Spokanisch Archief

WIJNBOUW EN WIJNEN
Zie ook
Organisaties (Instituša furt ef Weinô-lebetec˙r Kafđobiyros)
Economie (Wijnbouw)
Spokanische wijn in Nederland (een historisch feit)
Bier en biercultuur

Dit bestand
A. Etiketten
B. Wijnbouwgebieden
C. Notenwijn
 

Status: Wijnnamen nog in DICTIO opnemen.
 

Artikelen in Vini
Oogst 2003 (9/2003)
Oogst 2004 (10/2004)
Wijnarrangement (5/2005)
De kurkcrisis (6/2005)

Extern
De Wijnhoek  

A. Etiketten

Er bestaan een aantal wettelijke regels waaraan een etiket op een fles wijn moet voldoen. Zo dienen in ieder geval het volumepercentage alcohol (% ˙ry.), de inhoud (in centiliter = sl), de naam van de producent, het oogstjaar, het vervaardigingsnummer (ofwel M-nummer) en de tekst "Produce of Spocania" vermeld te zijn.

Het vervaardigingsnummer staat achter het symbool , en begint altijd met een M. Aan de eerste twee cijfers herkent met het wijndistrict, en wel:

   
 12 - 18 - 20 - 28  = Tjokky
 13 - 21 - 27   = Etercôtiy
 14 - 22 - 24  = Javes
 15 - 23   = Mari
 10 - 11   = Lamk
 16 - 17 - 26   = Teta-Qulboech
 19 - 30   = Garos
   

Uit het viercijferige getal dat weergegeven wordt door het tweede t/m vijfde cijfer kan opgemaakt worden om wat voor wijn het gaat. Het getal kan de volgende informatie bevatten:


Er zit weinig systeem in de M-nummers, en wel om de volgende redenen: (1) de nummering is historisch zo gegroeid; (2) sommige landgoederen hebben meerdere wijngaarden en niet elke wijngaard behoort tot een landgoed; (3) druiventeler, wijnmaker en bottelaar kunnen één, twee of drie verschillende personen/bedrijven zijn; (4) wijnsoort en oogstjaar hebben soms wel, soms niet, een eigen M-nummer.

Hier volgt een overzicht van de betekenis van enige M-nummers die voorkomen op wijnetiketten die in het Spokanisch Archief zijn afgebeeld:

M-nrdistrictlandgoedwijngaardproductiebottelingsoortjaar
M10222 Lamk-LudanawijngaardAdegiy
C˙rbast˙-s˙rt
--
M11013 Lamkstad KivenVl˙s-šarkswijngaardstadSectâ mip Vl˙s
(Seyrt-Simona)
2003
M20553  Tjokkyšd Hogorit-QualâCândlo-đarmiyšdšdEf Manes rifo ef
Knurfel-môjôl
-
M21067 Etercôtiyšd St.Abenatođâ-šdšd--
M26375 Teta-
Qulboech
šd St.Lankosperceel B6šdwijnhandel
te Teta
Jândra-cosis2004
M28615 Tjokkyšd Luft Xejafiy
fes Sinto
-šdšdMerlot & Rondo2013
M30129 Garosšd Garostiy-šdšdPinot meunier
& Pinot gris
2014

