Het compleetste
woordenboek voor de
Spokanische taal.
Met regelmatige updates
en links naar het
Spokanisch Archief.

Woordenboek
Spokaans-Nederlands | Nederlands-Spokaans

Home       Legenda       Hoofdmenu SPARC       Taalmenu SPARC

Spokaans—Nederlands     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Nederlands—Spokaans     A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

    u:: {C} (naam vd letter U).
    u•:: (= û•)
    1. {PXimpr.add > add} (menselijke eigenschap) (bijv) ârt/uârt: vast, zeker/preuts; zógem/uzógem: weids/tolerant, verdraagzaam; fómiy/ûfómiy: gegroefd/ingewijd; bâfta/ubâfta: echt, geheel (de px-loze vorm bâfta is arch, en sinds de 16e eeuw uit de Spok taal verdwenen).
    2. {PXimpr.s} (oorspr Peg lw, nu allectief) (bijv) ubôrt: varkensvlees; ufrecc: verontwaardiging; usienc: zink; »a•; »y•.
    •u:: {SX.wst > toek} (achter hulpww, tenzij dit ontbreekt of op •lira eindigt, dan achter hoofdww; samen met dt di) (bijv) gress di trempu ef mimpit: ik zal het boek lezen; do di fartU: hij zal lopen; (•u krijgt altijd klemtoon).
    û•::
    1. {PXimpr.c > mv} (oorspr Peg lw) (bijv) rozjep/ûrozjep: riem, peddel/riemen, peddels; »o•; »ûr•.
    2. {PX} »u•.
    ua.:: {afk} »uftalka.
    ÛA:: {afk} »ûpk-areû.
    ûach:: {I} wijs (niet stom).
    ûachiy:: {C} wijsheid.
    UAE:: {G/afk} »Unior Arabyja Emiratiys.
    ûae:: {E; gst= ûat; vdw= pûa} tot stand komen.
    Uament:: {G} (dorp; gemeente Uofiten); (DOM 183).
    ûaos:: {C} totstandkoming.
    uârt:: {I} preuts.
    uas:: {C} gans (vogel) (L. Anser, of Branta); blakker ~: sneeuwgans (L. A- caerulescens); presÿr ~: grauwe gans (L. A- anser).
    uas-fus:: {C} ganzelever.
    uas-kleser:: {S} kleefkruid (L. Galium aparine).
    uas-lofa:: {C} zilverschoon (plant) (L. Potentilla anserina).
    Uas-plep:: {W} .
    uas-tegt:: {C} blunder, flater; ef riffe eft ~: een blunder begaan.
    uasynn:: |wasynn| {S} »usynn.
    ûat:: {gst} »ûae.
    uba:: {I} steil; (pop) te gek (erg leuk); eft ~ zieo: een te gekke muts.
    ubâfta:: {I; vt= stôt; ot= oÿss; vk= fsoliy; mt= gloert} echt, geheel, heel erg (meestal versterking bij ander add); ~ hupster: heel [erg] groot; stôt hupster: veel groter; fsoliy hupster: veel minder groot; mittof melde eft ~ truff: dat is een hele aanwinst.
    Ubâfta-Firani:: {G} (rivier van de Firani naar de Aflif-straat); .
    Ubama:: {G} (stad in Munt).
    ubara:: {S} voedsel, kost, spijs.
    ubara-cÿrbatt:: {C} voedselvoorziening.
    ubaralot:: {C} ruif, etensbak; ef pilde fes ef ~: aan de dag leggen (tonen).
    ubarmit:: {C} provisiekamer.
    uber:: {C} (fig) houvast.
    uberare:: {K} (fig) zich binden aan.
    ubere::
    1. {K} (alg) grijpen, pakken; (ihb) opnemen (telefoon); ef ~ ef mux: woord houden; ef ~ rst furt ef trustos: iemand in vertrouwen nemen.
    2. {Kpr} (fig) veroveren; aanboren.
    3. (tdw) ef melde ~lira ... [rifonn flj]: [iets] opvatten als ...; gress melde ~lira eft merfos: ik vat het op als een leugen; gress melde ~lira eft sientur rifonn Mefa; [ik vind] Mefa is als een moeder voor mij (eig: ik vat Mefa op als een moeder); Drys melde ~lira sex-šôts rifonn pirinins: voor Drys zijn meisjes sexobjecten.
    ubere-fes:: {K} bergen; in veiligheid brengen.
    ubere-fest:: {K} vastgrijpen.
    ubere-kaf:: {K} oprapen.
    uberen:: {I} (vrnl fig) grijpbaar; tastbaar.
    uberkinn:: {I} grijpgraag; (euf) kleptomanisch.
    uberos:: {C} (alg) greep, het grijpen; (technisch) koppeling (v auto).
    uberos-fes:: {C} berging; het in veiligheid brengen.
    uberos-fest:: {C} het vastgrijpen.
    uberos-kaf:: {C} het oprapen.
    Ubipa:: {G} (stad in Ben).
    Ubipa-Manes-Bâtart:: {G} (dorp; gemeente Zertoniyta).
    ûbléja::
    1. {Aef} vroomheid.
    2. {I} vroom.
    ûbléjaerÿ:: {I} schijnvroom.
    ubôrt:: {C} varkensvlees, karbonade.
    UC:: {afk} (= Urapas Corvi'am); »corvi'am.
    ûc:: {C; mv= ~a} "kuifkraai" (kraai met kuifje; komt voornamelijk in en om Amahagge voor; nestelt in de lindebomen vd dierentuin aldaar) (L. Corvus graliykii).
    ûca:: {mv} »ûc.
    ucalyptes:: {C} eucalyptus (L. Eucalyptus); ronter ~: (boom: L. E- gunnii).
    ûcâs:: {VG} (positieve tegenstelling) terwijl, maar; ef hurts farte, ~ ef zlakos blacroe: een hond loopt, terwijl/maar een slang kruipt; do nert brae crepps, ~ gress larde tevi tem: hij lust geen pannekoeken, maar ik eet ze graag.
    uchafmrâ:: |..fMrâ/..frâ|
    1. {Aef; rs= ~t} situatie.
