Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief. |
Woordenboek |
|
Spokaans—Nederlands A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
| |
GaBa:: {afk} »Garóshi Bañgc. gabanatjen:: {C} expediteur. gabane:: {K; vdw= gabent} vervoeren, transporteren, afvoeren. gabane-bjelt:: {C} transportband (voor kolen, zand ed). gabanejeren:: {C} transportwezen. gabane-tijâ:: {K; vdw= tijâgabent} afvoeren, wegvoeren. gabanolac:: {C} vervoermiddel. gabanos:: {C} vervoer, transport (met vervoermiddel); kofano ~ (afk= KG): openbaar vervoer (voor iedereen bestemd); (vgl) kofaniy ~: vervoer verzorgd door een overheidsbedrijf (in tegenstelling tot veršôt ~ = vervoer verzorgd door een privaatonderneming). Gabanos ber Kussik:: {N} (afk= GbK) (gemeentelijk vervoerbedrijf v Kussik);  .Gabanos-mirra:: {W} .gabanos-tijâ:: {C} afvoer[ing] (v goederen). gabent:: {vdw} »gabane. Gabiy:: {J} Gaby. gabôn:: {IIef} Gabonees (bv). Gabôn:: {G} Gabon. Gabôna:: {Cef} Gabonese vrouw. Gabôny:: {Cef} Gabonees (bewoner). gachôno:: {C} lofzang. gadre:: {U; gst= gatt} vergaderen. gadros:: {C} vergadering, bijeenkomst. gadvel:: {C} krakeend (L. Anas strepera). Gadvel-plep:: {W} .Gaent:: {J}. gaf:: {C} opbrengst. gâf•:: {wst} »gâfje. gâff:: {gst} gaffe:: gaffos:: {C} geeuw. gâffos:: {C} stuk omgespit land; het omspitten. gâfje:: {K; gst= gâff; wst= gâf•} (alg) ontnemen (afpakken); (examen) afnemen. gâfjos:: gâfle:: {K; gst= gâff} brandmerken. GaGa:: {afk} »Garóshi Gabanesh. GaGa-tiycet:: {C} (»Garagos & Gabanos: Parkeren & Vervoer; gecombineerde strippen- en parkeerkaart vd gemeente Hirdo);
(DOM 210).gâge:: {U} knarsetanden. gâgos:: {C} tandengeknars. gaite:: {K} tappen (alg: uit kraan/tap laten lopen). gaiy:: {Iid} (tijdsbepaling) gauw, vlug, snel||langzaam; over een tijdje; lo ~ upk: al gauw; binnen snelle tijd; gress nert reéde ~ quista: ik erger me niet gauw; do unere eft plyt lo ~ tildâ: hij begrijpt een mop niet gauw; het duurt even voordat hij een mop snapt; ef treno prate ~ plâks: de trein vertrekt pas na een tijdje. gâjel:: {C/S} gagel (plant) (L. Myrica gale). Gajener:: {F/J}. Gajôsta-korda:: {N} (RK kerk in Meaue); .Gajôsta-lirrotiy:: {W} .gala:: {C} gala (feest, bal). Gala:: {M}. Galadryll:: {F/M} (Peg). galâktise:: {I} galactisch. gâlbâr:: {C} klankkleur, timbre; stem. gâle:: {C} aanhef. galega:: {C} galega (plant) (L. Galega officinalis). galeje:: {C} galei. gâlengen:: {C/S} galigaan (plant) (L. Cladium mariscus). galeriy:: {C} galerie, kunsthandel; passage (overdekte winkelstraat). Galeriy Ef Berÿmt-rivo:: {N} (galerie in Polefi-Jariâlo); .Galeriy Ef Kee-zoller:: {N} (galerie in Zest); .gâlk:: {C} paardenfokkerij (gebouw waarin het fokken plaatsvindt). gâlm:: {C} galm. Gâlmiyn:: {F}. galômhûls:: {C} gala (kleding), [sjieke] feestkleding. Gâlpales:: {F}. Gâlpiy:: {G} (dorp; gemeente Xark). gals:: {I} zinnig, zinvol. Gals:: {J}. galse:: {U} zinnig zijn; zinvol zijn. gâlse:: {I} zinloos. Gâlšiy-klemk:: {N} (»klemk; gemeente Plenk); .gâlytt:: {C} (keienstapel om trollen af te schrikken en paden af te bakenen die dan vrij v trollen blijven; vooral in Krappa-gebergte). gâm:: {S} wild (zn); in het wild levende dieren. gâmbia:: {IIef} Gambiaans (bv). Gâmbia:: {G} Gambia. Gâmbiana:: {Cef} Gambiaanse vrouw. Gâmbiany:: {Cef} Gambiaan. gâm-chat:: {C} wilde kat (L. Felis sylvestris). gâmiy:: {I} wat het wild betreft. Gâmpa:: {F/M}. gâmpe:: {U} opvliegen, zelfbeheersing verliezen; ef ~ ón rst: plotseling uitvaren tegen iemand. gâm-ren:: {C} wissel (pad waarlangs het wild gaat). gâm-sven:: {C} wilde zwaan (L. Cygnus cygnus). gâmtiyn:: {C} stuk wild, wildbraad. gâm-vlemót:: {C} poelier. gana:: {IIef} Ghanees (bv). Gana:: gane:: {K} vernemen, kennis nemen van; gress ~ mip zirrel ...: ik verneem van hem .... ganeiy:: {I} cognitief; waarvan men kennis kan nemen. ganeta:: Gâns:: {F}. Gany:: {Cef} Ghanees (bewoner). gaoe:: {U; gst= gaot; vdw= gâter} op gang komen. ga'ôlšen:: {C} sleepkabel, sleeptouw. gaôs:: {C} chaos. gaot:: {gst} »gaoe. gaotise:: {I} chaotisch. Gâp:: {G} (rivier van Tjokky-gebergte naar Zobidâ-straat); .Gâp-kah:: {W} .Gâp-klarbÿr:: {G} (natuurreservaat; gemeente Tsjech); .Gapochiy:: {G} (oefengebied vd Landmacht); .Gapochiy-môliy:: {G} (»môliy in district Munt); ;
(DOM 157).Gâp-pônt:: {G} (dorp; gemeente Tsjech). Gaquggee:: {G} (stad in Ziyp); (DOM 58). Gaqur-klemk:: {N} (»klemk, šarkdomenn Côltehynne); .gara:: |gAra/garA| {C; mv= ~es} garage, stalling. garaes:: {mv} »gara. garage:: {K} stallen, parkeren (auto, fiets, paard). garage-jabincos:: {A} parkeervergunning. garage-kloppa:: {C} parkeermeter. garage-móf:: {A} (afk= GM) parkeerverbod; (als opschrift) verboden te parkeren (NP). garage-móf-zône:: {C} (afk= GMZ) parkeerverbodzone (in centra v grote steden; overal verboden te parkeren, tenzij een blauw bord met gele G het toestaat). garage-sÿrt:: {C} (afk= GS) parkeerterrein, -plaats (vrnl voor auto's). Garagos & Gabanos:: (lett "Parkeren & Vervoer"; Spok equivalent v "Park & Ride"). Gara Marina:: {N} (garagebedrijf in Fonistâ); .gara-sért:: |gAra-/garA-| {C} parkeergarage. garde:: {K} introduceren, voorstellen (zijn naam noemen). Gârder-covent:: {N} (Erg klooster; gemeente Staef); .gardijân:: {C} erewacht. gare:: {U} aanleggen; een haven aandoen. garenta:: {C} studiebeurs, rijksstudietoelage. Gâres:: {F/J}. gârge:: {U} brouwen (v letter R; zoals oa op Oost-Tigof gebeurt). gârgos:: {C} gebrouwde letter R (oa op Oost-Tigof). Gari:: {W} .Gari-eka:: {W} .gârlis:: {S} knoflook. gârneta:: {I} granaten, van granaat gemaakt; met granaten bezet. gârnetiy:: {S} granaat (materiaal: edelsteen). Gârnetiy-mirra:: {W} .gârnetiyn:: {C} granaat (edelsteen); voorwerp van granaat. Gârnkiy:: {J}. Gârnkiy Kriyfter-mirra:: {W} .garos:: {C} het aanleggen; het aandoen ve haven; aanlegplaats. Garos:: Gárosh:: {G} (Gar naam voor »Garos 1/2). Garóshi Bañgc:: {N} (afk= GaBa) "Bank van Garos" (geeft eigen bankbiljetten uit die alleen geaccepteerd worden op Garos, Tigof en Lomky); .Garóshi Gabanesh:: {N} (afk= GaGa) (gemeentelijk vervoerbedrijf v Garos); .Gárosh Televishye:: {N} (afk= GeTe) "Garos Televisie" (commerciële tv-omroep); .Garosiyg:: {N} (vuurtoren; gemeente Garos); .garossâ:: {C} (aan Peg verwante taal op Garos). Garostiy:: {N} (»šarkdomenn op Garos); .Garostiyka:: {N} .Garostiyka-lÿnt:: {N} »Garostiyka 1. gârp:: {C} klem, tang, knevel; fes ef ~ rifo: in de ban van. gârpiy:: {I} nijpend (gebrek, koude). gârpjare:: {K} knevelen (fig). gârpje:: {K; gst= gârpt} klemmen; ef prap ~ fes ef rojis: zwart op wit staan. gârpjos:: gârpt:: |gârt| {gst} »gârpje. garrent:: {C} station (vrnl spoorwegen). garrentâpip:: {C} stationschef. Garrent-lirrotiy:: {W} .Garrent-plep:: {W} .Garrent-weg:: {W} .gart:: {C} gâs:: {C} gast, logé. gâšâ:: {VZ} (betrekking) wegens, vanwege, met, uit; als gevolg van, ten gevolge van (komend door); gress melde kiygt ~ ef ototos: ik ben laat vanwege de files; eft kôbopaaf ~ ef kôbo: een markies tegen de zon; gress paine kâ ~ vilt yofcoh: ik doe dit voor jouw plezier; gress paine kâ ~ rovretos furt ef ralveldurs: ik doe dit uit liefde voor de medemens; fes ef situašo ~: in verband met. Gasky:: {G} (hoofdstad v Lomky, in Neze). Gasky Gerlas Gabanos:: {N} (afk= GGG) (gemeentelijk vervoerbedrijf v Gasky); .gâsôl:: {C} harmonie, overeenstemming. gâsôliy:: {I} harmonieus. Gašyll:: {J} (Peg). gâs-ÿrômer:: {C} gastarbeider. GaTe:: {afk} »Gárosh Televishye. Gateer:: {M}. gâter:: {vdw} »gaoe. gatt:: {gst} »gadre. gatte:: {U} (arch) zijn mening verkondigen; gÿrs ~ kol?: wat is uw mening?. Gâturôc-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Tjokkyt); .gâûc:: {S} nevel, mist[slierten] (boven moerassen). gauff:: {gst} »gaufje. gaufje:: {K; gst= gauff} ~ flj ump rst: (arch/poe) iemand iets vergeven; »ÿgaufje. gaufje-âp:: {I} (arch/poe) vergeeflijk; »ÿgaufje-âp. gaufje-enmÿt:: {I} (arch/poe) onvergeeflijk; »ÿgaufje-enmÿt. Gaugain-mirra:: {W} .Gayography:: |Eng.| {N} (trendy restaurant met hoofdzakelijk een gay publiek in Hirdo); .gays:: {C} doorvoer (buis, leiding); steek, prik. gaysare:: {K} schutten (v schip in sluis). gayše:: {K} steken, prikken. gayše-armt:: {K} doorsteken. gayše-kaf:: {K} (lett) opsteken, omhoogsteken. gayšelira:: {I} opwèkkend. gaysluše:: {C} schutsluis. gayšos:: {C} gesteek, geprik. gaza:: {S} gas, damp. gaza-fabriyk:: {C} gasfabriek. Gaza-jakâm:: {W} .gaza-kipt:: {C} gasverdeelstation. gaza-lanko:: {C} dampkring. gaza-lelder:: {C} gashouder. Gaza-lelders:: {Nmv} (groep voormalige gashouders in Amahagge); .gaza-lomkâ:: {C} gasmasker. gazariff:: {C} gasfabriek. Gazariff-mirra:: {W} .Gaza-sport-hall:: {N} (sporthal in Amahagge); .gazatat:: {C} gaslamp, gaslantaarn. Gaza-weg:: {W} .gaza-ÿtolâcÿrs:: {Aef} »ÿtolâcÿrs. gazell:: {C} gazelle (L. Gazella). gazeût:: GbK:: {afk} »Gabanos ber Kussik. GCP:: {afk} »Generâl Câtoliyc Party. GdH:: {afk} »Gÿtliy-drakâ ber Hildi. ge:: {C} (naam vd letter G). Geder:: {F}. géder:: {C} valkenier. géderos:: {C} valkenkacht. gédre:: {U; gst= géter} africhten (v valken voor de valkenjacht). gédre-quf:: {C} (pop) steekpenning. gedrôme:: {U} dreunen, denderen. gedrômos:: {C} gedreun, gedender. gedrômta:: {C} dreun, daverende klap. gédros:: {C} het africhten (v valken). Geemiyos-weg:: {W} .Geeneg:: {F/J}. Geertiy-Kents:: {G} (voormalige Erg commune; gemeente Vûchÿ); .Geertje:: {M} (Ned). Geetre:: {F}. geffal:: {SC} geluk, heil; âfry ef ~: op goed geluk. geffaliy:: {I} gelukkig, tevreden (v mens: geluk voelend). geffal-ketter:: {C} veertienstippelig lieveheersbeestje (geel met zwarte tekening) (L. Propylea 14-punctata). geffy:: {C} appel (vrucht). geffy-brûe:: {S; rs= ~t} appelmoes. geffy-brûet:: {rs} »geffy-brûe. Geffy-ialef:: {N} (bewoond kasteel; gemeente Haÿe); .geffy-larder:: {C} schubbige bundelzwam (L. Pholiota squarrosa). geffy-lofa-rôlatjen:: {C} appelbladroller (vlinder) (L. Cydia pomonella). Geffy-mirra:: {W} .Geffy-seert:: {N} "Appelhuis" (Bergparel-pension in Fietso); .geffys-vildul:: {C} appelboom. geffy-tróma:: {C} appeltaart, appelgebak. gei:: {I} [in/over het] algemeen; ~ noi: in/over het algemeen niet. Gei Gabane-Cômpanðo:: {N} (afk= GGC) (interlokale tramwegmaatschappij, smalspoor, kantoor in Afacha); .Gei Lajjefos ur Fesrafanos Universitiys fes Spooksoliy:: {N} (afk= GLUFUS) (interuniversitair administratie- en voorlichtingscentrum, in Hirdo); .Gei Liftkariy-Fônts:: {N} (afk= G.L.F.) (ong) AOW. Gei Mirra:: {W} .Gei Stûdent-Ququlâ:: {N} (foutieve benaming voor »Generâl Stûdent-Ququlâ). gei-pretšÿr:: {C} eenstemmigheid. gei-pretšÿriy:: {I} eenstemmig. gei-quzÿr:: {C} eenvormigheid. gei-quzÿriy:: {I} eenvormig. geirn:: {S} griesmeel. gei-šôt:: {C} (lett/fig) gemeengoed. gek:: {C} ijzeren pot. gekker:: {C} meester, leraar, onderwijzer. gekkera:: {C} lerares, onderwijzeres. gelatynn:: {S} gelatine. gelatynniy:: {I} van gelatine gemaakt. gelder:: {gst} »geldre. geldrapes:: {I} (dl= Tjemp/Plefô) toegestaan, niet verboden. geldre:: {U; gst= gelder of gelt} ~ [beri]: mogen; toestemming hebben om; tu ~ beri tume ef hajimo tukst gress: je mag de hamer van me lenen; aftel tu geldre/gelderen gress beri arfine?: mag ik komen van jou?; ~ šo ...: hoe ... dan ook; do ~ šo cÿrtiriy, gress nert cônsiderelira do lo flifados: hoe behulpzaam hij [dan] ook mag zijn, ik vind hem niet aardig; (de gst gelt is vrnl spr en wordt bij de suffixen •ilóme, •ilomije en •ilomitâ gebruikt) do brâ melde rofonos, do nert geltilóme beri mirre: hij is boos omdat hij niet mag wandelen; (spr: zonder infinitief) ef nert ~!: dat mag niet!. geldre-ur-perke:: {S} gedragspatroon, gedragslijn. geldros:: {C} verlof (vrij van dienst). gele:: {K} liefhebben; prijs stellen op. gelp:: {C} enkel (deel vd voet). gelt:: {gst} »geldre. gélziy:: {I; mv=enk} hebberig. Gemell:: {F/M}. gemicy:: {C} chemicus. Geminiy:: {N} Tweeling (sterrenbeeld). gemise:: {I} chemisch; ~ misan: drogisterij (vrnl verkoop v chemische producten en brandstoffen, zoals schoonmaakmiddelen, verdelgingsmiddelen, kunstmest, terpentine, petroleum en steenkolen). gemislukte:: {K} stomen, chemisch reinigen. gemisluktos:: {C} stomerij, chemische wasserij. gemiy:: {C} chemie, scheikunde. gémiye:: {K} ontberen; missen (v zaken). gémiyos:: {A} ontbering. géncres:: {C} kereltje, ventje, mannetje (klein v stuk). Gender and number in Spocanian:: {N} (tijdschriftartikel); .Gendre:: {F}. Geneff:: {G} Genève. Geneff-ses:: {G} Meer van Genève. génehe:: {U; gst= génet} ~ beri: (lett) opschieten; sneller voortgaan (voortmaken met datgene waar men mee bezig is teneinde te kunnen gaan doen wat de infinitief uitdrukt); do ~ beri šâste ef treno: hij schiet op om de trein te halen; Elsa ~ beri zôzje ef rapors: Elsa schiet op (haast zich met allerlei andere dingen) om het rapport door te [kunnen] nemen; »hurtiyre. Genell:: {M}. Genell Dercs-Xarfylle-lirrotiy:: {W} .Genell Dercs-Xarfylle-mirra:: {W} .generâl:: {I} algemeen. generala:: Generâl Câtoliyc Party:: {N} (afk= GCP) "Algemene Katholieke Partij" (voormalige politieke partij); .Generâl