Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief.	Woordenboek Spokaans-Nederlands | Nederlands-Spokaans Home       Legenda       Hoofdmenu SPARC       Taalmenu SPARC
Spokaans—Nederlands     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

i:: (naam vd letter I) i {C}. ideaal:: (zn) idealo {SC}; (bv) dres-sgôns {I}. idealist:: idealistiy {C}. idealistisch:: idealistise {I}. idee:: (=denkbeeld) moris {C; mv= morises}; (=plan) arpinzol {SC; mv= arpinzôle}; geen flauw ~ hebben: ef lelperre nÿf prôx morises; vreemde ~ën hebben (een rare kijk op de dingen hebben): ÿrmete {E}; vol ~ën (vindingrijk): lâminkedosor {I}; op het ~ komen: prap kette ef moris; naar mijn ~ (opvatting): fitfara kost obléskros. idee-fixe:: (=dwaalbegrip) sto'ecc {SC}; een ~ hebbend: dislostriy {I}. idem:: ôc {I}, idem {I}; ik heb rood haar en mijn zusje ~ [dito]: gress lelperre mindefit mirs, ur kost ôc/idem sour; (idem vervangt soms ook een gedeleerd woord in een bijzin:) ik rook een sigaret en hij [rookt] een pijp: gress uokke eft sigarett ur do idem eft pypa; (idem herhaalt een add binnen één constituent) hij houdt van wijn uit Lomky en [~ van] bier uit Lomky: do affionnose ef lomky sectâ ur idem léf. identiek:: montiy {I}; ~ aan: montiy kaf. identificatie:: identifikašo {C}. identificeren:: zich ~: ef kette sener identifikašo. identiteit:: identitiy {C}. identiteitsbewijs:: (zoals Spok burgers bij zich moeten dragen) identiyfâ {C}; zie ook Identiteitsbewijzen in . ideoantoniem:: iðoantonymiy {C}; (Spok woord dat zonder nadere omschrijving twee aan elkaar tegengestelde betekenissen kan hebben, in dit woordenboek aangegeven door beide Nederlandse polen te scheiden door ||) groot||klein: bôlf; stijgen||dalen: xâmée; (zie desbetreffende lemma's). ideologie:: iðolôiy {C}. ideologisch:: iðologise {I}. idiolect:: iðolektiy {C}. idiolectisch:: iðolektise {I}. idiomatisch:: iðomatise {I}. idioom:: iðomiy {C}. idioot:: (zn: =gek) hâlâfer {C}; (bv: =gek) hâlâfiy {I}; ~ gedrag (gekte): hâlâf {C}. idylle:: idyll {C}. idyllisch:: zvalira {I; mv=enk}; ~ [gelegen]: syl-sÿrtiy {I}; ~ zijn: zvalirae {U}. ieder:: (zv) een ~: »iedereen; (ov) »elk. iedereen:: (allen: ve gesloten groep of verzameling) crados {ZV; gnp= cradoser; gnz= cradosÿr of cradÿr; rs= cradoses}; ~ mag op mijn feestje komen (dwz allen uit mijn kennissenkring): crados quarderÿt kost fenta; (alle mensen die er bestaan) jadâk {ZV; gnp= jadâker of jader (spr); rs= jadâkk} (enk); •jâk {SX.vz} (gereduceerde vorm; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky); aan ~: ónjâk = ón jadâk; hij negeert ~: do co'ifche jadâkk; ik kan me niet ieders probleem aantrekken: gress nert cÿrstûléecû jadâker/jader môntyos; »alles 2; (wie dan ook) hôm {ZV; rs= hômme} (enk); het kan me niet schelen dat wie dan ook beweert, dat ik lieg: gress nert wékorare, den hôm reppe, gress merfelira. ieders:: »iedereen 2. iel:: (dun) quns {I}. iemand:: rast {ZV; gnp= raster; rs= raste} (enk); râst {ZV} (dl= Ales/Jelafo); hij heeft ~s jas gestolen; hij heeft de/een jas van ~ gestolen: do raster kas kuntiyre; (samen met ontkenning: soms) râst; ik zie hier nooit ~: kusami gress zerfe kvâ râst; nog altijd ~: alt rast = âlte râst[e]; zo ~ (een dergelijk persoon): fitaju rast; ~ anders: lelpiru rast; »anders. iep:: ypriy {C} (in Spok vrnl de Spokanische iep (L. Ulmus x spocanica), een bastaard tussen Engelse veldiep (L. U- procera) en ruwe iep (L. U- glabra)); gladde ~: iylma {C} (L. U- carpinifolia); ruwe ~: bergo-ypriy {C} (L. U- glabra). iepespintkever:: ypriy-njoratjen {C} (L. Scolytus); grote ~: hupster ypriy-njoratjen (L. S- scolytus); kleine ~: belt ypriy-njoratjen (L. S- multistriatus). iepziekte:: ypriy-svûlg {C}. Ier:: Irann = Irlando {Cef}; (zie OPM. bij Ierland); »Ierland. Ierland:: Irano = Irlandes {G}; (OPM. sinds Irân + afleidingen algemener is dan de oude naam Persiy + afleidingen, wordt voor "Ierland" en aanverwante woorden liever de naam Irlandes + afleidingen gebruikt). Iers:: (zn: taal) iranos = irlant {C}; (bv) irano = irlandes {IIef}; ~e vrouw: Irana = Irlanda {Cef}; (zie OPM. bij Ierland); »Ierland. iets:: (zn) (=ding/voorwerp) tiyn {C/SC}, šôt {C/A}; ~ vreemds; een vreemd ~: eft tnefer tiyn; ~ moois: eft hordâ tiyn; (bv/bw) (een beetje: voor een trap v verg) vlo {II}; een ~ te grote jas: eft vlo hupsterr kas; (=enigszins) effekluft {III}; ~ groter dan ...: effekluft hupster terat dus ...; (zv) flaju {ZV; gnz= flajucÿr; rs= flajue} (enk); (samen met ontkenning: soms) flâjû; hij heeft nooit ~ in de gaten: do amennâe kvâ flâjû; nog altijd ~: alt flaju = âlte flâjû; ~ anders: lelpiru flaju; »anders. iglo:: iygol {C}. ijdel:: tyrsa {I}; zeer ~e man (fat): tyka {C}; (=nutteloos) ðÿm hâc. ijdelheid:: tyrs {SC}; (Erg: =nutteloosheid/ledigheid) quilist {SC}. ijken:: (v gewichten) gÿpe {K}; (v gewichten/weegschaal) yge {K}. ijking:: (gewicht/weegschaal) ygos {C}. ijl:: zóf {I}. ijlen:: (in koorts) dârte {U}; iemand die ijlt van de koorts: dârter {U}. ijlings:: hurta {I}. ijlte:: ul {C}. ijs:: pica {S}; stuk[je] ~ (ijsblokje): piciyn {C}; (en/of sneeuw) réc {S}; beslagen ten ~ komen: ef stâge lef rist ur chutân; (sprkw ong) het ~ is gebroken (de kogel is door de kerk: als een pijnlijke kwestie op tactvolle wijze tot een oplossing gebracht is): blul enn ef chénts riffelije niyn ral. ijsbeer:: picašutû {C}. ijsberg:: pica-bergo {C}. ijsbergsla:: Teujan-slaja {S}; krop ~: Teujan-slajiyn {C}. ijsbloemen:: (op de ruit) viyrâgt {S}. ijsblokje:: (stuk[je] ijs) piciyn {C}. ijsco:: (=ijsje) larde-pica {C}, picciy {C} (pop). ijsduiker:: (vogel) rut-plônsatjen {C} (L. Gavia immer). ijselijk:: pakât {I}. ijsje:: (=ijsco) larde-pica {C}, picciy {C} (pop). ijskast:: (ook als "koelkast" bedoeld wordt) picalot {C}. ijskoud:: (alg) picaiy {I}, pica-martel {I}; (v weer) cryr'martel {I}. IJsland:: Yslandes {G}. IJslander:: Yslando {Cef}. IJslands:: (zn: taal) yslant {C}; (bv) yslandes {IIef}; ~e vrouw: Yslanda {Cef}. ijspegel:: [pica-]sfég |-svég| {C}. ijsschots:: pica-tât {C}. ijsvogelvlinder:: kleine ~: Lafter-flyddere {C} (L. Ladoga camilla). IJszee:: Pica-zee {G}. ijver:: (=vlijt) gisa {C}; het tonen van ~/voortvarendheid: gissos {A}. ijverig:: (=vlijtig) giss {I}; ~ zijn (=vlijtig zijn): gisse {U}. ijverzucht:: gisakinâ {SC}. ijverzuchtig:: gisakinn {I}. ijzel:: (met nadruk op materiaal) yšen {S}; (met nadruk op gladheid op de weg) zâgnesen {C}. ijzer:: feri {Sef}; fjer {Sef} (dl= Liftka); van ~ (ijzeren): feri {I}; fjer {I} (dl= Liftka); stuk ~: qurtyff {C}; ~ met handen breken (het onmogelijke doen): ef pliyfone kÿpony knurfel; (sprkw) smeed het ~ als het heet is: joggen, fara ef boerts sena crazare!. ijzeren:: (van ijzer) feri {I}; fjer {I} (dl= Liftka); ~ blok/klomp: qurtyff {C}. ijzererts:: err {S}. ijzergieterij:: lorgissâs = lorgisser {C}. ijzerhard:: (=ijzerkruid) oceskiy {S} (L. Verbena officinalis). ijzerkruid:: »ijzerhard. ijzervreter:: hij is een ~ (onverschrokken krijger): do brae veldurtiyse {S}. ijzig:: mialiy {I}, pics {I}. ijzingwekkend:: mialiy {I}. ik:: (pv-1enk) 1niv {PV} pass. verbaal standaard-Spok Ÿrofly-Spok gress* gre = griy gróse groe gressere° greere * (alg) |ges/gess|; (poe) |gress| ° |gessere| (idioom) ~ zie Petriy: gress zerfe Petriy; (als samenvatting v familieleden:) ~, de zus van Petriy: ef gress sour rifo Petriy (gress is hier een soort add); (passief:) ~ word geplaagd: blul vâpjelije gróse; (consideratief:) laat ~ het boek [eens] lezen: trempe-gróse ef mimpit; (verbalisatie:) ~ ben het; dat ben ~: ef gressere; ~ ben zijn broer; dat ben ~, zijn broer: groft frera gressere; ~, jouw vader: vilt gresserelira follus; ~, zijn vroegere baas: groft gresseror nurp; (benadrukt:) IK wil wel helpen: ef gressere, té cÿrtiravy iftam; (algemene bewering, samen met inf:) ~ ben er niet voor om jouw karweitjes op te knappen: ef nert gressere beri nie vilt qundrés; (arch: met object:) ~ met/en mijn vriendin: ef gressere sener frinta; wie klopt daar? - Petriy en ~: lomp pâte? - ef gressere Petriy. illegaal:: (zn) (persoon) ilegaliy {C}; (add) negenunn {I}; (wederrechtelijk) njaeot {I}. illusie:: ilusy {SC}; (iets dat niet te verwezenlijken is) iylâcs {Aef}. illustratie:: ilustrašo {C}; (=beeld) fjy {C}. illustreren:: (verluchten v boek) lâfjye {K}; (fig) fjy-kette {K}; geïllustreerd boek: lâfjymip {C}. imitatie:: (=namaak) imitašo {C}, kerrpainos {C}. imiteren:: (=nadoen) imitere |..ÿje| {K}, kurae {K}, kerrpaine {K}; iemands stem ~: kerrpjôle {K}; iemands bewegingen/gebaren ~: kerrutre {K; gst= kerrutt}. imker:: biyatjen {C}. immens:: (=reusachtig) frÿcciy {I}. immer:: (=altijd) riyfain {III}, piptim |pitim| {III} (arch/emf), af {III} (dl= Liftka). immers:: (toch) af {III}. immigrant:: fesfartatjen {C}. immigratie:: fesfartos {C}. immigreren:: fesfarte {U}. immoreel:: nemorela {I}. immuun:: ~ zijn voor: fraje {K; gst= frat}; »onvatbaar. impasse:: zléfvendos {A}. imperiaal:: (=bagagerek: op auto) wagâg-zillepip {C}. impliciet:: interm {I}. imponeren:: aerune {U}. impopulair:: nepopulerr {I}. import:: importašo {C}; (=invoer) quondaros {C}. importeren:: importere |..