    2. frâ| {I} situationeel.
    uchafmrât:: |..fMrât/..frât| {rs} »uchafmrâ 1.
    uchah:: {C} wezen, individu (zn).
    ucha'occ:: {C} kalkoen (L. Meleagris); ef iyrke lo eft gôl ~: zich doodschamen.
    uchôl:: {SC} zeer onverwachte verrassing.
    uchôlami:: {III} voor het geval er niets gebeurt, mocht er [helemaal] niets gebeuren.
    ucjyfe:: {K} meesleuren; »hajemos.
    Ucjyfe-zee:: {G} (eilandje in de Gubina-zee); .
    ucjyfos:: {C} meesleuring.
    ucoðe:: {U} piekeren, tobben.
    ucoðos:: {C} gepieker, getob.
    ucôgare:: {K} op de proef stellen; beproeven; gress nert ~: ik kom er niet uit; ik zie geen oplossing.
    ucôgaros:: {A} beproeving.
    ucôgatjen:: {C} voorspèller.
    ucôge:: {K} ~ ón: voorspèllen.
    ucôge-tiyn:: {A} voorspèlling (wat voorspeld is, de uitkomst).
    ucôgos:: {A} voorspèlling, het voorspèllen.
    uco'lite:: {U} tevergeefs zijn.
    uco'litos:: {A} tevergeefse daad; tevergeefse poging.
    uco'liy:: {I} tevergeefs.
    ûcs:: (= ûx |ks|) {C; mv= ÿcs of ÿx} klip, rotspunt; ef njebope kafonn ef ~: in duigen vallen; ef melde kaf ef ÿcs/ÿx: het is verpest/versjteerd/ernstig verstoord (bijv v feest).
    Ûcs:: {G} (dorp; gemeente Lônges).
    ûcsijera:: (= ûxijera |ks|) {C} scherenkust; kust met veel rotsen.
    ûcs-zârer:: (= ûx-zârer |ks|) {C} kliplipvis (L. Ctenolabrus rupestris).
    uctivilâ:: {C} circus (in Spok meestal klein en in de openlucht, zonder gedresseerde dieren).
    ucÿr:: {I} misplaatst.
    Uðân:: {F}.
    Uder:: {J}.
    Udrâ::
    1. {J}.
    2. {N} (Bergparel-B&B in Oopare); .
    UEC:: {afk} (= Urapas Ekonomise Corvi'am); »corvi'am.
    ûeme:: {U} [hoorbaar] ademen.
    ûeme-fes:: {U} inademen.
    ûeme-hiystos:: {C} kinkhoest.
    ûeme-mip:: {U} uitademen.
    ûeme-silens:: {I} ademloos (luisteren ed).
    ûemos:: {C} ademhaling.
    ûemos-fes:: {C} inademing.
    ûemos-mip:: {C} uitademing.
    uenge:: {U; vdw= p~} gestalte krijgen; ef luna ~: de maan wast; het wordt volle maan.
    uengepainn:: {C} (taalk) aanvoegende wijs.
    uengos:: {A} het gestalte krijgen; gress zerfe ef ~ ral: ik kan de zaak nu overzien; ik begin een overzicht van het geheel te krijgen.
    ûesacÿr:: {I} wagenwijd open.
    ûesacÿre:: {K}
    1. {K} (trans) (alg) opensplijten; (ihb) openrijden, opensnijden (v wissels door een trein); ef ~ ef eits: grote ogen opzetten.
    2. {Upr} (intrans) opensplijten; (ihb) gapen (v kloof).
    ûesacÿros:: {C} (alg) opensplijting; (ihb) het openrijden (v wissels door een trein).
    ûese:: {K} opslaan (v ogen, boek).
    uet:: {C} kolenmijn.
    Uet-lirrotiy:: {W} .
    •ûf:: {SX.vz} (gereduceerde vorm v ef 1; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky) (bijv) kafûf = kaf ef: op het, erop; 'karaûf = helkara ef: naar het/ernaar [toe]; »ef.
    ufege::
    1. {K} vergeten.
    2. {U} ~ beri: vergeten te.
    ufegos:: {A} vergetelheid.
    ufer:: {gst} »ufre.
    ufesper:: {gst} »ufspre.
    uff::
    1. {I} geoefend.
    2. {gst} »ufne.
    Ûffen:: {F}.
    ufira:: {C} voertuig.
    ufirare:: {K} berijden, rijden in/op (auto, paard ed).
    ufirarvende:: {U} voorbijrijden.
    ufiratjen:: {C} machinist (op trein).
    ufiratt:: {I} berijdbaar.
    ufire:: {K/U} rijden; do chafoste ur ~: hij rijdt terwijl hij zingt; hij zingt onder het rijden (lett "hij rijdt te zingen"); gress ~ fesért Petriyex ef oto: ik rijd IN Petriy's auto naar huis; gress ~ Petriyex ef oto LO fesért: ik rijd/breng Petriy's auto naar huis/thuis.
    ufire-bjelt:: {C} buitenband.
    ufire-eksâm:: (= ufire-exâm |ks|) {C} rijexamen.
    ufire-exâm:: {C} »ufire-eksâm.
    ufire-kartafiy:: {mv} »ufire-kornin.
    ufire-koles:: {C} rijschool (auto).
    ufire-kornin:: {C; mv= ..-kartafiy} rijbewijs.
    ufire-materialo:: {S} rollend materieel.
    ufire-mip:: {K} uitrijden (tot het einde toe rijden); óps ufire-mip pijâ ef mirra: ze rijden de straat geheel uit.
    ufirklan:: {C; mv= ..klâne} wiel (om op te rijden).
    ufirklâne:: {mv} »ufirklan.
    ufirmešane:: {U} komen aanrijden (met voertuig).
    ufnaratjen:: {C} trainer (bij sportclub).
    ufnare::
    1. {K} ~ fes: oefenen in.
    2. {U} trainen.
    ufnaros:: {C} training.
    ufne:: {K; gst= uff} [uit]oefenen, bekleden (v functie); ~ armt: uitoefenen op (kracht, invloed ed).
    ufne-fort:: {C} bekleding (v functie).
    ufne-kaf:: {K} beoefenen (v sport ed).
    ufne-zorâ:: {C} rekstok.
    ufnos::
    1. {C} (alg) opgave, oefening; (ihb) uitoefening (v functie ed).
    2. {A} (fig) uitoefening (invloed); ~ armt flj/rst: uitoefening op iets/iemand.
    ufnos-kaf:: {C} beoefening (v sport ed).
