SPARC is de compleetste website over het Koninkrijk Spokanië. "Als je het hier niet kunt vinden, vind je het nergens."	Spokanisch Archief Hoofdmenu     Grammatica     Woordenboek     Atlas     Links     Contact     Disclaimer

WIJNBOUW EN WIJNEN

Zie ook Organisaties (Instituša furt ef Weinô-lebetec˙r Kafđobiyros) Economie (Wijnbouw) Spokanische wijn in Nederland (een historisch feit) Dit bestand A. Etiketten B. Wijnbouwgebieden	Artikelen in Vini Oogst 2003 (9/2003) Oogst 2004 (10/2004) De kurkcrisis (6/2005) Extern De Wijnhoek

A. Etiketten Er bestaan een aantal wettelijke regels waaraan een etiket op een fles wijn moet voldoen. Zo dienen in ieder geval het volumepercentage alcohol (% ˙ry.), de inhoud (in centiliter = sl), de naam van de producent, het oogstjaar, het vervaardigingsnummer (ofwel M-nummer) en de tekst "Produce of Spocania" vermeld te zijn. Het vervaardigingsnummer staat achter het symbool , en begint altijd met een M. Aan de eerste twee cijfers herkent met het wijndistrict, en wel:         12 - 18 - 20 - 28   = Tjokky   13 - 21 - 27   = Etercôtiy   14 - 22 - 24   = Javes   15 - 23   = Mari   10 - 11   = Lamk   16 - 17 - 26   = Teta-Qulboech   19 - 30   = Garos       Uit het viercijferige getal dat weergegeven wordt door het tweede t/m vijfde cijfer kan opgemaakt worden om wat voor wijn het gaat. Het getal kan de volgende informatie bevatten: Het landgoed waar de wijn is verbouwd. De wijngaard waar de wijn is verbouwd (landgoederen kunnen namelijk meerdere wijngaarden bezitten, maar er zijn ook kleinere landgoederen die feitelijk één wijngaard zijn; en er zijn wijngaarden die niet tot een landgoed behoren). De plaats van de wijnproductie (veel landgoederen en wijngaarden maken hun eigen wijn, maar er zijn er ook die alleen de druiven verbouwen en de wijnproductie overlaten aan anderen). De plaats van de botteling (in Spokanië leveren veel wijnproducenten hun wijn in vaten af aan speciale bottelarijen, maar sommige producenten bottelen hun eigen wijn). De wijnsoort (de wijnsoort kan uitgedrukt worden in een naam, zoals Sectâ mip Vl˙s (dan weet iedereen dat het om een zoete witte wijn gaat), in de naam van de druif (zoals Chardonnay) of in de kleur van de wijn (zoals mindaweinô = rode wijn). Het oogstjaar (als het oogstjaar uit het M-nummer opgemaakt kan worden, moet het om een heel bijzonder wijnjaar gaan, dat zich duidelijk van andere jaren onderscheidt; sommige wijnproducenten zijn van mening dat zij een wijn leveren die per definitie élk jaar heel bijzonder is, in dat geval krijgt elk jaar dus een eigen M-nummer. Maar meestal zal het om een zeer speciale uitzondering gaan). Er zit weinig systeem in de M-nummers, en wel om de volgende redenen: (1) de nummering is historisch zo gegroeid; (2) sommige landgoederen hebben meerdere wijngaarden en niet elke wijngaard behoort tot een landgoed; (3) druiventeler, wijnmaker en bottelaar kunnen één, twee of drie verschillende personen/bedrijven zijn; (4) wijnsoort en oogstjaar hebben soms wel, soms niet, een eigen M-nummer. Hier volgt een overzicht van de betekenis van enige M-nummers die voorkomen op wijnetiketten die in het Spokanisch Archief zijn afgebeeld:   M20553 M21067 M10222 M26375 M11013 district Tjokky