Spokanisch Archief

GODSDIENST: ergynne en katholicisme
Gerelateerde bestanden
Ergynne-encyclopedie
Ergynne-kalender (inrichting en tabellen)
Kloosterordes en sektes
 
Dit bestand
1. Ergynne algemeen
2. Katholicisme algemeen
3. Overige religies
4. Statistiek
 
Status: Dit bestand moet nog uitgewerkt worden.

 

Godsdienstvrijheid
De Spokanische Grondwet kwalificeert de ergynne en het katholicisme als "officiŽle godsdiensten". In tegenstelling tot andere godsdiensten genieten de ergynische en rooms-katholieke Kerk allerlei privileges, zijn de ergynische en katholieke feestdagen veelal officiŽle vrije dagen, enzovoort. Tot 1937 gold de ergynne als "staatsgodsdienst" en het katholicisme als "officieel erkende" godsdienst. Dit impliceerde dat andere godsdiensten niet officieel erkend waren (maar het belijden was evenmin verboden).
 
De Grondwet garandeert vrijheid van godsdienst, waarbij expliciet ook de vrijheid wordt genoemd om niet godsdienstig te zijn. De vrijheid van godsdienstbeoefening kan echter beperkt worden door wet- en regelgeving die hiŽrarchisch "hoger" staat. Zo is het onverdoofd ritueel slachten (rites-vlemůtos) niet toegestaan, omdat de wetten die het dierenwelzijn regelen niet door een beroep op "vrijheid van godsdienst" omzeild kunnen worden. Ook is de besnijdenis (l‚vekos) van minderjarige jongens verboden, omdat dit gezien wordt als een lichamelijke verminking. Meerderjarige mannen (18 jaar of ouder) kunnen echter zelf beslissen of ze al dan niet besneden worden (voor vrouwen is besnijdenis altijd verboden). Moslims en joden die niet kunnen accepteren dat besnijdenis bij minderjarigen verboden is, wijken uit naar een ander land om daar aan de godsdienstige verplichtingen te kunnen voldoen. Het verhaal gaat dat Spokanische joden soms geld van de IsraŽlische overheid krijgen om naar IsraŽl te komen voor de besnijdenis. Of dit waar is, valt niet te achterhalen.


1. ERGYNNE

De Ergemip

"Ergemip", ofwel "Het Boek van Erget" is het officiŽle geschrift waarop de ergynne-godsdienst is gebaseerd. Globaal kunnen we stellen: wat de Bijbel is voor de christenen, en de Koran voor de moslims, is de Ergemip voor de ergynisten.

Het eerste deel van de Ergemip beschrijft de lotgevallen van Erget, de god (of liever geest) die huist in alles wat leeft. Erget is feitelijk de personificatie van het "leven", en wordt daarom als een mens beschreven. Niet alleen het "leven", maar vele andere abstracte begrippen komen als personificaties in de Ergemip voor. We kunnen het ook omdraaien: alle acteurs in de Ergemip vertegenwoordigen een abstract begrip: een menselijke eigenschap, een weersgesteldheid, een geografische omstandigheid, enzovoort. Al deze acteurs gaan relaties aan met elkaar, ze bezitten zelf natuurlijk ook eigenschappen (die weer als personificatie worden voorgesteld), ze raken verzeild in noodweer, verdwalen in woeste landschappen - maar altijd kunnen die omstandigheden weer als "handelende mensen" worden beschreven.