    ûfómiy:: {I} ingewijd.
    ufre:: {K; gst= ufer} bederven.
    ufrecc::
    1. {Aef} verontwaardigdheid, verontwaardiging.
    2. {I} verontwaardigd.
    ufrecce:: {K} verontwaardigen.
    ufror:: {I} bedorven.
    ufros:: {C} bederf.
    ufsp•:: |usp..| {wst} »ufspre.
    ufspre:: |uspre| {K; gst= ufesper; wst= ufsp•} missen; niet raken (na ergens op op gericht te hebben); missen (te laat komen voor); gress ef gerlas ~: ik heb de bus gemist.
    ufspros:: |uspros| {C} misser (schot dat mist ed).
    Uft:: {F}.
    ÛFT:: {afk} »Ûn furt Tradamarte.
    ûftâf:: {C} (Erg: geestelijke in Peg »kents).
    uftalka:: {III} (afk= ua.) enzovoort.
    Ûfte:: {F}.
    uftel:: {PV; rs= ~l (arch) of ûftell; 2niv-1mv} ons; Mariy nert tiffe ~: Mariy kent ons niet; eup ûftell afânole: ze heeft ons achtergelaten.
    uftell:: {rs} »uftel.
    ûftell:: {rs} »uftel.
    ugânda:: {IIef} Ugandees (bv).
    Ugânda:: {G} Uganda.
    Ugândana:: {Cef} Ugandese vrouw.
    Ugândany:: {Cef} Ugandees (bewoner).
    Ugen:: {J} Eugène.
    Ugena:: {M} Eugenie.
    ugkéeše:: {K} weergeven, vertolken.
    ugkéešos:: {C} weergave, vertolking.
    Ugoëtos:: {F} (Peg).
    Ugoriy-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Poriy); .
    Uhaôrf:: {G} (dorp; gemeente Meen).
    •ui:: {SX.wst} (achter hulpww, tenzij dit ontbreekt of op •lira eindigt, dan achter hoofdww);
    1. (geeft toek 2niv; met dt di als handeling ook werkelijk plaatsvond) (bijv) do reppa, den do di trempui ef mimpit: hij zei dat hij het boek zou lezen (heeft hij dus ook gedaan);
    2. (geeft irrealis; zonder di als handeling niet door ging/zal gaan) (bijv) do reppa, den do trempui ef mimpit: hij zei dat hij het boek gelezen zou hebben (maar dat heeft hij niet gedaan); kirro pratui mas helkara Hirdo: we zouden morgen naar Hirdo vertrekken (maar dat gaat niet door); gress eft mirre-lofa lorerdui hôs ef roiysért: ik had een wandelkaartje bij de boswachterij moeten kopen (maar dat had ik niet gedaan); kost cÿrtiruilira frint: mijn vriend die geholpen zou hebben (maar dat niet deed).
    ûice:: |wice| {U} ~ armt: ingaan op (een voorstel ed); ef ~ zefa terat armt: nader ingaan op.
    Uiresa:: {F/M}.
    uit.:: {afk} (= ur idem tiyns); »tiyn.
    Uit in Spokanië - nooit weg:: {N} (boektitel); .
    UJ:: {G} »Unior Jabârstat.
    •ukér:: {SX.zn} landbouw•, veeteelt•, agrarisch; (bijv) blofukér: trekpaard (voor ploeg); vrôkukér: landbouwmethode.
    ukérnolac:: {C} landbouwvoertuig.
    ukrain:: {IIef} Oekraïns (bv).
    Ukrain:: {G} de Oekraïne.
    Ukraina:: {Cef} Oekraïnse vrouw.
    ukrainos:: {C} Oekraïns (taal).
    Ukrainy:: {Cef} Oekraïner.
    ul:: {C} ijlte.
    Ula:: {G} (stad in Bloi).
    ulân:: {C} wal; muur om kasteel of stad; ef kafpântor ~s: "de bestormde wallen" (perifrase voor de stad Lift); »•ân.
    ulân-miltefe:: {K} verschansen.
    ulânos:: {C} verschansing; ðÿm ~: (fig) rechtuit, ronduit.
    ulânsÿr:: {C} (arch/dl= Tjemp/Plefô) vestingstad.
    ulân-sÿrt:: {C} vestingstad; stad[sdeel] binnen de wallen.
    Ulân-sÿrt-zemper:: {N} "Jaar der Vestingsteden" (in het jaar 2000 wordt speciale aandacht aan vestingsteden gegeven. Hajofese speelt hierbij prominente rol); (DOM 54).
    ularâf:: {C} hechtenis; het vasten; ef putte rst furt ef ~: iemand in hechtenis nemen.
    ularâfe::
    1. {K} (lett) vasthouden (niet loslaten).
    2. {U} vasten.
    ularâfe-flyddere:: {C} gele eenstaart (vlinder) (L. Drepana binaria).
    ularâfe-kaf:: {K} (lett) ophouden, omhooghouden.
    ularâfelira:: {I} intransitief (werkwoord) (in de Spok taal: alle woorden die in dit woordenboek met U zijn gemerkt).
    ularâfe-mip:: {K} (lett) uithouden, uitsteken.
    ularâfos:: {C} het vasthouden.
    ularâfos-kaf:: {C} (lett) het ophouden, omhooghouden.
    ularâfos-mip:: {C} (lett) het uithouden, uitsteken.
    ularâf-quriyos:: {C} inhechtenisneming.
    Ulches-kôl:: {G} (bergpas in Boesh-gebergte; 422 m hoog); .
    Uldovyll:: {F}.
    Uldovyll-pola:: {W} .
    Uleff:: {F/J}.
    u/lelp.:: {afk} (= ur »lelpirus).
    ûlfe:: {K} uitspreiden (alg); uitleggen (v loper).
    ûlfos:: {C} uitspreiding (alg); het uitleggen (v loper).
    ulfte:: {U} ~ lef: walgen van.
    ulftest:: {C} walging.
    uLG:: {afk} »lebet-glyda.
    ûlg:: {I} sociaal[voelend]; solidair.
    uLGs:: {afk} »lebet-glyda.
    ûlg-ÿrlikkiy:: {C} sociale gelijkheid; solidair met elkaar; leldelira ~: "groeiende sociale gelijkheid" (dwz bij de geboorte is iedereen gelijk, maar bij het opgroeien kristalliseren sociale status, succes in het leven, rijkdom en armoede, zich uit; dit is vastgelegd in de 3e »mennmarât, en ligt ten grondslag aan het fatalisme en de berustende houding die Spokaniërs ten aanzien v hun levensomstandigheden hebben).
    uliyja:: {C} oleander (L. Nerium oleander).