Enterprisos furt Portzerfi:: {N} (afk= GEP) "Algemene Onderneming voor Televisie" (Spok staatstelevisiemaatschappij, opgericht in 1950); .Generâl Gillt:: {N} (afk= GG) "Algemene Ambacht" (overkoepelende federatie voor alle erkende vakbonden; in Conityje); .Generâl Grafise Bônt:: {N} "Algemene Grafische Bond" (beroepsvereniging; hoofdkantoor in Hirdo); .generalo:: {C} generaal (legerrang); .Generâl Plata-ofiss:: {N} (afk= GPO) "Algemeen Grammofoonplatenbureau" (behartigt de belangen in de muziekbranche en zorgt voor uitbetaling v auteursrechten; in Amahagge); .Generâl Riffek:: {N} (afk= GeRi) "Algemene Creativiteit" (politieke partij); .Generâl Šark-tof:: {N} (nationale feestdag op 3 okt., waarop de ministeries en andere overheidsinstanties een soort "open house" houden); .Generâl Slojet-koles:: {N} "Algemene Hogeschool voor de Handel" (in Kurriy); .Generâl Stat-fynarâsz:: {N} (afk= GSF) "Algemene Staatsraffinaderijen"; .Generâl Stûdent-Ququlâ:: {N} (afk= GESQU) "Algemene Studenten Vereniging" (landelijke studentenorganisatie die ook buiten de studentenwereld op velerlei gebied actief is; abusievelijk ook wel Gei Stûdent-Ququlâ genoemd); .Generâl Tâx-lacs:: {N} (afk= GTâx) "Algemene Belastingwet" (Spok wet); .Generâl Tegnise Universitiy:: {N} "Algemene Technische Universiteit" (in Trofy); .Generâl Universitiy:: {N} "Algemene Universiteit" (in Hirdo); .General University Press:: {N} (uitgeverij in Hirdo); .génet:: {gst} »génehe. genetise:: {I} genetisch. Geneva:: {M}. genevriy:: {S} jenever. genitiviy:: {C} (taalk) genitief. genk:: {C} oudere man. genka:: {C} oudere vrouw. Genka-pât:: {W} .Genoll:: {J}. Genova:: {G} Genua (in Italië). Genova-mirra:: {W} .Genova-plep:: {W} .Genta:: {G} (stad in Plefô). genunn:: {I} legaal, wettig; echt. genxe:: |X| {K} (lett/fig) wegvreten. genxos:: |X| {C} wegvreting; weggevreten plek. geofikšo:: {C} geofictie. geofysika:: {C} geofysika. geografijâ:: {C} geografie, aardrijkskunde. geografise:: {I} geografisch, aardrijkskundig. geolinguistise:: {I} geolinguïstisch. Geolle:: {J/M}. geolôche:: {C} geoloog. geologise:: {I} geologisch. geolôiy:: {C} geologie. George:: {J} (Eng/Fra). Georges:: {J} (Fra). Georgette:: {M} (Fra). Georgiy:: {G} Georgië. gep:: g.e.p.:: {afk} »gep 2. geps:: {S} gips. gepse:: {K} stucadoren. gepsiy:: {I} gipsen, van gips gemaakt. gepsiyn:: {C} gipsen voorwerp/beeld. gepsos:: {C} stucadoorwerk. gequ'ess:: {SC; mv= gequ'ester} saamhorigheid. gequ'ester:: {mv} »gequ'ess. geranym:: {C} ooievaarsbek (L. Geranium); geranium (kamerplant) (L. Pelargonium zonale). Gerârdus:: {F}. Gerârdus-seert:: {N} (congrescentrum in Zest); .gerat:: {C} lucht-, ventilatie-, rookgat. •gerat:: {SX > c} (gereduceerde vorm v argerat) •deur; »•erat. gerd•:: {wst} »gerdre. gerdatjen:: {C} bewaker, oppasser. gerder:: {gst} »gerdre. gerdre:: {K; gst= gerder; wst= gerd•} bewaken. gerdros:: gere-râc:: {C; mv= ..-rec} ventilatierooster. gere-rec:: {mv} »gere-râc. gereste:: {U} knarsen. Gerf:: {G} (dorp; gemeente Zumela). Gerf-fonis:: {G} (inham in zuidkust v Munt bij Xârfu-Ðizem (Zverosta-kust)); .Gerf-fonis-lirrotiy:: {W} .Gerf-fonis-mirra:: {W} .Gerf-museem:: {N} (museum bij Zumela, in kasteel Gerf-Seert); .Gerf-Seert:: {N} (bewoond museumkasteel; gemeente Zumela); .Gerf-Seert-mirra:: {W} .Gerfta:: {G} (dorp; gemeente Kruic). Gerfta-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Kruic); .Gerfta-weg:: {W} .Gerfy:: {F/J}. GeRi:: {afk} »Generâl Riffek. gerilla:: {C} guerilla. gerk:: {C} (afk= gk) (Spok oppervlaktemaat: 1 gerk = 1gk = 1,2731 km²); .gerlas:: {C} [auto]bus; .Gerlas:: {F}. Gerlas-gabanos Knolbol:: {N} (afk= GGK) (gemeentelijk vervoerbedrijf v Knolbol); .gerlas-garrent:: {C} busstation. gerlas-lÿnt:: {C} buslijn. gerlas-taksi:: (= gerlas-taxi |ks|) {C} lijntaxi (in Spok: meestal klein busje dat min of meer een vaste route rijdt, maar als een taxi besteld kan worden; ze rijden op trajecten waar een normale busdienst ontbreekt); zie ook Lijntaxi's in .gerlas-taxi:: {C} »gerlas-taksi. Germana:: {M}. germanise:: {I} Germaans. germentâ:: {C} onderjurk. Gerneert:: {F}. Gerneerter:: {G} (rivier van Tsjok-meer naar Aflif-straat); .Gerneertfonis:: {G} (dorp; gemeente Sinto-Alycro-Poniy). Gerneert-mirra:: {W} .gernért:: {C; mv= gernerte} [gewone] garnaal (L. Crangon crangon). gernért-copa:: {C} garnalencocktail. gernerte:: {mv} »gernért. Gernt:: {J}. gérone:: {K} begeren. géroniy:: {I} begerig. géronos:: {A} begeerte. gerreiy:: {Cef; mv=enk; nominalisatie v gert 3} ef ~: de/het uwe, die/dat van u/jullie; kult mimpits ur ef ~: onze boeken en die van u/jullie (meerdere personen). Gerrelt:: {J} Gerard. gert:: gért:: {I} begeerd, [veel] gevraagd. Gerte:: {J} Gert. gerté:: {BZ} (= »gert »ére). Gerte Côlmann:: {N} (boektitel); .Gert Eit:: {N} "Uw Oog" (weekblad met roddels over bekende Spokaniërs); .gertiy:: Gertiy-plep:: {W} .geše:: {K} (arch/poe) afpersen; »ÿgeše. géšiyðe:: {E} ~ ump: zich bezinnen op. géšiyðos:: {A} bezinning. gesôpamst:: {C} soort mirte (L. Myrtus sylvestris). gešos:: {C} (arch/poe) afpersing; »ÿgešos. GESQU:: {afk} »Generâl Stûdent-Ququlâ. Gest:: {J}. gestâ:: {C} (zeer gewichtige vergadering, vaak met het doel om een overeenkomst te tekenen); »GeStâ. GeStâ:: {afk} (= generala »stâf). gestrer:: {I} overdag, op klaarlichte dag; eft ~ króto: een roofoverval op klaarlichte dag. gestriy:: {C} etmaal, dag-en-nacht; lelmo ~: (schr) dit/komend etmaal (in spr wordt liever lelmo tof gebruikt); kirro lelperre dur ~s lo zirrot: wij hebben drie dagen vakantie; eft ~ lo tof: 24 uur per dag. gestriyas:: {I} gedurende het [gehele] etmaal. gestriyne:: {I} op dezelfde dag. gesvint:: {I} snel, vlug. gesvinte:: {U} snellen. GET:: {afk} »Depârtemen furt Generâl Tiyns. géta:: {C} pret, schik. géter:: {gst} »gédre. Geter-weg:: {W} .getto:: {C} ghetto. getts:: {I} snerpend (geluid). Gevren:: {M}. géx:: {C} bijt (in ijs). Gezulo:: {J}. GG:: {afk} »Generâl Gillt. GGC:: {afk} »Gei Gabane-Cômpanðo. GGG:: {afk} »Gasky Gerlas Gabanos. GGK:: {afk} »Gerlas-gabanos Knolbol. GH:: {afk} »Grist & Honnemeg TC. Ghost-writer:: {N} (Engelstalig maandblad voor taal en taalkunde in Spok); .Gianpaolo:: {J}. gibraltar:: {IIef} Gibraltarees (bv). Gibraltar:: {G} Gibraltar. gien:: gifare:: {E} opstaan, gaan staan. giffe:: {U} (lett) staan; do uokke ur ~: hij staat te roken; (gebruik v giffe terwijl er v "liggen" sprake is drukt geïrriteerdheid/boosheid uit) ef mimpit ~ kaf ef kelbra!: zie je dan niet dat het boek op tafel ligt! (tegen iemand die zeurt