Spokanisch Archief

BESTUURLIJKE INDELING
Bestandsgroep Bestuur
Bestuurlijke indeling
Bestuur: adressen van instanties
Bestuur: namen van personen

Terug naar
Politiek
 

Dit bestand
1. Bestuurlijke hiŽrarchie
2. Bestuurlijke machten
3. Gemeenten
 

Studenten en andere jongeren die zich wel voor politiek interesseren maar er niet actief in bezig willen zijn, kunnen deelnemen aan het Schaduwparlement in Blort. Hier worden volwassen discussies gevoerd over de echte vraagstukken die in de echte politiek in Hirdo spelen.

Dit Schaduwparlement is niet zo maar een spelletje, maar wordt ten eerste beschouwd als een goede basis om discussies en debatten te leren voeren, en geldt ten tweede als een graadmeter voor wat er onder jongeren (die tenslotte "SpokaniŽs toekomst in handen hebben", zoals politici dat graag uitdrukken) leeft. Politieke partijen krijgen dan ook enig inzicht in de wijze waarop zij jongeren bij hun werk kunnen betrekken en een achterban kunnen creŽren.


1. Bestuurlijke hiŽrarchie

Onder bestuurlijke hiŽrarchie verstaan we de onderlinge ordening van de verschillende bestuurslagen. Geheel bovenaan staat de landelijke regering en geheel onderaan staan de dorpsraden.

Koninkrijk SpokaniŽ

De gehele Spokanische archipel wordt bestuurd door de Landsregering (Tangod‚m, kortweg de "regering"). Deze zetelt in de landelijke hoofdstad (tangotsˇr of hurdog) Hirdo. Let op het verschil: een hurdog is in het algemeen een "hoofdstad", een tangotsˇr is specifiek de "regeringszetel". Meestal vallen deze twee samen, maar bijvoorbeeld in Nederland kunnen we een onderscheid maken: Den Haag is de tangotsˇr en Amsterdam is de hurdog.

Hoofdeilanden

De 7 grootste eilanden van de Spokanische archipel (Berref, Liftka, Brˇr, Tigof, Lomky, Teujan en Garos) vormen elk een eigen bestuurlijke eenheid. Dit zijn de hoofdeilanden (mennilesets) met een Eilandsregering (HŰzesy, ook wel "eilandsbestuur" genoemd) die zetelt in de eilandshoofdstad (mennhurdog of hŰzessˇr). De tientallen kleinere eilandjes (vaak onbewoond) die tussen en om de hoofdeilanden liggen, ressorteren alle onder de dichtstbijzijnde gemeente op een hoofdeiland.
Kleinere eilandjes die zelf een dorp of stad bevatten kunnen een zelfstandige gemeente vormen.

Districten

De 5 grootste hoofdeilanden (Berref, Liftka, Brˇr, Tigof en Lomky) zijn elk onderverdeeld in 2 of meer districten (distryccs, te vergelijken met een provincie). Elk district heeft een Districtsregering (Lebl‚, ook wel "districtsbestuur" of "provinciebestuur" genoemd) die zetelt in de districtshoofdstad (suhurdog of lebl‚sˇr). De hoofdeilanden Teujan en Garos zijn te klein om in districten te worden onderverdeeld.

Gemeenten

Alle districten en ook de eilanden Teujan en Garos zijn onderverdeeld in gemeenten (zomars). Elke gemeente omvat in ieder geval een stad (sˇrt), waar het Gemeentebestuur (Ytstostenlen) zetelt, en eventueel nog een of meer dorpen (zecesz) en/of communes (kentsa). Dorpen en communes hebben een Dorpsraad (Zeces-meeg) of Communeraad (Kents-meeg) die verantwoording aan de gemeenteraad schuldig zijn. Dorpsraden en Communeraden worden ook wel samen genoemd met de term Bewonersraden (Olimanna-meegs).

Een stad kan nog onderverdeeld zijn in wijken (oftians) waarin bewoners zich vaak in een wijkraad of wijkcomitť hebben verenigd. Dit zijn geen officiŽle organen, maar verenigingen of clubs die als spreekbuis naar de officiŽle instanties toe dienen.
Een groepje huizen buiten de bebouwde kom wordt een buurt(schap) (ˇksanutos) genoemd, eventueel een tumt-ˇksanutos ("plattelandsbuurt"). Zo'n buurt heeft administratief de status van een straatnaam, en moet niet verward worden met een "dorp", dat altijd een eigen administratieve eenheid vormt. Soms is een buurtschap zelfs groter dan een dorp.
De term toclades ("gehucht") refereert altijd aan klein dorp of een buurtschap, en heeft een ietwat denigrerende bijklank. Men denkt hierbij aan bouwvalligheid en armoede.