    ûlke::
    1. {K; vdw= regelm.} binden (v saus/soep).
    2. {U; vdw= ulker} verstarren; eft ulker kûltâ: een verstarde blik.
    ulker:: {vdw} »ûlke 2.
    ûlkos::
    1. {C} binding, het binden (v saus/soep).
    2. {A} verstarring.
    ulksiyg:: {C} slagader; (= »ulliye + »ksiyg).
    ullât:: {I} gezwollen (alg); hoogdravend (taal).
    uller:: {C} dikte (het al dan niet dik zijn).
    ulliy:: {Iid} dik||dun; pert ~: dik; litel ~: dun; eft ~ kas lo eft cress: een dikke (gevoerde) jas; eft ~ lo wÿja belt-trut: een dun truitje.
    ulliye:: {E} afwisselend dik en dun worden; hard hijgen; peristaltische bewegingen maken; zieltogen; als een worm voortkruipen.
    ulliyos:: {C} het afwisselend dik en dun worden; hard gehijg; peristaltische beweging[en]; zieltoging; het kruipen als een worm.
    ulljef:: {I} (fig) ingeworteld.
    ulljevatjen:: {C} indringer.
    ulljeve:: {K} indringen, binnendringen.
    ulljevelira:: {I} ingrijpend (verandering ed).
    ulljevos:: {C} indringing, binnendringing.
    ullkôlte:: {U} gutsen; met golven stromen.
    ullkôltos:: {C} geguts, het gutsen.
    ulot::
    1. {Aef} [bewust] valselijke beschuldiging.
    2. {I} [bewust] valselijk beschuldigd.
    ulote:: {K} ~ rst tukst flj: iemand [bewust] valselijk beschuldigen van iets.
    ulotos:: {A} [bewust] valselijke beschuldiging.
    ûlpe:: {K} terugvinden (na ijverig zoeken).
    ûlpos:: {C} het terugvinden (na ijverig zoeken).
    Ûlrec:: {J} Ulrich.
    Ûlreca:: {M} Ulrika.
    Ulruf:: {G} (dorp; gemeente Gralkrich).
    •ultes:: {SX > c} •test, •proef; (bijv) kursuusultes: bloedproef; querganeultes: intelligentietest.
    ûltimatym:: {C} ultimatum.
    ulûpt:: {I} (arch) oneerlijk; tegen de wet handelend; (nu) onrechtmatig, onwettig.
    ulysty:: {C} levensboom, boom des levens; »Ulysty.
    Ulysty:: {C/N} Levensboom (gezien als Erg personificatie, zoals afgebeeld op Spok wapen; Erg gelovigen schrijven ~ met een hoofdletter; RK gelovigen met een kleine letter).
    ûma:: {I} gemakkelijk, comfortabel.
    ûmare:: {K} beloeren, begluren; loeren naar, gluren naar.
    Umâsse:: {F}.
    ume:: {U} ~ ón: (lett/fig) voorblijven, zich niet laten inhalen door, zich niet laten voorbijstreven door.
    ûme:: {U} loeren, gluren.
    Umerr:: {F}.
    ûmfral::
    1. {Aef} zin, betekenis, bedoeling.
    2. {I} zinvol, betekenisvol.
    ûmfraliy:: {III} in dien zin.
    ûmos:: {C} geloer, gegluur.
    ûmote:: {I} gluiperig.
    ump:: {VZ}
    1. (betrekking: personen) jegens, voor, bij, ten aanzien van; rovretos ~ rst: liefde voor iemand; ef pagiyry ~ sener fosies: eerbied jegens zijn ouders;
    2. (idiomatisch) ~ ef xijera/eft lÿnt: langs de kust/een lijn.
    ump•:: {PX.ww > ww} (nieuwe ww'n); »ump; »ump-.
    umpaje:: {U; gst= umpat} maatregelen treffen.
    umpâpe:: {K} berekend zijn op.
    umpat:: {gst} »umpaje.
    umpkette:: {U} ~ ón flj/rst: iets/iemand kwijt zijn.
    umpocÿrme:: {U} ~ tukst: bejegenen.
    umpocÿrmos:: {A} bejegening.
    umpularâfatjen:: {C} iemand die gijzelt, uitvoerder van een gijzeling.
    umpularâfe:: {K} gijzelen.
    umpularâfer:: {C} gijzelaar, gegijzelde.
    umpularâfos:: {C} gijzeling.
    umpvertare:: {K} beantwoorden.
    umpvertaros:: {A} beantwoording.
    ûmše:: {U} zeuren.
    ûmšos:: {C} gezeur.
    umyn:: {C} mijn, groeve (meestal niet v kolen).
    umynast:: {C} mijnwerker.
    Umynast-benc:: {N} "Mijnwerkersbank" (bank met zakelijke belangen in de mijnbouw; hoofdkantoor in Korif); .
    Umyn-Jakâm:: {N} (station).
    Umyn-Kibâ:: {N} "Mijn-Paal" (Bergparel-hotel in Zâtso-Ylânja (Afacha)); .
    umynos:: {C} mijnbouw.
    un•:: {PX.ww > ww} (nieuwe ww'n; gereduceerde vorm v »ump•); »un-.
    UN:: {N} »Unior Našos.
    ûn:: {C} unie.
    Ûn furt Tradamarte:: {N} (afk= ÛFT) "Unie voor de Vooruitgang" (voormalige politieke partij); .
    Undarjenn:: {G} (dorp; gemeente Alas, district Flâp).
    Ûndarjenn Furrs:: {F}.
    Undoryll:: {F/M} (Peg).
    Undôsten:: {J} (Peg).
    undôxe:: {U} optimistisch zijn; hoopvolle verwachtingen koesteren.
    undôxos:: {A} hoopvolle verwachting.
    Undyl:: {F/J/M} (Peg).
    uneratt:: {I} verstaanbaar.
    unere:: {K} verstaan, begrijpen.
    uner'kurre:: {I} nert ~: onbegrijpelijk.
    uneros:: {A} begrip.
    ûnft:: {C} schoft (v paard).
    Ung:: {F/J}.
