Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief. |
Woordenboek |
|
Spokaans—Nederlands A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
| |
kaai:: »kade. kaak:: jugg {C}. kaal:: kaap:: capû {C}; zie ook Kapen in  .Kaapkolonie:: Capû-colonje {G}. Kaapstad:: Capûsÿr {G}. kaapstander:: trek-pak {C}. Kaapverdië:: Capûverdiy {G}. Kaapverdiër:: Capûverdiyny {Cef}. Kaapverdisch:: (bv) capûverdiy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Capûverdiyna {Cef}. kaardebol:: plos {C; mv= plôse} (L. Dipsacus); wilde ~: otlôgt plos (L. D- fullonum). kaarden:: plos-trekke {K}; gekaarde wol: rÿterx {S}. kaars:: ðak {C}. kaarslicht:: ðak-armtâ {C}. kaarsrecht:: ðiynk-krono {I}. kaart:: (klein formaat: briefkaart) fjatôniy {C}; (=landkaart) kinner {C}; een ~ van Nederland: eft kinner furt Nelandes; in ~ brengen: kinnare {K}; het in ~ brengen: kinnaros {C}; zie ook Landkaarten in .kaarten:: (=kaartspelen) kartmerre {U}. kaartje:: (=biljet) tiycet {C}, lofa {C}. kaartspel:: (spel dat met kaarten gespeeld wordt) kartmert {C}; (pakje speelkaarten) tokarteÿ {C}. kaartspelen:: (=kaarten) kartmerre {U}. kaartsysteem:: tokinnerÿ {C}. kaas:: blarâs {S}; stuk ~: sârf {C}; [gehele] ~: tosârfÿ {C}; lichte ~ (met milde smaak) pjerf blarâs; (zachte, cheddar-achtige kaassoort uit Tjemp) pârtâ {C/S}; ze verkopen hier belegen/oude ~: stus póbare kusami blarâs kaf ef grâty; »rijpen. kaasjeskruid:: [groot] ~: [wuma-]mâlva {C} (L. Malva sylvestris); klein ~: presÿr mâlva (L. M- neglecta). kaatsen:: (lett: =terugkaatsen) pallesimue {K}. kabaal:: cyrés {C}; (=herrie) râftâf {C}, ludosiy {C} (pej: wordt niet door katholieken gebruikt, voor wie het luiden v klokken een religieuze betekenis heeft, dit in tegenstelling tot Erg-gelovigen). kabbelen:: klurše {U}. kabbelend:: kluršiy {I}; ~e golfjes, ~ beekje: kluršynne {S} (poe). kabel:: répiyt {C}; (=snoer/draad: elektrisch) patio {C; rs= patie}. kabelbaan:: répiytnolac {C}; zie ook Kabelbanen in .kabelgoot:: patio-lijerc {C}. kabeljauw:: bakaljô {C} (L. Gadus morhua). kabinet:: (regering) ÿrtâness {C; mv= ÿrtânester}; zie ook Kabinetten in .kabouter:: bózâg {C}, trôl {C}. kachel:: lôx {C}, warmohit {C; mv= regelm.}. kachelpook:: rakel {C}. kadaster:: kadâster {C}. kadaver:: (dierenlijk) ficc {C}. kade:: (=wal) tént {C}; op/aan de ~: tekaha {I}; (vrnl bij haven ed) kah {C}; (=oever) klarbÿr {C}; aan/op de ~: kaf ef klarbÿr. kader:: (rand ergens omheen: lett) hâm {C}; (lett/fig) tolânt {C}; het valt buiten het ~ (buiten het onderwerp): ef farte cupp ef klarbÿrs; in het ~ van: mrâ {VZ}; in het ~ van de bezuinigingen: mrâ ef huarosz; in het ~ blijven van (lett/fig: passen in): mrâtare {K}. kadetje:: (broodje) kôpa {C}. kaf:: corqug {S}. kaft:: labân {C}; (=omslag) caribos {C}. kaftpapier:: [stuk] ~: caribos-kornin {C/S; mv= --kartafiy}. kajuit:: (met nadruk op ruimte in schip) kajutt {C}; (met nadruk op opbouw op schip: =roef) hôc {C}. kak:: (=stront) pék {S} (vulg); kale ~ (deftigdoenerij): epestrÿf {C}. kakelen:: tâke {E}. kakken:: (=schijten) péje {U} (vulg), péke {U} (vulg). kakkerlak:: grulót {C}. kalender:: kâlendert {C}; zie ook Ergynne-kalender in .kalf:: (ntr: jong rund) kâlf {C}; (mnl: jonge stier) stuft {C}; (vrw: jonge koe) piâ {C; rs= piât}; (sprkw) als het ~ verdronken is dempt men de put: stus mâdriye ef pât mintof ef ÿtassos. kalfsoester:: (rond stukje kalfsvlees) scalôpiy {C}. kalfsvlees:: kâlftiyse {C}. kaliber:: kaliber {C}. kalium:: kalym {S}. kalk:: câlko {S}; gebluste ~: tyrâhor câlko; ongebluste ~: netyrâ-câlko {S}; van ~ gemaakt; met ~: câlkiy {I}; tot ~ worden (verkalken): kâlke {U}. kalkhoudend:: (hard: v water) kolini {I}. kalkoen:: ucha'occ {C} (L. Meleagris). kalkoven:: câlko-furnako {C}. kalksteen:: câlkane {S}; van ~ gemaakt (kalkstenen): câlkana {I}. kalkstenen:: (van kalksteen gemaakt) câlkana {I}. kalligraaf:: (in Erg-commune of klooster) stindatjen {C}. kalm:: (=rustig) câlm {I}, nebuch {I}. kalmeren:: câlme {K}, nebuce {K}. kalmering:: nebucos {A}. kalmte:: câlmiy {C}. kalven:: (v koe) kâlfette {E}; de boer helpt haar (= de koe) bij het kalven: ef kelte kâlfette-épe. kam:: (om haar te kammen) kômpiy {C}; (v haan) litôt {C}. kameel:: (mnl/ntr) kamo {C}; (vrw) kamoa {C}; (ntr: veulen) kâlf {C}; ("schip van de woestijn") dester-karé {C}. kameleon:: kameljonn {C}; gekieuwde ~: cii-kameljonn (L. Camaeleon felix) (komt alleen in natuurreservaat Ef Xoemanas op Lomky voor). kamer:: mittus {C; mv= omittus}, •mit {SX > c}; (klein: =hok) lômðe {C}; (groot: =vertrek) rabost {C}; (v vuurwapen) lattlot {C}; Kamer van Koophandel: Lebet-Buro {N}; zie ook Kamers van Koophandel in .kameraad:: tôvarrs {C}; (=metgezel) lyk {C}. kamerazalea:: sért-azalje {C} (L. Rhododendron simsii of Azalea indica). kamerlid:: (lid v volksvertegenwoordiging) zâmrater {C}. kamermeisje:: mittus-'nin {C}. Kameroen:: Cameruny {G}. Kameroener:: Cameruno {Cef}. Kameroens:: (bv) cameruny {IIef}; ~e vrouw: Cameruna {Cef}. kamfer:: câmert {S}. kamgaren:: hazâkiy {Sef}; van ~ gemaakt: hazâkiy {I}. kamgras:: hurt-trunn {C} (L. Cynosurus cristatus); stekel~: brâst-trunn (L. C- echinatus). kamille:: anurfÿ {C/S} (L. Matricaria); echte ~: presÿr anurfÿ (L. M- recutita); reukeloze ~: koffon anurfÿ (L. M- maritima inodora); valse ~: anurfÿ-mârgretta {C} (L. Anthemis arvensis). kammen:: cye {K; gst= cyt}; het ~: cyos {C}. kamp:: kâmpos {C}; militair ~: necân {C}. kampeerauto:: luxueuze ~ (=motorhome): oto-sért {C}. kampeerterrein:: (=camping) kâmpaliy {C}; zie ook Kampeerterreinen in .kampen:: ~ met iets: jesfare ón flaju {U}. kamperen:: kâmpe {U}; zie ook Kamperen in .kamperfoelie:: ~[struik]: mitré-lofa {C} (L. Caprifolium); wilde ~: ÿrra-zléfer {C/S} (L. Lonicera periclymenum). kampioen:: (=overwinnaar) lores-pârser {C}; (lett/fig) wâp-ÿtiner {C}; (sport) priss-ÿtiner {C}. kampioenschap:: huchô {C}. kan:: (=kom) câne {C}; (=kom/schaal) knurf = knuf {C}; het is in ~nen en kruiken: ef feldre ja ef krurs. kanaal:: kanol {C}; (=vaart) vija {C}; (bedoeld als "vaarwater") wâks {C}; Het Kanaal: Ef Kanoliy {G}; zie ook Kanalen in .Kanaaleilanden:: de ~: Kanoliy-ilesets {Gef}. kanarie:: canariy {C} (L. Serinus). kanariegras:: canariy-kles {S} (L. Phalaris canariensis). kandelaar:: ðak-kronâm {C}; tweearmige ~: kélbÿ {C}; ~tje (plant): blakker hentliriy {C} (L. Saxifraga tridactylites). kandidaat:: ifâm {C}. kaneel:: fysa {S}. kangoeroe:: (mnl/ntr) kânguru {C}; (vrw) kângurua {C}. kanis:: (=hoofd) frobâl {C} (vulg). kanker:: kânks {C}. kankeren:: ~ op iets: bzenne flaju {K}; ~ op iemand/iets: ef simue medriy sumâ rast/flaju. kano:: cano {C; mv= canôe; rsmv= canott}. kanoën:: canobope {U}. kanoetstrandloper:: (vogel) grist xifart {C} (L. Calidris canutus). kanon:: gun {C; mv= gûne}. kanovaarder:: canoboper {C}. kanovaren:: canobope {U}. kans:: chânt {SC}; hartiy {C}; er is een kleine ~ dat ...: ef hartiy zirde blef ef argerat, den ...; een ~ gunnen (de gelegenheid geven): cirre {K}; de ~ hebben om: hartiye beri {U}; gelijke ~en hebben: quimatere {U}; de ~ krijgen [om]; ~ lopen [om]: hartiyare [beri] {K}; een ~ op iets: ef hartiy furt flaju. kant:: kantelen:: (=wentelen) ta'ole {K}. kanteling:: (=wenteling) ta'olos {C}. kanten:: (van kant gemaakt) natorfiy {I}. kantine:: tolurfel {C}, cobuss {C; mv= cobusa}. kantklosster:: natorfatjen {C}. kantlijn:: marâs {C}. kanton:: (in Zwitserland) canton {C}. kantongerecht:: (in Spok: lokale rechtbank) sÿrt-korsamen {C}; (in Spok: districtsrechtbank) distrycc-korsamen {C}; (gezien als Spok instantie) Distrycc-korsamen {N}. kantoor:: (=bureau) buro {C}, ofiss {C; mv= ofiser}. kantoorbediende:: (=klerk) ofisser {C}. kantoorboekhandel:: scrÿfkt-misan |..ft-| {C}. kanttekening:: (fig) mârg-roji {C}; ~en zetten: ef ðobiyre mârg-rojis. kantwerk:: (fijn borduursel) natorfâ {S}. kap:: (=capuchon) almuss {C; mv= almuše}; (=dak: v auto) ro'i {C}; (groot dak: v station ed) huf {C}. kapel:: (kleine kerk, vrnl Chr) kapela {C}; (in Peg: met altaar) hÿkot {C}. kapelaan:: kapela-pryst {C}. kapen:: (v schip/vliegtuig) lenabe {K}. kaper:: lenabatjen {C}. kaping:: lenabos {C}. kapitaal:: (vrnl geld) câpitalo {C}; (=hoofdletter) mennroji {Crs}. kapitalistisch:: câpitalistise {I}. kapitein:: (alg) câpytenn {C}; (land- en luchtmacht) câpytenn {C}; voor militaire rangen, zie .kapitein-luitenant-ter-zee:: câpytenn-blaffatjen {C}; voor militaire rangen, zie .kapitein-ter-zee:: karé-câpytenn {C}; voor militaire rangen, zie .kapittel:: (geestelijken ve kerk) kapitla {C}. kapje:: (hoedje, zonder rand) ðiynts {C}. kaplaars:: mintohós {C}. kapmes:: axyfo {C}. kapok:: capôc {S}; van ~ gemaakt: capôciy {I}; met ~ gevuld: capôca {I}. kapot:: (=stuk) tirdus {I}, frûx {I}; ~ zijn: tirduse {U}; ~ gaan: »kapotgaan. kapotgaan:: (=stukgaan) tirdusare {U}; (=begeven) kirturÿne {U}; ef farte lo tirdus (spr); de auto is kapotgegaan: ef oto kirturÿno; (fig: er geestelijk/lichamelijk aan onderdoor gaan) hij gaat aan zulk werk kapot: do tjonde-tijâ lef sest ÿrôm. kapotmaken:: (=stukmaken) tirdusriffe {K}. kappen:: (v haar) pevutre {K; gst= pevutt}. kapper:: kapplaats:: (aankap) axos {C}. kapsalon:: pevutrâs {C}. kapsel:: mir-quzÿr {C}; (soms) pevutros {C}. kapstok:: helbimunk {C}. kar:: (alg: =wagen) wagen {C}, •nolac {SX > c}; (met 2 grote [massief] houten wielen) estû {C}; (met 4 kleine wielen, door 1 of 2 paarden getrokken) abôlg {C}. karaat:: karatt {C}. karaf:: oofiy |wofiy| {C}. karakter:: carakterr {SC}; vast ~ (onkreukbaarheid): cÿromfô {C}. karakteristiek:: carakteristiyc {I}. karate:: karatiy {S}. karavaan:: karavân {C}. karbonade:: (varkensvlees) ubôrt {C}. karbonkel:: carbunks {C}. kardinaal:: kârdenall {C}. karig:: oss {I}; (=schraal) jejûn {I}. karkas:: mûlst {C; mv= mûlsta}. karnen:: fjére {K}. karnton:: fjérlot {C}. karper:: kârpiy {C} (L. Cyprinus carpio). karrespoor:: chanert {C}, nevrÿcc {C}. karrewiel:: wagenklan {C; mv= wagenklâne}. kartelblad:: (plant) rifiy-almuss {C; mv= --almuše} (L. Pedicularis). kartelen:: (gekarteld zijn) ynte {K}. kartelrand:: yntos {C}. karthuizer:: (mnl lid v RK kloosterorde) cârtuso {C}. karton:: (materiaal) fjatôn {S}; stuk ~: fjatôniyn {C}; van ~ gemaakt (kartonnen): fjatôna {I}. kartonnen:: (van karton gemaakt) fjatôna {I}. karwei:: prytusto {C}; een ~tje opknappen (fig): ef nie eft qundré. kas:: (geld) câs {C}; (=geldkistje) smurf-skrenn {C}; (=oogkas) celf {C}; (voor bloemen/groente) zaloos {C; mv= zaloosz}. kasboek:: câsmip {C}. kassa:: câs {C}. kassei:: (bazalten straatsteen: =kinderhoofdje) tôff {C}; (vrnl West-Berref) pôk {C}. kassier:: câser {C}, dlofatjen {C}. kast:: (alg) feldariy {C}; (ingebouwd in de muur) horp {C}; grote ingebouwde ~ (hok): lômðe {C}. kastanje:: kastanjeboom:: »kastanje 2. kasteel:: (=slot) husof {C}; zie ook Kastelen in .kasteelheer:: husofater {C}. kastelein:: pónteler {C}. kastijden:: (=tuchtigen) strâfe {K}. kastijding:: (=tuchtiging) strâfos {C}. kastje:: (klein wandmeubel) pâlriy {C}; van het ~ naar de muur gestuurd worden: ef ierquelije blul ja qundré ur reltakô. kat:: (ntr) chat {C}; (ntr: gecastreerd) cullt {C}, prôlt {C}; (ntr: jong) pûp {C}; (mnl: =kater; niet gecastreerd) prôta {C}; (vrw: =poes) dôf {C}; verwilderde ~: hâbâr chat (L. Felis domestica); wilde ~: gâm-chat {C} (L. Felis sylvestris); (sprkw) je moet de ~ niet op het spek binden: stus nert ufegât ef cvoa luft ef blof. Katar:: Katar {G}. Katarees:: kathedraal:: câtedralo {C}. katholicisme:: câtoliysmiy {C}. katholiek:: (zn: persoon) câtoliycer {C}; (bv) câtoliyc {I}. katje:: (v wilg es/berk enz) bipp {C}. katoen:: katona {Sef}; van ~ gemaakt (katoenen): katona {I}. katoenen:: (van katoen gemaakt) katona {I}. katrol:: (=blok) portre {C}; (=takel) kârnt {C}. kattedoorn:: giffelira onones {C} (L. Ononis spinosa). kattepis:: (lett) chat-sât {S}; dat is geen ~! (dat is niet mis!): eft blotter nodâ. kattestaart:: gewone ~ (plant): bârÿr-kroff {C} (L. Lythrum salicaria); tropische ~ (kamerplant): kjupt chat-trunn (L. Acalyph hispida). katwilg:: rechâpja {C} (L. Salix viminalis). kauw:: (vogel) kaja {C} (L. Corvus monedula). kauwen:: yache {U}; (op onbehouwen wijze) cenne {K}; het ~ (gekauw): yachos {C}. kavel:: šarkanastiyn {C}. kaviaar:: kavjerr {S}. Kazachstan:: Kazakstân {G}. kazerne:: (gebouw) ôressért {C}; (militair kamp) necân {C}. kazuifel:: bamico {C} (Erg: met veters gesloten, mouwloos gewaad tot de grond, tijdens Erg-plechtigheden door de Reelâ gedragen). keel:: jôrm {C}. keelgat:: jôrm-celf {C}. keel-, neus- en oorarts:: (=KNO-arts) nurp-medikiy {C}. keelpijn:: jôrm-ÿkatle {C}; eft klôrt jôrm {C} (pop). keep:: (=sleuf) quke {C}. keeper:: coler {C}. keer:: (=maal: bij vermenigvuldigen) tuf {VZ}; drie ~ vier is twaalf: dur tuf fâr kette tesen; voor de tweede ~ (andermaal): tertefar {III}; op een ~ (zowel in de verre toekomst als in het verleden): érpâf {III}; voor de zoveelste ~: kaf tim érpâf; iedere ~ als (telkens als): plôt {DT}; iedere ~ als ik in bad zit, gaat de telefoon: ef telefonos plôt rupke, gress feltilóme fes ef wik; te ~ gaan (storm): herke {U}, fesksenpe {U}; te ~ gaan ([er] een scène [van] maken): ef stâge lo eft ÿtinelira merdlôk; te ~ gaan tegen (uitvaren tegen): veldefe {Kpr}, crule ón {U}; te ~ gaan tegen (razen tegen): mafurðe ón {U}; »hoeveel; »maal. keerpunt:: (lett) grare-ponto {C}; (fig) krose-ponto {C}. keet:: (=loods) knoiyt {C}; (=bouwkeet) sak {C}; (=troep/bende) rippe {C}. kefbeest:: (kefferig hondje) rege-chat {C} (pej). keffen:: rege {U}. kefferig:: ~ hondje: (=kefbeest) rege-chat {C} (pej). kegel:: (v spel) ebirr {C}; (meetkundig) tévet {C}; houten ~tje/stop (plug): jeskô {C}. kegelbaan:: [ebirr-]rutt {C}, ebirr-vâliy {C}. kegelen:: ebirrmerre {U}. kegelmorielje:: (paddestoel) ponto-munt-vildul {C} (L. Morchella conica). kegel-mycena:: quiff-mysena {C} (L. Mycena oblonga). kegelrob:: (grijze zeehond) rûp {C} (L. Halichoerus grypus). kegelspel:: ebirrmert {C}. kegelspeler:: ebirrmerr {C}. kegelzwam:: quiff-chént {C} (L. Strobilurus); milde ~: wâvet quiff-chént (L. S- tenacellus); sparre~: quista quiff-chént (L. S- esculentus). kei:: (=steen) tôff {C}; (grote steen) tach {C}. keizer:: (alg) kindis {C}; de ~s [en keizerinnen]: ef kindisz. keizerin:: (alg) kindista {C; mv= kindistas}. keizerlibel:: kindis-tyvjâ {C} (L. Anax imperator). keizerlijk:: (alg) kindisiy {I}. keizerrijk:: (alg) kindisté {C}. keizersmantel:: (vlinder) qursa-gvârcer {C} (L. Argynnis paphia). kelder:: kelâr {C}. kelk:: (=bloemkelk) kelg {C}; (beker/glas) oûs {C}. kelkzwam:: rode ~: Koronalistaex ef wôt {C} (L. Sarcoscypha coccinea). kelner:: (=ober) harber {C}. Kelt:: Câlde {C}. Keltisch:: câldiy {I}; ~e vrouw: Câlda {C}. kemphaan:: (vogel) piyrstatjen {C} (L. Philomachus pugnax). kenbaar:: tiffamiy {I}; iets ~ maken: ef qugle flaju lo tiffamiy. kengetal:: (netnummer: v telefoon) interhor {C}. kenmerk:: nâzja {C}. kenmerken:: nâzjae {K}. kenmerkend:: nâzjasót {I}; (=typisch) nâzjaelira {I}. kennel:: (asiel: voor honden; vaak (ook) fokkerij) kaniyl {C}. kennelhouder:: kynolôche {C} (iro). kennelijk:: qufrâ {I}. kennelijk:: râgta {I}. kennen:: (alg) tiffe {K}; (bekend zijn met) vlûme {K}; leren ~ (te weten komen; kennis nemen van): tiffare {K}; die/dat gekend moet worden: tiffaren {I}; een lied dat we allemaal moeten ~: eft tiffaren chafost; ik weet dat je hem kent: gress tiffe, den tu tiffe do; Korif kent veel kerken (in Korif zijn veel kerken): Korif tiffe pert kordas. kenner:: tiffatjen {C}. kennis:: kennisgeving:: (=memo/kort briefje) yruna {C}; (het kennisgeven) yrunos {C}. kennismaking:: ÿmateros {C}. kennisneming:: (het kennis nemen van) tiffaros {A}; (=verneming) ganeta {Aef}. kenschetsen:: (fig) kuratyre {K}; het ~ (kenschetsing): kuratyros {A}. kenschetsing:: (het kenschetsen) kuratyros {A}. kenteken:: (=merkteken/keurmerk) lédo {C}; (v auto: kenteken[plaat]) hormâ {C}; zie ook Kentekens in .kentekenbewijs:: (v auto) hormâ-kornin {C; mv= --kartafiy}; .kentekenplaat:: (v auto ed) hormâ {C}. Kenya:: Kenja {G}. Kenyaan:: Kenjany {Cef}. Kenyaans:: (bv) kenja {IIef}; ~e vrouw: Kenjana {Cef}. keramiek:: (=aardewerk) travint {S}, totravintÿ {S}. kerel:: (=knul/vent) talle {C}, hânc {C} (pop); rare ~: pjén {C}; stoere ~: lôbâ {C}; een vervelende ~: eft iftšormt hânc. kereltje:: (=ventje) géncres {C}; (sullig mannetje: krom/oud/gebrekkig enz) belt-merater {C}. keren:: gre {K; gst= gret}; »wenden. kerf:: zjôdelos {C}; (=sleuf) quke {C}. kerfstok:: (lett) machiyg {C}; veel op zijn ~ hebben: ef lelperre pert pôrtjôsta fes sener crót. kering:: (=[stuw]dam) bâra |bÂra/bârA| {C; mv= bâraes}. kerk:: (kerkgebouw: Chr/Erg) korda {C}; kleine ~ (kapel: Chr): kapela {C}; (gebouw: Erg) fjegas {C} (wordt gebruikt ter onderscheiding ve Chr ~ die korda heet); (fig: als Chr instituut) kordaos {C}; ben je in de ~ geboren? (tegen iemand die de deur achter zich open laat): aftel vilt yrgtâ tinde dalotoje?; zie ook Kerken in .kerkbank:: crôgtu {C; mv= crôgtutu}. kerkdeur:: korgerat {C}. kerkdienst:: (Chr) kordamis {C}. kerkdistrict:: (Erg: bestuurd door een ryltiy; vgl bisdom) ryltiyeren {C}. kerkelijk:: kordame {I}. kerker:: denjen {C} (daar vele archaïsche woorden op het gebied vd krijgs- en bouwkunde op het sx •ân eindigen, komt ook de variant denjân voor; het gebruik v deze hypercorrecte vorm is af te raden). kerkganger:: korda-quardaliy {C}. kerkgebouw:: (Chr/Erg) korda {C}; (Erg-kerk in Peg) fentiy {C}. kerkhof:: (begraafplaats bij kerk) korda-arâbe {C}. kerkklok:: bamico {C}. kerkraam:: (v gekleurd/bewerkt glas) kormiflif {C}. kerktijding:: korda-tÿden {C}. kerktoren:: (op kerk) kordatern {C}; (aan kerk, los v kerk) korda-taris {C}; (Erg kerken hebben GEEN toren). kerktuin:: (tuin bij/rond een kerk, maar NIET "kerkhof") korarâbe {C}. kerkuil:: blakker-ojel {C} (L. Tyto alba). kermen:: klagde {U}; (=janken) fire {U}. kermis:: (=lunapark) ollstovy {C}. kermisexploitant:: ollstovyer {C}. kern:: (alg) kerna {C}; (=kiem) svus {C}; (fig: =wezen/binnenste) iyc {SC}. kernachtig:: iyciy {I}. kernbegrip:: kerna-xâros {A}. kernbom:: »atoombom. kerncentrale:: (elektriciteitsopwekking) atomm-eleksentraliy {C}. kernenergie:: »atoomenergie. kernfysica:: atomm-fysika {C}. kers:: kersengelei:: huldu-albifan {S}. kerspruim:: huldu-tozuffuÿ {C} (L. Prunus cerasifera). kerstavond:: (avond vóór kerstmis) Kriystâs-lók {C}. kerstboom:: kriystâdul {C}. kerstdag:: prettige ~en en gelukkig nieuwjaar: Quista Kriystâs ur huresent kleterzemp!. Kerstdag:: Eerste ~: Kriystâs-tof {N} (officiële feestdag); Tweede ~: Stefân-tof {N} (alleen in RK gebieden). kerstmis:: Kriystâs {N}; [elk jaar] met ~: kriystâsas {I}. kerstpastei:: (in RK delen v Spok) halfâmpiyya {Crs}. kerstster:: (plant) Kriystâs-kursuus {C} (L. Euphorbia pulcherrima). kersvers:: zâmzâm {I}; zâm lo eft svimelira fors. kervel:: (alg) kârfol {C/S}; echte ~: ponto-kârfol (L. Anthriscus cerefolium); fijne ~: pleko-kârfol (L. Anthriscus caucalis); roomse ~: aniso-kârfol (L. Myrrhis odorata); dolle ~: hiymlek {S} (L. Chaerophyllum temulum). kerven:: (=griffen) zjôdele {K}. ketel:: derrs {C}; (=stoomketel) béliy {C}, tâmplot {C}. ketelhuis:: béliy-kul {C}. keten:: (ketting) (lett/fig) nópân {C}; (lett) kryva {C}. ketter:: hertiyk {C}. ketting:: šann {C}; (=keten) (lett/fig) nópân {C}; (lett) kryva {C}. kettingroken:: jÿrðen-uokke {U}. keu:: (biljartstok) kuiy {C; rs= kute}. keuken:: kokmit {C}; ~tje: tjiynde {C}. keukendeur:: (=achterdeur) temperat {C}. keukengerei:: (alles wat in een keuken aanwezig is) tokokÿ {C}; ([professionele] gereedschappen voor de keuken) kokmittjaga {C/S}. keukenmeisje:: ðont {C}. keukentje:: tjiynde {C}. Keulen:: Kojelen {G}. keur:: (het uitgelezene) kóvâtiy {Cef}. keurbende:: (=lijfwacht) tonarânÿ {C}. keuren:: (alg) ópiyre {K}; het ~ (keuring): ópiyros {C}; (v personen: door bedrijfs-/legerarts) ópiyrare {K}. keurig:: (=smaakvol) ôjÿt {I}; (=netjes/behoorlijk/gepast) penða {I}. keuring:: (alg: het keuren) ópiyros {C}; (v producten) ópiðe {C}; (v personen: voor militaire dienst ed) ópiyr {C}. keurmerk:: (=kenteken/merkteken) lédo {C}. keurslijf:: (fig) gârp-kas {C}. keurteken:: blâtiy {C}. keus:: »keuze. keuterboertje:: beltkelt {C}. keuze:: cos {C; mv= cosz}, foolos {A}; ~ uit twee dingen (dilemma): indos {A}; een ~ in iets: eft cos na flaju; ~ maken uit (kiezen uit): foole {K}; naar ~: âfry foolos; een ~ in iets: eft foolos na flaju; de beste ~ maken: ef paine ef guldâ cos; van de beste ~ (wat je het beste kunt kiezen): mip olegiy {A}; onze wijn is de beste ~ (er is geen betere wijn dan de onze): kult sectâ melde mip olegiy. kever:: (=tor) snerf {C}. kibbelen:: totrubele {U}, leppetepe {E} (pop); (=bekvechten) pike {U}. kidnappen:: (=ontvoeren) kidnape {K}. kidnapping:: (=ontvoering) kidnapos {C}. kiekendief:: maquijy {C} (L. Circus); blauwe ~: blotter maquijy (L. C- cyaneus); grauwe ~: grist maquijy (L. C- pygargus); bruine ~: miterus maquijy (L. C- aeruginosus). kiel:: kiem:: (=spruit) pjâp {C}; (=kern) svus {C}. kier:: ajer {C}; op een ~ staan (v deur): ajeruffe {U}. kies:: kieskauwen:: [zitten te] ~: ef larde ef bjôlns rifo ef ÿksanera. kieskeurig:: indonkinn {I}. kieskring:: vote-arr {C}. kiespijn:: ksvurf-ÿkatle {C}; (=tandpijn) ynt-ÿkatle {C}; lachen als een boer die ~ heeft: ef tarrzjere lef gârpjor ÿrliriys. kiesschijf:: (=draaischijf: v telefoon) hor-disc {C}. kiesstem:: vott {C}. kietelen:: krige {K}, tsyne {K}. kieuw:: cii {C; rs= citt}. kieuwkameleon:: cii-kameljonn {C}. kievit:: keftiy {C} (L. Vanellus vanellus); (bep soort met groene borst) fjurdâff {C} (L. Vanellus smaragdus). kiezel:: hildi {S}. kiezelsteen:: hildi {S}, snta |N| {C; rs= sntat}; ~[tje]: hilditiyn {C}. kiezen:: coše {K}; het ~ (verkiezing): cošos {C}; ~ uit (keuze maken uit): foole {K}; (verkiezen: ve persoon) nole {K}. kiezer:: cošatjen {C}. kijf:: dat staat buiten ~: ef melde ef pâx mip ef wÿsÿr. kijk:: een rare ~ op de dingen hebben (vreemde ideeën hebben): ÿrmete {E}. kijken:: (=zien) zerfe {K}; het ~: zerfos {A}; ~ naar (aankijken): lâzerfe {K}; ~ naar (TV/film/toneel): lutterafe {K}; [uit]~ over (vanaf een hoogte over een dal ed): luere {K}; omlaag ~ (met geloken ogen): kâne {U}; met opengesperde ogen ~ (staren): tóste {U}; met een verwrongen gezicht ~: teldoe {U}; ik ga even ~ waar hij blijft: zerfe gress dus, ÿr do mrâtare; kijk eens! (alsjeblieft!: bij geven): k'mije! (spr). kijk- en luistergeld:: (omroepbijdrage; in Spok) Kofano-reelvâseren-tâx {C} (afk= Koreeltâ). kijker:: (persoon: naar TV film ed) lutterafatjen {C}; »verrekijker. kijkgaatje:: eit-klafas {C; mv= --klafâse}. kijkgat:: tufeit {C}. kijkje:: (bezichtiging) lutt {C} (pop). kijklustig:: (alles graag willen bekijken/bezichtigen; vrnl uit interesse) lutteraerôx {I}. kijven:: ~ [tegen]: hâgte {K}. kikker:: fors {C}; bruine ~: presÿr fors (L. Rana temporaria). kikkerbeet:: (waterplant) fors-ort {C/S} (L. Hydrocharis morsus-ranae). kikkervisje:: pitsi {C}. kikvors:: »kikker. kil:: (=klam) cÿrm {I}; ~ zijn: cÿrme {U}. kilo:: »kilogram. kilogram:: kilogrâma {C} (afk= kg), kilog {C} (pop). kiloliter:: (10 hektoliter) kilolitriy {C} (afk= kl). kilometer:: kilometer {C} (afk= km), kilom {C} (pop). kilometerpaal:: (grenssteen) nupp {C}. kin:: és {C; mv= essa}. kind:: (zowel mnl als vrw) efanty {C}, nino {C} (dl= Tigof/Lomky); (van eigen ouders) hûnp {C}; de ~eren die Elsa opvoedt zijn niet van haarzelf: ef efantys, Elsa zetentelira, nert melde hûnps; ze heeft een ~ van een ander (niet v haar eigen man): eup lelperre eft efanty lÿ ef rÿ; van een ~ (kinderlijk): efantyiy {I}; mijn ~ (aanspreekvorm): 'fanty {C}; »badwater. kinderachtig:: (als van een kind) efantina {I}; (=flauw) jûxiy {I}. kinderboek:: efanty-mimpit {C}; (pop) 'fantymip {C}. kinderfilm:: efantoiy-film {C} (bestemd voor kinderen). kinderhoofdje:: (=kassei) tôff {C}; (v bazalt, vrnl West-Berref) pôk {C}. kinderlijk:: (van een kind) efantyiy {I}; (=naïef) prôlaqut {I}. kindermeisje:: knegina {C; mv= kneginas}. kinderschoen:: ~[tje]: efanty-must {C}. kinderverlamming:: (polio) polio {S; rs= poliot}, efanty-héfos {C}. kinderwagen:: efantynolac {C}. kindje:: ~ lief (aanspreekvorm): 'fanty {C}. kinds:: lâprófâ {I}. kindsbeen:: van ~ af: hurtos ef efanty-musts. kinine:: kinynn {S}. kink:: (in touw) wervos {C}; ~en bevatten: werve {U}; (fig) er zit een ~ in de kabel: eft ytâf melde kaf ef krâtše-lÿnt. kinkhoest:: ûeme-hiystos {C}. kinkhoorn:: kinkhorn {C}, tmustâ {C}. kiosk:: kijosk {C}. kip:: (ntr) vult {C}; (mnl: haan) netâs {C}; (vrw: hen) hennen {C}. kippengaas:: vult-râf {S}. kippenladder:: (alg: schuin oplopende plank met dwarslatten) hyliy-ârg {C}. kippenren:: noji {C}. kippesoep:: [znét] vult-šupa {C/S}. kippig:: (=bijziend) tarôzerfa {I}; ~ persoon: tarôzerfi {C}. Kirgizië:: Kirgiziy {G}. Kiribati:: Kiribati {G}. kirren:: nystre {U; gst= nyster}. kist:: (=krat/doos: dicht) quola {C; mv= quolâe; rs= quolatt}; (=krat: v open latwerk) velt {C}. kistje:: (voor geld, sieraden ed) skrenn {C}. kitsch:: kiyts {S}. kitscherig:: tokûrata {I}. kittig:: (=vlot) fendriy {I; mv=enk}. kiwi:: (vrucht) kivi {C}; (vogel) kivi-vult {C}, kive-vult {C} (pop). klaaglied:: belsanâ {C}. klaar:: (=gereed) klótarus {I}; (=afgerond/voltooid) zett {I}; ~ hebben (=af/gereed hebben): klótaruse {K}; ~ zijn [met iets]: klótare [lef flaju] {U}; ~/gereed staan voor: tryunne armt {U}; ~ staan voor de start: ef melde jelp {III}; zo ~ als een klontje: ef lo ÿrðaage, eft vult [feltilóme] kaf eft tustu; ~ is kees!: ef rât bzaéjer!. klaarblijkelijk:: (=blijkbaar) moerf {III}. klaarkomen:: (=gereedkomen) klótarusare {U}; ~ met: klótarie {K}; het ~: klótarios {C}; (sexueel: orgasme hebben) mipbautoe |mipa..