; (uitvoerder van een gijzeling) umpularâfatjen {C}. gijzelen:: umpularâfe {K}; iemand die gijzelt (uitvoerder van een gijzeling): umpularâfatjen {C}. gijzeling:: umpularâfos {C}; uitvoerder van een ~ (iemand die gijzelt): umpularâfatjen {C}. gil:: scri {C}. gilde:: ylâm-grup {C}, toylâmos {C}. gillen:: ~ [tegen]: skreje [ón] {U; gst= skre}. ginder:: armt ef gânamÿr. gips:: geps {S}; van ~ gemaakt (gipsen): gepsiy {I}. gipsen:: (van gips gemaakt) gepsiy {I}; ~ voorwerp/beeld: gepsiyn {C}. giraffe:: (mnl/ntr) giraff {C}; (vrw) giraffa {C}. gispen:: (sterk afkeuren) chola'âte {K}. gisping:: (sterke afkeuring) chola'âtos {A}. gissen:: ~ naar: cesse fes {U}. gissing:: cessos {C}. gist:: jest {S}. gisten:: (alg) térte {E}; (lett: met gist) jeste {U}. gisteravond:: (17-22 uur) hols-luppor {C}. gisteren:: hols {I}; mas {I} (eig de dag grenzend aan vandaag); (spr: mas betekent "gisteren" indien samen met def tijd, en "morgen" in alle andere gevallen:) ~ heb ik het boek gelezen: mas gress enn ef mimpit trempe; (vgl) morgen zal ik het boek lezen: mas trempe gress ef mimpit; »morgen. gistermiddag:: (11-17 uur) hols-fittas {C}. gisternacht:: (22-4 uur) hols-kÿl {C}; (22-1 uur) hols-miskof {C}; (1-4 uur) hols-palfû {C}; ~ om 12 uur: lâst parâs. gisterochtend:: (4-11 uur) hols-gurt {C}. gisting:: tértos {C}. gitaar:: gitarr {C}; (klein gitaartje voor dansmuziek en sagebegeleiding) pânelliy {C}. gitarist:: gitarmerr {C}. glad:: (lett/fig: glibberig/zonder onregelmatigheden ed) glal {I}; (vlak/egaal) kerp {I}; (vlak) mâdriy {I}. gladheid:: (ijzel op de weg) zâgnesen {C}. gladiool:: ÿjes {C}. gladstrijken:: (lett) mâdre {K; gst= mâtt}; het ~: mâdros {C}. glans:: glânt {C}, kifros {C}. glanskop:: (vogel) glânt-helk {C} (L. Parus palustris). glanzen:: (=glimmen) glânte {U}; (=fonkelen) kifre {U; gst= kiff}. glanzend:: (=glimmend) glântiy {I}; ~ [en hard]: lipsiy {I}; niet ~ (dof): scóma {I}. glas:: (als materiaal) glaza {Sef}; van ~ gemaakt (glazen): glaza {I}; (drinkglas, stuk glas) kliqu {C}; (kelk/beker) oûs {C}. glas-in-lood:: plûmbôr-glaza {Sef}; van ~ gemaakt: plûmbôr-glaza {I}; een ~-raam: eft plûmbôr-glaza miflif. glasblazer:: glazarif {C}. glasfabriek:: glazariff {C}. glasplaat:: (glazen ruit) wÿjo {C}. glasscherf:: glaza-tât {C}. glazen:: (van glas gemaakt) glaza {I}; ~ voorwerp: kliqu {C}. glazenmaker:: (alg: libel met lang dun maar stevig lichaam) tyvjâ {C}; blauwe ~: blotter tyvjâ (L. Aeshna cyanea); (bep soort kleine libelle) Lâstÿr-tyvjâ (L. A- juncea). glazig:: (v ogen, kijken) kliquiy {I}; (aardappel) fryl {I}. glazuur:: glazera {S}. gletsjer:: picamuty {C}. gleuf:: qulf {C}. glibberig:: hârg {I}. glibberzwam:: groene ~: ool-zvellemissis {C} (L. Leotia lubria); zwartgroene ~: ool-latimissis {C} (L. L- atrovirens). glijbaan:: zâgner {C}. glijden:: zâgne {U; gst= zâgg}; (=schuiven) ydône {U}. glijpartij:: (het uitglijden) tijâsliysos {C}. glijvlucht:: zâgzôšecc {C}. glimlach:: soriros {C}, zjeros {C}. glimlachen:: sorire {U}, zjere {U}. glimlachend:: (v mond) nânk {I}. glimmen:: koibre {U; gst= koipp}; (=glanzen) glânte {U}. glimmend:: (=glanzend) glântiy {I}. glimp:: (smalle spleet licht) sâg {C}. glimworm:: belt-quolatat {C} (L. Lampyris noctiluca). glinsterend:: glyl {I}. glinstering:: (=geglim) koibros {C}. glippen:: (=slippen) sliyse {U}; laten ~ (laten slippen/ontsnappen): idebere {K}. globaal:: kôliy {I}; de globale richting (de richting ongeveer): ef utfin loin. gloed:: ont {C}; (fel: v vuur) refos {C}; (oranjekleurig: vuur/ondergaande zon) roff {S}. gloednieuw:: glânt-kleter {I}. gloeien:: onte {U}; fel ~: refe {U}. gloeiend:: ~ heet: bure-kjupt {I}. gloeilamp:: ondro {C}. glooien:: (licht hellen) krye {U; gst= kryt}. glooiend:: kry {I}. glooiing:: (lichte helling) kryos {C}; (glooiende berm) fiyreâ {C; rs= fiyreât}. glottisslag:: (letter; in Spok orthografie als intervocalische apostrof voorgesteld, zoals in ta'i) ta'i {C; rs= tait}. gluiperig:: ûmote {I}. glunder:: (bv) cerviy ur/én hirt {I}. gluren:: (=loeren) ûme {U}; ~ naar (=loeren naar): ûmare {K}. glycerine:: glyserynn {S}; van ~ gemaakt; met ~: glyserynniy {I}. gobelin:: gobelynn {C}. god:: (vrnl heidens) gûðe {C}; (Chr/Erg) diô {SC; rs= diet}; God (de Schepper): Qummertatjen {N}; (sprkw) leven als ~ in Frankrijk: ef sûlge ef šupa tjâg eft jôl leftel; zie ook Goden en personificaties in .God:: Diô {N}; onder ~s hoede: fes Diôex ef zôr. Godallemachtig!:: (Jezus nog aan toe!: bij ongeduld/verbazing/schrik) Kriyst-stude! |kriystude| (vulg). goddelijk:: diôte {I}. goddeloos:: diótea {I}. godganselijk:: de ~e dag: ef lilt-terat tof. godheid:: diôiyba {SC}. godin:: diôi {SC; rs= diót}. godsdienst:: (=religie) religišo {C}; zie ook Godsdienst in .godsdienstig:: (=religieus) religišela {I}. godsgruwelijk:: (=godvergeten: als versterking) idedrynjor {II}. godslastering:: diô-vlukk {C}. godsnaam:: in ~!: luft diô!. godverdomme!:: (vrnl bij boosheid) diô-lelde!; (meningversterkend/boosheid) Koffon-Erget!. godvergeten:: (=godsgruwelijk: als versterking) idedrynjor {II}. godzijdank!:: furt ef drâgna!. goed:: goedbedoelend:: quistasplôn {I}. goeddeels:: pertÿfiy {I}. goeddunken:: goederen:: tiyns {Cmv}; (=waren) totiynsÿ {C}. goederenloods:: (=vrachtloods) tiyns-kul {C}. goederenstation:: tiyns-garrent {C}. goederenwagon:: (trein) tiynsnolac {C}. goedertieren:: bjalt {I}. goedgeefs:: (=mild) ifôc {I}. goedgeefsheid:: (=mildheid) ifôciy {A; mv=enk}, ifôcos {A}. goedgekleed:: âpor {I}. goedgelovig:: hozâviy {I}; zeer ~ persoon (iemand die alles gelooft): crahozâver {C}, hozâver {C}. goedgelovigheid:: hozâver {A; mv=enk}. goedgezind:: rul {I}; »gezind. goedheid:: nralâs {SC}. goedig:: (=goedmoedig) quistubu {I}. goedkeuren:: (=goedvinden) quistare {K}. goedkeuring:: (=goedvinding) quistaros {C}. goedkoop:: nerikar {I}. goedmaken:: hoe kan ik dat ~? (als reactie op bewezen hulpvaardigheid): folarra ôniyk?. goedmoedig:: (=goedig) quistubu {I}. goedpraten:: (=vergoelijken) quistuxe {K}. goedvinden:: gok:: (gokje) perrs {C}; een ~je wagen: ef jelpjeve eft perrsos. gokje:: »gok. gokken:: perrse {K}; het ~: perrsos {C}. golf:: golfen:: (golf spelen) gôlfmerre {U}. golflengte:: jek-flândoro {C} (afk= JF); op dezelfde ~ zitten (geestelijk contact hebben met): sÿsiyxme {K; gst= sÿsiyx}. golfplaat:: [stuk] ~: jek-plâc {C; mv= --plec}. Golfstroom:: Zee-Hâksa {G}. golfterrein:: gôlf-blufk {C}. golven:: jeke {U}. golvend:: ~ haar: jekmiros {C}. golving:: (alg) jekos {C}. gom:: (lijm) gômp {S}. gondel:: (in Venetië) qundel {C}. gong:: ðânn {C}. goniometrie:: goniometrijâ {C}. gonzen:: (=ronken) móveme {U}, vûze {U}. goochelaar:: jôclatjen {C}. goochelen:: jôcle {U; gst= jôcc}. goochelvoorstelling:: jôclos {C}. gooi:: (=worp) kolt {C}; (=worp: met kracht) simu {C}; een ~ doen naar iets (fig): ef koldre ef ônulliy furt flaju. gooien:: (=werpen) koldre {K; gst= kolt; wst= kold•; vdw= koldôr}; (met kracht: =smijten) simue {K}; (wild en ongericht smijten): trâke {K}. goor:: (schurftig) doételira {I}. goot:: ([water]geul) knurt {C}; ([dak]goot) jôrm {C}. gootsteen:: knurtja {C}. gordel:: giyrt {C}. gorden:: (v zwaard ed) giyrðe {K}. gordijn:: léeja {C}; het ~ hangt in plooien: ef léeja menkerate lÿ fótôsta. gordijnroede:: léejazorâ {C}. gordijnzwam:: giftige ~: o'icrâ plaju-missis {C; mv= --missisa} (L. Cortinarius orellanus). gording:: (bouwkunde: horizontale dakbalk) nittôp {C}. gorgeldrank:: gûrgle-nôšy {C}. gorgelen:: gûrgle {U; gst= gûrgt}, sgôrge {U}. gorgelgeluid:: (met de keel) gûrglos {C}. gorgeling:: (=gegorgel) gûrglos {C}. gors:: goud:: jôl {Sef}; stuk ~: jôl {Cef}; van ~ gemaakt (gouden): jôl {I}; zo eerlijk zijn als ~: ef lelperre eft tjiyk nurp. gouden:: (van goud gemaakt) jôl {I}; ~ voorwerp: jôliyn {C}. goudenregen:: jôlbidal {C} (L. Laburnum anagyroides). goudhaantje:: (zangvogeltje) quarila {C} (L. Regulus regulus). goudkleurig:: jôl-marâsiy {I}. goudlariks:: flecs-large {C} (L. Larix kaempferi); (bep soort in Spok) plaf {C} (L. L- picta) (naaldboom met hoge rechte stam en zeer korte takjes; verliest 's winters zijn naalden; vrnl op West-Berref). goudmijn:: (lett) jôl-umyn {C}; (fig: goedlopende zaak, iets waar je veel geld mee kan verdienen) šifer-riffô {C; mv= --riffós}. goudplevier:: sank {C} (L. Pluvialis apricaria). goudsbloem:: calendul {C} (L. Calendula officinalis). goudveil:: jôlkelg {C} (L. Chrysosplenium) (ihb paarbladig goudveil); paarbladig ~: klarbÿr-jôlkelg (L. C- oppositifolium). goudvink:: Xeber-vogily |X| {C} (L. Pyrrhula pyrrhula). goudvis:: jôl-fisa {C} (L. Carassius auratus). gouvernante:: ytsta {C; mv= ytstas}; korgekker {C}. gouverneur:: ytsto {C}; (in Spok: hoofd ve districtsbestuur) kjelef {C}. gouwe:: stinkende ~: érts-krutt {C/S} (L. Chelidonium majus). graad:: (fig: =trap): grat {SC}; (temperatuur) tjen {C}, Celsius-tjen |selšus-| {C} (afk= Ctj); het vriest 4(C; het is -4(C: ef vrust melde 4Ctj. graaf:: ÿrslâfer {C}. graafmachine:: (=dragline) pazzodelper {Crs}. graafschap:: ÿrslâf {C}, diystym {C}. graag:: (=gaarne) tevi {III; vt= omeneé; ot= povâ; vk= hajiy; mt= pivecc}; ik ga minder ~ naar de bioscoop dan Tek: gress quardere hajiy ef dokerats dus Tek paine; ik drink koffie het minst ~ (maar ik drink alle dingen toch graag): gress pliyfone pivecc cafer; niet ~ (=ongaarne): dlynâ {III; vt= dotriy; ot= sfûntâ; vk= stârt; mt= pojâ}; ~ gedaan! (nadat iemand bedankt heeft): [mittof] morde nert!. graan:: côrn {S}; gedorst ~: la {S} (dl= West-Liftka). graansilo:: silo {C; mv= silôe; rsmv= silott}. grabbel:: te ~ gooien: tomare {Krs}. gracht:: (alg) sloit {C; mv= sloiyte}; grâg {C} (vrnl in Spok straatnamen of in Nederlandse steden); Korda-grâg ("Kerkgracht": in Liyrotyka); Prinsen-grâg (in Amsterdam). gradatie:: gratos {C}. graf:: tômp {C}; het ~ van iemand (waar iemand in ligt): ef tômp kura rast; zwijgen als het ~: ef ÿlane lo eft koffon hâpyja; zie ook Graven in .graffiti:: (bekladding v muren/treinen ed) grafitiy {S}, ynôgôsta {Cmv}. grafheuvel:: lemnâs {C; mv= lemnâsa}; zie ook Grafheuvels in .grafiek:: grafiyc {C}. grafisch:: grafise {I}. grafkelder:: tômp-helmy {C}. grafologie:: grafolôiy {C}. grafsteen:: (=grafzerk) sârko {C}. grafzerk:: (=grafsteen) sârko {C}. gram:: (gewicht) grâma {C} (afk= g). grammatica:: grâmerr {C}; zie ook Spokanische grammatica in .grammaticaal:: grâmatise {I}. grammaticaliseren:: grâmatisere |..ÿje| {K}. grammofoon:: (=platenspeler) plata-gros {C} (afk= PG), grâmofonos {C; mv= grâmofonosz}. grammofoonplaat:: plata {C}. granaat:: granaatbloemwasplaat:: (eetbare paddestoel) kursuus-blâsnurp {C} (L. Hygrocybe punicea). granaten:: (edelsteen: van granaat gemaakt; met granaat bezet) gârneta {I}; ~ voorwerp: gârnetiyn {C}. graniet:: (alg) skât-canazâ {S}; van ~ gemaakt (granieten): skât-canaziy {I}; (bep soort: blauwgrijze, relatief zachte steensoort uit Krappa-gebergte) hylta {S}; (bep soort: roze tot bruine steensoort, vrnl aan zuidkust v Lomky) bûc {S}. granieten:: (van graniet gemaakt) skât-canaziy {I}. grap:: (grapje: vrnl idee/daad) xozjô {C}; (=mop: vrnl verhaaltje) plyt {C}; (=aardigheid) flifader {C}. grapefruit:: grypy {C}. grapjas:: (grappig persoon) nrelf-py {C; mv= --piye; rsmv= --pitt}. grapje:: xozjô {C}; ~ maken (schertsen): xozje {U; gst= xoss}. grappig:: (=leuk) xozjôc {I}; ~ zijn: xozjôce {U}; (=lollig) ÿrs {I}; (=vermakelijk) aniâte {I}; (=komisch) komise {I}; (=geestig) mâmpa {I}; ~ persoon (grapjas): hor {C}, nrelf-py {C; mv= --piye; rsmv= --pitt}. gras:: kles {S}, toklesÿ {C/S} (poe); Engels ~: [littit-]zé-kles {S} (L. Armeria maritima); op het ~: teklesa {I}. grasklokje:: kles-bamico {C} (L. Campanula rotundifolia). grasmus:: kles-sâlmer {C} (L. Sylvia communis). graspieper:: (vogel) jakâm-kvipp {C} (L. Anthus pratensis). graspol:: (kluitje aarde) fers {C}. grasschuimcicade:: pliymp-ketter = pliynp-ketter {C} (L. Philaenus spumarius). grassprietje:: klesiy {C}. grasveld:: (=gazon) klesblufk {C}. graswitje:: (vlinder op Spok berghellingen) kles-rutrer {C} (L. Pieris herbigrada). grasworteluil:: (nachtvlinder) ojel-flyddere {C} (L. Apamea monoglypha). graszode:: kles-ôlgt {C}. gratie:: (=sierlijkheid) ÿlene {C}; (=zwier) sversiy {C}; bij de ~ van: kaf ef nralâs pai (vz-uitdr). gratificatie:: xlawagy (xlaagy) {C}. gratis:: gratis {I}, yze {I}. grauw:: grÿ {I}; (grijs: als kleur) grist {I}. graven:: delperrere {K}; het ~: delperreros {C}. graveren:: styfe {K}. graveur:: styfatjen {C}. gravin:: ÿrslâfera {C; mv= ÿrslâferÿ}. gravure:: styfos {C}. grazen:: craze {E}; laten ~ (hoeden: v vee): crazare {K}; het laten ~ (weiding): crazaros {C}. grazig:: ôpiy {I}. greep:: (het grijpen) uberos {C}; stevige ~: riyos {C}. Grenada:: Grenada {G}. Grenadaan:: Grenadany {Cef}. Grenadaans:: (bv) grenada {IIef}; ~e vrouw: Grenadana {Cef}. Grenadines:: Grenadynns {G}. grendel:: môðit {C}. grendelen:: (lett) môðite {K}. grendeling:: môðitos {C}. grenehout:: sparota {S}; van ~ gemaakt (grenen): sparotiy {I}. grenen:: (van grenehout gemaakt) sparotiy {I}. grens:: (alg) fini {C}; natuurlijke ~: traiy-fini {C}; (tussen openbaar en particulier terrein) wâfer {C}; zie ook Grenzen in .grenspolitie:: (=kustpolitie: in Spok) [fini-]zykrÿntôm {C}; (gezien als officiële Spok instantie) Zykrÿntôm {N}. grenssteen:: (=kilometerpaal) nupp {C}. grenzeloos:: (=onmetelijk) fiyniye {I}. grenzen:: ~ aan (lett): ÿksanute {K}. greppel:: (=geul) greppa {C}; (=geul: altijd droog) lijerc {C}. greppelrus:: (plant) hyg-óf {S} (L. Juncus bufonius). gretig:: amest {I}. grief:: fespépos {C}. Griek:: Grekalando {Cef}. Griekenland:: Grekalandes {G}. Grieks:: griep:: influnns {C}; "botgriep" (virusinfectie met hevige pijn in de botten, in Spok overgebracht door een moerasmug): bjûrâf {C}. griesmeel:: geirn {S}, aftomirûs {S}. griet:: grievend:: tûgtgayšiy |tûga..| {I}. griezelig:: vÿmpiy {I}; (=eng) kats {I}. griffel:: (om op een lei te schrijven) leja-póc {C}. griffen:: (=kerven) zjôdele {K}. griffie:: stindara {C}. griffier:: stindart {C}. griffioen:: gryfes {C}. grijns:: crÿjos {C}. grijnzen:: crÿje {U; gst= crÿjet}, frense {U}. grijpbaar:: (vrnl fig) uberen {I}. grijpen:: (=pakken) lelde {K}, qure {K} (arch); (alg: =pakken) ubere {K}; het ~: uberos {C}; (=aanpakken: bij een handvat) vase {K}. grijpgraag:: uberkinn {I}. grijs:: (grauw: als kleur) grist {I}. grijsaard:: (oude man) lift {C}. gril:: (=nuk) dóvârda-lappos {C}; (=kuur/rare streek) bu {C}; (mode) beltbu {C}. grill:: (=vleesrooster) wôks {C}. grille:: (v auto) towocheÿ {C; rs= towochete}. grillen:: (=grilleren) wôks-knocire {K}. grilleren:: (=grillen) wôks-knocire {K}. grillig:: (vol kuren) buiy {I}. grimas:: (verwrongen gezicht) teldoos {C}, trajota {C}. grimmig:: krémiy {I}. grind:: pylo {S}; vol ~ (grindachtig): pylót {I}. grindachtig:: (vol grind) pylót {I}. grindbank:: (in rivier) nenaji {C}. grindpad:: (=grindweg) quvót {C} (dl= Centraal-Berref). grindweg:: pylo-mirra {C}; (=grindpad) quvót {C} (dl= Centraal-Berref). grinniken:: tlypje {U; gst= tlypp}. grip:: (lett: houvast) éa {C; rs= éte}. groef:: styf {C}; (in boomschors, grammofoonplaat ed) fóm {C}. groei:: leldame {C}; welige ~ (het gedijen): lekirsos {C}; (het uitkomen van een knop) drâk {C}; welige ~ (=woekering): afdrâkos {C} (meestal ongunstig). groeien:: lelde {U}; welig ~ (=tieren): lekirse {U}; doen/laten ~: leldare {K}; boom/plant/puber die snel is gegroeid: stuter {C}. groen:: mesâ {I}; ~blauw (kleur variërend van groen tot blauw): lati• {PX.c > c}; het ~: ef mesâen {C} (de groene kleur; groen gebladerte). groenig:: mesâerÿ {I}. Groenland:: Grunlandes {G}. Groenlander:: Grunlando {Cef}. Groenlands:: groenrok:: latikerly {C} (scheldnaam voor Erg geestelijke). groente:: lecuma {S}; ~ en fruit (eetbaar plantaardig): sipót {C}: ~- en fruitwinkel: (=groenteman: winkel) sipótâs {C}. groenteman:: (persoon) sipóter {C}; (groente- en fruitwinkel) sipótâs {C}. groentesoep:: lecuma-šupa {C/S}. groentetuin:: (=moestuin) pasâla {C}. groentje:: (vlinder) mesâer {C} (L. Callophrys rubi). groep:: (alg: stel) grup {C}; (=horde) tizjyr {C}; (=meute) togvârcÿ {C}; louche ~je mensen: fónopiy {I}; to•ÿ {PX/SX.c/s > c; rs= to•e indien de wortel op voc eindigt} (collectief:); boomgroep (geboomte): tovildulÿ; als ~ optreden (iets gemeenschappelijk doen; groot aantal mensen bij elkaar): tizjyre {U}. groet:: bija {C}; (traditioneel, waarbij men de handen op elkaars schouders legt en dan 3 kniebuigingen maakt) cÿrlôpân {C}; (officieel: militair ed) lôpos {A}; [de] hartelijke ~en: hânclabiy {C} (afk= hcl); (het is niet beleefd om de afkorting als afsluiting ve zakelijke brief te gebruiken). groeten:: cÿrlôpe {K}. groeve:: (steengroeve) kolini-hûst {C}; ([kolen]mijn) hûst {C}; (mijn: meestal NIET v kolen) umyn {C}. groezelig:: ûrf {I}. grof:: (niet fijn: zand ed) grûva {I}; (=rauw: opmerking) wért {I}; (=kras: opmerking) agren {I}. grofgebouwd:: (persoon) strônciy {I}. grommen:: (alg) grôche {U}; (hond) qugge {U}. grond:: grondbelasting:: (grond- en onroerendezaakbelasting: in Spok één belastingsoort): kadâster-tâx {C}. grondbezit:: pazzostÿrðos {Crs}. grondbezitter:: pazzostÿrðer {Crs}. grondel:: (vis) gobiy {C} (L. Gobio gobio). gronden:: ~ op (baseren op): feshajime fes {K}. grondgebied:: (alg) nalémiy {C}; (=territorium; vrnl jur) teritorym {SC}. grondgebruik:: pazzoušos {A} (de wijze v gebruiken); zie ook Grondgebruik in .grondig:: stalate {I}, pazzostafiy {I}; lef zel {Aef}. grondkabel:: (ondergrondse leiding) moflâftos {C}. grondlaag:: bas-yrsmÿr {C}. grondoorzaak:: (=wezen) iyc {SC}. grondslag:: (fig: fundament/basis) stala {SC}, pazzostala {Crs}; ten ~ liggen aan: pazzostalate {K}. grondsoort:: pazzoÿrûša {Crs}. grondstof:: nertklótarus {C}. grondwater:: (vlak onder de oppervlakte) mofknurfel {S}; (diep in de grond) chucern-knurfel {S}. grondwet:: cônstitušo {C}. grondzeil:: (v