    Ungala:: {M}.
    Ungala Sûlkriy:: {N} (restaurant aan de haven in Qualeja); .
    Ungastyl:: {G} (dorp; gemeente Gÿrô).
    unie:: {K} verenigen.
    uniform:: {C} uniform; rst armt/lef eft ~: iemand in een uniform.
    Union:: {N} (Bergparel-hotel in Xarebafiy); .
    Unior Arabyja Emiratiys:: {Gmv} (afk= UAE) [de] Verenigde Arabische Emiraten.
    Unior Jabârstat:: {G} (afk= UJ) [het] Verenigd Koninkrijk (Groot-Brittannië).
    Unior Našos:: {Nmv} (afk= UN) [de] Verenigde Naties.
    Unior Stats:: {Gmv} (afk= US) [de] Verenigde Staten.
    unios:: {C} vereniging, het verenigen.
    unitino:: {C} unitijn (mnl lid v Erg kloosterorde).
    Unitino-wâlka:: {C} Unitijner orde (Erg kloosterorde); .
    universela:: {I} universeel.
    universiterr:: {I} universitair.
    Universiterr Biolôiy-laboratorym:: {N} "Universitair Biologielaboratorium" (in Zest); .
    universitiy:: {C} universiteit; .
    Universitiy-bibliotekke:: {N} "Universiteitsbibliotheek" (in Amahagge); .
    Universitiy-lajjefos:: {N} "Universiteitsadministratie" (gebouwencomplex in Hirdo); (DOM 211).
    Universitiy-teatriy:: {N} (grootste theater in Zest); .
    Universitiy-weg:: {W} .
    University Press:: {N}
    1. (uitgeverij in Amahagge); .
    2. (uitgeverij in Zest); .
    3. (museum en archief in Zest); .
    unkettare:: {U} om genade bidden.
    unkette:: {K} zich overgeven [aan]; capituleren.
    unkettelira:: {I} (fig) ontwapenend.
    unkettos:: {A} overgave, capitulatie.
    Unkiyst:: {N} (»wegsÿrt, geopend in 1976, bij vliegveld Trymt; eerste wegsÿrt waarvan de motel-exploitatie aan een particulier is overgedaan); »Sealey TC; .
    Unkiyst-weg:: {W} .
    Ûno:: {J}.
    unquardere:: {K} lastig vallen.
    unquarderos:: {C} het lastigvallen.
    Unser Wunsch-Kents:: {G} (woongemeenschap; gemeente Monce); .
    uobi:: {C} zaagblad (plant) (L. Serratula tinctoria).
    uoff:: |woff| {C} bos met dicht kreupelhout.
    Uofiten::
    1. {G} (stad in Ziyp).
    2. {N} (luchthaven, gemeente Uofiten); .
    uokjame:: {U} roken (v schoorsteen), rook uitstoten; (= »uokk + »njame).
    uokjamos:: {C} schoorsteen (op schip/locomotief).
    uokk:: |wokk| {S} rook (zn); (sprkw) ef arfine mip ef ~ fes ef flecs: van de regen in de drup komen; (sprkw) pert ~ ur litel flecs: veel geschreeuw en weinig wol.
    uokkaratjen:: |wo..| {C} roker (beroep: iemand die vis of vlees rookt).
    uokkare:: |wo..| {K} roken (v ham, worst, vis ed).
    uokkatjen:: |wo..| {C} roker (iemand die tabak rookt).
    uokke:: |wo..| {K/U} roken (v tabak).
    uokke-kanas:: |wo..| {C} rookcoupé, rookafdeling (v trein, wachtkamer, restaurant ed).
    Uokkelira mÿrts:: {N} (boektitel); .
    uokkiy:: |wo..| {I} gerookt (vlees, vis); rokerig (vol rook: v vertrek).
    uokk-léeja:: |wo..| {C} rookgordijn.
    uokkos:: |wo..| {C} (pop) iets te roken, "rokertje" (sigaret ed).
    Uokkos:: {N} (restaurant in Aflif); .
    •ûp:: {SX.vz} (gereduceerde vorm v eup; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky) (bijv) ónûp = ón eup: aan haar; 'karaûp = helkara eup: naar haar [toe]; »eup.
    upafteh::
    1. {Aef} tegenstrijdigheid.
    2. {I} tegenstrijdig.
    •upe:: {SX.gst} (vraagsx; samen met obj) hoe veel?; tu lelperrupe ef frintÿ?: hoeveel vriendinnen heb jij?; do linne, gress ef mimpits trempupe lóf ef zirrot: hij vraagt hoeveel boeken ik in de vakantie gelezen heb.
    upén:: {I} (fig) opgewonden.
    Uper:: {J/M}.
    u-pira:: {C} (naam vd letter Û); »pira.
    Ûpjader:: {F}.
    ûpjalos::
    1. {Aef; mv= ~es} verwensing; (•os is GEEN nominalisatie-sx).
    2. {I} vervloekt.
    ûpjaloses:: {mv} »ûpjalos 1.
    upjôce:: {K} zich inbeelden.
    upjôcos:: {A} inbeelding.
    upk:: {C; mv= ~a} vaart, snelheid, gang.
    ûpk:: {C; mv= ~en} nood, calamiteit; prap kette kaf ~: in nood verkeren.
    upka:: {mv} »upk.
    ûpkami:: {I} in geval van nood; in noodgevallen.
    ûpk-areû:: {C} (afk= ÛA) "noodgebied" (grote delen v Spok zijn administratief ingedeeld in "noodgebieden", dat zijn gebieden die een eenheid vormen in het geval v calamiteiten en de bestrijding daarvan, ongeacht districts- of gemeentegrenzen; veel voorkomende ÛA's zijn: industriegebieden, berggebieden met lawine- en aardverschuivingsgevaar, laaggelegen gebieden met overstromingsgevaar; binnen één ÛA bestaat een nauwe samenwerking tussen alle brandweerkorpsen en andere hulpverlenende instanties); .
    ûpk-areût:: {rs} »ûpk-areû.
    ûpken:: {mv} »ûpk.
    ûpkolsmurf:: {S} reservefonds.
    ûplef:: {C} ras (zn).
    ûplefjungeros:: {C} apartheid.
    ûplef-prôltôt:: {I} raszuiver.