Enkele stilistische kenmerken in de Ergemip
  • De Ergemip bestaat uit 25 hoofdstukken en elk hoofdstuk wordt onderverdeeld in 6 tot 24 hyms.
  • Alles wat gezegd wordt staat in de directe rede.
  • Belangrijke woorden of hele zinnen kunnen herhaald worden, vaak uitsluitend omdat ze mooi klinken.
  • Bepaalde zinnen komen enkele hyms verderop in iets gewijzigde vorm terug.
  • Er is veel beeldspraak (zoals ef rovretora rifo ef sťrt-ralaers - "de liefde van de huisgenoten") die op verschillende manieren geÔnterpreteerd kan worden.
  • Veel ideoantoniemen worden niet nader bepaald. Uit de context moet de positieve dan wel negatieve waarde blijken.
  • Er komen veel moraliserende tussenzinnetjes voor.
  • Het grammaticale verschil tussen Concreet en Abstract speelt ook een rol bij de personifiŽringen.
  • PersonifiŽringen "ontstaan": een steen is eerst ef ("het") en pas als de steen gesproken heeft, wordt deze met do ("hij") aangeduid.
  • Veel pleonasmen, in de trant van:
    • hij spreekt met zijn mond: do chaquinde na sener motrik
    • zij keek met haar ogen: eup zerfa na sener eits
    • ze liepen met hun voeten/benen: ůps farto tj‚g ef tiffugs/bonarŰs
    • hij rept zich in haast: do hurtiyre hurtelira
    • zij had een huilende huilbui: eup lelperro eft arkettelira tŻrg
    • het vloeibare water: ef plistepiyn knurfel
    • het bevroren ijs: ef cryror pica
    • de stomende damp: ef t‚mpelira t‚mp
    • het dode lijk: ef koffon lekk
    • de rivier stroomde in een stroom door het veld: ef prusot kolto fes eft h‚ksa mitai ef jak‚m

Op deze manier ontstaat een vicieuze cirkel, en welhaast onontwarbare kluwen van verhoudingen, abstraheringen en personifiŽringen. Al deze acties worden op poŽtische en vaak redundante wijze beschreven. Ook als er nauwelijks actie is - of wellicht een volkomen rust - kan de Ergemip er vele alinea's aan wijden. De beschrijving van een spin die in zijn web zit te wachten kan zodoende enkele pagina's in beslag nemen, maar als een mug het spinnenweb doet vibreren en de spin erop af rent - een en al actie - worden daar niet meer dan enkele woorden aan besteed.

De eerste strofen uit de Ergemip luiden als volgt:

Hym eer

¬fry er werty Erget jerbye roffottŰ ef öark ūˇm poiros, ūˇm wůnzol, ūˇm kˇl ťn ūˇm ef rovretora rifo ef sťrt-ralaers.
Erget falle kura kolinis ur lŰb‚s, do jakrose bajuftŰs ťn prusots, do nert tiffelira, do x‚mťe preip ťn tŻgt br‚ ef kryobiys melde zluch.
Erget zerfe kolinis, do orenple kťts, do zviylfe tŻst, tur kiykirot ef öark qugle ef rovretora, Erget kurrelira beri derūe.
Br‚ do nert vlŻme groft fromeldos.
äark lef bajuftŰs, öark lef lŰb‚s, öark lef kryobiys, ust gˇp melde granŰs blefiy jerbyelira Erget; ust gˇp melde rutŰsz furtiy jerbyelira Erget!

De vertaling luidt:

Vers een
Volgens de overlevering waart Erget rond in het land zonder leven, zonder weder, zonder nacht en zonder de liefde van de huisgenoten.
Erget struikelt over stenen en rotsen, hij trekt beken en rivieren over die hij niet kent, hij stijgt omhoog en daalt omlaag want de heuvelen zijn steil.
Erget ziet stenen, voelt scherpe richels, ruikt stof, maar toch geeft het land de liefde die Erget niet kan gewaarworden, ook niet in zijn onderbewustzijn noch in zijn fantasie.
Want hij is niet bekend met zijn eigen lichamelijke aanwezigheid.
Land met beken, land met rotsen, land met heuvelen, jouw horizon zijn bergen Šchter de rug van de rondwarende Erget, jouw horizon zijn zeeŽn in het aangezicht van de rondwarende Erget!