ÿje| {K}; (=invoeren) quondare {K}. importeur:: importerr {C}. impressum:: (opgave v naam ed v drukker/uitgever) pracâ-jérstos {C}. improvisatie:: (muziek/toneel) luftstâgos {C}; (alg: GEEN toneel ed) feslupsos {A}. improviseren:: (muziek/toneel) luftstâge {K}; (alg: GEEN toneel ed) feslupse {K}. impuls:: croja {C}. impulsief:: ~ reageren (een bevlieging hebben): verkate {E}. in:: (plaats) fes {VZ}; (alleen bij namen v steden en dorpen) ber {VZ}; ~ (te) Amahagge: ber Amahagge; ~ San-Marino: ber Sinto-Marino (gezien als stad); (vgl:) fes Sinto-Marino (gezien als land); (veel idioom met "armt":) een brug ~ de weg: eft pônt armt ef mirra; vrede ~ een land: pâx armt eft šark; een zoom ~ iets: eft milt armt flaju; ~ de verte: armt plâksiy (zie verder bij de zn'n); (beweging binnen bep grenzen) (=binnen) ânt {VZ}; hij loopt ~ de kamer [rond]: do farte ânt ef mittus; (richting) (naar binnen) fesdu {VZ}; hij loopt het huis ~/binnen: do farte fesdu ef sért; ~ en uit: fesducupp {VZ}; hij loopt de kamer ~ en uit: do farte fesducupp ef mittus; (tijd) fes {VZ}, (=gedurende) lóf {VZ}; kest {VZ}; (bij maanden:) ~ januari: fes [ef] januy (eerstvolgende maand januari; afgelopen maand januari); kest ef januy (maand die reeds aan de gang is); lóf januy (de hele maand lang); ~ drie uren: lóf dur zurtarr; ~ [... tijd]: kurof {VZ}; het schip doorkruist de zee ~ enkele uren [tijd]: ef karé krose-fes ef zé kurof gopirus zurtarr; ~ [de tijd van] drie uren: kurof dur zurtarr; (betrekking) fes {VZ}; lef {VZ}; Jân heeft haar ~ het water gegooid: Jân eup kolda fes ef knurfel (als we de nadruk op de richting van het gooien willen leggen, kan ipv fes ook fesdu gekozen worden; zie 3); een soldaat ~ een blauw uniform: eft ôrešy armt/lef eft blotter uniform; ~ elkaar (inéén): fesses {III}. inachtneming:: (het in acht nemen) kafkrosos {C}; met ~ van: lóf kafkrosos rifo (vz-uitdr). inademen:: aderme-fes {K}, ûeme-fes {U}. inademing:: adermos-fes {C}, ûemos-fes {C}. inanimaat:: (taalk: =onbezield: alle entiteiten die geen mens of dier zijn) trÿkyliy {I}. inbedden:: ~ [in]: festamðe [fes] {K}. inbeelden:: zich ~: upjôce {K}. inbeelding:: upjôcos {A}. inbegrepen:: alles ~ (inclusief): kettfese {I} (afk= kes.); niet ~ (exclusief): kettotoje {I} (afk= kot.); (vz of achterzetsel) lo kettfese. inbegrip:: met ~ van ...: tukst ... luft ef; de bewoners met ~ van (inclusief) de huisdieren: ef zâreldurs tukst ef sértbelps luft ef (dus de huisdieren worden ook tot de bewoners gerekend). inbeslagname:: (fig) slitûšaros {C}. inbeslagneming:: investeros {A}, dres-kettos {C}. inbinden:: zich ~ (fig: zich beheersen): loatite {U}. inblazen:: qugle-fes {K}; iets nieuw leven ~: ef qugle-fes ef kleter iyc luft flaju. inboedel:: sértmul {C}; (=huisraad) sértiynstes {S}. inboeten:: ~ aan: haóge-fes tukst {U}; worstelen heeft als populaire sport ingeboet: ef vrestos haógo-fes tukst eft populerr sport. inboezemen:: (aanstichten) [fes]qugle {K; gst= [fes]qugg}; iemand angst ~: ef qugle ânkest ón rast. inboorling:: (=inlander) opârga {C}. inbouw:: fes-âlbos |fEsâlbos| {C}. inbouwen:: (lett) fes-âlbe |fEsâlbe| {K}. inbraak:: pramt {C}. inbraakgevoelig:: pramt-etet {I}. inbreken:: ~ bij: ef kette pramt ón (ón is vz). inbreker:: pramter {C}. inbreuk:: (fig) ðiycsû {C}; ~ maken op: ðiycyne {K}; het ~ maken op: ðiycynos {A}. incasseringsvermogen:: râmpe {C}. incest:: insest {C}. incidenteel:: insidentela {I}. inclusief:: inkluseff {I}; (alles inbegrepen) kettfese {I} (afk= kes.); (met inbegrip van): tukst ... luft ef; de bewoners met ~ de huisdieren: ef zâreldurs tukst ef sértbelps luft ef (dus de huisdieren worden ook tot de bewoners gerekend). incompleet:: necômplett {I}. indachtig:: (=met ... voor ogen) eitelira {VZ}. indelen:: luftjesme {K; gst= luftjess}. indeling:: luftjesmos {C}, zrakefô {C}. inderdaad:: (werkelijk: toegeving) jazy {III}. indertijd:: kvazuf {III}. index:: indeks {C}. India:: Indyja {G}. indiaan:: inðan {C}. Indiaas:: (bv) indyja {IIef}; Indiase vrouw: Indyjana {Cef}. indicatie:: indikašo {C}. indicator:: indikaterr {C}. indien:: (=mits) dira {DT} (positieve voorwaarde); (bijzin in de toek tijd, uitgedrukt met di; dira mag ook weggelaten worden:) je krijgt een paard, ~/mits je eerst zelf een stal bouwt: tu [dira] pónze eft zlef, quandro tu di âlpilóme bent eft kredek; ~ niet (tenzij): nÿn {VG}; diyrâ {DT} (negatieve