    ûplef-qustÿ:: {C} rassehaat, racisme.
    upmstóf:: |M| {C; rs= ~et} zoutpan.
    upmstófet:: |M| {rs} »upmstóf.
    Ûpor-Annt:: {G} (dorp; gemeente Korif).
    Ûpor-Doe:: {G} (dorp; gemeente Tona armt ef Grât).
    Uprfgóñg:: {F} (Gar).
    uprôja:: {mv} »uproje.
    uproje:: {C; mv= uprôja} geslacht, familie; er ef uprôja clajote: sinds onheugelijke tijden.
    ups:: {C} daad.
    ûqu:: {VZ} (betrekking) tegen, contra; kirro melde ~ eft diktaturiy: we zijn tegen een dictatuur.
    ûque:: {K} tegen zijn.
    uquest•:: {wst} »uquestre.
    uquesst:: {gst} »uquestre.
    uqueste:: {K} »uquestre.
    uquestos:: {C/A} »uquestros.
    uquestre:: {K; gst= uquesst; wst= uquest•} voor een taak berekend zijn.
    uquestros::
    1. {C} persoon die voor zijn taak berekend is; geschikte persoon.
    2. {A} het berekend zijn voor een taak.
    ûqugei:: {I} excentriek, zonderling (v persoon).
    ûquos:: {C} tegenpartij.
    ûqutiy:: {C} tegendeel; lo ~ (afk= l/û): in tegendeel.
    ur:: {VG}
    1. (verbinding) en; Petriy trempe eft mimpit ~ Elsa lutterafe TV: Petriy leest een boek en Elsa kijkt TV; Petriy ~ Elsa lutterafe TV: Petriy en Elsa kijken TV; ~ oft oft = ur-oft-oft: en/of;
    2. (inleidend) ~ fit ef melde!: en zo is het!;
    3. (infinitief-bindend bij positioneel ww) do uokke ~ feldre: hij zit te roken; Elsa hiysta ~ zirde: Elsa heeft liggen hoesten; Elsa armtju'ecce kirroex ÿquÿos ~ feldre: Elsa heeft liever dat we gaan zitten om te wachten; ef taxi-lenkatjen siytinte ón ef pittatjens ~ ufire: de taxichauffeur moppert onder het rijden op de fietsers; »wân.
    ûr•:: {PXimpr.c > mv} (oorspr Peg lw) (bijv) vrânt/ûrvrânt: turf/turven; »o•; »û• 1.
    urâðos::
    1. {Aef; mv= ~es} voorspoed; ... âst ef ~ = âst ef ~ frópjÿ ... (vz-uitdr) (afk= â.e.u.): in weerwil van ..., niettegenstaande ..., ondanks ...; (•os is hier GEEN nominalisatie-sx).
    2. {I} voorspoedig.
    urâðoses:: {mv} »urâðos 1.
    urâkte:: {C; mv= urex} vlet.
    Uranes:: {N} Uranus.
    Uranes-mirra:: {W} .
    urapas:: {IIef} Europees (bv); »corvi'am.
    Urapas::
    1. {G} Europa; fes ~: in Europa (maar buiten Spok); fes hôskâf ~: in Europa (inclusief Spok).
    2. {N} (hotel in Lammafin); .
    3. {N} (Bergparel-hotel in Quandepâ); .
    Urapasa:: {Cef} Europese vrouw.
    Urapas-ðâftyiy:: {C; rs= ..-ðâftyte} tamme kastanje (boom) (L. Castanea sativa).
    Urapas-ðâftyte:: {rs} »Urapas-ðâftyiy.
    Urapas-hÿrsp:: {C} gaspeldoorn (Europese soort) (L. Ulex europaeus).
    Urapas-kah:: {W} .
    Urapas-mirra:: {W} .
    Urapas-port:: {G} (baai (haven) bij Husta); .
    Urapas-rolka:: {C} nachtzwaluw (L. Caprimulgus europaeus).
    Urapas-sparot:: {C} Corsikaanse den (L. Pinus nigra var. maritima).
    Urapasy:: {Cef} Europeaan.
    Urbanus:: {J}.
    Urbany:: {J} Urbanus.
    Urba-siddos:: {N} "Urba-brouwsel" (biermerk uit het St.Urba-klooster); .
    ûrbest:: {C} schutting.
    Urchen:: {M} (Gar).
    Urenget-plep:: {W} .
    urex:: |ks| {mv} »urâkte.
    ûrf:: {I} groezelig.
    Urho:: {J}.
    uroft:: {SC} (fig) tussenweg, middenweg.
    uroftiy:: {I} (fig) tweeslachtig, ambigu.
    urolôiy:: {C} urologie.
    ûrozjep:: {mv} »rozjep.
    urp:: {I} vol naastenliefde.
    urpiy:: {A; mv=enk} naastenliefde.
    urrfeâ:: {I} oubollig, boertig.
    urrvu:: {C} sneeuwstorm.
    Urrvu:: {F}.
    urrÿ:: (= ur hÿ) {III} wederom, en weer, maar weer.
    Ûrša-Polea:: {G} (dorp; gemeente Tanbÿr).
    Urspokanisches Elementarbuch:: {N} (boektitel); .
    ursulina:: {C; mv= ~s} ursuline (vrw lid v RK kloosterorde).
    ursulinas:: {mv} »ursulina.
    Ursulina-wâlka:: {C} Ursuliner orde; .
    ûrt:: {I} sterk (v koffie, karakter).
    ûrtiy:: {A; mv=enk} sterkte (v koffie, karakter).
    Uruqua:: {Cef} Uruguese vrouw.
    uruquiy:: {IIef; mv=enk} Uruguees (bv).
    Uruquiy:: {G} Uruguay.
    Uruquo:: {Cef} Uruguees (bewoner).
    urven:: {C} bergeend (L. Tadorna tadorna).
    Urven-mirra:: {W} .
    Urven-plep:: {W} .
    ûrvrânt:: {mv} »vrânt.
    Urylle:: {F}.
    Urÿrÿs:: {F}.
    urzôg:: {C} [huis]mus (L. Passer domesticus); futtof ef ~ zôle: in een oogwenk, in een ommezien.
    urzôg-helk:: {C} ringmus (L. Passer montanus).