Hier zien we een aantal opvallende dingen: ten eerste bestaat de aarde al: Erget waart er immers op rond, hoewel hij zich dat niet bewust is (vergelijk dit met de eerste regels uit de Bijbel, waaruit blijkt dat God de aarde schiep; in de ergynne is er geen sprake van een aarde die geschapen wordt - die was er gewoon altijd al). Ten tweede doolt Ergt als een soort zombie rond; hij lijkt geen besef te hebben van de realiteit (maar daar komt hij in de loop van het verhaal wel achter). Ten derde wordt alles zeer redundant uitgesponnen. Een typisch stijlfiguur is te herkennen in een constructie als "hij stijgt omhoog en daalt omlaag", waarin contaminaties de handelingen benadrukken.

...

Ryltiyerens in SpokaniŽ

Wat een bisschop is voor de rooms-katholieken, is een ryltiy voor de ergynne-gelovigen. Een ryltiy staat aan het hoofd van een ryltiyeren (vergelijk bisdom), een kerkelijke regio met een bestuurlijke en administratieve functie. Tot halverwege de 19e eeuw was de Burgerlijke Stand nog niet overal ingevoerd, en hielden de ryltiyerens alle geboortes, ziektes en sterfgevallen bij (ook mensen die een besmettelijke of ernstige ziekte hadden, werden geregistreerd!). Zie verder Ryltiy en ryltiyeren in de Ergynne-encyclopedie.

....

......


2. KATHOLICISME

Bisdommen in SpokaniŽ

SpokaniŽ is onderverdeeld in zes bisdommen (in het Spokaans: biyöŰpstats). Vroeger waren er meer bisdommen, of liepen de grenzen heel anders. De stad waar de bisschop zetelt, is de bisschopsstad (biyöŰp-sˇrt), en de belangrijkste kerk van het bisdom is de domkerk in die stad (in het Spokaans: domiy). De domkerken in voormalige bisschopssteden heten tegenwoordig c‚tedralo. In het Spokaans zijn de termen domiy en c‚tedralo dus nŪťt synoniem, zoals de Nederlandse woorden "domkerk" en "kathedraal". Met c‚tedralo wordt (binnen een Spokanische context) altijd een "voormalige domkerk" bedoeld.
Hieronder worden de bisdommen nader omschreven.


Hieronder worden de voormalige en huidige bisdommen beschreven. Ze staan alfabetisch op de plaatsnaam gerangschikt.

Bisdom Asjetto
Eilanden Lomky, Tigof en Garos. Dit bisdom is geheel katholiek; de ergynne speelt hier zo goed als geen rol.
De bisschop van Asjetto is tevens de ordinarius, ofwel hoofd van het militair ordinariaat (te beschouwen als een "bisdom" zonder afgebakend gebied), waaronder alle in het leger aangestelde geestelijken (de Aalmoezeniers) vallen. In deze functie heeft de bisschop ook enige invloed op de beslissingen die er in, of met betrekking tot, het leger worden genomen.
Het bisdom Asjetto is pas in 1787 gesticht. Tot die tijd bestonden de bisdommen Zest en Gasky.
In 1960 werd het bisdom Asjetto nog een klein beetje uitgebreid, want toen werd ook het eiland Garos erbij gehaald.

Zo hebben de bisschoppen Aver Cˇrtig-Atori en Zivver K‚rst-Fes Ef Sˇrts (in opdracht van aartsbisschop ‘lmenst Zatrac) tussen ca. 1948 en 1960 fanatiek bij de overheid gelobbyd om geen wetswijziging door te voeren die het mogelijk maakte om vrouwelijke militairen gevechtstaken te geven. Dit heeft niet mogen baten, want sinds 1964 worden vrouwelijke en mannelijke militairen in alle opzichten gelijkwaardig behandeld.
 
In SPARC genoemde bisschoppen:
Xygg (ca. 1380-ca. 1440) - bisschop ca. 1420-ca. 1440 (hoe kan dit als het bisdom pas in 1787 is gesticht?)
Eldrem Teengochyve (ca. 1742-1812) - bisschop 1787-1812
Aver Cˇrtig-Atori (1888-1952)- bisschop 1940-1952
Zivver K‚rst-Fes Ef Sˇrts (1903-1966) - bisschop 1952-1966
Pernen Perdu (1900-1975) - bisschop 1966-1975
P‚rfas Lopynne (1921-2001) - bisschop 1975-2001
ViktŰr ürloniy (1952-....) - bisschop 2001-....