Etercôtiy Lamk Teta-Qulboech   Lamk landgoed šd Hogorit-Qualâ   šd St.Abenatođâ   - šd St.Lankos stad Kiven wijngaard Cândlo-đarmiy   - Ludana perceel B6 Vl˙s-šarks productie   šd šd wijngaard šd wijngaard botteling šd šd Adegiy C˙rbast˙-s˙rt   wijnhandel te Teta   stad soort Ef Manes rifo ef Knurfel-môjôl   - - Jândra-cosis Sectâ mip Vl˙s (Seyrt-Simona) jaar - - - 2004   2003 De afkorting šd staat voor šarkdomenn (landgoed). Zo kunnen we uit nummer M21067 opmaken dat de wijn die bekend is onder de naam St.Abenatođâ van het gelijknamige landgoed komt, dit landgoed als één wijngaard wordt beschouwd, en ook de productie en botteling op dit landgoed plaatsvindt. Uit nummer M26375 kunnen we opmaken dat het landgoed St.Lankos een aantal wijngaarden kent die aangeduid worden met een perceelnummer, de wijn op het landgoed is geproduceerd, maar gebotteld bij een of meer niet nader genoemde wijnhandelaren in de stad Teta. Voorts wordt gebruik gemaakt van de druivensoort Jândra, en is het wijnjaar 2004 zo bijzonder dat het een eigen M-nummer heeft gekregen (dit omt omdat deze wijnsoort voor het eerst in 2004 op de markt is gebracht, zie hieronder). Bij nummer M11013 zien we dat de wijngaard zich bevindt op het landgoed "stad Kiven", feitelijk gaat het dus om een terrein dat in bezit is van de gemeente Kiven (de wijngaardbezitter pacht zijn grond van de gemeente). Hoewel de wijngaardbezitter de wijn produceert, wordt deze door een gemeentelijk bedrijf gebotteld. Verder zien we dat de aanduiding "Sectâ mip Vl˙s" nader gespecificeerd wordt door de typenaam Seyrt-Simona; de kenner weet dan dat het om een extra zoete variant gaat die veelal gedronken wordt als dessertwijn. Eventueel mag er nog een kwaliteitskeur worden toegevoegd. Dit is een omkaderde letter achter een gestyleerd druiventrosje, bijvoorbeeld . De betekenis van de letters is: A = uitzonderlijk goede kwaliteit B = goede kwaliteit C = zeer redelijke kwaliteit D = redelijke kwaliteit E = matige kwaliteit De kwaliteitskeur wordt gegeven door een deskundige jury die bestaat uit afgevaardigden van het lokale wijngilde, plus nog enkele onafhankelijke deskundigen. De kwalificaties A en B worden uiteraard graag door de producent aangegeven. De overige staan meestal niet op het etiket, maar worden wel in vakliteratuur ed. gebruikt. Soms staat er bovendien een letter in een cirkeltje genoemd, bijvoorbeeld : dit is een kwaliteitskeur die wordt gegeven door het Instituša furt ef Weinô-lebetec˙r Kafđobiyros (IWK). B. Wijnbouwgebieden Spokanische wijn komt voor het grootste deel van het eiland Tigof, en in mindere mate ook van Lomky. Het eilandje Garos heeft een zeer beperkte wijnproductie, die echter voor het eiland zelf bestemd is. De Spokanische taal kent twee woorden voor 'wijn': Sectâ is altijd droge wijn van Tigof of Oost-Lomky, dikwijls enigszins mousserend (maar niet te verwarren met de Duitse sekt, die te vergelijken is met champagne); sectâ kan wit óf rood zijn, en tegenwoordig wordt er ook geëxperimenteerd met een rosé-variant. Weinô is elke andere soort wijn, ook buitenlandse. De volgende wijndistricten worden onderscheiden: 1. Tjokky   2. Etercôtiy   3. Javes   4. Mari   5. Lamk   6. Teta-Qulboech   7. Garos 1. Tjokky De