Landgoederen

De 27 particuliere landgoederen (öarkdomenns) hebben een speciale status en vallen buiten de gemeenten. De bestuursraad van zo'n landgoed is slechts beperkte verantwoording schuldig aan de eilandsregering.


Het Spokaanse woord tangod‚m kan zowel met "regering" als met "bestuur" vertaald worden. De voorkeur wordt gegeven aan de termen eilandsregering en districtsregering, en niet aan bestuur. Op deze wijze wordt het zelfstandige karakter en de macht van de bestuurlijke instanties benadrukt: de Spokanische bestuursvorm heeft een zeer gedecentraliseerd karakter.


2. Bestuurlijke machten

Onder een bestuurlijke macht verstaan we de verschillende onderdelen waaruit een bestuur of regering bestaat. Primair gaat het om de uitvoerende macht (zoals ministers of wethouders), de controlerende macht (de volksvertegenwoordiging of gemeenteraad), de vertegenwoordigende macht (instantie die een hogere of lagere bestuursvorm in een andere bestuursvorm vertegenwoordigt) en diverse adviserende lichamen.

Overzicht van de bestuurlijke instanties en
de machten waaruit zij bestaan

1. Tangod‚m (Landsregering)
a. ürt‚ness (Kabinet), bestaande uit:
    17 Menesterys (Ministeries)
17 Menesters (Ministers)
b. Z‚mporementec (Volksvertegenwoordiging)347 Z‚mraters (Afgevaardigden)
c. Stamero (Eilandsvertegenwoordiging)10 Stamelefs (Eilandsafgevaardigden)
d. ¬tviss (Raad van Advies)200 ¬tvisesz (Adviseurs)
Voorzitter is de Koning
2. HŰzesy (Eilandsregering)
a. Consyl (Eilandenraad)20-45 Consylaters (Raadsleden)
b. Beltstamero (Districtsvertegenwoordiging)2-7 Beltstamelefs (Districtsafgevaardigden)
c. Belt‚tviss (Raad van Advies)8-15 Belt‚tvisesz (Adviseurs)
Voorzitter is de MejŰje
3. Lebl‚ (Districtsregering)
a. Beltconsyl (Districtsraad)12-32 Beltconsylaters (Raadsleden)
b. Sustamero (Gemeentevertegenwoordiging)Sustamelefs (Gemeenteafgevaardigden)
c. Reppemeeg (Raad van Advies)8-14 Reppers (Adviseurs)
Voorzitter is de Kjelef
4. Ytstostenlen (Gemeentebestuur)
a. Wethuderˇ (College van Wethouders)4-20 Wethuders (Wethouders)
b. Zomarementec (Gemeenteraad)11-121 Zomar-glyders (Gemeenteraadsleden)
c. Zeces-stamero (Dorpsvertegenwoordiging)Zeces-stamelefs (Dorpsafgevaardigden)
d. Manessˇ (Raad van Advies)20-55 Manesaters (Adviseurs)
Voorzitter is de MonercŰ (Burgemeester))

NOTEN:

Het aantal ministeries (en dus ook het aantal ministers) is sinds juli 2006 met 3 verminderd: het waren er 20, nu zijn het er nog maar 17.

Het aantal Consylaters en Belt‚tvisesz hangt af van de grootte van het eiland. Bovendien kan dit aantal elk ogenblik aan de behoefte aangepast worden.

Het aantal Beltstamelefs hangt af van het aantal districten op een hoofdeiland. Grotere districten kunnen meer dan ťťn afgevaardigde hebben. Op Teujan en Garos ontbreken de districten en derhalve ook de Beltstamelefs. Omdat deze districtsafgevaardigden in de praktijk de schakel vormen in de communicatie tussen de gemeenteafgevaardigden op districtsniveau en de eilandsregering, zijn er op Teujan en Garos speciale functionarissen aangesteld om deze communicatiestroom in stand te houden: dit zijn de informeratjens (informanten; 3 voor Teujan en 2 voor Garos). Deze functie is pas in 1986 ingesteld. Vůůr die tijd traden sommige leden van de Raad van Advies als "informant" op, maar de adviserende en informerende taken worden in de moderne politiek als onverenigbaar beschouwd.