Voormalig bisdom BŰr‚
Dit bisdom bestond uit het district Tjemp en is in 1756 opgeheven; het gebied werd toen bij het bisdom Kurriy gevoegd. In BŰr‚ staat nog steeds de Sinto-Pyter-c‚tedralo die tot 1756 dus Sinto-Pyter-domiy geheten moet hebben, hoewel in die tijd de woorden domiy en c‚tedralo waarschijnlijk door elkaar werden gebruikt).

Voormalig bisdom Garos
Garos was altijd een zelfstandig prinsdom, maar op 9 oktober 1958 werd het als het 7e hoofdeiland bij het koninkrijk SpokaniŽ gevoegd. Als zelfstandige staat was het eveneens een zelfstandig bisdom, maar in 1960 is ook de status van bisdom opgeheven en kwam Garos onder Asjetto te ressorteren. De Sylvestriy-c‚tedralo in het centrum van Garos-stad herinnert nog aan de vroegere status van bisdom.
Op 9 oktober 1958, dus ťťn dag voor de inlijving van Garos, overleed paus Pius XII. Op 28 oktober werd hij opgevolgd door Johannes XXIII. Door deze pauswisseling heeft het 2 jaar geduurd voordat Garos als bisdom werd opgeheven. Johannes XXIII had bij zijn benoeming wel andere prioriteiten dan de opheffing van dat minieme bisdommetje.

Voormalig bisdom Gasky
Dit bisdom besloeg het eiland Lomky en is samen met het bisdom Zest in 1787 "gefuseerd" tot het nieuwe bisdom Asjetto. De voormalige domkerk, nu de Kult-Sjeus Maria-c‚tedralo, speelt nog steeds een prominente rol.
Reeds in 1710 waren er plannen om het bisdom Gasky op te heffen en toe te voegen aan het bisdom Zest. De officiŽle reden was dat er "geen opvolger gevonden kon worden" voor bisschop Tybelt die in 1710 overleed. Maar algemeen wordt aangenomen dat de situatie precies het omgekeerde is: bisschop Tybelt is vermoord om de samenvoeging van Gasky en Zest mogelijk te maken. Waarschijnlijk zat de aartsbisschop van Hildi achter deze daad (gesteund door paus Clemens XI).
Tot 1724 bleef het onduidelijk of Gasky nog een zelfstandig bisdom was of niet: er was geen eigen bisschop en de bisschop van Zest nam de honneurs waar. In 1724 benoemde de paus tot ieders verrassing een nieuwe bisschop, zodat Gasky weer een zelfstandig bisdom was. Deze situatie duurde voort tot 1787.

In SPARC genoemde bisschoppen:
Alveyro Joez (1540?-1601) - bisschop ca. 1595-1601
Tybelt (ca. 1640-1710) - bisschop 1692-1710
Inger KnŻr (1932-....) - bisschop 1987-.... ????????

Bisdom Gralkrich
District Jelafo; zuidelijke deel district RenŰ met als grens het Vendˇne-kanaal, inclusief de gemeente Hoggebim.
In dit bisdom is vrijwel niemand rooms-katholiek. Het gebied kenmerkt zich door onkerkelijkheid en hoogstens een zeer milde vorm van ergynisme. Alleen rondom Gralkrich bestaat een ergynische vorm met "katholieke inslag". Maar Jeromiy, de eerste bisschop in dit gebied, meende omstreeks 1720 dat hij wel in staat zou zijn om de orthodoxe ergynisten te bekeren. Hij heeft nooit kunnen bevroeden dat de bevolking hier anno 2000 feitelijk geen enkele religie meer fanatiek zou aanhangen. Toen Jeromiy hier in 1719 bisschop werd, was er nog geen (het liefst imposant) kerkgebouw dat als domkerk zou kunnen fungeren. Als "noodmaatregel" werden drie belendende herenhuizen in de binnenstad opgekocht (critici zeggen: geconfisqueerd), de tussenmuren werden uitgebroken, en op deze wijze was er een grote ruimte gecreŽerd die als "domkerk" kon dienstdoen. Tegelijkertijd werd met de bouw van een echte kathedraal begonnen, die in 1729 kon worden ingewijd. Dit imposante maar nogal plompe bouwwerk aan de rand van het centrum kreeg de naam Sinto-Jeromiy-domiy. Het ligt voor de hand om te denken dat de bisschop de domkerk naar zichzelf heeft vernoemd, maar hij heeft altijd volgehouden dat het gaat om de heilige HiŽronymus, wat al zou moeten blijken uit de toevoeging "Sinto", want bisschop Jeromiy was immers nog niet heilig verklaard (en dat is ook nooit gebeurd).