zuidkant van het Tjokky-gebergte op Tigof (district Neno), met name de landgoederen (šarkdomenns) Đabâiy, Hogorit-Qualâ en Luft Xejafiy fes Sinto, en de streek rond de plaats Huron-s˙rt. Het gebied tussen Qualâ en Huron-s˙rt, onmiddellijk onder de rij landgoederen, wordt Ef Sântsiy genoemd. De streek rond Huron-s˙rt staat bekend als Lariy. Ef Sântsiy - vaten met wijn liggen klaar om in Manes-Puriy aan de bottelaars verkocht te worden Uit Tjokky komen diverse rode wijnen, die herinneren aan Beaujolais of Bourgogne; ze zijn bekend onder de naam Kursuus-sectâ (Bloedwijn). Aan de westkant van Ef Sântsiy liggen de dorpen Âkevildul en Blufklirrotiy, waar goede witte wijn gemaakt wordt, bekend onder de naam "Blakker Âkevildul" (Witte Âkevildul). Met de omschrijving "Sectâ mip Lariy" wordt altijd een dure rode of witte wijn uit dit kleine gebied bedoeld. De landgoederen bottelen hun wijn meestal zelf, maar de wijnen uit Ef Sântsiy worden in vaten verkocht aan de bottelaars op de markt van Manes-Puriy. Bekende wijn van het landgoed Hogorit-Qualâ:     Ef Manes rifo ef Knurfel-môjôl KURSUUS-SECT MIP NENO ŠARKDOMENN HOGORIT-QUAL 12% (1980); M20553 "Opârgiy liskosos fes ef šarkdomennec˙r adegiys." "Fes ef zôr rifo ef Sectâ-ylâm-grup ber Manes-Puriy." Ef Manes rifo ef Knurfel-môjôl wordt op het landgoed zelf gebotteld, en niet in vaten aan de bottelaars in Manes-Puriy verkocht, zoals gebruikelijk is. Het Oenologisch Laboratorium in Manes-Puriy is een gerenommeerd instituut dat de kwaliteit van de Spokanische wijnen in de gaten houdt en research op het gebied van druiventeelt en wijnproductie doet. Het laboratorium richt zich op alle wijnbouwgebieden van het land, niet alleen op die rondom Manes-Puriy. 2. Etercôtiy De zuidkust van het eiland Tigof, tussen de plaatsen St.Hafegge en Ef Ÿchis (district Neno). Met name het landgoed (šarkdomenn) St.Abenatođâ en de streken rond de plaats St.Hafegge en rond het dorp Melbech (gemeente Etercôtiy-s˙rt). Uit dit gebied komt vooral witte wijn, zowel droge als zoete, maar altijd vol van smaak. Bekende droge witte wijn, vol van smaak, van het landgoed St.Abenatođâ:     "Sinto-Abenatođâ is een ronde verfrissende en droge witte wijn, geproduceerd en gebotteld op het landgoed Sinto-Abenatođâ aan de zuidkust van Tigof, in het wijndistrict Etercôtiy. Deze wijn past uitstekend bij koud vlees, gevogelte en vis." St.Abenatođâ 13% (1997); M21067 druivensoort: Tokay Pinot Gris (vergelijk: Elzas, D.Marchal, Eguisheim) 3. Javes Het glooiende gebied in het oosten van het eiland Tigof (district Flâp), tussen de plaatsen Asjetto en Halaresto. Met name de streek rond het dorp St.Amalia (gemeente Lijercâ-s˙rt) en de plaats St.Manta zijn beroemd vanwege de frisse rosé-achtige wijn die bekend staat onder de naam Monet (snobistische Spokaniërs spreken de naam op zijn Frans uit). Uit de streek rondom Noniy en Begrâ komt een frisse Beaujolais-achtige rode wijn. Bekende wijngaarden voor Monet: Dâldest in St.Amalia (gem. Lijercâ-s˙rt) Ef Blakker Lôbâ in St.Amalia (gem. Lijercâ-s˙rt) St.