voorwaarde); (bijzin in de toek tijd, uitgedrukt met di; evtl nert in bijzin:) ik rijd paard, ~ het niet regent: gress diyrâ rÿte, ef [nert] di bidalilóme; ik wil jouw auto best wel repareren, ~ je er zelf geen verstand van hebt: gress repareravy jazy vilt oto, nÿn quandro tu giffe tiffelira ón ef; »als B. indienen:: fespilde {K}; een verzoek ~ bij: ef reppe-mip eft pryos luft ... (ambtelijke taal). indiening:: fespildos {A}. Indiër:: (man uit India) Indyjany {Cef}; (bewoner van Indië maar niet uit India) Indÿr {Cef}. indijken:: (=inpolderen) grulôte {K}. indijking:: (=inpoldering) grulôtos {C}. indirect:: (zijdelings) nedirecc {I}. individu:: (=mens: zowel mnl als vrw) veldur {C}; (=persoon) dresa {C}; (=wezen) uchah {C}. individualisme:: individualesmiy {SC}; (vrnl Erg het alleen-zijn en je niet bemoeien met anderen, zoals de Ergemip voorschrijft) mainkeltiy {SC}. individueel:: individuela {I}. Indogermaans:: indogermanise {I}. Indonesië:: Indoneša {G} (arch); Indonesyja {G}. Indonesiër:: Indonesyjany {Cef}. Indonesisch:: (zn: taal) indonesise {C}; (bv) indoneša {IIef} (arch); indonesyja {IIef}; ~e vrouw: Indonesyjana {Cef}. indopen:: nôbe {K}. indringen:: (=binnendringen) ulljeve {K}. indringer:: ulljevatjen {C}. indringing:: (=binnendringing) ulljevos {C}. indrogen:: zârve {E}; (=slinken) frûnspe {U}. indroging:: zârvos {C}; (=slinking) frûnspos {C}. indruisen:: ~ tegen: tygtjabyte {K}. indruk:: (lett: =afdruk) fesðéos |..stj..| {C}; (fig) aerunel {SC}; ~ maken: aerune {U}; de ~ wekken: aerunte {E}; ik kan me niet aan de ~ onttrekken dat ...: gress nert véniestarecû ef aerunel den ...; slechte ~ (afgang): jerdonnevos {C}; slechte ~ maken (afgaan): jerdonneve {U}. indrukwekkend:: aerunelira {I}. industrialiseren:: lâfabroke {K}. industrie:: fabrokaliyto {C}; geautomatiseerde ~: otoôm {C} (fabriek waar alles geautomatiseerd is; bijv robotten die een auto in elkaar zetten). industrieel:: (bv) industriela {I}. industriegebied:: fabrokaliyto {C}. industriehaven:: portôm {C}. industriestad:: fabrosÿr {C}. industrieterrein:: areôm {C}, emplasement {C}. industriewezen:: (alles wat met de industrie te maken heeft) ômeren {C}. ineen:: (inéén: in elkaar) fesses {III}. ineendraaien:: (=ineenstrengelen) mitawente (mitaente) {K}. ineens:: (=plotsklaps) wôlp {III}. ineenstrengelen:: (=vlechten) wila'e {K; gst= wilat; wst= wila•}; (=ineendraaien) mitawente (mitaente) {K}. ineenstrengeling:: wila'os {C}. ineenzakken:: blôfare {U}. ineenzakking:: blôfaros {C}. inenten:: tijâtnesste {K}. inenting:: tijâtnesstos {C}. infecteren:: (ziekte) festasse {K}. infectie:: (=besmetting) infekšo {C}, festassos {C}. inferieur:: inferierr {I}. inferno:: (=vuurzee) qul {C}. infinitief:: kimore-kanas {C}. inflatie:: inflašo {C}. influisteren:: iemand iets ~: ogpetare flaju piti rast {K}. informant:: informerr {C}. informatie:: (=inlichting) informašo {C}. informatief:: informateff {I}. informeren:: ~ [over]: informere |..ÿje| [kura] {K}. infrastructuur:: infrastrûkturiy {C}. ingaan:: ~ op (een voorstel ed): ûice armt |wice| {U}; pallesimue {K}; het ~ op (reactie op iemands bewering ed): pallesimuos {Ars}; ik ga er niet tegen in/op in: gress nert pjôle vûk ef; nader ~ op: ef ûice zefa terat armt; ~ tegen: farte âst {U}; hij gaat tegen mijn voorstel in: do farte âst kost šÿrtyc. ingang:: (v kamer/gebouw) fesfiy {C}; met ~ van: finnelira lef (afk= f/l) (vz-uitdr). ingebruikneming:: ju'eccos {C}. ingeklemd:: (aan beide kanten omgeven) jater {I}. ingelegd:: (vloer: met mozaïek[motief]) muriy {I}. ingenaaid:: (boek) pónt {I}. ingenieur:: (titel) flartolar {C} (afk= Fl.); (als beroep; geen titel) ingenerr {C}. ingenomen:: ~ zijn met (in zijn nopjes): nélape {K}. ingesloten:: rijess {I}; (=opgesloten) vlofiy {I}; ~ tussen: jacjolor fes {vdw}; het contract is ~ (in een envelop): ef bjeltafiy melde fes ef riješos. ingetogen:: (=stemmig) šerft {I}. ingetogenheid:: šerftiy {A}. ingevaarbrenging:: (het in gevaar brengen) kvikšos {A}. ingeven:: iemand iets ~ (=toedienen: voedsel/medicijn): fespaine flaju ón rast {K}; (=inboezemen) fesqugle {K; gst= fesqugg}; ik weet niet wat hem ingaf zoiets te doen: gress nert tiffe, kluft fesquglo ón do frópjÿ ef ÿpainos enn fitaju. ingeving:: (fig: inval) klymâtos {C}. ingevolge:: (=naar aanleiding van) tsazi {VZ2n}; (=als reactie op) pallepainelira {VZ}; »volgens. ingewanden:: totarmÿ {C}; ef fester tiyns. ingewijd:: ûfómiy {I}. ingewijde:: (zn) kadyr {C}. ingewikkeld:: (=lastig) mâltefiy {I}; (=gecompliceerd) loftus {I}. ingeworteld:: (fig) ulljef {I}. ingezetene:: (=inwoner) olimanna {C}. ingraven:: delpe-fes {K}. ingraving:: delpos-fes {C}. ingrediënt:: (=bestanddeel) ótauc {C}; alle ~en nodig voor een bepaald recept: clobjiyt {C}. ingreep:: (medisch ed) wôlpios {C}. ingrijpen:: ~ in: wôlpie {K}; het ~ (ingrijping): wôlpios {A}. ingrijpend:: (verandering ed) ulljevelira {I}. ingrijping:: (het ingrijpen) wôlpios {A}. inhaalmanoeuvre:: (het inhalen) mertos {C}. inhakken:: ~ op (in stukken slaan): berke {K; gst= berek}. inhalen:: (=binnenhalen) fes-pâre |fEspâre| {K}; (v auto) merte {K}; het ~ (inhaalmanoeuvre): mertos {C}; zich niet laten ~ door (lett/fig: voorblijven): ume ón {U}. inhaleren:: putte-kaf {K; vdw= potter-kaf}. inhalering:: puttos-kaf {C}. inhalig:: ~ zijn: fesucjyfe {U}. inhaligheid:: fesucjyfos {A}. inhaling:: (=binnenhaling) fes-pâros |fEspâros| {C}. inham:: (=baai: smal) fonis {C}; (=baai: breed) móg {C}; (=nis: in muur) mér {C}; een ~ IN de muur: eft mér MIP ef krur. inhechtenisneming:: ularâf-quriyos {C}. inheems:: (=binnenlands) festnese {I}; (daar waar je thuishoort) nalém {I}. inhoud:: ÿrtÿr {C; mv= ÿrtÿruba}. inhouden:: (als inhoud hebben) ÿrtÿre {K}; (=bevatten) ÿrgefûðe {K}; (v pas/adem/snelheid) festrekke {K}; (achterhouden: v geld/iets v waarde) migûe {K}; (=betekenen) mefre {K; gst= meff}. inhouding:: (het niet-uitbetalen) migûos {A}; na ~ van: frópjÿ ef migûos rifo (vz-uitdr). inhoudsmaat:: festûrg {C}. inhuis-type:: fesdusért-frenvu {C} (boerderijtype waarbij het woongedeelte als een apart huisje in een groot bouwwerk is opgenomen). inhuldigen:: pâre-fes {K}; iemand ~: ef qugle tâgt ón rast. inhuldiging:: pâros-fes {C}. initiaal:: ponto-roji {C}. initiatief:: inišateff {C}. inkasseren:: kafquiyrâše {K}. inkennisstelling:: ÿmattremoânos {A}. inkeping:: prošôc {C}; (=inkerving) qukos {C}. inkerving:: (=inkeping) qukos {C}. inkijken:: (=inzien) zerfare {K}. inklaren:: (douane) kofane {K}. inklaring:: (douane) kofanos {A}. inklinken:: (v grond) pune {K}. inklinking:: (v grond) punos {C}; »inkrimping 2. inkomen:: (zn: =inkomsten) fes-jalos {C}. inkomsten:: (zn: =inkomen) fes-jalos {C}. inkomstenbelasting:: fes-jaletâx {C}; zie ook Inkomstenbelasting in . inkoop:: furtlorerdos {A}, chošaros {C}. inkopen:: furtlorerde {K}; (=inslaan) chošare {K}. inkrimpen:: (lett) pune {K}; (fig: verminderen) haóge {K}. inkrimping:: (lett) punos {C}; inkrimping||uitzetting: wiyrk {Cid}; inkrimping (door droogte): belt-wiyrk = wiyrk-puttos; het hout krimpt: ef cÿrot kette eft wiyrk fes kÿpony; het veen klinkt in: ef kuvi kette eft wiyrk fes kÿpony. inkt:: iynk {C/S}. inktpot:: iynklot {C}. inktvis:: spôrp {C}. inktvlek:: iynk-splâk {C}. inktzwam:: iynk-chént {C} (L. Coprinus); geschubde ~: lâtiypor iynk-chént (L. C- comatus); kale ~: quennelira iynk-chént (L. C- atramentarius). inkwartieren:: oftiane {K}. inkwartiering:: oftianos {C}. inladen:: (volladen: v schip/voertuig) lâmule {K}; (v lading) ðobiyre-fes {K}; het ~ (v lading): ðobiyros-fes {C}. inlading:: (het inladen v lading) ðobiyros-fes {C}. inlander:: (persoon die ergens thuishoort) nalémer {C}; (=inboorling) opârga {C}. inlassen:: (=tussenvoegen) fesnivie {K; gst= fesnivit}. inlassing:: (=tussenvoeging) fesnivios {C}. inlaten:: (lett: naar binnen laten: persoon/zon) šôme {K}; (fig) zich ~ met iets: ef munke flaju armt ef jûk {C}. inleggeld:: pennen {C}. inleggen:: (vloer: mozaïek maken) muriye {K}; (zoom/extra trein) pilde-fes {K}; het ~ (zoom): pildos-fes {C}; ingelegde (extra) trein: pildos-fes {C}; geld ~: ef riffe eft pennen {C}; (=wecken: voedsel) téfire {K; vdw= téfira}. inleiden:: armtðée |amðée| {K}; (=introduceren) prucre {K; gst= prucc; wst= pruc•}. inleiding:: armtðéos |amðéos| {C}; (=introductie) prucros {A}. inleven:: zich ~ in (meeleven met): lare {K}. inleveren:: feskette {K}. inlevering:: feskettos {C}. inlichten:: ~ [over]: informere |..