dat hij het boek niet vinden kan); ~ âst flj: geconfronteerd worden met iets. giffe-fortos:: {K} [tijdelijk] waarnemen, inspringen (taak, baan ed). giffer:: {C} (naam v diverse planten; ihb hent-~ = tormentil). giffere:: {E} stil [gaan] staan. giffos:: {C} het staan; staande houding. giffos-quzÿr:: {C} fes eft ~: op staand formaat (bij beschrijven of bedrukken v vel papier). gifiy:: {C} stand (situatie op een bepaald moment); ef ~ meltatéf? hoe is de stand? (bij puntentelling ed). gift:: {I} [ver]giftig. gifte:: {K} vergiftigen. giftos:: {C} vergiftiging. GiHA:: {afk} »Girdesef-Husta-Arânkas. gillt:: {C} ambacht. Gilltâc:: {F}. gillter:: {C} ambachtsman. gillteren:: {C} vakvereniging. gillt-fortpit:: {C} vakblad. gillt-kûr:: {I} vakkundig. Gillt-mirra:: {W} .Gilltramâ:: {N} "Gilde-register" (register, bijgehouden door de »FYSP, waarin opgenomen alle ambachtslieden die garanderen volgens oude tradities en klassieke werkwijzen handwerkproducten te vervaardigen). gillt-tiff:: {C} vakkennis. Gindirô:: {F}. Gindiroâ:: {F}. Gindiroh:: {F}. ginebra:: {S} gember. gip:: {I} (arch) uitgebroken, ontvlucht, op de vlucht geslagen (vrnl v dieren). Gip Ogpetos:: {N} (titel dichtbundel); .giraff:: {C} giraffe (mnl/ntr). giraffa:: {C} giraffe (vrw). Girdes:: {G} Girdesef-Husta-Arânkas:: {N} (afk= GiHA) (voormalige spoorwegmaatschappij); .Girdesef-sentraliy:: {N} (elektriciteitscentrale; gemeente Girdesef); .Girdesegg:: {N} (vuurtoren; gemeente Girdes); .Girdes-knurfel-klemk:: {N} (»klemk; gemeente Girdesef); .Girdes-lÿnt:: {N} (afk= GL) (interlokale tramwegmaatschappij, stoomtram, kantoor in Quitas-Olas); .Girdestiy-delta:: {G} (moerasgebied aan de monding vd Girdestona); .Girdes-tobergÿ:: {G} (gebergte in district Flenazjekk); .Girdestôn:: {F}. Girdestona:: {G} (rivier van Girdes-gebergte naar Girdestiy-delta); .Girdestona-klarbÿr:: {W} .Girjon:: {F}. Girjôn:: {F}. gisa:: {C} ijver, vlijt; ... fes ef ~ (afk= f.e.g.): gelet op ...; ef hordâ wónzol fes ef ~, nert pert veldurs melde kaf ef ager: gelet op het mooie weer zijn er niet veel mensen op het strand; ef fÿt f.e.g., den ...: gelet op het feit dat .... gisakinâ:: {SC} ijverzucht. gisakinn:: {I} ijverzuchtig. giss:: {I} ijverig, vlijtig, arbeidzaam; bedrijvig, voortvarend. gisse:: gitarmerr:: {C} gitarist. gitarr:: {C} gitaar. givân:: {C} opstelling, slagorde (v troepen); »•ân. giyene:: {I} trouweloos. giyk:: {C} giek (v schip). Giyk-mirra:: {W} .Giyl:: {G} Giympiy:: {G} (dorp; gemeente Haÿe). giynatt:: {SC} genade, clementie; welwillendheid. giynattiy:: {I} genadig; welwillend; Diô meltâte ~ furt gress: God zij mij genadig. Giynatt-ketter-covent:: {N} (RK klooster; gemeente Ÿrnajecû); .giyne:: {C} bies (rand op kleding). Giyner:: {F}. giynsa:: {I} verderop, daarginds. giynsamintof:: {I} verderop (verder in de tekst). giyrðe:: {K} [aan]gorden (v zwaard ed). giyrðos:: {C} aangording. giyrt:: {C} giyrtare:: {K} in arrest nemen. giyrte:: {U} in arrest zitten. Giyrte:: {J}. •giys:: {SX.vz} (gereduceerde vorm v gress; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky) (bijv) óngiys = ón gress: aan mij; 'karagiys = helkara gress: naar mij [toe]; »gress. giyst:: {C; mv= ~a} meid. giysta:: {mv} »giyst. giyt:: {C} gids, rondleider (persoon). Gizela:: {G} (dorp; gemeente Huis). Gizela-dunjes:: {G} (duingebied in district Munt); .Gizela-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Huis); .Gizell:: {J/M}. gizzóðiy:: {I} onverzoenlijk. gjonett:: {C} bochel, bult. Gjonett-lirrotiy:: {W} .gjortare:: {U} zich aanstellen (overdreven doen). gjorte:: {K} ontwrichten. gjortos:: {C} ontwrichting. gjortyniy:: {C} oproer. gk:: {afk} »gerk. gl:: {afk} »gûldre. GL:: {afk} »Girdes-lÿnt. glado:: {I} ~ [lef]: blij [met]. gladoare:: {K} verblijden. gladoaros:: {C} verblijding. gladoe:: gladoos:: {A} ef qugle ~ ón gress: het verheugt me. gladot:: {gst} »gladoe 2. gladote:: {C} blijdschap. Glagvâ:: {G} (dorp; gemeente Šeftaliy). glal:: {I} glad. Glâme:: {J}. Glâme Boma-Blof-mirra:: {W} .Glâmee:: {F}. Glâns:: {G} (dorp; gemeente Nutterkoles). glânt:: {C} spoor, schijn, zweem; glans; eup šove nÿf ~s rifo ef overšiy: ze vertoont geen spoor van medelijden. glânte:: {U} glimmen, glanzen; ~lira weinoh: fonkelende wijn. glânte-mofsnerf:: {C} paarse schallebijter (kever) (L. Carabus violaceus). glânter:: {gst} »glântre. glânt-helk:: {C} glanskop (vogel) (L. Parus palustris). glântiy:: {I} glimmend, glanzend. glânt-kleter:: {I} gloednieuw. glântrare:: {K} oppoetsen (schoenen). glântre:: {K; gst= glânter} poetsen (schoenen); lappen, zemen (ramen). glântre-fóst:: {S} boenwas, wrijfwas. glântros:: {C} het poetsen, het boenen, gepoets, geboen. Glâp:: {N} (»wegsÿrt langs autoweg M4; gemeente Halepoai a/e Kjoep); .Glave:: {G} (stad in Jelafo). glaza:: glaza-missis:: {C; mv= ~a} blakker ~: porseleinzwam (L. Oudemansiella mucida). glaza-missisa:: {mv} »glaza-missis. glazarif:: {C} glasblazer. glazariff:: {C} glasfabriek. Glazariff-mirra:: {W} .glaza-tât:: {C} glasscherf; ~s cryre: het vriest dat het kraakt. glazera:: {S} glazuur. gld:: {afk} »gûldre. glec:: {C} wrijving (weerstand v bewegend deel). glechatjen:: {C} vijzel, mortier. gleche:: {K} wrijven. gleche-fes:: {K} inwrijven. gleche-mip:: {K} uitwrijven. Glechiy-Vres:: {G} (dorp; gemeente Manes-Lašer). glechos:: {C} het wrijven, wrijving, gewrijf. G.L.F.:: {N} »Gei Liftkariy-Fônts. Glip:: {F}. glisse:: {C} relmuis (L. Glis glis). glistipp:: {gst} »glistipre. glistippiy:: {III} relatief, verhoudingsgewijs; ef mentusars giffe ~m pert fes ef linnos: er is relatief veel vraag naar aardbeien. glistipre:: {U; gst= glistipp} ~ ón (ón is dt/vz): zich verhouden tot. glistipros:: {A} (alg) verhouding; (v stereogeluid) balans. glistiy:: {C} omstandigheid; fes pjakâriyn ~s: onder geheimzinnige omstandigheden. glitare:: {I} openhartig, onverholen. Glo:: {J}. Gloef:: {F}. gloert:: {I; =mt v ubâfta} [het] minst echt; minst erg; ~ hupster: minst groot (sterker dan hupster tom); »ubâfta. Glofeena:: {G} (dorp; gemeente Gaquggee). glônt:: {C} misdadiger. Glônt:: {J}. Glónt:: {F/J} (Gar). glopa:: {I} roekeloos, ondoordacht (persoon). Glopiy:: {F/J}. Glôppe:: {F}. Gloprin:: .Gloprin-museem:: {N} (museum te Hier); (DOM 177). gluff:: {C} bak, mop (meestal schuin). glûfiy:: {C} bedrijf; bedrijfsleven. glûfiy-ratt:: {C} ondernemingsraad. glûfiy-wencatos:: {A} bedrijfsvoering. GLUFUS:: {afk} »Gei Lajjefos ur Fesrafanos Universitiys fes Spooksoliy. Glûmenn:: {F/M}. glûnk:: {C} paardedeken (onder