    Urzôg-plep:: {W} .
    us•:: (= use•) {PX.add > add} (us• voor voc; use• voor cons; benadrukt een pleonasme zodat uitgedrukt wordt dat de eigenschap zeer sterk aanwezig is) (bijv) ef useblakker snÿ: de hagelwitte sneeuw; ef usazino sitrona: de zeer zure citroen; ef usefrot fors: de sterk verfrissende, verkwikkende lucht.
    •us:: {SX} »•rus.
    US:: {G/afk} »Unior Stats.
    ûs:: {I} wazig.
    •ûs::
    1. {SX.gst} (modaal sx bij mv zinskern) moeten (als opdracht, verplichting, regel); tu pratûs: jullie moeten vertrekken; kirro kaftûs tâx: we moeten belasting betalen; (bij ontkenning) moeten, behoeven; tu nert pratûs: jullie moeten niet vertrekken; kirro nert kaftûs tâx: we behoeven geen belasting te betalen; »•ât; »•ûse.
    2. {SX} »•ûse.
    3. {SX.vz} (gereduceerde vorm v efs; dl= Zuid-Liftka/Tigof/Lomky) (bijv) kafûs = kaf efs: op hen, op die, erop (mv); 'karaûs = helkara efs: naar hen/die [toe]; er naar [toe] (mv); »efs.
    ušâf:: {I} gebruikelijk.
    ušâmelle:: {K} gebruik maken van.
    ušâmellelira:: {VZ} (betrekking) met gebruikmaking van.
    ušâmellos:: {A} gebruikmaking.
    Ušaniy-capû:: {N} (station).
    Usbekistân:: {G} Oezbekistan.
    use•:: »us•.
    •ûse:: (= •ûs) {SX.gst}
    1. (geeft conj; bij mv zinskern; wens, aansporing, twijfel) óps arfinûs[e]: dat ze mogen komen; kwamen ze maar; kirro meltûs[e] fes fort: laten we op tijd zijn; (aan de korte vorm •ûs wordt de voorkeur gegeven, mits er verwarring met het modale sx •ûs ontstaat);
    2. (indirecte rede; bij mv subj als zinskern) do reppe, tem ardekirs meltûs[e] qurrediyn: hij zegt dat deze planten giftig zijn; Petriy linne, aftel tu arfinûs[e]: Petriy vraagt of jullie komen; (bij de indirecte rede wordt vrijwel uitsluitend de korte vorm •ûs gebruikt, daar er nooit verwarring met het modale sx •ûs kan optreden; de lange vorm •ûse klinkt hier archaïsch); »•âte.
    uše::
    1. {K} gebruiken; ~ furt/gâšâ: gebruiken voor; besteden aan.
    2. {Krs} verbruiken (net zo lang gebruiken tot het op is).
    ûserstiy:: {I} »ûserstriy.
    ûserstriy:: {I} overspànnen, overwèrkt; geprikkeld.
    ušest:: {C} gebruiker.
    uše-vro'egios:: {C} gebruiksaanwijzing, handleiding.
    usfrake:: {K} laten komen, toestemming/opdracht geven om te komen.
    usienc::
    1. {Sef} zink (metaal).
    2. {I} zinken, van zink gemaakt.
    Ušierr:: {F}.
    •ûsije:: {SX.gst} (indirecte rede; bij mv obj als zinskern; schr) den óps tjelfûsije pai Moffain, Elsa zjoffe: ze worden door Moffain gestraft, beweert Elsa; »•âtije.
    •ûsitâ:: {SX.gst} (indirecte rede; bij mv echo als zinskern; arch) do tiffavy, lomp kettûsitâ blul enn ef rists: hij wil weten, aan wie (mv!) de zwaarden worden gegeven; »•âitâ.
    ûskaliy:: {I} (fig) onhoudbaar, niet te verdedigen, niet vol te houden (v standpunt, gedrag ed).
    ušor:: {I} ~ furt: gebruikt voor; besteed aan.
    ušos:: {A} gebruik; besteding.
    uss::
    1. {Aef; mv= usta} toeval, samenloop van omstandigheden; lef ~: uiteraard, tenslotte, welbeschouwd (wat als vanzelfsprekend/bekend verondersteld mag worden; vaak als antwoord op een domme/overbodige vraag); aftel do chaquinde enelant? - siy lef ~ do melde eft Enelando: spreekt hij Engels? - nogal wiedes, hij is een Engelsman; ðÿm pâs stus nert fesentog Spooksoliy lef ~: zonder paspoort mag je Spokanië uiteraard niet in.
    2. {I} toevallig; noi ~: toch al niet; gress quâfe do noi ~: ik mag hem toch al niet.
    3. {gst} »uzre.
    usse:: {K} verhoren (v gebed).
    usseiy:: {Cef} (arch); »ustiy.
    ust::
    1. {I} aangeveegd; afgewist.
    2. {BZ; 3abstr/3semc} zijn, haar, van het, ervan.
    usta:: {mv} »uss 1.
    uste:: {K} [af]vegen; aanvegen; afwissen.
    usté:: {BZ} (= »ust 2 »ére).
    uste-kaf:: {K} opvegen.
    ûstenne:: {U} broeien (v hooi); smeulen.
    ûstennos:: {C} broei (in hooi); gesmeul.
    uster:: {C} [penseel]streek.
    ûster:: {C} [eetbare] oester (L. Ostrea edulis).
    Ûster-mirra:: {W} .
    ûstess:: {C; mv= ûstesta} teek (L. Klasse: Arachnida).
    ûstesta:: {mv} »ûstess.
    ustiy:: {Cef; mv=enk} (nominalisatie v ust 2) ef ~: de/het hare, de/het zijne, die/dat van hem/haar; (refererend aan abstr/semc zn); »ust 2.
    ustjâge:: {K} oplichten, bedriegen.
    ustjâgelira:: {I} bedrieglijk.
    ustjâger:: {C} oplichter, bedrieger.
    ustjâgos:: {C} oplichterij, zwendel, bedrog.
    ûsto:: {C} dochter.
    Ûstokursuus:: {G} (dorp; gemeente Nayes).
    ûsto-mâlp:: {C} schoondochter.
    ustos:: {C} het aanvegen; het afwissen.
    ûstoukér:: {C} boerendochter, boerenmeid.
    ustut:: {I} noest, nijver.
    ustÿ:: {C} verschroeiing.
    ustÿiy:: {I} verschroeid.
    usynn:: (uasynn) {S} azijn; (sprkw) kaldo ~ cÿrstyne lo grum terat dus qualostiyor weinoh: verboden vruchten zijn de zoetste.
    uta:: {I} over/in het algemeen.