ÿje| [kura] {K}. inlichting:: (=informatie) informašo {C}. inlijven:: (fig) kestmilâe {K}; een land ~: ef qugle eft šark fes kuraroitos. inlijving:: (fig) kestmilâos {A}; (v land) kuraroitos {A}. inmaken:: (=wecken: voedsel) téfire {K; vdw= téfira}; ingemaakt/geweckt voedsel/fruit: téfiros {C}. inmengen:: zich ~ in (zich bemoeien met): taffe rifo {Upr}. inmenging:: (=bemoeiing) taffos {C}. inmiddels:: festint {I}. innaaien:: (v boeken) pónte {K}. innemen:: (alg) fes-pâre |fEspâre| {K}; (stad) ÿkaqure {Krs}; (in beslag nemen: v ruimte) sence {K}; (medicijn) putte-fes {K; vdw= potter-fes}; het ~ (medicijn): puttos-fes {C}. inneming:: (alg) fes-pâros |fEspâros| {C}; (stad) ÿkaquriy {C}. innen:: (geld) fesblaffe {K}. innerlijk:: fesÿrs {C}; fester {I}. innig:: jÿrs {I; vt= krajyn; ot= ibréf} (de onr trappen v verg worden alleen bij personen gebruikt:) Petriy houdt ~er van Elsa dan van Mariy: Petriy affionnose krajyn Elsa dus do paine Mariy; de band tussen de industrie en de banken is ~er/hechter dan de band tussen de industrie en de overheid: ef bjelt jen ef fabrokaliyto én ef bencs melde jÿrs terat dus ef bjelt jen ef fabrokaliyto én ef stat. inning:: fesblaffos {C}. innovatie:: (=uitvinding) armtgvârcos {C}; (verfrissend nieuw idee) prinnketmoris {Crs}. inpakken:: (v koffer/cadeautje) nânce {K}; het ~: nâncos {C}. inpandig:: fesdusértiy {I}; een ~e schuur: eft fesdusértiy kul. inpassen:: ~ in: lâmrâtare fes {K}; ik kan de nieuwe opdracht niet in het tijdschema ~: gress nert lâmrâtarecû ef kleter xafolla fes ef fort-sgema. inpolderen:: (=indijken) grulôte {K}. inpoldering:: (=indijking) grulôtos {C}; zie ook Inpoldering in . inquisitie:: incisišo {C}. inrichten:: (huis ed) wiysve {K; gst= wiyss}; het ~ (inrichting): wiysvos {C}. inrichting:: (voorwerpen waarmee een huis ingericht is) wiysvosiy {C}; (het inrichten: huis ed) wiysvos {C}; (=installatie: apparaat/combinatie v apparaten) todreutÿ {C}. inrijden:: (binnenrijden) fesufire {K}; (v nieuwe auto) pilfse {K}; het ~ (v nieuwe auto): pilfsos {C}. inrit:: erfo {C}. inroepen:: hulp ~: ef rupke furt cÿrtiyr. inruilen:: iets ~/omwisselen voor/tegen (iets anders): kurakette flaju helkara/ump {K}. inrukken:: idezrârte {U}; (brandweer/leger ed) zrârte-fes {U}. inrukking:: (brandweer/leger ed) zrârtos-fes {C}. inschakelen:: (lett: stroom/licht ed) kenke-fes {K}; (fig) fesjikate {K}. inschakeling:: (lett) kenkos-fes {C}; (fig) fesjikatos {A}. inschatten:: (proberen erachter te komen wat iemand van plan is) šume {K}. inschenken:: (v vloeistof) nytre {K; gst= nytt}, lorgisse-fes {K}; ze schenkt de thee in: eup lorgisse-fes ef miyna; (v emmer/kopje: volschenken) lorgisse-armt {K}. inschepen:: lâvetsée {K}. inschikkelijk:: (=welwillend) tizjyrelira {I}. inschrijven:: (=boeken: reis/excursie ed) stinde-fes {K; vdw= stindas-fes}; (=intekenen: aannemer/abonnement/boek ed) vômange {U}; (club/cursus ed) fesstinde {K}; ik heb me ingeschreven voor/op een computercursus: gress sen fesstinda furt eft cômputer-fartos. inschrijving:: (=boeking: reis/excursie ed) stindos-fes {C}; (=intekening: aannemer/abonnement/boek ed) vômangos {C}; (club/cursus ed) fesstindos {C}. insecticide:: insektisitt {S}. insekt:: roli-belp {C}, flygiy {C} (poe). insgelijks!:: (als antwoord op een groet of wens) fraji!; ef monta!. insider:: (als tegenstelling ve leek) kadyr {C}. insigne:: lédo {C}. inslaan:: (spijker) ÿrase {K}; (ruit) frâke {K}; het ~ (v ruit): frâkos {C}; ingeslagen ruit: frâkossa {C}; (bliksem) byte {K}; (weg) armtchebae {K}; het ~ van een weg: armtchebaos {C}; (inkopen) chošare {K}; het ~ (goederen/boodschappen): chošaros {C}; (merkteken in metaal ed) prâcte-fes {K}. inslag:: (v bliksem) bytos {C}. inslapen:: (in slaap vallen) essare {U}. inslikken:: voedsel/drank ~: jûxe {K}; (lett/fig) kvârde-fes {K}; het ~: kvârdos-fes {C}. inslinken:: »inkrimping 2. insluiten:: (=opsluiten) vlofje {K; gst= vloff}, fesqurstoxe {K}; (in envelop) riješe {K}; ~ tussen (twee of meer personen/zaken): jacjole fes; de drie politieagenten sluiten hem in: ef dur âpips jacjole do; het contract is ingesloten (in een envelop): ef bjeltafiy melde fes ef riješos. insluiting:: (=opsluiting) vlofjos {C}, fesqurstoxos {C}; (in envelop) riješos {C}. insmeren:: šmestare |smestare/šestare| {K}. insnijding:: (kerf) prošôc {C}; (door heuvel: voor spoorlijn ed) letver {C}. inspannen:: (paard) dreumâne {K}; zich ~ [om]: salbe beri {E}. inspanning:: salbos {A}; het kost ~: ef scemre ón ef salbos {gst= scemm} (ón is vz); dat wat met ~ verkregen is: fentestos {A}. inspecteren:: šéntriye {K}. inspecteur:: inspekterr {C}. inspectie:: šéntriyos {A}. inspinnen:: (lett: omstrengelen) fitéte {K}. inspinning:: (omstrengeling) fitétos {C}. inspiratie:: inspirašo {SC}; ~ hebben (geïnspireerd zijn): bârše {U}; ~ geven (inspireren): obârše {K}. inspireren:: (inspiratie geven) obârše {K}; (aanvuren) inspirere |..