| {Upr}, idekasole {U} (vulg); het ~ (orgasme): mipbautoos |mipa..| {C}. klacht:: gûfqu {C}; een ~ indienen: ef fespilde eft gûfqu. klad:: (=vlek) splâk {C}. kladblaadje:: šmeste-scrÿfkt |smeste-..ft/šeste-..ft| {C}. kladblok:: šmeste-scrÿfkt |smeste-..ft/šeste-..ft| {C}. klagen:: (=zeuren) zycesike {U}; ~ over: gûfque kura {E}. klagend:: elegise {I}. klam:: (=klef) méltriy {I}; (=kil) cÿrm {I}; ~ zijn: cÿrme {U}. klamp:: (=klem) âkep {C}; (om touw te bevestigen) chént {C}. klank:: (=geluid) mabys {C}; (v spraak/zang/muziek) grâr {C}; ([muziek]toon) cek {C; mv= ceky}; (het klinken) druos {C}, fliynkos {C}. klankkast:: grârlot {C}. klankkleur:: (=timbre) gâlbâr {C}. klant:: (=cliënt) morg {C}. klantcontactcentrum:: morg-noftate-armt-sentrym {C} (afk= MNaS). klap:: st[r]ek {C}; (hard: =slag) fjâs {C}; daverende ~ (geluid; =dreun): gedrômta {C}; (harde slag: met hand/stok/hamer ed) prâc {C}; iemand een ~ geven: ef qugle eft strek ón rast; harde ~ geven (met hand/stok/hamer ed): prâcte {K}; »uiteenspatten. klaploper:: korp-velper {C}. klappen:: (zweep ed) tepke {K}; het ~ (geklap): tepkos {C}; (met handen) tâtle {E; gst= tâtt}. klappertanden:: ðele {U}. klaproos:: [ruige] ~: dérma {C} (L. Papaver argemone); gewone ~: presÿr dérma (L. P- rhoeas); kleine ~: belt-dérma (L. P- dubium). klapstoel:: (=vouwstoel) pakra-ferdu {C}. klarinet:: qularynt {C}. klas:: (op school) cÿrt {C}. klasse:: teps {C}; (=categorie) kafkanas {C}, klâs {C}; van ~ (uitmuntend): klâsiy {I}; in zijn ~: fes groft klâs. klasseonderscheid:: (=standsverschil) tobo'efytÿ {C}. klassicisme:: clasisesmiy {SC}. klassiek:: clasiyc {I}. klateren:: (=kletteren) klâche {U}. klatergoud:: (fig) eft jôl quâstiy. klauteren:: hosiyle {U}; tegen een helling op ~, waarbij er stenen omlaag rollen: zurme {U}; pas op dat er geen stenen omlaag rollen!: nert zurme-tûe!. klauterpartij:: (=geklauter) hosiylos {C}. klauw:: rašes {C}. klaver:: klavervreter:: (plant) xejafiy-rapa {C} (L. Orobanche minor). klaverzuring:: witte ~: simut-krutt {C/S} (L. Oxalis acetosella). klavier:: (=toetsenbord) totutsÿ {C} . klaxon:: (=autotoeter) hupp {C}. kleden:: helbe {K}; het ~: helbios {C}; anders ~ (verkleden): nâs-helbe {K}; ze gaat in het zwart/wit/rood gekleed: eup farte fes doffiyens/blakkerens/mindaens (enz). klederdracht:: (traditioneel) helbiblo {C}. kleding:: (alg) helbi {C}; (=toilet) bloos {C}. kledinggarneersel:: (=garnituur) kafkâlos {C}. kledingstuk:: helbitiyn {C}; [deftig] ~ (=gewaad): ômhûls {C; mv= ômhûlsen}; gebreid ~: pâtros {C}; flodderig ~: weðos {C}. kleed:: (gehele vloer bedekkend [vast] kleed/tapijt) kósto {C}; (los kleed/losse mat op deel v vloer) quât {C}; ([losse] mat, ihb gehele vloer bedekkend) mâte {C}; (alg: doek) •fâsto {SX > c; mv= •fâstôe; rsmv= •fâstott}; tafel~: kelbrafâsto. kleedcabine:: (bij zwembad ed) helbicaf {C} (groter); helbikeste {C} (kleiner). kleedhokje:: »kleedcabine. kleedkamer:: (=garderobe) helbimit {C}; ~tje (=kleedcabine: bij zwembad ed): helbicaf {C}. kleefkruid:: uas-kleser {S} (L. Galium aparine). kleefparasol:: grote ~ (paddestoel): keldest-âng-ÿra {C} (L. Limacella guttata). kleerborstel:: helbirâg {C}. kleermaker:: helbirif {C}. klef:: (=klam) méltriy {I}. klei:: klao {S; rs= klae}; van ~, met ~ (kleihoudend): klaiy {I}; (=leem) mjâst {S}; van ~ gemaakt, met ~ besmeurd: mjâsta {I}. kleibosrussula:: bittere ~: Heeriys-verkât {C} (L. Russula pseudointegra). kleigrond:: klao-pazzosti {Crs}. kleihoudend:: klaiy {I}. klein:: (alg) belt {I}; (=onbeduidend) prôx {I}; (ook Ned diminutief:) een autootje: eft belt oto; ~[er] maken (verkleinen): belte {K}; (klein||groot) bôlf {Iid}; een kleine man: eft plariy bôlf merater; het is een kleine moeite: ef melde eft bôlf kika ðÿm crâf; hij woont in een heel klein huis (een huis als een hok): do zâre fes eft terat bôlf ki sért lo eft môlarres. kleindochter:: nennðe {C}, liftûsto {C}. kleingeestig:: trisket {I}. kleingeestigheid:: trisket {Aef}. kleingeld:: (=wisselgeld) todrurÿ {C}. kleinigheid:: (iets kleins) beltôc {C}; (=nietigheid) flâjûter {C}, fitajutiy {Aef; mv=enk}. kleinkind:: pyzô {C}. kleinzerig:: ÿkatta {I}. kleinzoon:: tôgt {C}, liftaler {C}. kleitablet:: klao-tjable {C}. klem:: klemtoon:: grâros {C}. klep:: (=deksel) decs {C}; (=afsluiter/kraan) scvÿs {C}; (v pet) gryde {C}; (in motor) decs {C}. klepel:: (v klok) lutt {C}. klepstoter:: (in motor) decs-strek {C}. kleptomanisch:: uberkinn {I} (euf). kleptuimelaar:: (in motor) wispel {C}. klere•:: (=rot•) chÿt-• {PX.zn} (pop), missis-• {PX.zn} (vulg); wat een klere-weer!: chÿt-wónzol meldelira!; eft missis-wónzol!. kleren:: (=plunje) tojelbi {C} (pej); zonder ~ (ongekleed): nucererÿ {I}; »kleding. klerenhangertje:: munkast {C}. klerk:: (=kantoorbediende) ofisser {C}. kletsen:: (=zwetsen) râle {U}. kletskous:: geweldige ~ (ouwehoer): pót {C}. kletteren:: (=klateren) klâche {U}; (met lawaai kapotvallen) trâtse {E}. kleur:: (alg) marâs {C}; (v speelkaart) kartiyn {C}; vol ~en (kleurig): marâsót {I}; met twee ~en (tweekleurig): ten-marâsiy {I}; met drie ~en (driekleurig): dur-marâsiy {I}; met veel ~en (veelkleurig): pertmarâsiy = pert-marâsiy {I}; in ~en en geuren (vertellen): gûg {I}; van ~ voorzien (ww: kleuren): coline {K}; zie ook Kleuren in het Spokaans in .kleuren:: (van kleur voorzien) coline {K}. kleurencombinatie:: (=kleurstelling) colinos {C}. kleurenspel:: marâs-teatriy {C}. kleurentelevisie:: marâs-televišo {C}, marâs-TV {C}, M-TV {C}. kleurig:: (vol kleuren) marâsót {I}; (fig) gûg {I}. kleuring:: colinos {C}. kleurstelling:: (=kleurencombinatie) colinos {C}; (=coloriet/kleursysteem) marâseren {C}. kleursysteem:: (=kleurstelling) marâseren {C}. kleuter:: (zowel mnl als vrw) dyne {C}. kleven:: (=plakken: kleverig zijn) uûxe {U}. kleverig:: somôn {I}. kleverigheid:: (=plakkerigheid) uûxos {C}. kliek:: (=etensrest) xomiyftâ {C}; (=meute) togvârcÿ {C}. klier:: (orgaan) laes {C}. klieven:: (=kloven) terpare {K}. klieving:: (=kloving) terparos {C}. klik:: (geluid) kliyk {C}. klikken:: klimaat:: ityro {C}. klimmen:: fle {U; gst= flet}, satente {U}; ~ op/over ([be]klimmen): cremale {K}. klimop:: ciyso {C} (L. Hedera helix); (bep soort met geel-rode bladeren) lûnters {C; mv= lûnteori} (L. Hedera lenta). klimplant:: (alg) fle-ardekir {C}; fleter {C} (vrnl in samenstellingen als moziy-fleter = bosrank of avyro-fleter = rankende helmbloem); zléfer {C/S} (vrnl in samenstellingen als ÿrra-zléfer = wilde kamperfoelie). kliniek:: kliniyc {C}. klinisch:: klinise = clinise {I}. klink:: (sluitijzer: v deur) tôk {C}. klinken:: klinknagel:: nâk {C}. klinkspeer:: (bepaald soort Spok speer; 16e eeuw) iyxekliynk {C}. klip:: (=rotspunt) ûcs = ûx |ks| {C; mv= ÿcs of ÿx}. kliplipvis:: ûcs-zârer = ûx-zârer |ks| {C} (L. Ctenolabrus rupestris). klis:: (=klit: plant) yrâ {C} (L. Arctium); gewone ~: presÿr yrâ (L. A- pubens); grauwe ~ (alleen in Spok): grist yrâ (L. A- incolor); grote ~: hupster yrâ (L. A- lappa); kleine ~: belt yrâ (L. A- minus). klit:: (plant) »klis. klitten:: aan elkaar ~: yrâje {E; gst= yrâs}. klittenband:: yrâje-bjelt {C}. klodder:: tjôp {C}. kloek:: klokjesgentiaan:: (plant) arkettelira efanty {C} (L. Gentiana pneumonanthe). klokkemaker:: (horlogemaker) klopparif {C}. klokkemolen:: (windmolen die kerkklokken laat beieren; vroeger bij RK-begraafplaatsen op Tigof en Lomky) bamico-môjôl {C}, ezédông {C} (dl= Tigof/Lomky). klokkengelui:: ludos {C}. klokkenluider:: ludatjen {C}. klokkenspel:: (=carillon) tobamicoÿ {C}. klomp:: klontje:: (ihb v suiker) wik {C}; zo klaar als een ~: ef lo ÿrðaage, eft vult [feltilóme] kaf eft tustu. kloof:: (lett/fig: =gaping) kegt {C}. klooien:: (=rotzooien) ÿpûle {E} (pop). klooster:: covent {C}; zie ook Kloosters in .kloosterling:: (RK broeder) frater {C}. kloosterorde:: covent-wâlka {C}; zie ook Kloosterordes in .klootzak:: (=hufter; in toenemende vulgariteit:) fék {C}, fras {C}, zestiyc {C}, blof-studer {C}, slâf-krûler {C}; (zowel mnl als vrw). klop:: (het kloppen) bytos {C}. kloppen:: klos:: (=spoel: opgewikkeld garen ed) gmul {C}; (=spoel: elektrisch) bobynn {C}; (voorwerp met de vorm hiervan) ÿmâstiy {C}. klote•:: (=rot•) chÿt-• {PX.zn} (pop), missis-• {PX.zn} (vulg); wat een kloteweer!: chÿt-wónzol meldelira!; eft missis-wónzol!. klotsen:: sôte {U}; (plassend geluid maken) chese {E}. kloven:: (=klieven) terpare {K}. kloving:: (=klieving) terparos {C}. klucht:: hépasgôt {C}. kluifjeszwam:: stiyjâp-missis {C; mv= --missisa}; witte ~: fómiy stiyjâp-missis (L. Helvella crispa); zwarte ~: grist stiyjâp-missis (L. H- lacunosa); reuzen~: o'icrâ stiyjâp-missis (L. Gyromitra gigas). kluis:: (=safe) hantlot {C}, monylot {C}. kluister:: (=boei) jûfquf {C}. kluisteren:: (fig) aan het bed ~: ef binde zléf ef ontroâ. kluit:: (=klont) sânga {C}; (loden gewicht om coulissen vast te zetten) plûmbôra {C}, plûm[p] {C} (pop); ~je aarde (graspol): fers {C}. kluiven:: ~ [op]: spimuzre {K; gst= spimuss; wst= spimuz•}; het ~: spimuzros {C}. kluizenaar:: mainkel {C}; (=heremiet) ermitiy {C}. klungel:: kluns:: »klungel. klussen:: (karweitjes opknappen/scharrelen) scvÿze {K}; het ~ (opknappen van karweitjes): scvÿzos {C}. klutsen:: pâkse {K}. kluut:: ret {C} (L. Recurvirostra avosetta) (in Spok ook grauwe ~); grauwe ~: âše-ret (L. R- cineraria). kluwen:: (=knot: wol) werviy {C}. kluwenklokje:: blufk-bamico |blufba..