tent) pazzofâsto {Crs; mv= pazzofâstôe; rsmv= pazzofâstott}. groot:: grootgrondbezitter:: (=hereboer) onba {C}; (eigenaar van een landgoed: met name ve šarkdomenn): domenner {C}. groothandel:: bas-lebet {C}. groothandelaar:: bas-folâ {C}. grootheid:: (persoon) hupstertiy {C}. grootmoeder:: (ook: overgrootmoeder) liftientur {C}. grootoorvleermuis:: gewone ~: frÿccfe {C} (L. Plecotus auritus). groots:: hupstererÿ {I}. grootseminarie:: mennseminarym {C}. grootspraak:: bÿlyzos {C}, plâfte-mux {C}. grootte:: (=omvang) hupsteriy {C}. grootvader:: (ook: overgrootvader) liftollus {C}. gros:: (=meerderheid) vluftiy {C}; het ~ van de mensen: ef vluftiy lÿ ef veldurs. grot:: celf {C}; (=gewelf) helmy {C}; (groot) tinista {C}; zie ook Grotten in .grotendeels:: (voor het grootste deel) oppelepe {III}. gruis:: âkrôt {S}. grutto:: (vogel) blufk-farter |bluffarter| {C} (L. Limosa limosa). gruwel:: ofék {Aef}. gruwelijk:: ofék {I}. gsm:: »mobieltje. Guadeloupe:: Guadelupp {G}. Guadelouper:: Guadelupy {Cef}. Guadeloups:: (bv) guadelupp {IIef}; ~e vrouw: Guadelupa {Cef}. Guam:: Guam {G}. Guamees:: Guatemalaan:: Guatemalo {Cef}. Guatemalaans:: (bv) guatemall {IIef}; ~e vrouw: Guatemala {Cef}. guerilla:: gerilla {C}. guichelheil:: zjuta {C/S} (L. Anagallis); blauw ~: latizjuta (L. A- arvensis coerulea); rood ~: mindazjuta (L. A- arvensis arvensis). Guinee:: Gynee {G}. Guinee Bissau:: Gynee-Bisso {G}. Guineeër:: Gyneejo {Cef}. Guinees:: (bv) gynee |gyné| {IIef}; ~ biggetje: cavija {C}; Guinese vrouw: Gyneeja {Cef}. guirlande:: lûnters {C; mv= lûnteori}. guitig:: (=olijk) deðâliy {I}. gul:: (=vrijgevig) kettebariy {I}; (=royaal) rôrfiy {I}, metirus {I}; ~ zijn: ifôce {E}. gulden:: gûldre {C} (afk= gld of gl of hfl). guldenroede:: echte ~: jôl qulos-krutt {C/S} (L. Solidago virgaurea). gulheid:: (=vrijgevigheid) kettebaros {C}; (het royaal-zijn) rôrfer {A}. gulp:: (v broek) ajer-cjoliy {C}. gulpen:: (vloeistof) lorgare {U}. gulzig:: markiyn {I}, negt {I}. gulzigaard:: (veelvraat: mens) markiyner {C}, markiyn {Cef}. gummetje:: (=vlakgom) wiys {C}. gunnen:: iemand iets ~: monslenpe flaju piti rast {K}; het ~: monslenpos {A}. gunst:: fâšâm {Aef}; ten ~e van: âšÿr meldelira; de grijsaard laat een vermogen ten ~e van het bejaardentehuis na: ef lift afe eft lelperrot âšÿr meldelira ef liftkasért. gunstig:: fâšâm {I}, cârdôf {I}; ~e gelegenheid: cârdôf {Aef}. gunstigheid:: (gunstige gelegenheid) cârdôf {Aef}. gutsen:: kôlte {U}; (met golven stromen) ullkôlte {U}; het ~ (geguts): ullkôltos {C}. guur:: (=bar) noðiy {I}. Guyaan:: Gujano {Cef}. Guyaans:: (bv) gujana {IIef}; ~e vrouw: Gujana {Cef}. Guyana:: Gujana {G}. gymnasium:: gymnasym {C} (in Spok middelbare school met accent op lichamelijke opvoeding, sport en meditatie). gymnastiek:: gymnastiyc {C}. gymnastisch:: gymnastise {I}. gympie:: »gymschoen. gymschoen:: didas {C}. gynecologie:: gynekolôiy {C}. gynecologisch:: gynekologise {I}. gynecoloog:: gynekolôche {C}.
| ||||||||||||