ÿje| {K}. inspraak:: ralpjôlos {A}; ~ hebben: ralpjôle {U}. inspringen:: (taak/baan ed) giffe-fortos {K}. inspuiten:: jâspe-fes {K}. instaan:: ~ voor (garanderen): xômarste {K}. installatie:: (=inrichting: apparaat/combinatie v apparaten) todreutÿ {C}; (het installeren) xagdos {C}. installatiemateriaal:: »schakelmateriaal. installeren:: xagde {K}. instandhouding:: xâxos {A}. instantie:: zrakefô {C}, feslosos {C}; in eerste ~ (om te beginnen): fara finne; »stichting; zie ook Instanties in . instap:: bordos {C}. instappen:: (in voertuig) borde {U}; het ~ (instap): bordos {C}. instellen:: (=invoeren) armtstâge {K}; (afstellen: machine/camera ed) feslose {K}. instelling:: (=instantie) feslosos {C}; »stichting; zie ook Gemeentelijke instellingen in . instemmen:: ~ met: luftchaquinde |lufch..| {K}. instemming:: luftchaquindos |lufch..| {A}. instinct:: ylga {Aef}. instinctief:: ylga {I}; mip ef probaros {A}. instituut:: instituša {C}; zie ook Instituten in . instorten:: (lett) fesbône {U}. instorting:: (lett) fesbônos {C}; (v mijnschacht/tunnel) tujen {C}; (geestelijk) fesblôfos {A}. instructie:: (=onderricht) fesprabaros {C}; (=aanwijzing) praba {C}. instrueren:: (=onderrichten) fesprabare {K}. instrument:: (=werktuig) dreut {C}; (muziek~) tyss {C; mv= tiysse}. instrumentenpaneel:: moter-ÿrpaafâ {C}. instuderen:: (=repeteren: toneel ed) jymazôzje {K; gst= jymazôss}. instudering:: (toneel ed) jymazôzjos {C}. integendeel:: isofé {III}. integratie:: integrašo {C}. integreren:: integrere |..ÿje| {U}. intekenen:: (=inschrijven: aannemer/abonnement/boek ed) vômange {U}. intekening:: (=inschrijving: aannemer/abonnement/boek ed) vômangos {C}. intellectueel:: (bv) quergane {I}. intelligent:: (=intellectueel) quergane {I}; (snel begrijpend) tiff'kurriy {I}; (=schrander) mitazerfiy {I}. intelligentie:: quergane {Aef}. intensief:: ôapuqu {I}. intensiteit:: ôapuc {C}. intensivering:: (=verheviging) klôrtos {A}. intercity:: (luxe sneltrein) menntreno {Crs} (afk= MT); intercity {C} (sinds 1992 is de naam "menntreno" officieel in "intercity" veranderd). interessant:: mesÿa {I}; (=belangwekkend) ÿrfótelira {I}; het is ~ om [veel te reizen]: ef melde mesÿa beri [tupplipe pert]. interesse:: tevitiff {SC}; ~ tonen voor iets: ef šove tevitiffs armt flaju. interesseren:: zich ~ voor: interesere |..ÿje| armt {Upr}, mesÿe furt {U; gst= mesÿt; vdw= mesen}; iemand voor iets ~: mesÿe flaju ón rast {K; gst= mesÿt; vdw= regelm.}; iets interesseert iemand: flaju qugle tevitiff ón rast; computers ~ hem in hoge mate: cômputers qugle hupster tevitiff ón do. interest:: (=rente) rente {C}. interieur:: fesstjecos {C}. interlokaal:: kurasÿrtos {I}; ~ telefoongesprek: interhor-chaquindos {C/A}. internaat:: fes-koles {C} (gesloten instelling). internationaal:: (waarbij Spok buitengesloten is) internašonalo {I}; (waarbij Spok betrokken is: Spok en andere landen) fesaquonda {I}. internationalist:: fesaquondatjen {C} (ihb iemand die Spok niet wil afzonderen vd rest vd wereld). internet:: internet {C}, Internet {N}; zie ook Internet in . interpretatie:: (=uitleg) bzagoos {C}, interpretašo {C}. interpreteren:: (=uitleggen) bzagoe {K}, interpretere |..ÿje| {K}; ~ als: interpretere lo {K}. interruptie:: (=onderbreking) interupšo {C}. interval:: (=tussenpoos) jenfort {C}. interview:: (=vraaggesprek) intervju {C}. intervocaal:: intervokelise {I}. intiem:: (v kamer ed) lâsimmor {I}; (contact tussen 2 mensen) perogiffiy {I}. intocht:: (=binnenkomst) entros {C}. intransitief:: (taalk) ularâfelira {I} (in de Spok taal: alle werkwoorden die in dit woordenboek met "{U}" zijn gemerkt). intrekken:: (v benen/kattenagel) portâre {K}; (vervallen verklaren: v vergunning/paspoort ed) idejufte {K}; ~ bij (de persoon met wie men zojuist getrouwd is): feschebae {K}; ze trekt in bij haar man die visser is (in zijn hut): eup feschebae eft kratoer jerp. intrekking:: (=vervallenverklaring) idejuftos {A}. intrige:: (=verwikkeling) joho {C}. intrigerend:: ÿonatt {I}. intrinsiek:: (=oorspronkelijk/inwendig) ÿzâm {I}. introduceren:: introdusere |..ÿje| {K}; (=inleiden) prucre {K; gst= prucc; wst= pruc•}; (=voorstellen: zijn naam noemen) garde {K}. introductie:: (=inleiding) prucros {A}. intuïtief:: lef mybbe; ~ gevoel: mybbe {SC}. intussen:: (=onderwijl) fesfort {III}. inval:: [vijandelijke] ~: sôgaros {C}; een [vijandelijke] ~ doen (invallen): sôgare {K}; (door politie) ÿkaquriy {C}; ~ doen (in illegale goktent ed): ÿkaqure {Krs}; (fig: plotselinge [goede] gedachte) miype-prétt {C}; (=ingeving) klymâtos {C}. invalide:: (zn) tôgéror {C}; (bv: gebrekkig) tôgériy {I}; (iemand die zich moeilijk voortbeweegt) pakker {C} (pej/iro). invalidenkaart:: tôgéror-kornin {C; mv= --kartafiy} (afk= TÔKO); . invallen:: (een [vijandelijke] inval doen) sôgare {K}; (v kou/vorst) pue {U}; het ~ (v kou): puos {C}; (v muziek) cÿrmerre {U}; ~ voor (iemand vervangen): pryke {K}; het ~ (voor een persoon): prykos {C}. invaller:: (=vervanger) pryker {C}. inventarisatie:: toramâÿ {C}. inventariseren:: inventarisere |..