Het aantal Beltconsylaters en Reppers hangt af van de grootte van het district. Bovendien kan dit aantal elk ogenblik aan de behoefte aangepast worden.

Het aantal Sustamelefs hangt af van het aantal gemeenten binnen een district. Dit zijn er gemiddeld 20 ŗ 50. Grotere gemeenten kunnen meer dan ťťn afgevaardigde hebben.

Het aantal Wethuders, Zomar-glyders en Manesaters hangt af van de grootte van de gemeente. Dit aantal kan ťťn keer per jaar aan de behoefte aangepast worden. Zie ook de tabel hieronder.

Het aantal Zeces-stamelefs hangt af van het aantal dorpen en communes die onder de gemeente ressorteren. Grotere dorpen kunnen meer dan ťťn afgevaardigde hebben. Bij gemeenten zonder dorpen of communes ontbreken de Zeces-stamelefs. Sinds 1983 worden steden met meer dan 200.000 inwoners in stadswijken verdeeld die de status van "dorp" hebben. Elke stadswijk heeft dan een of twee Zeces-stamelefs, die ook wel Oftian-stamelefs (wijk-afgevaardigden) genoemd worden.

De voorzitters van de Adviesraden (¬tviss, Belt‚tviss, Reppemeeg en Manerˇ) zijn respectievelijk de Koning, MejŰje, Kjelef en MonercŰ. Zij maken zelf geen deel uit van deze raden, maar staan er als het ware boven. Als een district bijvoorbeeld 8 Reppers heeft, bestaat de gehele raad dus uit 9 personen (8 Reppers en 1 Kjelef). In elke Adviesraad zit ťťn persoon die als vice-voorzitter wordt benoemd. Deze vervangt de voorzitter bij diens afwezigheid. Als de vice-voorzitter de taak van de voorzitter overneemt, maakt hij op dat moment geen deel meer uit van de Adviesraad. Stel dat de Adviesraad van een Eilandsregering uit 14 Belt‚tvisez bestaat en de voorzitter (Kjelef) is niet aanwezig. Dan zal een van de Belt‚tvisesz als vice-voorzitter optreden, zodat de raad op dat moment uit 13 Belt‚tvisesz bestaat.
Bij de ¬tviss is het echter anders geregeld. De voorzitter hiervan is de Koning (het staatshoofd). Als deze afwezig is, wordt zijn taak niet overgenomen door een lid van de Adviesraad, maar door de Minister-president. De Minister-president is dus per definitie de vice-¬tvises.


3. Gemeenten

SpokaniŽ kent 573 gemeenten; de kleinste telt slechts 450 inwoners (Leba), de grootste 900.000 inwoners (hoofdstad Hirdo). Hoewel er in het verleden wel op kleine schaal gemeentelijke herindelingen en fusies zijn geweest, verandert er weinig op dit gebied. Traditie, historisch besef, persoonlijke belangen en emoties blokkeren gemakkelijk elke poging om via fusies of herindelingen tot een efficiŽnter bestuur te komen. Bedenk ook dat er in elke gemeente per definitie ťťn stad ligt (de rest heeft de status van dorp), zodat bij herindelingen en fusies een of meer steden deze status kwijt raken en zouden degraderen tot "dorp". Daartegen bestaat uiteraard fel verzet.

De omvang van het gemeentebestuur wordt vooral bepaald door het aantal inwoners. Dit is in onderstaande tabel te zien.

Het maximum aantal toegestane wethuders (wethouders),
manesaters (adviseurs) en zomar-glyders (gemeenteraadsleden)
in relatie tot het inwonertal van de gemeente

Klik op de inwonertallen om een lijst te zien van alle gemeenten die onder deze categorie vallen.