| {C} (L. Campanula glomerata). knaagdier:: riykatjen {C}. knaagkever:: bonte ~: koffoner-kjônder {C} (L. Xestobium rufovillosum). knaap:: (=jongen) hajajan {C}, knapiy {C} (pop/pej/iro), ðar {C} (arch/dl= Centraal-Berref). knabbelen:: ynte {K}. knagen:: ~ [aan]: riyke {K}. knak:: (breuk) tnâkiy {C}; (breuk, plaats waar het geknakt is) stâcctiyn {C}; knak!: tnâk!. knakken:: (ihb geluid) tnâke {K}; (lett: [af]knappen) stâcce {U}; het ~: stâccos {C}; (=kraken: geluid v stijf gewricht) pecce {U}. knal:: cecc {C}, tâpa {C}. knaldemper:: (knalpot: aan auto) mabyslot {C}. knallen:: cecte {U; gst= cecc}, krâlte {U}. knalpot:: (knaldemper: aan auto) mabyslot {C}. knap:: knappen:: (plotseling breken) stâcce {U}. knarsen:: (alg) gereste {U}; (v deur ed) krenše {U}; (v deur ed: =piepen) rÿge {U}, gnycheme {U}. knarsetanden:: gâge {U}. knecht:: (=dienaar) knegg {C; mv= knega}, ender {C} (arch); (=hulpje) yrgtâ {C}, (vrw) yrgtina {C; mv= yrgtinas}; de ~ zijn van: azje ón {U; gst= azjet}. knechten:: (als slaaf behandelen) azjare {K}. kneden:: prâne {K}; het ~ (gekneed): prânos {C}. kneep:: chiyp {C}, chiypos {C}; (het knijpen) press {C; mv= pressres}. knel:: (=klem) migt {I}. knellen:: (=drukken) migte {U}. knetteren:: knytre {U; gst= knytt}; (vuur) tjiytse {U}. kneu:: (soort vink) jakâm-lâkmtiy |kMt| {C; rs= jakâm-lâkmtiyt} (L. Acanthis cannabina). kneuzen:: fâlmpare {K}. kneuzing:: fâlmparos {C}. knevel:: (=klem) gârp {C}. knevelen:: (fig) gârpjare {K}. knie:: (lichaamsdeel) kniy {C}; (=knik: scherpe bocht) tegt {C}; op je ~ën zitten: tegtare {U}; iets onder de ~ krijgen: ef veve flaju mitai ef liff. knielen:: (op de knieën gaan zitten) kniy-kafblôfe {U}; (op de knieën gezeten zijn, geknield zitten) kniy-feldre {U; gst= --felt; wst= --feld•}. knieschijf:: patela {C}. kniesoor:: gôrnatjen {C}. kniezen:: gôrnare {U}. knijpbril:: (=lorgnet) chiypzerfi {C}. knijpen:: chiype {K}; ~ in: chiype armt {U}; (=samendrukken) preše {K}; het ~: press {C; mv= pressres}; er tussenuit ~ ('m smeren): bautoe {K; vdw= bauter} (pop). knijper:: (=wasknijper) chiyper {C}. knik:: (knikje: met hoofd) xorôm {C}; (=breuk) tnâkiy {C}; (=hoekstuk) tegtos {C}; (=knie: scherpe bocht) tegt {C}. knikje:: (met hoofd) xorôm {C}. knikken:: (=buigen) tegte {K}; (met hoofd) xorôme {U}. knikker:: cirrô {C}. knip:: (geluid) klep {C}; (met schaar) tex {C}; je bent geen ~ voor je neus waard: tu nert la'yciye goe tâmlek. knipmes:: mopân {C}. knipoog:: wenp {C}. knippen:: (met schaar) texe {K; vdw= texâ of regelm.}; het ~ (geknip): texos {C}; (met ringvinger tegen muis vd hand slaan) pecce {U}. knipperen:: (vrnl v licht) fliyce {U}. knippering:: (geknipper: vrnl v licht) fliycos {C}. knipperlicht:: fliycâtat {C}. kniptor:: kliyke-snerf {C} (L. Agriotes lineatus). KNO-arts:: (=keel-, neus- en oorarts) nurp-medikiy {C}. knobbel:: (alg) sékót {C}. knobbeltje:: (bobbeltje) pvâla {C}. knobbelzwaan:: nes-sven {C} (L. Cygnus olor). knoeien:: (slordig werken) riðe {U}; (bedrieglijk werken) vâgte {K}. knoeier:: (beunhaas: die zijn vak niet verstaat) iyper {C}. knoeierij:: (slordig knoeiwerk) riðos {C}; (bedrieglijk geknoei) vâgtos {C}. knoeiwerk:: »knoeierij. knoest:: ytâf {C; mv= ytefe of regelm.}. knoflook:: gârlis {S}. knokig:: knociy-xôtelira {I}. knokkel:: (v vinger) moch {C}, beltknociy {C}. knol:: (paard) mÿ {C}; (eetbaar) ÿpe'ôs {C}; (gewas) tôbemt {C}. knolamaniet:: giftige ~ (ihb groene knolamaniet): râfsôrgt {C}; groene ~: cartôlk-missis {C; mv= --missisa} (L. Amanita phalloides); gele ~: kolai cartôlk-missis (L. A- citrina). knollathyrus:: tôbemt-vycc {S} (L. Lathyrus linifolius). knollenwitje:: (klein koolwitje) tôbemt-flyddere {C} (L. Pieris rapae). knolsteenbreek:: tôbemt-kolinixog {C} (L. Saxifraga granulata). knoop:: knoopmier:: rode ~: mindefit miyrûs {C} (L. Myrmica ruginodis). knooppunt:: nótos {C}. knoopsgat:: tufcnô {C}. knop:: (v boom) knô {C}; (deur-/bedieningsknop) cnô {C}. knopen:: (=strikken) tejône {K}; (een knoop leggen) nóte {U}; (v tapijt) nótare {K}. knopherik:: (plant) Brÿr-flyddere {C} (L. Raphanus raphanistrum). knoptaxus:: nurp-tâxus {C} (L. Cephalotaxus harringtonia). knorhaan:: (poon: vis) (L. Trigla) gûnker {C}. knorren:: gôrne {U}; (varken) gûnke {U}; »maag. knorrig:: lui en ~ (vadsig): grelfel {I}. knot:: (=kluwen: wol) werviy {C}. knots:: quf {C}; (=knuppel: met dik uiteinde) nurpzorâ {C}. knotsvoettrechterzwam:: grist trygtâ-chént {C} (L. Clitocybe clavipes). knotwilg:: (=schietwilg) knurfel-iextô {C} (L. Salix alba). knul:: (=kerel) talle {C}; (jonge jongen) dvâf {C}. knuppel:: zân {C}; (=knots: met dik uiteinde) nurpzorâ {C}. knuppelweg:: (gevlochten takken op boomstammen in moerassig gebied) cÿramirra {C}, ânka {C} (Peg). knus:: (=gezellig) kittianer {I}; kittian {I} (arch). knutselaar:: (=sleutelaar) kéer {C}; (=doe-het-zelver: als hobby) iypiyp {C}. knutselen:: (=sleutelen) kée {U}; (=prutsen) friylpe {U}. knutselen:: iype {K}. kobold:: knem {C; mv= knema}. koddig:: (=komisch) móp {I}. koe:: (vrw) boert {C}; jonge ~ (vrw kalf): piâ {C; rs= piât}; jonge ~ (maar ouder dan piâ = kalf): vrala {C}; ~ die nodig gemolken moet worden: pâlta-boert {C}; oude ~ien uit de sloot halen (iets vertellen wat iedereen al weet; clichés gebruiken): ef rafane na ef kôbo égde; (sprkw) men kan niet weten hoe een ~ een haas vangt: ef kôbo égtecû zôft armt wefot; ef rélvâs tentecû ef mebare-yclómm rifo ef koffoner. koeienstal:: boert-ferrÿ {C}. koek:: (=gebak) rafeo {C; rs= rafette}; (fig) dit is oude ~: mittof melde kÿpony gÿtliy. koekje:: belt-rafeo {C; rs= --rafette}. koekoek:: koekoeksklok:: Sanoprof-cucer {C}. koel:: šege {I}; erg ~ (=fris): frot {I}; (fig: onaandoenlijk/geen emoties of vriendelijkheid tonend) tiympiy {I}. koelbloedig:: šegoffon {I}. koelcel:: šegelot {C}. koelen:: šege {K}. koelheid:: (=koelte) šegtiyn {C}. koelhuis:: pica-sért {C}, šege-sért {C}. koelkast:: frigidara {C}. koelte:: (=koelheid) šegtiyn {C}. koeltoren:: (voorwerp met de vorm hiervan: als een diabolo of klos) ÿmâstiy {C}. koepel:: lanko {C}. koeren:: (v duif) qure {U}; (geluid v ~de duiven) ququr {!}. koerier:: (=bode: vrachtrijder) tupp {C}. koers:: (v geld/schip) qurs {C}; het schip ligt uit de ~: ef karé sen wencate kusamat ef qurs; zie ook Wisselkoersen in .koest:: ~! (tegen hond/druk kind): xéx |ksés| {!}; zich ~ houden: xéxe {Upr}. koestal:: boert-ferrÿ {C}. koesteren:: (met zorg bewaren) plâge {K}, tamðe {K}. koestering:: plâgos {A}. koets:: (alg: =paard-en-wagen) blofnolac {C}; (eenvoudig type: =paard-en-wagen) rótnolac {C}; (=rijtuig) quts {C}. koetsier:: qutser {C}. koevinkje:: (vlinder) zutter kles-flyddere {C} (L. Aphantopus hyperantus). Koeweit:: Quvet {G}. Koeweiter:: Quveto {Cef}. Koeweits:: (bv) quvet {IIef}; ~e vrouw: Quveta {Cef}. koffer:: (=valies) sviba {C}, vrÿkyr {C}, vryft-kyr {C} (arch); je ~s gaan pakken (voorbereidingen voor je reis maken): ef melde fes ef kotupplip. koffie:: cafer {S}; kopje ~: cafer {C}. koffiebar:: »koffiehuis. koffiehuis:: cafer-póntel {C} (café waar men voornamelijk koffie en frisdranken gebruikt, hoewel er ook alcohol geschonken wordt). koffiemolen:: cafermôjôl {C}. koffiepot:: cafer-câne {C}. kogel:: xleg |X| {C}; (sprkw) de ~ is door de kerk: Petriy menkerate zléf ef yrmévriy; (sprkw ong) de ~ is door de kerk (het ijs is gebroken: als een pijnlijke kwestie op tactvolle wijze tot een oplossing gebracht is): blul enn ef chénts riffelije niyn ral. kogelgat:: (bres: in muur) hégg {C}. kok:: tjondatjen {C}, tjônt {C}. koken:: (=bereiden: v voedsel) riffe {K}; (zieden: zeep/zout) tjondere {K}; (intrans) tjonde {Upr}; het water kookt: ef knurfel sen tjonde; (trans: aan de kook brengen) tjonde {K}; ik kook het water: gress tjonde ef