Âlbân in St.Manta     Verschillende gevels in Noniy zijn gesierd met het uithangbord van het Wijngilde (Sectâ-toylâmos). Hier vindt men de proeflokalen en theatertjes, waar wijnproeven, gastronomische geneugten, drankgelagen, toneel en folklore hand in hand gaan. Het uithangbord bestaat uit een soort hellebaard met als bijl een tros druiven en wijnranken. Hieraan hangt de kop van Iyer, de god van de wijn. 4. Mari Op de Mari-vlakte (eiland Tigof, district Flâp) zijn enkele wijngaarden in het bezit van een coöperatie bestaande uit de bewoners van de Zjurre-commune en de Kordazee-commune, en de nonnen uit het St.Sebâsten-klooster. De coöperatie is uniek vanwege de samenwerking tussen de seculiere commune-bewoners en de religieuze kloosterlingen; men produceert hier een verfrissende, ronde witte wijn: St.Sebâsten 12% (1997) druivensoort: Chenin Blanc (vergelijk: Droë Steen, Zuid-Afrika) 5. Lamk Het centrum van het Lamk-gebergte op Lomky (district Kina), en ten zuiden en oosten hiervan, globaal tussen de plaats Kiven en het Oz˙-meer. Uit deze streek komen diverse rode wijnen; de Bordeaux-achtige wijn van de wijngaard Ludana (10 km ten oosten van C˙rbast˙-s˙rt) is zeer geroemd. Ten westen van Kiven, in de luwte van de Vl˙s-top, is een klein wijnbouwgebied dat bekend is om zijn zoetige witte wijn, de "Sectâ mip Vl˙s". Sinds de betere restaurants in Spokanië diverse zoete dessertwijnen op de wijnkaart hebben (die de traditionele dessertlikeurtjes moeten vervangen), is er een tendens om de Sectâ mip Vl˙s steeds zoeter te maken en als dessertwijn aan te prijzen.     LUDANA Ef hupster mindasectâ rifo Lamk - 1996 12% - 75 sl M10222 - C˙rbast˙-s˙rt - Produce of Spocania     De wijnen uit de streek Vl˙s zijn altijd wit en zoet. Maar een extra zoete soort krijgt als typenaam Seyrt-Simona (de naam van het kasteel op het landgoed Troef, hoewel de wijn zelf niet van dat landgoed afkomstig is). De etiketten van de Vl˙s-wijnen vallen altijd op door hun strakke vormgeving met uitsluitend tekst. Eft ˙rkô ˙rfla'ôk rifo ef reo-d˙fos = De weldadige begeleider bij het einde van de maaltijd. 6. Teta-Qulboech De 5 landgoederen aan de zuidkust van het district Neze (eiland Lomky), en de wijngaarden rond het dorp St.Gonzales zijn bekend om hun mousserende rosé-achtige wijnen. Het landgoed Hogorit-Teta produceert ook een zware zoete rode wijn die graag als digestief wordt gedronken. Sinds 1998 wordt er op diverse landgoederen in het geheim geëxperimenteerd met de Jândra-druif, die verwant is aan de Grecanico-druif van Sicilië. Het landgoed Sinto-Lankos is er als eerste (in het najaar van 2004) in geslaagd om een heerlijk frisse witte wijn te bottelen. Deze is in oktober van dat jaar gepresenteerd in het Wijngildehuis te Teta, en lijkt een nieuw succesvol product te gaan worden. 7. Garos Op het landgoed Garostiy wordt op zeer beperkte schaal wijn geproduceerd. Het gaat hier om een lichte rode wijn die vanwege de geringe hoeveelheid niet gewoon te koop is. Een beperkt aantal bevoorrechte bewoners van Garos kunnen deze wijn aanschaffen, en er zijn twee restaurants waar de locale wijn voor flinke prijzen wordt aangeboden. Tot omstreeks 1980 produceerde Garos bijna 7 keer zo veel wijn als tegenwoordig, maar de grond voor de wijngaarden is bijna geheel opgeofferd voor recreatieve en toeristische doeleinden (campings, sportterreinen ed.)

TOP	© De Twee Hanen v.o.f. • Kimswerd • The Netherlands