zadel). Gluvÿr-klemk:: {N} (»klemk; gemeente Zimp); .glyda:: {C} lid (v vereniging). glydaiy:: {I} besloten (vereniging); alleen voor leden. glydaos:: {C} lidmaatschap. glyda-ralaer:: {C} medelid. glydaramâ:: {C} »glyda-ramâ. glyda-ramâ:: (glydaramâ) {C} ledenlijst. glyda-tôspiy:: {Iid} »tôspiy. glyl:: {I} glinsterend. glylare:: {K} oppoetsen. glyl-draca:: {C} meerval (vis) (L. Siluris glanis). glyle:: {K} poetsen (vrnl v zilver/koper). glylos:: {C} het poetsen, gepoets. glyne:: {Krs} (arch/dl= Peg) opofferen; »ÿglyne. glÿrne:: {K} zich voordoen als. glyserynn:: {S} glycerine. glyserynniy:: {I} van glycerine gemaakt; met glycerine. glytare:: glyte:: {U} sleeën. glytos:: {C} sledetocht. GM:: {afk} »garage-móf. gmafae:: {K} ontspannen (ww; vrnl fig). gmafaos:: {A} (fig) ontspanning. gmol:: {C} lek (zn). gmoliy:: {I} lek[kend]. gmul:: {C} spoel, klos. gmule:: {K} spoelen, winden; (dl= Berref) spinnen (v wol). gmulos:: {C} winding (één keer rond). gmulosos:: {C} (=red) winding (de gehele opgewonden draad); »gmulos. GMZ:: {afk} »garage-móf-zône. Gnomm:: {G} (dorp; gemeente Bleujâ). gnurr:: {C; mv= gnûrre} wild zwijn (L. Sus scrofa). gnûrre:: {mv} »gnurr. gnycheme:: {U} knarsend piepen (v deur ed). gobelynn:: {C} gobelin. gobiy:: {C} grondel (vis) (L. Gobio gobio). Gock:: {F}. góculiy:: {C} zandhoop; zandbak. Godez:: {F}. Godynn:: {F}. goe:: |go| {LW} (onbepaald lw in mv: geeft aan dat telkens één element uit een groep een relatie heeft met één element uit een andere groep) ef 'jans trempe ~ yroppiyn mimpits: de jongens lezen [elk] een spannend boek (er zijn evenveel boeken als jongens en elke jongen leest één boek dat niet door een andere jongen gelezen wordt; vgl: ef 'jans trempe yroppiyn mimpits: de jongens lezen spannende boeken (het aantal jongens hoeft niet gelijk te zijn aan het aantal boeken, en misschien zijn er jongens die meer dan één boek lezen, of misschien zijn er boeken die door meer dan één jongen gelezen worden)); kirro ~ bonarôs tundare: we hebben [elk] ons/een been gebroken; (vgl: kirro ef bonarôs tundare: we hebben onze/de [beide] benen gebroken); (algemene gewoonte/eigenschap/bewering) ~ forsz wekke ur ~ ojels hue: de kikker kwaakt en de uil roept; kikkers kwaken en uilen roepen. Goepârsta-plep:: {W} .gôf:: {DT} (vergelijking) alsof; do ~ farte, do yspilóme: hij loopt alsof hij dronken is (maar hij is niet dronken); do ~ chaquinde piti gress, gress meltilóme eft efanty: hij praat tegen me alsof ik een kind ben. goft:: {C} ladenkast. goftius:: {C} flat[gebouw]; (= »goft + »dius). goftróda:: {C} flat[woning], appartement. gôl:: {I} kaal (vrnl: zonder haar); droog (boterham). gôlare:: {U} ruien; zijn haar verliezen. gôlf:: {C} golf (balspel). gôlf-blufk:: {C} golfterrein. Gôlf-blufk-plep:: {W} .gôlfmerre:: {U} golfen, golf spelen. gôlnurpiy:: {I} aftands, heel oud. Gômblâps-lirrotiy:: {W} ; (DOM 112).gômp:: {S} gom, lijm. Gonâs:: {J}. gónerm:: {C} dwerg. gónerm-begonja:: {C} dwergbegonia (in Spok een geliefd geschenk). gónerm-kôbo-huron:: {C} heelblaadjes (L. Pulicaria dysenterica). gónerm-meve:: {C} dwergmeeuw (L. Larus minutus). gónerm-rât:: {C} dwergmuis (L. Micromys minutus). gónerm-sÿn:: {C} dwergsein (spoorwegen: laag bij de grond staand sein); .gónerm-vult:: {C} krielkip. gonija:: {SC} hoek (meetkundig); »eka; »koern. goniometrijâ:: {C} goniometrie. Gontrâ:: {M}. Gonzales:: {F}. gôp:: {I} naar, akelig (beetje ziek); gress sen cente ~: ik voel me naar. Gôp:: {F}. gopirus:: {OV} .Göran:: {J} (Zwe). gorbas:: {C} [post]zegel; zegelring; ex-libris; plakplaatje, sticker. gorbase:: {K} frankeren. gorbasos:: {C} frankering, porto. gôrde:: {C} (houten/metalen) balk (ligt dwars op een »trajiy of »giyrt); (ihb: horizontale balk in een vakwerkconstructie). gôre:: {PV} (passieve afleiding v »gÿr); »tûe. gôrfjôc:: {SC} opdracht; (vrnl in de uitdrukking:) kaf ~ rifo (vz-uitdr) (afk= k.g.r.): in opdracht van. gôrfjôcer:: {C} lastgever, opdrachtgever. gôrg:: {C} ravijn, afgrond. gôrnare:: {U} kniezen. gôrnatjen:: {C} kniesoor. gôrne:: {U} knorren. gôrnos:: {C} geknor. gôrôg:: {I} verstandig. gôrôge:: {U} verstandig zijn. gôróge:: {I} ongerijmd. gôrôgent:: {SC} verstand. gôrôgentiy:: {I} verstandelijk. gôrs:: {PV} (arch); »gôrse. gôrse:: {PV} (passieve afleiding v gÿrs) u; blul vâpjelije ~: u wordt geplaagd; (imperatief) trempe-~ ef mimpit: leest u het boek; nert uokke-~!: niet roken!; (causatief) Jân trempe-~ ef mimpit: Jân laat u het boek lezen; Jân geeft u het boek te lezen; »•ex. gôs:: {C} stoet, optocht. gosa'ita:: {I} onverschrokken, onversaagd. gôsare:: {U} betogen, demonstreren, betoging/demonstratie houden. gôsaros:: {C} betoging, demonstratie[optocht]. gót:: {SC} afkeer. gót:: {I} (dl= Peg) hooghartig. Gotârše-plep:: {W} .gotise:: {I} gotisch. gótiy:: .gôts:: {C} steek (hoofddeksel); (spr) (hoge hoed zoals ministers die dragen, zie »menester-tôp). Gotter:: {J}. Govert:: {J}. GPO:: {N} »Generâl Plata-ofiss. Grabârco-plep:: {W} .Grabsteine und Grabhügel in Spokanien:: {N} (boektitel); .Grâcôs:: {G} (riviertje van Azÿ-gebergte naar de Plafotô); .grâcÿr:: {C} (gesteven linnen band, in een golfmodel geperst, dienend als decoratie op traditionele klederdracht voor vrouwen); »heslôp. Gracÿrsa:: {F}. Grâf:: {F}. grafise:: {I} grafisch. grafitiy:: {S} graffiti (tekeningen/woorden op muren). grafiyc:: {C} grafiek. grafolôiy:: {C} grafologie. grâg:: {C} gracht (vrnl in Spok straatnamen of in Nederlandse steden); (bijv) Korda-grâg (Kerkgracht: in Liyrotyka); Prinsen-grâg (in Amsterdam). Gra'iy-mirra:: {W} .Grajjoch:: {N} (blindeninstituut in Amahagge); .Gralkrich:: |gralkrik| .Gralkrich-Ayrport:: {N} |..krik-| (station). Gralkrich-MG:: {N} |..krik-| (station). Gralkrich-Nutter:: |..krik-| {N} (station). Gralkrich-Port:: |..krik-| {N} (station). grâma:: {C} (afk= g) gram (gewicht). grâmatise:: {I} grammaticaal. grâmatisere:: |..