knurfel; eten ~ voor iemand: ef riffe lart furt rast; het ~ (het aan de kook brengen): tjondos {C}. koker:: (holle pijp) cocanâ {C}. koket:: šovabariy {I}. kokhalzen:: ruegte {U}. kokkel:: (schelp) chiqurser {C} (L. Cerastoderma edule). kokkerd:: (grote dikke neus) lâsiynes {C}. kokmeeuw:: tolomkâ-meve {C} (L. Larus ridibundus). kokos:: coces {S}. kolen:: »kool B. kolenbak:: (=kolenkit) zjollot {C}. kolenhok:: (ook: =houthok) ruk {C}. kolenkit:: (=kolenbak) zjollot {C}. kolenmijn:: uet {C}. kolenschop:: zjol-zeze {C}. kolibrie:: colibri {C}. kolibrievlinder:: (=pijlstaartvlinder) grist vogily-flyddere {C} (L. Macroglossum stellatarum). kolk:: (=put) kréa {C; rs= krée}. kolken:: (wervelen) mée {U; gst= mét}. kolkend:: (v water) pén {I}. kolom:: (=pilaar) zull {C}, môlt {C}; (=zuil) mipper {C; mv/rsmv= mipperper}; (in krant) izequff {C}. kolonel:: konell {C}; voor militaire rangen, zie .koloniaal:: colonjerÿ {I}. kolonialisme:: (neutraal) colonjerÿ opjÿgos {C}; (pej) colonjerÿ toopjÿgos {C}. kolonie:: colonje {C}. kolonisatie:: colonisašo {C}. kolos:: granô-lep {C}. kolossaal:: (reusachtig [groot]) granô-hupster {I}. kom:: (=schotel) alstrah {C}; (=kan) câne {C}; (=kan/schaal) knurf = knuf {C}; bebouwde ~: toâlbosÿ {C}. komedie:: (=blijspel) komediy {C}. komeet:: trunn-star {C}. komen:: komfoor:: kjupter {C}. komiek:: (zn) móper {C}. komijnezaad:: cumyn {S}; ~je: cumyniyn {C}. komisch:: (=koddig) móp {I}; (=grappig) komise {I}. komkommer:: kukumes {C}. komma:: (,) côma {C}. kommavlinder:: côma-flyddere {C} (L. Hesperia comma). kommer:: (=armoede) ôlkstiy |ôlstiy| {A; mv=enk}. kommerlijk:: ôlkst |ôlst| {I}. kompas:: cômpass {C; mv= cômpasses}. komst:: arfinos {C}. Kongo:: Kongo {G}. Kongolees:: konijn:: (mnl/ntr) râbity {C} (L. Oryctolagus cuniculus); (mnl: ram) flûjet {C}; (vrw: voedster) tyšu {C}; (jong) pûp {C}. koning:: .koninginnekruid:: mindefit zvâmp-lânðÿr {C} (L. Eupatorium cannabinum). koninginnepage:: (vlinder) zvâlp-trunner {C} (L. Papilio machaon). koningshuis:: (in Spok) kindisért {C}; (buiten Spok) jabârsért {C}; zie ook Koningshuis in .koningskaars:: (plant) kôbo-sproa {C; rs= --sprót} (L. Verbascum thapsus). koningsvaren:: jabâr-ferre {C/S} (L. Osmunda regalis). koninklijk:: (mbt vorsten buiten Spok) jabârt {I}; (in Spok) kindisiy {I}; Koninklijk Gezag (Kroon: in Spok): Ecrono {N}; het ~ paar: ef kindis-marianten (in Spok: de koning en koningin). koninkrijk:: (buiten Spok) jabârstat {C}; (Spok) kindisté {C}; [het] Koninkrijk Spokanië: Kindistee Spooksoliy {N}. kont:: (=reet) bôrs {C} (pop), stâgt {C} (pej), xûk {C} (vulg); (=achterste) blef-tiyn {C}. konto:: cônto {C}. kooi:: (alg) caf {C}; (=hok) môlarres {Crs}. kook:: aan de ~ brengen (trans: koken): tjonde {K}; ik breng het water aan de ~: gress tjonde ef knurfel; het aan de ~ brengen (het koken): tjondos {C}. kookboek:: tjontmip {C}. kookkunst:: kokecur {C}. kool:: koolraap:: plomoscrôg {C}. koolstof:: cârbon {S}; van/met ~ (koolstofhoudend): cârboniy {I}. koolstofhoudend:: cârboniy {I}. koolvis:: koðer {C} (L. Pollachius virens). koolwitje:: groot ~: ÿry-flyddere {C} (L. Pieris brassicae); klein ~ (=knollenwitje): tôbemt-flyddere (L. P- rapae). koolzaad:: râps {S} (L. Brassica napus). koolzuur:: cârbonasitt {S}; met ~ (koolzuurhoudend): cârbonasita {I}. koolzuurgas:: cârbogaza {S}. koolzuurhoudend:: cârbonasita {I}. koop:: lorerdos {A}; te ~ aanbieden: ef qualostiye fara póbaros; een ~ beslissen; zeggen dat je met de ~ accoord gaat: ðôpecce {K}; op de ~ toe nemen: ef lelde luft ef lorerdos; te ~! (als opschrift): póbaros!; hij loopt te ~ met zijn culturele kennis: do lelperre eft utfin mimpitblef. koophandel:: lorerdebet {C}; Kamer van Koophandel: Lebet-Buro {N}; zie ook Kamers van Koophandel in .kooplustig:: lorerbariy {I}. koopman:: (=aankoper) lorerdater {C}; (=handelaar) lebeter {C}. koopvaardij:: ÿrânter-njebopiy {C}. koopvaardijvloot:: ÿrânter-flôte {C}. koopwaar:: (=handelswaar) lebetiyns {Cmv}. koor:: (ruimte in kerk) koriy {C}; (=rei: zanggroep) lûmpa {C}. koorbank:: koriy-bankres {C}. koord:: strén {C}. koorddanser:: strén-farter {C}. koorhek:: koriy-barera (koriy-bârera) {C}. koorknaap:: koriyatjen {C}. koorts:: febbe {C}. koorzang:: lûmpa-hyrr {C}. kop:: Kopenhagen:: Kopehagg {G}. koper:: koperen:: »geelkoperen; »roodkoperen. kopergravure:: cupra-styfos {C}. kopergroenzwam:: rékóf-missis {C; mv= rékóf-missisa} (L. Stropharia aeruginosa). koperuil:: (nachtvlinder) miskofojel {C} (L. Diachrysia chrysitis). koperwiek:: (vogel) mindazelfÿer {C} (L. Turdus iliacus). kopij:: rojitafiy {C}. kopje:: (in Spok meestal ZONDER oor) tašâ {C}. koplamp:: (v auto) mennarmâtat {Crs}. koppakking:: (in motor) nurp-cjolos {C}. koppel:: (kudde) slés {C}; (leren riem) telc {C}. koppelen:: (aan elkaar verbinden) cempe {K}. koppeling:: (verbinding) cempos {C}; (v auto) uberos {C}. koppelstreepje:: filâsto {C} (in Spok scheidbaar samengestelde woorden, zoals in fijânta-kerna). koppelwerkwoord:: cempe-painer {C} (in Spok: melde "zijn", tinkere/pónze "worden", tinde "blijven"). koppig:: (=vasthoudend) tygtjaklâmiy {I}; (=eigenzinnig) porfor {I}; (=steegs/niet van zijn plaats willend: paard/geit) siléntiy {I}. koppigheid:: (=vasthoudendheid) tygtjaklâmer {A; mv=enk}; (=eigenzinnigheid) porforiy {A; mv=enk}. koprol:: (=buiteling) spegos {C}. kopstation:: (eindstation: v trein) nurp-garrent {C}. kopvoorn:: rošes {C} (L. Leuciscus cephalus). koraal:: koraalkleurig:: (=koraalachtig) korojelerÿ {I}. koraalzwam:: (alg) korojeler {C}; bleke ~: helt-korojeler (L. Ramaria mairei); gouden ~: jôl-korojeler (L. Ramaria aurea); kleverig ~metje: béln-korojeler (L. Calocera viscosa); witte ~: sima-korojeler (L. Clavulina cristata). koralen:: (van koraal gemaakt) korojeliy {I}. Korea:: Korea {G}. Koreaan:: Koreann {Cef}. Koreaans:: korenaar:: carûn-ðiynk {C}. korenbloem:: frâns {C} (L. Centaurea cyanus). korenschuur:: carûnkul {C}. korenveld:: carûnrâpo {C}; door regen of storm verwoest ~: dester {C} (dl= Centraal-Berref). korf:: (=mand) efrech {C}; (rieten mand) kanâstriy {C}; (tenen krat) krof {C}. korfballen:: (=korfbalspelen) efrechbâlmerre |efrek..| {U}. korfbalspel:: efrechbâlmert |efrek..| {C}. korfbalspelen:: (=korfballen) efrechbâlmerre |efrek..| {U}. korfbalspeler:: efrechbâlmerr |efrek..| {C}. korhoen:: frumbiyl jâlp {C} (L. Lyrurus tetrix). kornet:: (vaandrig) fanreg {C}; voor militaire rangen, zie .kornoelje:: gele ~: kôbo-cornes {C} (L. Cornus mas); rode ~: kursuus-cornes (L. C- sanguinea). korporaal:: (alg) kôrprell {C}; voor militaire rangen, zie .korps:: (politie ed) xôlah {C}. korrel:: skât {C}, labiy {C}; ~s (grof soort poeder): la {S}. korrelhoed:: (paddestoel) tâmlek-nurp {C} (L. Cystoderma); okergele ~: kolai tâmlek-nurp (L. C- amianthinum); vleeskleurige ~: littit tâmlek-nurp (L. C- carcharias). korrelig:: laiy {I}. korrelvorm:: stof in ~ (grof soort poeder): la {S}. korst:: (ihb v brood/gebak) akro {C}; (NIET v brood/gebak ed) crûst {C}. korstmos:: gele ~: muriyta {S} (L. Rhizocarpon). korstzwam:: crûster {C} (L. Stereum); gele ~: kolai crûster (L. S- hirsutum); paarse ~: bârÿr crûster (L. S- purpureum). kort:: kortaf:: ux {I}; (zonder omwegen) ðÿm wâms {C}. korting:: oibâniy {C}. kortom:: (om kort te gaan) por'bec {III}. kortsluiting:: tohant {C}. kortstondig:: trâft {I}. kortweg:: ux {I}. kortzichtig:: narzerfiy {I}. korzelig:: uxezurriy {I}; ~e opmerking: uxezurrer {C}. korzeligheid:: uxezurrer {A; mv=enk}. kosmisch:: côsmise {I}. kosmografie:: côsmografijâ {C}. kosmos:: côsmos {SC}. kost:: kostbaarheid:: (=schat) mony {C}. koste:: »kost 2. kostelijk:: róziy {I}. kosten:: kosterij:: (Erg: woonhuis vd "koster") ké-sért {C}. kostganger:: (=eter) lardatjen {C}. kostumeren:: lâsute {K}. kostuum:: (=pak: herenkleding) sut {C}. kot:: (=varkenshok) spônutiy {C}. kotelet:: (vlees: ribstuk) rebbe {C}. kots:: (=braaksel) mipruos {S}, côšos {S}. kotsen:: (=overgeven) côše {U}. kotter:: (schip) cutter {C}. koud:: martel {I}; (verandering in temperatuur: (het koud||warm worden) to'eff {Cid}; je koffie wordt koud: vilt cafer-to'eff melde belt; het klimaat wordt kouder: ef ityro lelperre eft belt to'eff. koude:: (zn) marteltiy {C}. koulijder:: (iemand die het koud heeft) paker {C}. kous:: (=sok) kors {C}; [lange] ~: mintokors {C}. kousevoet:: op ~en: kaf lâkorsor tiffugs. kozak:: kozacc {C}. kozijn:: (=raamwerk) ramiy {C}. kraag:: ozÿrtiy {C}; (=boord) kol {C}. kraai:: [zwarte] ~: crager {C} (L. Corvus corone corone); (bep soort in Spok: "kuifkraai": kraai met kuifje) ûc {C; mv= ûca} (L. Corvus graliykii). kraaiheide:: rikroe {S; rs= rikroet} (L. Empetrum nigrum). kraailook:: (plant) finjâr-lék {S} (L. Allium vineale). kraakbeen:: ekre {S}; uit ~ bestaand (kraakbenen): ekriy {I}. kraakbenen:: (uit kraakbeen bestaand) ekriy {I}. kraal:: (v ketting) staiyn {C}; kralen (mv): stay {S; rs= stae}; van kralen gemaakt, met kralen versierd: stane {I}. kraam:: (=marktstalletje) plânkiy {C}. kraambed:: mebarsat {C}. kraamvrouw:: mebarsjeus {C}. kraan:: (v water/gas ed) hek {C; mv= hÿke}; (alg: =afsluiter) closeft {C}, scvÿs {C}, closs {C}. kraanleertje:: hek-grent-riyn {C}. kraanvogel:: crana {C} (L. Grus grus). krab:: krabben:: (=krabbelen) raše {K}; op je hoofd ~: prûðe {U} (dl= Noord-Ales). kracht:: crâf {C}, ôgjélen {C}; ~ geven (sterken): ôgjéle {K}; zijn ~/sterkte/nut tonen: ofe {U}; terugwerkende ~ (fig): tÿrtjuftos {C}; uit ~ van: mitai crâf rifo (vz-uitdr). krachtens:: (op aandrang van) tu {VZ2n} (betrekking); (=op grond van) fes kvâmpos armt (vz-uitdr) (afk= f.k.a.). krachtig:: (=machtig) ôgjél {I}; (=straf: v wind) pitâ {I}. krak:: ~! (geluid): tnâk!. krakeend:: gadvel {C} (L. Anas strepera). krakeling:: (baksel/voorwerp in de vorm ve 8) krumer {C}. kraken:: kram:: tsem {C}. kramp:: prófa {C}, pûrta {C}, râf {C}, tiyft {C}; met ~[en] (lett: krampachtig): tiyftiy {I}. krampachtig:: (lett: met kramp[en]) tiyftiy {I}; (=aanstellerig/geforceerd) meggor {I}. kranig:: torp {I}; (=flink) vliyn {I}. krankzinnig:: (lett) slébrenkâiy {I}; (=bar) noðiy {I}; (onmogelijk: als versterking) nert-miypelira {I}, nâlmecelira {III}; een ~ duur huis: eft nâlmecelira mikar sért. krankzinnigheid:: slébrenkâer {A; mv=enk}. krans:: pârs {C}; ~ van rozen (lett: rozenkrans): roza-pârs {C}. krant:: (=dagblad) quiyrda {C}; zie ook Kranten in .krantebericht:: quiyrda-tÿden {C}. kranteknipsel:: quiyrda-texos {C}. krap:: zloff {I}. kras:: krat:: (=kist/doos) quola {C; mv= quolâe; rs= quolatt}; (=kist: v open latwerk) velt {C}; (tenen korf) krof {C}. krater:: (v vulkaan ed) krater {C}; [kleine] ~ (gat in de grond): pazzotuf {Crs}. krediet:: krediyt {C}; (=tegoed) idešâfros {A}. kredietwaardig:: armtstindât {I}. krediteren:: armtstinde {K}. kreditering:: armtstindos {A}. kreeft:: (rivierkreeft) krefet {C} (L. Astacus astacus). Kreeft:: (sterrenbeeld) Krefet {N}, Cânser {N}. kreek:: klóc {C}; ([brede en ondiepe] baai) pénk {C}. kreet:: crett {C}. krekel:: [bos]~: stéâ {C; rs= stétt} (L. Nemobius sylvestris). kreng:: (dierenlijk, kadaver) ficc {C}; (etter: vervelende vent, vervelend wijf) frÿtâs {C}; (slecht voorwerp; vals mens) tolekk {C}. krenken:: lajete {K}. krenking:: lajetos {C}. krenten:: (=rozijnen) quilart {S}. krentenbrood:: cryjazelitt {C}. krenterig:: knist {I}; tegen het ~e aan zijn: ef sivve ef niyft ur kârek. kreukel:: foltaros {C}. kreukelen:: tomare {K}, foltare {K}. kreun:: ru'ûr {C}, ÿreu (ÿr-reu) {C; rs= ÿree of ÿr-ree}; zachte ~: sikk {C}. kreunen:: ÿrue (ÿr-rue) {U}; zachtjes ~: sike {U}; ik hoor een zacht ~/gekreun: gress nute eft sikksik (red!). kreupel:: blâcs {I}, st[r]óftiy {I}; (=mank) krupel {I}. kreupele:: (=manke: persoon) blâcser {C}; (iemand die op krukken loopt) kuter {C} (iro). kreupelhout:: dekir {S}, kôrakir {S}; (=bosje) trek {C}; bos met dicht ~: uoff |woff| {C}. krib:: (ledikant) bjeg {C}; (in rivier) temp {C}. kribbig:: grÿqust {I}. kriebelen:: zecye {U}. kriek:: (=zoete kers) (vrucht) riôsta-huldu {C}; (boom) riôsta {C} (L. Prunus avium). krielkip:: gónerm-vult {C}. krieltje:: (kleine aardappel) potafy {C}. krijgen:: ~ van iemand: pónze na rast {K}; hij krijgt een boek van mij: do pónze eft mimpit na gress; wat ~ we toe? (als dessert): kirro pónze kluft luft ef?; we ~ regen (het gaat regenen): ef pónze bidalos; krijgen||verliezen: nolare {Kid}; iets krijgen: ef nolare [quista] flaju; ik krijg een nieuwe hoed: gress nolare [quista] eft kleter ÿršar; (de wijze van "krijgen" wordt niet uitgedrukt); krijgen||geven: kette {K/Kid}; krijgen van iemand: kette rifonn rast; ik krijg een cadeautje van Mariy: gress kette eft pamel rifonn Mariy; aandacht ~: ef kette ef kalómba. krijgsgevangene:: wÿsÿr-leldast {C}. krijgstucht:: (discipline) fesoaros {A}. krijsen:: (meeuwen) stôrgte {U}. krijt:: kâlk {S}, sima {S}; stukje ~ (krijtje): sima {C}. krijtbakje:: (doosje met krijtjes) simalot {C}. krijtje:: (stukje krijt) sima {C}; doosje met ~s (krijtbakje): simalot {C}. krik:: (=dommekracht) gyfer {C}. krimp:: (het krimpen) trôlos {C}. krimpen:: trôle {U}; »inkrimping. krimpvrij:: ânt-trôl {I}. kring:: (=cirkel) rônter {C}, zicc {C}; (fig) siyclo {C}; in adellijke ~en: fes knitegiyn siyclos; in betere ~en verkeren: ef melde fianites {I}; hij verkeert in betere ~en dan wij; hij komt uit betere ~en dan wij: do melde fianites âst kirro. kringloop:: (=omloop) mitakôltos {C}. krioelen:: ~ van: mizzaðe pai {U}. kristal:: cristal {S}; ~len voorwerp; stuk ~: cristal {C}; van ~ gemaakt (kristallen): cristaliy {I}. kristallen:: (van kristal gemaakt) cristaliy {I}. kritiek:: critiyc {C}; vernietigende ~: xÿjos {A}; »toets. kritisch:: critise {I}. Kroaat:: Kroato {Cef}. Kroatië:: Kroatiy {G}. Kroatisch:: (bv) kroatiy {IIef}; ~e vrouw: Kroata {Cef}. krodde:: witte ~ (plant): ajirta {C} (L. Thlaspi arvense); gele ~ (moerasvariëteit v witte krodde): zvâmp-ajirta (L. Th- palustris). kroeg:: (=café) pânk {C} (pop); (in grote stad) witt {C} (niet gebruikelijk op Berref en in Amahagge en omgeving); (=bar) flerrt {C; mv= regelm.} (pop). kroegentocht:: trottos {C}. kroes:: (=beker, meestal zonder oor) kô {C}, wôt {C; mv= wete}; (v metaal, met oor) itâk {C}. kroeshaar:: (één haar) gremir {C}; (haardos) gremirs (mv). krokodil:: krôcodyl {C}. krokus:: krokûs {C} (L. Crocus vernus hybride). krols:: (kat) râliy {I}, serst[r]iy {I}; ~e kater: serster {C}. krom:: flectriy {I}; (=gebogen) lutt {I}; ~me [lijn] (=curve): kûrf {C}. kromhals:: (plant) kell-kelg {C} (L. Anchusa); gewone ~: blotter kell-kelg (L. A- arvensis); paarse ~: bârÿr kell-kelg (zeldzaam op Noord-Liftka (L. A- hucÿrii)). kromtrekken:: flecfutsie {U}. kronen:: ~ tot (koning): ecronare fes {K}. kroniek:: fÿtafiy {C}; zie ook Kronieken en geschriften in .kroning:: ecronaros {C}. kronkelen:: winde {E}, wÿsge {U; gst= wÿss}. kronkelend:: (=kronkelig) wint {I}. kronkelig:: wÿsgiy {I}; (=kronkelend) wint {I}; (=bochtig) krumiy {I}; lang en slap en ~ (=slangachtig): habry {I}. kronkelweg:: windos {C} (spr). kroon:: ecron {C}; Kroon (Koninklijk Gezag: in Spok): Ecrono {N}; klein ~tje (diadeem): qulta {C}. kroonprins:: ecron-prens {C}. kroonprinses:: ecron-prensa {C}. kroontjeskruid:: fiyreâ-dufja-helt {S} (L. Euphorbia helioscopia). kroonvogeltje:: (vlinder) koffon-lofa {C} (L. Ptilodon capucina). kroos:: ÿystos {S} (L. Lemna). kroot:: ([rode] biet) lijamalâse {C}. krop:: (v vogel) sake {C}; ~ sla: slajiyn {C}. kropaar:: (grassoort) hâlm-krutt {C/S} (L. Dactylis glomerata). krot:: (=krotwoning) ÿrpô'as {C}. krotwoning:: ÿrpô'as {C}. kruid:: krutt {C/S}; (ook als aanduiding in veel plantenamen, zoals ÿrkô-krutt = liggende vetmuur); ~en (medicinaal/culinair): pégen {S}. kruiden:: (ww: v voedsel) lâšiyle {K}. kruidenazijn:: kiguh {S}. kruidenboter:: krutt-bâr {S}. kruidenier:: (in Spok meer een kruidenhandel dan een winkel die elementaire levensmiddelen verkoopt) kruttater {C}; (winkel v levensmiddelen) poirestater {C}. kruidenierswaren:: poirestâs {Cmv}. kruidenpotje:: kruttlot {C}. kruidenthee:: miyna {S}, bruos {K} (pop). kruidentuin:: šiyl {C}. kruidig:: (sterk gekruid) péga {I}. kruidje-roer-me-niet:: tuše-quÿer {C} (L. Mimosa pudica). kruidkoek:: (bep soort gekruide koek, soort speculaas) krutt-rafeo {C; rs= --rafette}. kruidnagel:: nelk {C}. kruien:: (vervoeren) werenðe {K}; (v ijs) šefce {U; vdw= regelm.