    •ûte:: {SX.add > add} (drukt een afname uit) (bijv) ef flifados misaners/ef flifadosûte misaners: de vriendelijke winkeliers/de steeds minder vriendelijk wordende winkeliers; ef mindefit kósto/ef mindefitûte kósto: het rode kleed/het verblekende rode kleed (het steeds minder rood wordende kleed); groft quxos melde ollaûte: zijn optreden wordt steeds minder plezierig; (vaak iro) hordâûte wónzol meldelira!: een mooi weer vandaag! (terwijl het juist rotweer is); »•ott.
    Uteer:: {J}.
    Uteer Chafe-mirra:: {W} .
    Uteera:: {M}.
    Ûtefusot:: {F}.
    utétjôl:: {C} (schr) geheelonthouder.
    utets:: {C} (dl= Zuidwest-Liftka) sloot.
    utfin:: {I} (lett) breed; (fig) veelomvattend; ef ~ loin: de globale richting; de richting ongeveer; ef ~ wertlâ: de wijde wereld.
    utfinacc:: {I} op grote schaal; veelomvattend.
    Utfin Boert-mirra:: {W} .
    Utfin Covent-plep:: {W} .
    utfine:: {K} (lett) verbreden, breed/breder maken; (fig) uitweiden over.
    utfiner:: {C} (lett) verbreding (wat verbreed is: breder stuk weg ed); (fig) uitweiding (waarover uitgeweid wordt).
    utfiniy:: {C} breedte.
    Utfin Kryobiy-mirra:: {W} .
    Utfin-kveer-mirra:: {W} .
    utfinos:: {C} (lett) verbreding, het verbreden; (fig) uitweiding.
    Utfin Prusot-kah:: {W} .
    Utfin Servas-plep:: {W} .
    Utfin Vija:: {W} .
    Utfin Wertlâ:: {N} "Wijde Wereld" (Bergparel-hotel in Zâtso-ef-Wik (Afacha)); .
    utiyf:: {C} stand, houding.
    ûtjóg:: {S} laagveen.
    ûtjóg-krûlatjen:: {C} veenmol (insect) (L. Gryllotalpa gryllotalpa).
    u.t.l.k.:: {afk} (= ur tiyns lo kâ); »tiyn.
    utô:: {I} star.
    Ûto:: {F/J}.
    utôe:: {U} (lett/fig) verstarren; (fig) bekoelen (v ijver).
    utôharbiy:: {I} bestendig, onveranderlijk.
    utôos:: {C} (lett/fig) verstarring; (fig) bekoeling (v ijver).
    ûtra:: {C} het ontstaan.
    Utrâm-mirra:: {W} .
    utt:: {I} (dl= Berref/Tigof) venijnig.
    utykett:: {C} etiket.
    uûxe:: {U} kleven, plakken (kleverig zijn).
    uûxos:: {C} geplak, gekleef; plakkerigheid, kleverigheid.
    UUZ:: {afk} »Depârtemen furt Ubara ur Ôc-zutos.
    Uver-agru:: {G} (bergtop in Ziffon-gebergte; 1133 m hoog); .
    Uver-ses:: {N} (»wegsÿrt langs autoweg M6, gemeente Keunee); .
    Uvinas:: {F}.
    uvory:: {C} (trad Spok motief: vervlechting v ronde, recht- en driehoekige figuren als versiering v [Erg] boeken, meubels, kerkinterieurs ed; vaak als smeedijzer uitgevoerd bij balustrades en leuningen); (DOM 26).
    Uvory:: »uvory.
    Uvory-covent:: {N} (Erg klooster, gemeente Ubipa); .
    Uvrâgt-Jena-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Jena); .
    Uvrâgt-Lostô-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Lostô); .
    Uvrâgt-Meen-Kents:: {G} (Erg commune; gemeente Halest-Meen); .
    u/Wr:: {afk} (= ur Waler); »waler.
    u/Wrs:: {afk} (= ur Walers); »waler.
    ux:: {I} strak; kortaf; kortweg.
    ûx:: {C} »ûcs.
    uxârt::
    1. {Aef} verdriet; furt kost ~: tot mijn verdriet.
    2. {I} verdrietig.
    uxârte:: {K} verdriet doen; deren; ef nert ~cû gress: het deert mij niet; het kan mij niet[s] schelen.
    uxezurrer::
    1. {C} korzelige opmerking.
    2. {A; mv=enk} korzeligheid.
    uxezurriy:: {I} korzelig.
    ûxijera:: {C} »ûcsijera.
    Uxiy:: {M}.
    ûx-zârer:: {C} »ûcs-zârer.
    uylle:: |wylle| {U} (op een môliy of in de duinen wonen).
    uÿx:: {I} onderontwikkeld, onontwikkeld (v persoon, land).
    uza:: {C}
    1. {mv= ûzâ} kruis.
    2. {mv= regelm.} soort (biologisch).
    ûzâ:: {mv} »uza 1.
    uzaknyf:: {C} snoeimes.
    Uza-mirra:: {W} .
    uzaos:: {C} (alg) kruising.
    uza-róta:: {C} kruisgewelf.
    uzate:: {I} soortelijk.
    uza-ÿrstippô:: {C} kruisspin (L. Araneus diadematus).
    uze::
    1. {K} kruisen (v benen ed).
    2. {I} toevallig.
    uzer:: {Iid} (fig) lang||kort; ef storâs rÿlempe ~: het verhaal is lang; ef storâs âcÿre ~: het verhaal is kort; vek-~: lang; tjût-~: kort.
    uzige:: {K} behartigen.
    uzigfetare:: {K} fig}beantwoorden aan.
    uzigfetaros:: {A} (fig) beantwoording.
    uzigos:: {A} behartiging.
    uzjôce:: {K; vdw= p~} ondervinden, ervaren.
    uzjôcos:: {A} ondervinding.
    uzógame:: {K} tolereren.
    uzógem:: {I} tolerant, verdraagzaam.
    uzra'e:: {C} omtrek.
    uzrare:: {K} omploegen (v akker).
    uzre:: {K; gst= uss} [om]spitten.
    uzros:: {C} omgespit stuk grond.

TOP

© (2000) Rolandt Tweehuysen, Kimswerd, the Netherlands