ÿje| {K} grammaticaliseren. Grâmbarynne:: {F/J}. Gramentô:: {F}. grâmerr:: {C} grammatica. grâmerr-stemm:: {C} (taalk) grammaticale stam (één vd twee stammen ve Spok ww: de zelfstandige vorm ve infinitief zonder •e); (bijv) farte/fart; melde/melt. Grammatica van het Spokaans:: {N} (boektitel); .grâmofonos:: {C; mv= ~z} grammofoon. grampa:: grampa-tâmlek-missis:: {C; mv= ~a} platte tonderzwam (L. Ganoderma applanatum). grampa-tâmlek-missisa:: {mv} »grampa-tâmlek-missis. grampe:: {U} roesten. granâ:: {C} granaat. granâgeffy:: {C} granaatappel. Grânc:: {W} .Grânden-pavelonn:: {N} "Grânden-paviljoen" (expositie- en theaterruimte in Amahagge); .Granes:: {F}. Grañgt:: {F}. granô:: {C} berg. Granô:: {G} (stad in Ben). granô-bôrté:: {C} bergrand. Granô-fini:: {G} (dorp; gemeente Sinto-Torafebabô). granô-hupster:: {I} kolossaal, reusachtig [groot]. granô-lep:: {C} kolos. granô-mirra:: {C} bergweg; weg in de bergen. Granô-mirra:: {W} .granô-rât:: {C} bergspitsmuis (L. Sorex alpinus). Granô-seert:: {N} "Granô-huis" (Bergparel-pension in Granô); .granô-snÿ:: {S} bergsneeuw; ef vende fes ~: naar de wintersport gaan. granôsót:: {I} bergachtig. granô-sport:: {C} bergsport. Granô-terf:: {W} .Granô-tupplip:: {N} (reisbureau in Amahagge); .Granô-zerfos:: {N} "Bergzicht" (Bergparel-hotel in Xarebafiy); .Grapjô-Cÿrdylle-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Leeserf); .grâr:: {C} klank. grare:: {K} omkeren, omdraaien. grare-ponto:: {C} (lett) keerpunt. grâr-grup:: {C} cluster (klankgroep). grârlot:: {C} klankkast. graros:: Gras:: {G} (stad in Ziyp). Grask:: {F}. Grasta-lirrotiy:: {W} .Grâstiy:: {F}. grat:: {SC} trap, graad (fig, maar NIET v temperatuur); ef ~ fes mivaiy: de mate van lelijkheid. grât:: {I; =ot v crobben} [het] helderst, meest helder (v weer); »crobben. Grât:: gratân-lofa:: {C/S} akkerkool (L. Lapsana communis). grâtare:: {K} (alg) opknappen (v huis ed); (vulg) pikken, [weg]jatten, stelen. grâtaros:: {C} opknapbeurt (v huis ed). Grât-blacroer:: {C} grote modderkruiper (vis) (L. Misgurnus fossilis). Grât-covent-weg:: {W} .grâte:: {U} opklaren (v weer). grâtfort:: {C} opklaring (vh weer: opgeklaarde periode). gratis:: {I} gratis. Grâtiy:: {N} (»wegsÿrt langs autoweg M9; gemeente Ef Plâkomer); .Grât-knurfel:: {N} (camping); .Grât-mirra:: {W} .Grât-ôrgidé:: {C} blakker ~: bergnachtorchis (L. Platanthera chlorantha); liyt ~: gevlekte orchis (L. Dactylorhiza maculata). gratos:: {C} gradatie. grâtos:: {C} opklaring (het opklaren vh weer). Grâtseerts:: .Grât-weg ber Ûpor:: {W} .grâty:: {C} stek (stokje); zitstok; ef vults vende helkara ef ~: de kippen gaan op stok; ef vults lâfeldre ef ~: de kippen zitten op stok; ef tosârfÿs lâzirde ef ~: de kazen liggen te rijpen; stus póbare kusami blarâs kaf ef ~: ze verkopen hier belegen/oude kaas; weinô kaf ef ~: wijn die [lang] in houten vaten is gerijpt (de rijen vaten in een wijnkelder roepen associaties op met rijen kippen op een stok). gratyliy:: {C} baken; ef farte sumâ ef ~: (fig) aan lager wal raken. grâtyliy:: {C} takkenbos. Gratyliy-lirrotiy:: {W} .Gratyliy-seert:: {N} "Bakenhuis" (museum en infocentrum in Hirdo op Mikkon); ;
(DOM 208).graver:: {A; mv=enk} ernst. graviy:: {I} ernstig; erg, zeer, bar, deerlijk, geducht; (als versterking v add: vrnl spr) eft ~ mikar oto: een ontzettend dure auto. grâx:: {C} bosweg, breed bospad. Grdentâñg:: {F} (Gar). gre:: gre-argerat:: {C} »grerat. grecc:: {I} aangeleerd. greðobo:: {I} verkeerd om; do lelperre-armt ef trut lo ~: hij draagt zijn trui verkeerd om. Greel-korda:: {N} (RK kerk; gemeente Keunee); .Greem:: {F}. greere:: |grewere/gewere| {U; verbale afleiding v »gre}; »gressere. gref:: {SC} (Erg) heelal, hemel, hiernamaals. Gref Melde:: {N} "Het Heelal is er" (met een toespeling op de uitdrukking: Gress melde "Ik ben/besta"; naam ve beeldhouwwerk in Amahagge; in 1986 gemaakt door Irtava Pofâ). greferi:: {C} scharnier. gre-fes:: {K; gst= gret-..} aanzetten (v motor). grefiy:: {C} afslag, splitsing (v wegen). gre-furt:: {K; gst= gret-..} voorzetten (v klok). gre-gÿrt:: {C} draaibrug. Greickiy:: {F}. Grejala:: {G} (stad in Ales). Greka:: {F}. greka-ðôle:: {C} Griekse zilverspar (L. Abies cephalonica). Grekalanda:: {Cef} Griekse vrouw. grekalandes:: {IIef} Grieks (bv). Grekalandes:: {G} Griekenland. Grekalando:: {Cef} Griek. grekalant:: {C} Grieks (taal). grél:: {C} doorwaadbare plaats (in beek/rivier), voorde. grélare:: {K} overzetten (met veerpont). grélare-mainrigt:: {C} "alleenrecht tot overzetting" (his: een privilege dat oeverbewoners konden krijgen om met een bootje reizigers tegen betaling over te zetten; tegenwoordig is dit een juridische term die inhoudt dat een rederij het recht heeft om een bepaalde veerdienst te exploiteren). gréle:: {K} doorwaden. gréle-mainrigt:: {C} (alleenrecht ve persoon of bestuur om goederen en/of personen met een tolbrug of tolveer over te zetten). grelfel:: {I} vadsig; dik, lui en knorrig. grélos:: {C} doorwading (v ondiep water); overzetting (met pont). gremir:: {C} kroeshaar (één haar); ~s (mv): kroeshaar (haardos). gre-mittors:: {C} wenteltrap. gremóns:: {C} cycloon, wervelstorm; (fig) maalstroom. Gremsû:: {J}. Gremsû-siyclo:: {W} .gremuh:: {Iid} uitvoerbaar||onuitvoerbaar; ef arpinzol melde ~ ur paine: het plan is uitvoerbaar; eft ~ én koffon arpinzol: een onuitvoerbaar plan; gress nert kettecû eft ~ painos ón vilt šÿrtyc: ik kan jouw voorstel niet uitvoeren. grenada:: {IIef} Grenadaans (bv). Grenada:: {G} Grenada. Grenadana:: {Cef} Grenadaanse vrouw. Grenadany:: {Cef} Grenadaan. Grenadynns:: {G} Grenadines. Grenflo:: {F}. Greñg:: {F} (Gar). Grenn:: {F/J}. Grenna:: {M}. grens:: {C} afloop (v tijd). grent:: {C} [deur]slot. grent-riyn:: {C} afdichtring; »hek-grent-riyn. grenurp:: {C} kater (na te veel alcohol). greorgan:: {C} draaiorgel. Grepiyr:: {F}. gre-pônt:: {C} draaibrug. greppa:: {C} geul, greppel. greppiy:: {I} oneffen, hobbelig (terrein). greps:: {I} stroef, oneffen (oppervlak). grequgiys:: {C} haarknot. grequglatjen:: {C} revolutionair (zn: persoon). grequgler:: {I} revolutionair (bv). grerat:: {C} draaideur; (draaideuren zijn nauwelijks bekend in Spok; de ingang vh postkantoor in Amahagge is berucht vanwege zijn draaideur waar vele Spokaniërs beklemd raken). grere:: {K} verdraaien, anders draaien. grerefjéns:: {C} revolver. gre-riyn:: {C} moer (op bout). gress:: |ges/gess; (poe) gress| {PV; 1niv-1enk} ik, mij; ~ zerfe Petriy: ik zie Petriy; Petriy zerfe ~: Petriy ziet mij; (als soort add bij familietitel) ef ~ sour rifo Petriy: ik, de zus van Petriy; »•ex. gressere:: |gess..| {U; verbale afleiding v gress} ef ~: ik ben het; dat ben ik; groft frera ~: ik ben zijn broer; dat ben ik, zijn broer; groft ~lira frera: ik, zijn broer; ef ~, té cÿrtiravy iftam: IK wil wel helpen; groft gresseror nurp: ik, zijn vroegere baas; (algemene bewering) ef nert ~ beri nie vilt qundrés: ik ben er niet voor om jouw karweitjes op te knappen; (arch: met object) lomp pâte? - ef ~ Petriy: wie klopt daar? - Petriy en ik. gresseros:: |gess..