}; het ~ (v ijs): šefcos {C}. kruier:: ÿtiner {C}. kruiing:: (vervoer per kruiwagen) werenðos {C}. kruik:: (voor water) loresâ {C}; (schaal/pot ed v aardewerk) zâps {C}. kruimel:: âkrô {C}. kruin:: (op hoofd) ru'ât {C}; (v boom) jiys {C/S}; (met haar bedekte deel v hoofd) krunn {C}. kruipen:: blacroe {U; vdw= blacret}; de gevangene die onder het hek door gekropen is: ef leldast, blacret rys ef râffe; ~ over/langs: blacroare {K}; de kat kruipt over het dak: ef chat blacroare ef zillepip; het ~ (gekruip): blacroos {C}; het ~ als een worm: ulliyos {C}. kruiperig:: (fig) losiy {I}, tûgtencatriy {I}. kruiperigheid:: (fig) loser {A; mv=enk}, tûgtencatrer {A; mv=enk}. kruis:: uza {C; mv= ûzâ}; (in muziek: (vulg)) quke {C}; (vooral RK) crusa {C}; (bepaald soort ~ in de heraldiek) cralfof {C}; Het Rode Kruis: Mindefit Uza {N}. kruisbeeld:: crusifiyx {C}. kruisbes:: nokkâzétiy {Crs}. kruisboog:: roitârc {C}. kruisen:: ðôrce {K}; het ~ (kruising): ðôrcos {C}; (v benen ed) uze {K}. kruiser:: (oorlogsschip) véerka {C}. kruisgewelf:: uza-róta {C}. kruisigen:: crusare {K}. kruising:: (alg) uzaos {C}; (alg: het kruisen) ðôrcos {C}; (=kruispunt: v wegen) ðôrcel {C}. kruiskruid:: klein ~: [presÿr] pazzozirdos {C/Srs} (L. Senecio vulgaris). kruispunt:: (=kruising: v wegen) ðôrcel {C}. kruisspin:: uza-ÿrstippô {C} (L. Araneus diadematus). kruit:: (=buskruit) reftâmlek {S}. kruiwagen:: werentenolac {C}; vervoer per ~ (kruiing): werenðos {C}. kruk:: (hoge stoel) hajôlen {C}; (=slinger) sgros {C}; (voor invalide) pakk {C}; persoon die op ~ken loopt: pakk-farter {C}. krukas:: sgre-spil {C}. krukje:: (laag stoeltje) rôt {C; mv= rôta}. krul:: (haarlok) cûrle {C}; (in snoer/touw) wervos {C}. krullebol:: (hoofd met krullen) cûrlemir {C}; (kind met krullen) cûrlâgy {C}. krullen:: (ww) cûrle {U; gst= cûrr}. krulorchis:: "roze ~": littit cûrle-ôrgidé {C} (L. Dactylorhiza palustris) (zeldzaam, in moerassen). krultang:: cûrle-tânk {C}. krulzoom:: gewone ~ (giftige paddestoel): fâkomm-missis {C; mv= --missisa} (L. Paxillus involutus). krulzuring:: šârmuty-âgt {C} (L. Rumex crispus). kubiek:: ~e (bij maten): •-krain {SX} (afk= -kr); (bijv) ~e meter (m³): meter-krain (afk= m-kr); (ook bij Spok maten) ~e ins (42,24 cm³): 1 ins-krain (afk= 1:kr). kubieke:: »kubiek. kubus:: (blok) kramô {C}, kubûs {C}. kubusvormig:: (blokvormig) kram {I}. kuch:: ~[je]: hôg {C}. kuchen:: hôge {U}. kudde:: (vee) cûsalo {C}, tebbel {C}, tobelpÿ {C} (arch). kuddedier:: (lett) cûsaler {C}; (fig: persoon) tebbel-frint {C}. kuif:: (v vogel) litôt {C}; (bij menselijk kapsel) xicca {C}. kuifaalscholver:: litôt-cermrent {C} (L. Phalacrocorax aristotelis). kuifduiker:: (vogel) kolai-litôt-plônsatjen {C} (L. Podiceps auritus). kuifeend:: nydanurp-dôlze {C} (L. Aythya fuligula). kuifkraai:: (bep soort in Spok: kraai met kuifje) ûc {C; mv= ûca} (L. Corvus graliykii). kuifmeeuw:: gevlekte ~: liyt litôt-meve {C} (L. Larus cristatus). kuiken:: (jonge kip/haan) st[r]iymâ {C}; šiykû {C} (pop/dial: Liftka). kuil:: cul {C}; (ihb gegraven) delper {C}. kuip:: (=vat/ton) lup {C; mv= lûps}; (=vat) sytt {C}. kuis:: (=eerbaar) kuss {I}; (=zedig) troja {I}. kuit:: (deel v been) léerho {C}; (v vis) jiÿt {S}. •kunde:: (=•kunst) •ecur {C}; (bijv) kookkunst: kokecur {C}; bouwkunde = bouwkunst: âlbecur {C}. kundig:: kûr {I}. kundigheid:: kûriy {A; mv=enk}. kunne:: (bekwaamheid) primitâiy {A; mv=enk; rs= primitâe}. kunnen:: .•kunst:: »•kunde. kunstenaar:: (=artiest) kûrater {C}. kunstgebit:: toékig {C}. kunstgeschiedenis:: kûra-pirâmer {C}. kunsthandel:: (=galerie) galeriy {C}, rôrra {C}. kunstig:: kûrata {I}; (=knap) hóc {I}. kunstlicht:: totat {C}. kunstmatig:: kûratiy {I}. kunstnijverheid:: (=toegepaste kunst) chalfe-kûra {C}; maker v ~sproducten (fraaie gebruiksvoorwerpen; die hij meestal zelf ook verkoopt): criazener {C}. kunstrichting:: kûra-loin {C}; zie ook Kunstrichtingen in .kunstschilder:: platiraner {C}. kunststof:: (zn: plastic) plastic {Sef}. kunstwerk:: jyma {C}, kûratiyn {C}; (artistiek) qummertiyn {C}. kunstzijde:: tosÿt {S}; van ~ gemaakt: tosÿta {I}. kunstzinnig:: (=artistiek) kûraiy {I}. kuren:: (therapie volgen) prôsunte {U}. kurk:: crûrc {S}; (kurken voorwerp) crûrc {C}; van ~ gemaakt (kurken): crûrciy {I}. kurkeik:: crûrcer {C} (L. Quercus suber). kurken:: (van kurk gemaakt) crûrciy {I}. kurkentrekker:: crûrc-fiys {C}. kus:: (=zoen) xedira {C; mv= xediren}, ichizos {C}, mopp {C}; vluchtige ~ (kort contact met de wangen (wordt in Spok als min of meer intieme groet beschouwd): chizos {C}. kusgraag:: kusgrage mond: ichizotrik {C}. kussen:: kust:: xijera {C}, xije• {PX} (gereduceerde vorm v xijera); (soms) rivo {C}; ~ met veel rotsen (scherenkust): ûcsijera = ûxijera |ks| {C}; aan de ~: kaf/fes ef xijera; aan/langs de ~ (maar IN het water): kusamat ef xijera; kust• (strand•): litoraliy {I}. kustbewoner:: xijereldur {C}. kustden:: xijera-sparot {C} (L. Pinus contorta). kusteiland:: xijeileset {C}, nefileset {C} (ihb kleiner eiland voor de kust ve hoofdeiland in Spok); »eiland; zie ook Kusteilanden in .kustlijn:: xijera {C}, toxijeraÿ {C}. kustpolitie:: (=grenspolitie: in Spok) zykrÿntôm {C}; (gezien als officiële Spok instantie) Zykrÿntôm {N}. kustsprinkhaan:: ošo-klesjumper {C} (L. Chorthippus albomarginatus). kustvaarder:: (=coaster) xijeraka {C}. kustverdediging:: xijenarân {C}, rivo-narân {C}. kustwacht:: xijegert {C}. kustwater:: xijeknurfel {C} (ihb zeestraten, inhammen en delen vd zee vlak langs de Spok kust); zie ook Kustwateren in .kustweg:: xijemirra {C}. kut:: môlk {C} (vulg), zif {C} (vulg). kuur:: (therapie) prôsuntos {C}; (rare streek) bu {C}; vol kuren (vol rare streken): buiy {I}; rare ~ (=gril): dóvârda-lappos {C}. kuurbad:: prôsuntik {C} (Spok "sauna": met hete stoom, modderbaden, massage ed); zie ook Kuurbaden in .kuuroord:: afacha {C} (plaats met geneeskrachtige bronnen, genoemd naar Afacha in Crona-gebergte). kwaad:: kwaadspreken:: ~ over (iemand, om er zelf beter van te worden): kafóstre {Krs; gst= kafóster}; (sprkw) spreek geen kwaad van degene die jou eerst geholpen heeft: nert dirte-tûe ef bajuftô, parinnolira luft tu. kwaal:: yefna'ef {C}; (=gebrek) kvâlo {C}. kwabaal:: (vis) lota {C} (L. Lota lota). kwade:: (zn) tafysto {SC}, pelatiy {A; mv=enk}; (=boze) méjoa {SC; rs= méjóte}. kwajongen:: wyde-'jan {C}. kwaken:: (kikkers) wekke {E}. kwakzalver:: toflomer {C}. kwal:: (weekdier) cvôl {C}; (etter: vervelende vent, vervelend wijf) frÿtâs {C}. kwalificatie:: (benoeming) egetiyn-luftiffos {A}; (het geschikt maken) tiynâpos {A}. kwalificeren:: (benoemen) lufttiffare (luftiffare) {K}; (geschikt maken) tiynâpe {K}. kwalijk:: synt {I}; iemand iets ~ nemen: oquarre flaju ón rast {K}; dat wat je iemand ~ neemt: oquarros {A}; neemt u me niet ~!: elleria!, eller! (spr/dl= Berref). kwaliteit:: menah {C}; (=soort) wétriyn {C}; van goede ~: rûsaly {I}. kwantitatief:: (wat betreft de hoeveelheid/grootte) ÿnechepp {I}. kwark:: (soort yoghurt/wrongel) griyt {S}. kwart:: (tijdsaanduiding) korter {C; mv=enk}; het is ~ over acht: ef melde âke ur korter; het is ~ voor negen: ef melde âke [ur] holfe korter; (breuk) een ~ (één vierde deel): ér mip fârtef. kwartel:: quacra {C; mv= quacrâe; rsmv= quacratt} (L. Coturnix coturnix); doof als een ~ (stokdoof): deff lo ef prens rifo ef knurfel. kwartelkoning:: jôl-runp {C} (L. Crex crex). kwartet:: (muziek) kortett {C}; (kaartspel) fârgrup {C}; ~ spelen: fârgrupmerre {U}. kwartetspel:: fârgrupmert {C}. kwartetten:: fârgrupmerre {U}. kwartier:: (tijdsduur) kortarr {C; mv=enk} (afk= krr); ik heb een ~ gewacht: gress quÿo lóf eft kortarr; van ~ tot ~: ja kortarrs; eerste ~ (maan): égde-arr {C} (afk= é/rr); laatste ~ (maan): ÿrslompe-arr {C} (afk= ÿ/rr). kwartiermeester:: (marinerang) sukôrprell {C}; voor militaire rangen, zie .kwarts:: cârts {S}; van ~ gemaakt; met ~: cârtsiy {I}. kwast:: kwebbelkous:: (vrw) jâstepjôlera {C; mv= jâstepjôlerÿ}. kweek:: kweekbelasting:: (geheven op de [geschatte] opbrengst v agrarische producten) paqure-tâx {C} (afk= PaT). kweken:: kwelder:: »schor A. kwellen:: (pijn doen) feskvâle {K}; (=plagen) defôliye {K}. kwelling:: (iets wat pijn doet) feskvâlos {C}; (het plagen) defôliyos {A}. kwetsbaar:: pakriy {I}. kwetsen:: (vooral fig) pakre {K; gst= pakk}; het ~: pakros {C}. kwetsend:: (lelijk) plafûf {I}; ~e opmerking: pakros {C}; eft plafûf remarcos. kwiek:: (=snel) ÿpf {I}. kwijl:: mlobe {S}, mloberros {S}. kwijlen:: mloberre {U}; ~d dier (vrnl hond): mloberros {C}. kwijt:: iets/iemand ~ zijn: umpkette ón flaju/rast {U}. kwijtraken:: perdare {K}; iets ~ aan iemand: ef pónze-tijâ flaju ón rast {K}. kwijtschelden:: mipreppe {K}; gedeeltelijk ~ (en de rest [af]betalen): friyme {K}. kwijtschelding:: mipreppos {A}. kwik:: (kwikzilver) kvik-šifer {S}. kwikstaart:: (vogel) wyper {C} (L. Motacilla); grote gele ~: grist-wyper (L. M- cinerea); Engelse gele ~: kolai-wyper (L. M- flava flavissima). kwikzilver:: kvik-šifer {S}. kwinkeleren:: (vogels) sâlme {U}, clynke {U}. kwinkslag:: (geestige opmerking) mâmp {C}, bedâ {C}. kwispelen:: (=kwispelstaarten) trunnôave {U}. kwispelstaarten:: (=kwispelen) trunnôave {U}. kwistig:: (=royaal) jiyxelira {I}. kwitantie:: register {C}; (bon/bewijsbriefje) quistarafiy {C}. kynologie:: kynolôiy {C}. kynologisch:: kynologise {I}. kynoloog:: kynolôche {C}.
|