De afkorting šd staat voor šarkdomenn (landgoed). Zo kunnen we uit nummer M21067 opmaken dat de wijn die bekend is onder de naam St.Abenatođâ van het gelijknamige landgoed komt, dit landgoed als één wijngaard wordt beschouwd, en ook de productie en botteling op dit landgoed plaatsvindt.
Uit nummer M26375 kunnen we opmaken dat het landgoed St.Lankos een aantal wijngaarden kent die aangeduid worden met een perceelnummer, de wijn op het landgoed is geproduceerd, maar gebotteld bij een of meer niet nader genoemde wijnhandelaren in de stad Teta. Voorts wordt gebruikgemaakt van de druivensoort Jândra, en is het wijnjaar 2004 zo bijzonder dat het een eigen M-nummer heeft gekregen (dit komt omdat deze wijnsoort voor het eerst in 2004 op de markt is gebracht, zie hieronder).
Bij nummer M11013 zien we dat de wijngaard zich bevindt op het landgoed "stad Kiven", feitelijk gaat het dus om een terrein dat in bezit is van de gemeente Kiven (de wijngaardbezitter pacht zijn grond van de gemeente). Hoewel de wijngaardbezitter de wijn produceert, wordt deze door een gemeentelijk bedrijf gebotteld. Verder zien we dat de aanduiding "Sectâ mip Vl˙s" nader gespecificeerd wordt door de typenaam Seyrt-Simona; de kenner weet dan dat het om een extra zoete variant gaat die veelal gedronken wordt als dessertwijn.

Eventueel mag er nog een kwaliteitskeur worden toegevoegd. Dit is een omkaderde letter achter een gestileerd druiventrosje, bijvoorbeeld . De betekenis van de letters is:

A = uitzonderlijk goede kwaliteit
B = goede kwaliteit
C = zeer redelijke kwaliteit
D = redelijke kwaliteit
E = matige kwaliteit

De kwaliteitskeur wordt gegeven door een deskundige jury die bestaat uit afgevaardigden van het lokale wijngilde, plus nog enkele onafhankelijke deskundigen.
De kwalificaties A en B worden uiteraard graag door de producent aangegeven. De overige staan meestal niet op het etiket, maar worden wel in vakliteratuur ed. gebruikt.
Soms staat er bovendien een letter in een cirkeltje genoemd, bijvoorbeeld : dit is een kwaliteitskeur die wordt gegeven door het Instituša furt ef Weinô-lebetec˙r Kafđobiyros (IWK).


B. Wijnbouwgebieden


 

Spokanische wijn komt voor het grootste deel van het eiland Tigof, en in mindere mate ook van Lomky. Het eilandje Garos heeft een zeer beperkte wijnproductie, die echter voor het eiland zelf bestemd is.

De Spokanische taal kent twee woorden voor 'wijn':
Sectâ is altijd droge wijn van Tigof of Oost-Lomky, dikwijls enigszins mousserend (maar niet te verwarren met de Duitse sekt, die te vergelijken is met champagne); sectâ kan wit óf rood zijn, en tegenwoordig wordt er ook geëxperimenteerd met een rosé-variant.
Weinô is elke andere soort wijn, ook buitenlandse.

De volgende wijndistricten worden onderscheiden:

1. Tjokky   2. Etercôtiy   3. Javes   4. Mari   5. Lamk   6. Teta-Qulboech   7. Garos


1. Tjokky

De zuidkant van het Tjokky-gebergte op Tigof (district Neno), met name de landgoederen (šarkdomenns) Đabâiy, Hogorit-Qualâ en Luft Xejafiy fes Sinto, en de streek rond de plaats Huron-s˙rt.
Het gebied tussen Qualâ en Huron-s˙rt, onmiddellijk onder de rij landgoederen, wordt Ef Sântsiy genoemd. De streek rond Huron-s˙rt staat bekend als Lariy.

Ef Sântsiy - vaten met wijn liggen klaar om in Manes-Puriy
aan de bottelaars verkocht te worden

Uit Tjokky komen diverse rode wijnen, die herinneren aan Beaujolais of Bourgogne; ze zijn bekend onder de naam Kursuus-sectâ (Bloedwijn). Aan de westkant van Ef Sântsiy liggen de dorpen Âkevildul en Blufklirrotiy, waar goede witte wijn gemaakt wordt, bekend onder de naam "Blakker Âkevildul" (Witte Âkevildul).
Met de omschrijving "Sectâ mip Lariy" wordt altijd een dure rode of witte wijn uit dit kleine gebied bedoeld.
De landgoederen bottelen hun wijn meestal zelf, maar de wijnen uit Ef Sântsiy worden in vaten verkocht aan de bottelaars op de markt van Manes-Puriy.
Bekende wijn van het landgoed Hogorit-Qualâ:

Ef Manes rifo ef Knurfel-môjôl
KURSUUS-SECTÂ MIP NENO
ŠARKDOMENN HOGORIT-QUALÂ
12% (1980); M20553
"Opârgiy liskosos fes ef šarkdomennec˙r adegiys."
"Fes ef zôr rifo ef Sectâ-ylâm-grup ber Manes-Puriy."