| {A} ego; het ik-zijn. gress-reppe:: |ges-| {III} (afk= gr.r.) namelijk; te weten. Grestân-klemk:: {N} (»klemk; gemeente Tejho-Klea); .gre-star:: {C} planeet. gret:: {gst} »gre. Gret:: {G} (stad in Ziyp); (DOM 167). grete:: gret-furt:: {gst} »gre-furt. gre-tijâ:: {K; gst= gret-..} afwenden. Gret-Jakâmloin:: {N} (station). Gret-MG:: {N} (station). Gret/Pitrani:: {N} (klein vliegveld; gemeente Pitrani); .Gret-Port:: {N} (station). Gret-Taris:: {N} (station). gret-tijâ:: {gst} »gre-tijâ. gret-zléf:: {gst} »gre-zléf. gre-vosite:: {C} draaibank. gre-zléf:: {Upr; gst= gret-..} vastlopen (moer, wiel, motor ed). Grieg-mirra:: {W} .grist:: {I} grijs, grauw (als kleur). Grist:: {F}. Grist-epða-weg:: {W} .grister:: {C} schimmel (wit paard). Grist & Honnemeg TC:: {N} (afk= GH) (particuliere spoorwegmaatschappij, opgericht in 1995); .Grist-kolini-terf:: {W} .Grist Lôbâ-mirra:: {W} .Grist-môliy:: {G} (vlakte in noordoosten v Bloi); ; (DOM 137-138).grist-wyper:: {C} grote gele kwikstaart (vogel) (L. Motacilla cinerea). grist-zjol:: {S} cokes. gritsa:: {S} energie, levenskracht, vitaliteit; (Erg) levenssappen (ook lett opgevat: bloed, slijm, tranen, zweet ed). gritse:: {K} (pop) vermoorden. gritslâfesype:: {K} vermoorden; »lâfesype. griy:: {PV} (dl= Ÿrofly-Spok); »gress. griyše:: {C} schram, kras. griyt:: {S} (alg) merg; (ihb) soort kwark/yoghurt/wrongel. griyt-blerr:: {C} milt. Grlabô:: {G} (stad in Bloi). grôche:: {U} grommen. grôchos:: {C} gegrom. groe:: {PV} (passieve afleiding v »gre); »gróse. Groema:: {G} (dorp; gemeente Zekon). Groen:: {F}. Groenbos:: .groft:: {BV; 3enk-mnl/vrw/ntr/zkl} zijn, van hem; [van] haar, heur, van haar. grofté:: {BZ} (= »groft »ére). groftiy:: {Cef; mv=enk} (nominalisatie v groft mnl) ef ~: de/het zijne, dat/die van hem; kost môntyosz nert melde ef ~: mijn problemen zijn niet de zijne. groft/s:: {afk} (= groft »stynn). Groje:: groller:: {C} heks. Groller-mirra:: {W} .groller-missis:: {C; mv= ~a} breedplaatstreephoed (paddestoel) (L. Megacollybia platyphylla). groller-missisa:: {mv} »groller-missis. groller-ynt:: {C} grote schubwortel (L. Lathraea squamaria). grollos:: {C} tovenarij. Gromm:: {F}. grômp:: {C} rotgans (L. Branta bernicla). Grômpûssta:: {F}. Grôndacâ-sentraliy:: {N} (elektriciteitscentrale; gemeente Lift); .Grootebroek:: {F}. gror:: {I} andersom; tu piltât ef kornin lo ~: je moet het papier andersom leggen. gros:: {C} (lett) draai, wending; ef ðobiyre flj fes ef ~: iets aan de praat krijgen. grós:: {PV} (arch); »gróse. gróse:: {PV} (passieve afleiding v gress) ik, mij; blul vâpjelije ~: ik word geplaagd; (consideratief) trempe-~ ef mimpit: laat ik het boek [eens] lezen; (causatief) Jân trempe-~ ef mimpit: Jân laat mij het boek lezen; Jân geeft mij het boek te lezen; »•ex. grôsgônabiy:: {C} geschraapte keel; schor pratend; praten en keel schrapen tegelijk; eup reppe lef eft ~: "...": zij schraapt haar keel terwijl ze zegt: "...". Grôstamy-mirra:: {W} .Grot:: {G} (stad in Munt). Grotðô:: {F}. Grotðo-lirrotiy:: {W} .Grotjagt:: {G} (dorp; gemeente Crobela). gróvéne:: {K} stoten, botsen; afstoten, afstuiten, afweren. gróvénlot:: {C} stootblok (bij doodlopend spoor). gróvénos:: {C} bumper, stootkussen. gr.r.:: {afk} »gress-reppe. Grû:: {F}. grulôt:: {C} dam, dijk. grulót:: {C} kakkerlak; do unere ef ~ser danšos: hij begrijpt er geen snars van. grulôte:: {K} indijken; inpolderen. Grulôt-mirra:: {W} .grulôtos:: {C} indijking; inpoldering. grum:: Grum-belt-Huron:: {G} (dorp; gemeente Frezzet). Grumbol:: {F}. grume:: {C} snoepje, zuurtje. Grum-Hôst-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Kneno); .Grum-Huron:: {G} (dorp; gemeente Frezzet). grûmiyl:: {C} vleermuis. Grûmiyls fes Spooksoliy:: {N} (boektitel); ; (DOM 51/212).grûmiyl-vogily:: {C} gewone dwergvleermuis (L. Pipistrellus pipistrellus). grum-kvâlo:: {C} suikerziekte. grum-moftos:: {C; mv= ~z} drop, zoethout. grum-tâfiy:: {C} wierookceder (L. Calocedrus decurrens). Grun:: {F}. Grunlanda:: {Cef} Groenlandse vrouw. grunlandes:: {IIef} Groenlands (bv). Grunlandes:: {G} Groenland. Grunlando:: {Cef} Groenlander. grunlant:: {C} Groenlands (taal). Grûns:: {J}. grup:: {C} stel, groep. grûrte:: {U} ronken (vliegtuig). grûrtos:: {C} geronk. Grurve:: {J}. Grurveëx en Nâs-miypos:: {N} "Herdenkingsdag van Grurve" (jaarlijkse plechtigheid op de Zrâvve-pas); .Grurve-môbâriy:: {N} (monument; gemeente Heles-Tenta); .Grurve-plep:: {W} .grus:: {I; =mt v ligt} [het] minst licht (v kleur); »ligt. Grus:: {F/J/M}. grûs:: {C} heg, haag. grûs-limaciy:: {C} heesterslak (L. Cepaea nemoralis). grûs-ulân:: {C} hinderlaag; »•ân. Grûs-woedenn:: {G} (steile oostkust v Brÿr); .Grûs-woedenn-plep:: {W} .grûva:: {I} grof (niet fijn: v zand ed); ruig (v haar). gruvvâ:: {C} stuk heideterrein. Gruvvâ-mirra:: {W} .grÿ:: {I} grauw. gryde:: {C} (alg) zadel; (ihb) klep (v pet). grÿðe:: {K} gryderif:: {C} zadelmaker. Grÿðor-nûrcus-weg:: {W} .grÿðos:: Gryfes-plep:: {W} .grÿfyni:: {C} onlust. grÿfyni-notte:: {C} dovenetel (L. Lamium); bârÿr ~: paarse dovenetel (L. L- purpureum); blakker ~: witte dovenetel (L. L- album); kolai ~: gele dovenetel (L. L- galeobdolon). Gryhelle:: {F/M} (Peg). Gryja:: {M}. gryllâ:: {C} (zwarte/bruine) flaphoed (bij Spok klederdracht). grÿne:: {K} (dl= Bloi/Tjemp/Plefô) afwenden. grypy:: {C} grapefruit. grÿqust:: {I} kribbig. grÿrtiyl:: {I} haveloos. Grytt:: {J/M}. GS:: {afk} »garage-sÿrt. GSF:: {afk} »Generâl Stat-fynarâsz. GTâx:: {afk} »Generâl Tâx-lacs. GTC:: {afk} »Depârtemen furt Generâl Tiyns ur Cômunikašo. gû:: {I} absoluut, beslist; noi ~: stellig niet, absoluut niet; próp ~: jawel absoluut (na ontkennende vraag). Guadelupa:: {Cef} Guadeloupse vrouw. guadelupp:: {IIef} Guadeloups (bv). Guadelupp:: {G} Guadeloupe. Guadelupy:: {Cef} Guadelouper. guam:: {IIef} Guamees (bv). Guam:: {G} Guam. Guama:: {Cef} Guamese vrouw. Guamo:: {Cef} Guamees (bewoner). Guangyi:: {F} (Chi). Guanja-Figuera:: |gvanja-figera| {G} (dorp; gemeente Kûrânien). Guatemala:: {Cef} Guatemalaanse vrouw. guatemall:: {IIef} Guatemalaans (bv). Guatemall:: {G} Guatemala. Guatemalo:: {Cef} Guatemalaan. Gubinaka:: {N} (veerdienst); .Gubinaka II:: {N} (autoveer); .Gubina-zee:: {G} (zee tussen Teujan en Litii); .Gûca-lirrotiy:: {W} .Gûca-mirra:: {W} .Gûca-oftian:: {N} (wijk in Hirdo; rechteroeverkwartier met het Gûca-lirrotiy als centrum; tegenwoordig veel theatertjes, galeries en kunstenaarskroegen); ; (DOM 26/36).Gûca-plep:: {W} .gûðe:: {C} [heidense] god. Gûðe:: {G} (dorp; gemeente Aagee). Gudmunsdottir:: {F}. gûfc:: {I} min, gemeen, laag. gûfqu:: {C} klacht; ef fespilde eft ~: een klacht indienen. gûfquare:: {U} ~ kura: zich beklagen over. gûfque:: gûfquos:: {A} verfoeiing. gûfren:: {I} (alg) huiverend; (gevecht) bitter; (concurrentie) scherp. gûg:: {I} (alg) triomfantelijk; (fig) kleurig; in kleuren en geuren (vertellen). gujana:: {IIef} Guyaans (bv). Gujana:: guldâ:: {I; =ot v quista} [het] best; fes pip ~ (afk= f.p.g.): onder andere; »quista. gulder:: {I; =vt v quista} beter; »quista. guldere:: {K} verbeteren; A ~ dus B: A is beter dan B. gulderiy:: {C} rifo ef ~: des te beter. gulderos:: {C} verbetering. gûldre:: {C} (afk= gld of gl of hfl) gulden. gulo:: {C} veelvraat (roofdier) (L. Gulo gulo). gum:: gun:: {C; mv= gûne} kanon. gûne:: gûnke:: {U} knorren (varken). gûnker:: {C} knorhaan, poon (vis) (L. Trigla). Gûnker-mirra:: {W} .gûnkos:: {C} geknor. Gûnne:: {F}. gûnos:: {C} bewapening, het bewapenen. guntâmlek:: {S} buskruit. gura:: {C} [regen-, hagel]bui; lotiyn ~s: zware buien. Gura-husof:: {G} (dorp; gemeente Sinto-Colostiy). gûrgle:: {U; gst= gûrgt} gorgelen. gûrgle-nôšy:: {C} gorgeldrank. gûrglos:: {C} gorgeling, gegorgel, gorgelgeluid (met de keel). gûrgt:: {gst} »gûrgle. guria:: {I} aangenaam. guriatjof:: {I} heerlijk, heel lekker. gûrnðiy:: {I} miezerig (v weer). gurnus:: {C} ruzie; ef tinkere velk kelt ~: het draait straks nog op ruzie uit. gurnuse:: {U} ruziezoeken. gurnusludi:: {I} ruziezoekend; uit op ruzie. gûrs:: {C} (grijs trekpaard met beetje mynall-bloed); »mynall. gurt:: {C} ochtend (4-11 uur); lelmo ~: vanochtend, hedenochtend (4-11 uur: die nog komen moet, of die reeds aan de gang is); lâst ~: vanochtend, afgelopen ochtend (4-11 uur). gurtafiy:: {C} ochtendblad, ochtendkrant. gurtas:: {III} 's ochtends (4-11 uur: zo goed als elke ochtend); riyfain ~: elke ochtend (4-11 uur). gurtfost:: {C} aubade. gurt-gÿp:: {C} oosten; armt ~ (afk= a/gg): in het oosten; ten oosten [van]; A melde B armt ~: A ligt ten oosten van B. gurt-gÿper:: {C} westenwind (wind die naar het oosten waait). gurtiyrda:: {C} ochtendkrant, ochtendblad. gurtkas:: |..rk..| {C} peignoir, ochtendjas. Gûsitt-jakâm:: {G} (vlakte in district Litii); .Gustafsson:: {F}. Guvrâ-Heny-klemk:: {N} (»klemk; gemeente Flivoti); .Gûvryll:: {M} (Peg). Gvâmpa:: {N} (vuurtoren; gemeente Teta); .Gvâmpa-fini:: {N} (particulier hotel met restaurant op de meest zuidelijke plek v Spok); .Gvâmpiy:: {G} (dorp; gemeente Teta). gvârce:: {K} zoeken. Gvârcos-lirrotiy:: {W} .gvârctat:: {C} zoeklicht. gvelc:: {C} stuk/brok erts. gvénar:: {C} rek, veerkracht. gvénare:: {K} [uit]rekken (langer maken); verrekken (spier). gvéne:: {K} strekken, uitrekken. gvéngart-fors:: {C} breedbekkikker. gvenke:: gvoie:: {K; gst= gvoit; vdw= gvóter} een beroep doen op; ef ~ musklaiy flj: een groot/zwaar beroep doen op iets. gvoit:: {gst} »gvoie. gvóter:: {vdw} »gvoie. Gwârcer:: |gvârker| {F}. gy:: {III} (spr) hier; ~, ta ur ân: (pop) je van het; énig; tè gek; vilt robô meldelira ~, ta ur ân!: wat een énige jurk heb je aan!. Gyder:: {J} Gideon. gyf:: {C} hevel. gyfare:: {K} [op]hijsen. gyfe:: {K} (lett) opheffen. gyfer:: {C} krik, dommekracht, vijzel. gyfe-stippô:: {C} bok, hijskraan. gyfos:: {C} (lett) opheffing. GÿGe:: {afk} »gÿrt-gert. Gÿlâ-mirra:: {W} .Gyles:: {J}. Gyll:: {F}. gylla:: {I} schattig, beeldig. Gyll-seert:: {N} (museumpje in Ozaneto armt ef Prek, oorspr het huis waar de toneelschrijver Pôðil Gyll in 1598 is geboren); .Gylt:: {J}. gymnastise:: {I} gymnastisch. gymnastiyc:: {C} gymnastiek. gymnasym:: {C} gymnasium (in Spok: middelbare school met accent op lichamelijke opvoeding, sport en meditatie); .Gyndirô:: {F}. Gyndiroh:: {F}. gyne:: {U} (intrans) braden, bakken (vlees, vis ed); ef fijânta ~: het vlees braadt. gynee:: |gyné| {IIef} Guinees (bv). Gynee:: {G} Guinee. Gynee-Bisso:: {G} Guinee Bissau. Gyneeja:: {Cef} Guinese vrouw. Gyneejo:: {Cef} Guineeër. gynekolôche:: {C} gynecoloog. gynekologise:: {I} gynecologisch. gynekolôiy:: {C} gynecologie. Gyntâv:: |Spok: gyntâ; Peg: gyntâf/gyntâƒ| {F}. Gynÿnn:: {F}. gÿp:: {C} horizon, einder, verschiet; ef njebope blef ef ~pe: heengaan (sterven); (iro) ef njebope[lira] blef ef ~: dood zijn; de pijp uit zijn. gÿpe:: {K} ijken (v gewichten). gÿpiy:: {I} geijkt (gewichten). gÿppô'as:: {C} skyline. gÿr:: {PV; 1niv-2enk/mv-fam} (dl= Liftka/Brÿr) jij, je, jou, jullie; »tu; »gÿrs. gÿrane:: {U; verbale afleiding v »gÿr}; »turane. gyre:: gyre-cnô:: {C} deurkruk, deurknop. gÿrô:: »Gÿrô. Gyrô:: {F}. Gÿrô:: {G} (stad in Jelafo); ef lâzâre ef gÿrô: (wonen in een plaats [aan een rivier] die elk voorjaar blank staat). Gÿrô-belt:: {G} (dorp; gemeente Gÿrô). Gÿrô-Crybbe-gÿrt:: {N} (station). Gÿrô-MG:: {N} (station). gyros:: {C} opening, gat; eft ~ mip ef krur: een opening IN de muur. Gyrôs:: {F}. Gyrrt:: {F/J}. gÿrs:: {PV; 1niv-2enk/mv-bel} u; ~ zerfe Petriy: u ziet Petriy; Petriy zerfe ~: Petriy ziet u; ~ merater Qull = merater Qull ur ~: de heer Qull en u; u en de heer Qull; (als soort add bij familietitel) ef ~ frera rifo Petriy: u, de broer van Petriy; ef ~ freras rifo Petriy: u, de broers [en zusters] van Petriy; u, de broer en zuster van Petriy; »•ex. gÿrsane:: {U; verbale afleiding v gÿrs 2mv} ef ~: u bent het; dat bent u (meer dan 1 persoon); kost frints ~: u [allen] bent mijn vriend; kost ~lira frints: u, mijn vrienden; ef ~, té cÿrtirât (enk!): U [allen] moet helpen; kost gÿrsanor ÿksanuters: u, mijn vroegere buren; (algemene bewering) ef nert ~ beri nie sest qundrés: u bent er niet voor om zulke karweitjes op te knappen; (arch: met object) ef ~ sener tubôsz: u [allen] met/en uw vrouw. gÿrserare:: gÿrt:: {C} brug; eft âkteff/pâseff ~: een beweegbare/vaste brug; stus ef ~ jakrose: (sprkw) de teerling is geworpen; er is geen weg terug; »pônt. gÿrt-gert:: {C} (afk= GÿGe) brugwachter. Gÿrt-mirra:: {W} .Gÿrt-terf:: {W} .Gyrûs:: {J}. •gÿs:: {SX.vz} (gereduceerde vorm v gÿrs; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky) (bijv) óngÿs = ón gÿrs: aan u; 'karagÿs = helkara gÿrs: naar u [toe]; »gÿrs. gÿsâr:: {C} geiser (natuurlijke hete bron). Gysel:: {J}. Gysela:: {M}. Gyss:: {J} Gijs. GyTa:: {N} (provider voor mobiele telefonie, in Ies); .gÿter:: {C} slons. gÿtliy:: Gÿtliy-drakâ ber Hildi:: {N} (afk= GdH) "Visafslag te Hildi"; .gÿtliyeren:: {C} visserij. gÿtliy-kartafiy:: {mv} »gÿtliy-kornin. gÿtliy-kornin:: {C; mv= ..-kartafiy} visakte. gytôs:: {I} »togytôs. gytoze:: {K} minachten. gytozos:: {A} minachting. gÿtrâs:: {I} rommelig, slordig, onverzorgd. gÿtrâsiy:: {A; mv=enk} slordigheid (vrnl als eigenschap). gÿtt:: {C} geknoei, slordig werk. Gyzell:: {M}.
|