ÿje| {K}. inventie:: invenšo {C}. inventief:: inventeff {I}. investeren:: investere |..ÿje| {K}. investering:: investašo {C}. invloed:: krabé {C}; ~ uitoefenen op: krabéare {K}; het uitoefenen van ~: krabéaros {A}; onder ~ van: tjâg ef krabé rifo (vz-uitdr). invloedrijk:: lâkrabéor {I}, bosâniy {I}. invoegen:: japaine {K}; ~ tussen (auto in verkeer): jaufire {K}; het ~ (invoeging): jaufiros {C}. invoeging:: japainos {C}; (het invoegen: in verkeer) jaufiros {C}. invoegmanoeuvre:: (v auto) jaufiros {C}. invoegsein:: (spoorwegen) jaufire-sÿn {C}. invoer:: (=import) quondaros {C}. invoeren:: (=instellen) armtstâge {K}; (=importeren) quondare {K}. invoering:: (=instelling) armtstâgos {A}; (=import) quondaros {C}. invoerrechten:: quondare-hóf {C}. invreten:: oajare {K}. invulformulier:: scriftafiy {C}. invullen:: scrifte {K}, ÿrgare {K}. invulling:: scriftos {C}. inwendig:: (in het lichaam) interm {I}; (=intrinsiek) ÿzâm {I}; de ~e mens: ef fester tiyns. inwerken:: [in]werken op (fig): merre armt {U}. inwijden:: kadyre {K}. inwijding:: kadyros {C}; (Erg: ritueel waarbij baby/kleuter in Erg-kerk aangenomen/gedoopt wordt) kadyr {C}. inwikkelen:: rôlnânce {K}; ~ [in]: kre [fes] {K; gst= kret}. inwikkeling:: (het ergens in wikkelen) kros {C}. inwilligen:: (concessies doen aan) kafqummerte {K}. inwilliging:: (=concessie) kafqummertos {A}. inwinnen:: (v inlichtingen) feslelde {K}. inwinning:: (v inlichtingen) fesleldos {C}. inwonend:: (bij iemand in huis wonend) jupaniy {I}. inwoner:: (=ingezetene) olimanna {C}; ~s•, wat betreft de ~s/bewoners: jupana {I}; aantal ~s/bewoners: jupano {C/S}. inwonertal:: jupano {C/S}; zie ook Inwonertallen in . inwrijven:: gleche-fes {K}. inzage:: ter ~: furt torkaros (afk= f/t). inzake:: (in het kader van) mrâ {VZ}; (=met betrekking tot) frópjÿ {VZ}. inzamelen:: téruvvere {K}. inzameling:: (=collecte) téruvvos {C}. inzegenen:: signere {K; vdw= sigen}. inzegening:: signeros {A}. inzenden:: zâlbinase-fes {K}; het ~ (inzending): zâlbinasos-fes {A}. inzending:: (wat ingezonden is) feszâlbinasos {C}; (het inzenden) zâlbinasos-fes {A}. inzepen:: sepe {K}. inzet:: (wedstrijd) priss {C; mv= prisa}; (het inzetten: v leger/politie) quxeros {C}; (=toewijding) fesfartos {A}. inzetten:: (v leger/politie) quxere {K}; het ~: quxeros {C}; zich ~ voor: fesfarte kaf {Upr}. inzicht:: zerfos-fes {A}; ~ hebben in: zerfe-fes {K}. inzien:: (=inkijken) zerfare {K}; (=toegeven) styne {K}; bij nader ~: miyparâloper {III}. inziens:: stynn {SC} (altijd samen met bz); mijns ~: kost stynn; zijns ~: groft stynn. inzinking:: (geestelijke instorting) fesblôfos {A}. inzouten:: sele {K}. inzuigen:: (=ad-/absorberen) stûlée {K}. inzuiging:: (=ad-/absorbtie) stûléos {C}. Iraaks:: (bv) irâk {IIef}; ~e vrouw: Irâka {Cef}. Iraans:: (bv) irân {IIef}; ~e vrouw: Irâna {Cef}. Irak:: Irâk {G}. Irakees:: Irâky {Cef}. Iran:: Irân {G}. Iraniër:: Irâny {Cef}. ironie:: tocÿrspos {A}, tygtjakâmpaos {A}. ironisch:: tocÿrspiy {I}. irrealis:: (taalk) nehâfteriy {I} (in Spok: uitgedrukt met tempus-sx •ui). irritant:: iriterelira (tdw). irritatie:: (lett: op huid ed) iritašo {C}; (fig: ergernis) iriteros {A}. irriteren:: iritere |..ÿje| {K}. islam:: islâm {C}. islamitisch:: islâmiy {I}. isoglos:: isoglôsa {C}. isolatie:: isolašo {C}. isolationistisch:: (ihb als Spok politiek beleid) isolašonistise {I}, isoliso {I} (pop); ~e politiek: isolašonistiy {C}, isoliso-politiyc {C} (pop). isoleren:: isolere |..ÿje| {K}. isotherm:: isotermiy {C}. Israel:: Israjel {G}. Israeliër:: Israjo {Cef}. Israelisch:: (zn: taal; =Ivriet) israjos {C}; (bv) israjel {IIef}; ~e vrouw: Israja {Cef}. Italiaan:: Jakilany {Cef}. Italiaans:: (zn: taal) jakilânda {C}; (bv) jakila {IIef}; ~e vrouw: Jakilana {Cef}. Italië:: Jakila {G}. ivoor:: yfôr {S}; van ~ gemaakt (ivoren): yfôriy {I}. ivoorboleet:: aljâgôtser {C} (L. Suillus placidus). Ivoorkust:: de ~: Yfôr-xijera {G}. ivoren:: (van ivoor gemaakt) yfôriy {I}. Ivoriaan:: (van de Ivoorkust) Yfôro {Cef}. Ivoriaans:: (bv: van de Ivoorkust) yfôr-xijera {IIef}; ~e vrouw (van de Ivoorkust): Yfôra {Cef}. Ivriet:: (taal; =Israelisch) israjos {C}. TOP