Ef Manes rifo ef Knurfel-môjôl wordt op het landgoed zelf gebotteld, en niet in vaten aan de bottelaars in Manes-Puriy verkocht, zoals gebruikelijk is.


SINDS 1915
LANDGOED
LUFT XEJAFIY
FES SINTO
STREEK TJOKKY
2013
MERLOT & RONDO

Rode wijn van het landgoed Luft Xejafiy Fes Sinto. Een simpel etiket voor een uitstekende wijn, maar met de namen van de druivenrassen - een nieuwe trend bij Spokanische wijnen.


Het Oenologisch Laboratorium in Manes-Puriy is een gerenommeerd instituut dat de kwaliteit van de Spokanische wijnen in de gaten houdt en research op het gebied van druiventeelt en wijnproductie doet. Het laboratorium richt zich op alle wijnbouwgebieden van het land, niet alleen op die rondom Manes-Puriy.


2. Etercôtiy

De zuidkust van het eiland Tigof, tussen de plaatsen St.Hafegge en Ef Ÿchis (district Neno). Met name het landgoed (šarkdomenn) St.Abenatođâ en de streken rond de plaats St.Hafegge en rond het dorp Melbech (gemeente Etercôtiy-s˙rt).
Uit dit gebied komt vooral witte wijn, zowel droge als zoete, maar altijd vol van smaak.
Bekende droge witte wijn, vol van smaak, van het landgoed St.Abenatođâ:

"Sinto-Abenatođâ is een ronde verfrissende en droge witte wijn, geproduceerd en gebotteld op het landgoed Sinto-Abenatođâ aan de zuidkust van Tigof, in het wijndistrict Etercôtiy. Deze wijn past uitstekend bij koud vlees, gevogelte en vis."

St.Abenatođâ
13% (1998); M21067
druivensoort: Tokay Pinot Gris
(vergelijk: Elzas, D.Marchal, Eguisheim)

 

3. Javes

Het glooiende gebied in het oosten van het eiland Tigof (district Flâp), tussen de plaatsen Asjetto en Halaresto. Met name de streek rond het dorp St.Amalia (gemeente Lijercâ-s˙rt) en de plaats St.Manta zijn beroemd vanwege de frisse rosé-achtige wijn die bekend staat onder de naam Monet (snobistische Spokaniërs spreken de naam op zijn Frans uit). Bekende wijngaarden voor Monet:

- Dâldest bij St.Amalia (gem. Lijercâ-s˙rt)
- Ef Blakker Lôbâ bij St.Amalia (gem. Lijercâ-s˙rt)
- St.Âlbân bij St.Manta

Uit de streek rondom Noniy en Begrâ komt een frisse Beaujolais-achtige rode wijn. Bekende wijngaard:

- St.Leoniy bij Begrâ (gem. Asjetto)

Zie namen op regiokaart Asjetto

Verschillende gevels in Noniy zijn gesierd met het uithangbord van het Wijngilde (Sectâ-toylâmos). Hier vindt men de proeflokalen en theatertjes, waar wijnproeven, gastronomische geneugten, drankgelagen, toneel en folklore hand in hand gaan.
Het uithangbord bestaat uit een soort hellebaard met als bijl een tros druiven en wijnranken. Hieraan hangt de kop van Iyer, de god van de wijn.