InwonertalWethudersManesatersZomar-glyders
tot 2000 42011
2000 tot 3000 52113-17
3000 tot 5000 62219-23
5000 tot 7000 72325-29
7000 tot 10.000 82431-35
10.000 tot 15.000 92537-41
15.000 tot 23.000102743-47
23.000 tot 34.000112949-53
34.000 tot 51.000123155-59
51.000 tot 77.000133361-65
77.000 tot 115.000143567-73
115.000 tot 173.000153875-81
173.000 tot 259.000164183-89
259.000 tot 389.000174491-97
389.000 tot 584.000184799-105
584.000 tot 876.0001951107-113
vanaf 876.0002055115-121

Tot 1990 (jaar van de de nieuwe wethoudersverkiezingen) lagen de maximum aantallen veel lager, maar gemeenten die met specifieke problemen of beleidsvormen werden geconfronteerd konden een of meer extra wethouders aanstellen. In bijzondere gevallen kwamen de personeelskosten van deze extra personen voor rekening van het district (bijvoorbeeld omdat de extra wethouder een bestuurlijke taak had die ook in het belang van het district was, zoals een aparte wethouder voor het havenbeleid in BŰr‚).

Bij wijze van werkverschaffing of vanwege vriendjespolitiek proberen (vooral kleinere) gemeenten wel om hoe dan ook het maximale aantal toegestane wethouders aan te stellen, ook al zijn ze gezien de hoeveelheid werk niet nodig. Zulke "zinloze" wethouders worden wel "opblaaspoppen" (fitrute-kaf-kyls) genoemd.

Het minimum aantal gemeenteraadsleden is op 11 gesteld. Als een gemeente meer dan 2000 inwoners heeft, kan het aantal gemeenteraadsleden variŽren, maar het minimum en maximum aantal liggen vast. Het absolute maximum aantal is altijd 121. Het aantal gemeenteraadsleden is altijd een oneven getal, zodat er bij stemmingen altijd een absolute meerderheid is.

Elke taak die een wethouder (in BelgiŽ: schepen) heeft, wordt een "portefeuille" genoemd. In SpokaniŽ wordt een wethouder veel meer als een "minister op gemeenteniveau" gezien, die aan het hoofd staat van een "gemeentelijk ministerie", ofwel de wethuder-ˇrzjŰūiy (wethoudersafdeling).

Voorbeeld van het College van Burgemeester en Wethouders
(Wethuderˇ) van Amahagge (1983)

 PortefeuilleWeth.-ˇrzjŰūiyPersoonPol.
partij
0burgemeestermonercŰObˇn Mareo-KivenDeF
1Havens en IndustriePort ur FabrokaliytoMoffain Mej-WeenaLiZa
2FinanciŽn en EconomieFinanöos ur EkonomiySypa Zwomina-VromiyLiZa
3OnderwijsKolestiyZula Vleys*SAP
4Sociale zaken en WonenSoöala tiyns ur Z‚ros–ana Xeerft-Ung*DeF
5Stadsplanning en VerkeerPl‚nos ur KŻfŰsL‚t Otaniy-Hal‚SAP
6Openbaar vervoerKofano gabanosJ‚nes Sinto-Mofain-ThelanderGeRi
7Milieu en ReinigingMilju ur MingosQuny Eer-D‚sloSAP
8Arbeid en WerkvoorzieningürŰm-cˇrbatt¬rmyll Vromiy-NŰngaDeF
9Interlokale betrekkingenInterlokalo cijazutoszK‚hysse MirnurpDeF
10JeugdzakenEfantoiy-tiynsJ‚n DupontSAP
11Culturele zakenCŻlturela tiynsFyla Sjocc-BoertDeF
12Energie en CommunicatieEnergiy ur CŰmunikaöoQuly Brokjiys*GeRi
13Politie en Juridische zakenPoliöo ur Juridise tiynsD‚l HeenŰöe Zyftoen-QummerteeLiZa
14Recreatie en SportRekreaöo ur SportElsiy Dysse-Niymt*LiZa
15Gezondheid en VeiligheidHelten ur QurubosLerdu Och‚DeF
16Publieke werkenKofano CˇrbattsSŻmiy Kolesmerater-MŰja*SAP
17Burgerzakenür‚nterjerenMolle Oleema-NolecLiZa

(Dit voorbeeld is gekozen omdat veel wethoudernamen zijn genoemd
in nummer 18 (7 mei 1983) in de Amah‚köo .)

© De Twee Hanen v.o.f. ē Kimswerd ē The Netherlands

DA 36-180182 ē SPARC 03 dec 1989

terminologie - DICTIO {C} - 21.08.00