4. Mari

Op de Mari-vlakte (eiland Tigof, district Flâp) zijn enkele wijngaarden in het bezit van een coöperatie bestaande uit de bewoners van de Zjurre-commune en de Kordazee-commune, en de nonnen uit het St.Sebâsten-klooster.
De coöperatie is uniek vanwege de samenwerking tussen de seculiere commune-bewoners en de religieuze kloosterlingen; men produceert hier een verfrissende, ronde witte wijn:

St.Sebâsten
12% (1997)
druivensoort: Chenin Blanc
(vergelijk: Droë Steen, Zuid-Afrika)


5. Lamk

Het centrum van het Lamk-gebergte op Lomky (district Kina), en ten zuiden en oosten hiervan, globaal tussen de plaats Kiven en het Oz˙-meer.
Uit deze streek komen diverse rode wijnen; de Bordeaux-achtige wijn van de wijngaard Ludana (10 km ten oosten van C˙rbast˙-s˙rt) is zeer geroemd.
Ten westen van Kiven, in de luwte van de Vl˙s-top, is een klein wijnbouwgebied dat bekend is om zijn zoetige witte wijn, de "Sectâ mip Vl˙s". Sinds de betere restaurants in Spokanië diverse zoete dessertwijnen op de wijnkaart hebben (die de traditionele dessertlikeurtjes moeten vervangen), is er een tendens om de Sectâ mip Vl˙s steeds zoeter te maken en als dessertwijn aan te prijzen.

LUDANA
Ef hupster mindasectâ rifo Lamk - 1996
12% - 75 sl
M10222 - C˙rbast˙-s˙rt - Produce of Spocania

De wijnen uit de streek Vl˙s zijn altijd wit en zoet. Maar een extra zoete soort krijgt als typenaam Seyrt-Simona (de naam van het kasteel op het landgoed Troef, hoewel de wijn zelf niet van dat landgoed afkomstig is).
De etiketten van de Vl˙s-wijnen vallen altijd op door hun strakke vormgeving met uitsluitend tekst.
 
Eft ˙rkô ˙rfla'ôk rifo ef reo-d˙fos = De weldadige begeleider bij het einde van de maaltijd.

6. Teta-Qulboech

De 5 landgoederen aan de zuidkust van het district Neze (eiland Lomky), en de wijngaarden rond het dorp St.Gonzales zijn bekend om hun mousserende rosé-achtige wijnen. Het landgoed Hogorit-Teta produceert ook een zware zoete rode wijn die graag als digestief wordt gedronken.
Sinds 1998 wordt er op diverse landgoederen in het geheim geëxperimenteerd met de Jândra-druif, die verwant is aan de Grecanico-druif van Sicilië. Het landgoed Sinto-Lankos is er als eerste (in het najaar van 2004) in geslaagd om een heerlijk frisse witte wijn te bottelen. Deze is in oktober van dat jaar gepresenteerd in het Wijngildehuis te Teta, en lijkt een nieuw succesvol product te gaan worden.

Sinds ca. 2000 komt ook het gebied tussen Frâk en Gasky, ten oosten van Teta-Qulboech, als wijnbouwgebied op. Deze streek heeft dankzij de beboste heuvelrug in het westen een zacht klimaat, waar vooral de Chardonnay-druif het goed doet. De wijnen uit dit gebied hebben nog geen officiële classificatie, en worden verkocht onder de druivennaam Chardonnay. Dat is in Spokanië tamelijk uitzonderlijk, daar wijnen altijd genoemd zijn naar de streek, en de druivensoort een ondergeschikte rol speelt.
Maar ook Spokanië lijkt de internationale tendens te gaan volgen om wijn te karakteriseren naar de druivensoort, en niet (uitsluitend) naar de plaats van herkomst. De Chardonnay van de recent (2009) productieve wijngaarden rond het dorp Ybbe (bij Frâk) wordt door kenners zeer gewaardeerd.

Tussen het dorp Ybbe (vlak onder Frâk) en het Lopiy-Arânja-klooster ontstaat een nieuw wijngebied met veelbelovende witte wijnen.

[Vertaling]
Een mooie, lichtgele wijn, een geurig mengsel van accenten van perziken en abrikozen, een afdronk met een smaakbelevenis van hazelnoot, honing en lichte tabak.

Koel drinken bij zeevruchten, gegrilde vis of vis in saus, of zachte kazen.

De wijngaarden voor deze Chardonnay-wijn liggen tussen het dorp Ybbe, vlak bij Frâk, en het Lopiy-Arânja-klooster, tegen de oostelijke hellingen van de uitlopers van het Boesh-gebergte. Het klooster stamt uit de 14e eeuw en wordt bewoond door een dozijn zusters Clarissen.

Serveertemperatuur: 10-12 graden
Bevat sulfieten (E220)


Het getal 7825 in de streepjescode verraadt dat deze wijn
gebotteld is bij het bottelbedrijf Ef Jôl Soeđer in Frâk.


7. Garos

Op het landgoed Garostiy wordt op beperkte schaal wijn geproduceerd. Het gaat hier om een lichte rode wijn die vanwege de geringe hoeveelheid niet gewoon te koop is. Een beperkt aantal bevoorrechte bewoners van Garos kunnen deze wijn aanschaffen, en er zijn ook enkele restaurants en bars waar de lokale wijn voor flinke prijzen wordt aangeboden.
Tot omstreeks 1980 produceerde Garos bijna 7 keer zo veel wijn als tegenwoordig, maar de grond voor de wijngaarden is bijna geheel opgeofferd voor recreatieve en toeristische doeleinden (campings, sportterreinen ed.)

Omdat de wijn van het landgoed Garostiy niet in de detailhandel te koop is, bevat het etiket alleen de wettelijk verplichte informatie. Er is ook geen apart informatie-etiket met een nadere beschrijving van de wijn of een streepjescode. Zelfs het jaar staat niet vermeld (wel op de kurk), want dat is op te maken uit het M-nummer (M30129 is 2014). De pinot meunier is in Europa geen erg populaire druif, maar in combinatie met de pinot gris is er een voortreffelijke wijn van te maken.


C. Notenwijn

Met name op Lomky, en dan in het stroomgebied tussen de Qulboech en de Vâryniy, en ook de reeks landgoederen ten westen van Gasky, wordt veel notenwijn geproduceerd. Deze drank is bekend onder de naam svegt en is altijd zoet, met een alcoholpercentage tussen de 20 en 25 procent.
Notenwijn kan weliswaar van diverse soorten noten worden gemaakt, maar voor de svegt van Lomky wordt vooral een combinatie van amandelen en walnoten gebruikt. In deze subtropische streek gedijen ook amandelbomen goed, terwijl walnoten in het hele land kunnen groeien.
Een bekende svegt is Spâmoša uit het dorp Vort-Knurfelstiy, waarvoor amandelen en walnoten uit de beschutte dalen langs de Qulboech worden gebruikt.

Spâmoša is een bekende notenwijn (svegt) uit Vort-Knurfelstiy. Tekst op het etiket:
SVEGT van KWALITEIT A uit de Zonnige Tuinen van
Spâmoša
Sinds het jaar 1834
DE SPOKANISCHE SMAAK VOOR LIEFHEBBERS
Prijs 7h70 - Inhoud 1 liter - Alcoholgehalte ca. 23%
 
Evenals op de etiketten van "echte" wijn, wordt ook bij notenwijn het symbool gebruikt om de producent aan te geven. De letter "š" bij dit symbool duidt op de notenwijnhandelaar Marazze Šomgeeet-Teleft in Vort-Knurfelstiy.
Opvallend is ook de prijs op het etiket. Over het algemeen bepaalt de verkoper de prijs van een product, en niet de producent. We moeten dit dan ook als een adviesprijs beschouwen, die meestal hoger is dan wat men in de winkel betaalt.

© De Twee Hanen v.o.f. • Kimswerd • The Netherlands

DA 00 • SPARC 06 jun 1998