In SPARC genoemde bisschoppen:
Jeromiy (1662?-1734) - bisschop 1719-1734
Moffain Firani-Pliy (1948-....) - bisschop 2000-....

Aartsbisdom Hildi
District Bloi; noordelijk deel district Munt met als grens de rivier D‚m (aangezien enkele gemeenten aan beide kanten van de D‚m liggen, ressorteren deze dus ook onder twee bisdommen); noordelijk deel district Ziyp met als grens: lijn tussen bron van de D‚m en bron van de Gr‚t, de Gr‚t en de Krappa tussen Gr‚t en Gret. (De gemeente Gret valt onder het bisdom Tosiy.)
Hoewel dit het aartsbisdom is, zijn de katholieken in de minderheid. Het grootste deel van dit gebied is mild ergynisch; of ergynisch met "katholieke inslag", wat globaal wil zeggen dat orthodox-ergynische opvattingen (zoals het offeren van dieren, vrije seks, het bejubelen van zelfmoord, het stimuleren van euthanasie en abortus) plaats maken voor meer katholieke opvattingen op dit gebied. Bisschoppen in dit bisdom vinden dan ook een gewillig oor bij de meer ergynisch georiŽnteerde bevolking.
Rondom de hoofdstad Hirdo is men voornamelijk onkerkelijk, en overal verspreid in de districten Bloi en Ziyp vindt men diverse opvallend streng-katholieke enclaves.
In Hildi in de Lorensiy-domiy de belangrijkste kerk, en omdat Hildi het aartsbisdom (arkbiyöŰpstat of mennbiyöŰpstat) is, is dit formeel ook de belangrijkste katholieke kerk van SpokaniŽ. Het is de enige kerk in dit land waar wel eens een paus een bezoek heeft gebracht. (DOM 111)

In SPARC genoemde aartsbisschoppen:
Xavier (1747-1822) - aartsbisschop 1792-1822
ZŰnje Heem‚n-Paraquro (1825-1894) - aartsbisschop 1872-1894
‘lmenst Zatrac (1882-1962) - aartsbisschop 1946-1962
DrŰmote Bobeeje (1937-2006) - aartsbisschop 1998-2006
Rense JŻmer-Thys (1955-....) - aartsbisschop 2006-....

Bisdom Kurriy
Districten Tjemp en PlefŰ. Dit is het enige bisdom waar een duidelijke grens getrokken kan worden tussen een (dikwijls orthodox) rooms-katholiek deel en een (meestal mild) ergynisch deel. Mengvormen komen in dit bisdom nauwelijks voor. De domkerk in Kurriy is de Sinto-Servas-domiy. Tot 1756 bestond er ook nog een bisdom BŰr‚, maar beide bisdommen zijn toen samengevoegd.

In SPARC genoemde bisschoppen:
Eldrem Fantin (1941-....) - bisschop 1997-....

Bisdom Tanbˇr
Eilanden Teujan en Brˇr; districten Ales en Ben; noordelijk deel van district RenŰ, tot aan Vendˇne-kanaal.
Het bisdom Tanbˇr is een soort "restgebied". Ben, Teujan en Brˇr zijn in meer of mindere mate fervent ergynisch (hier en daar zelfs streng orthodox), en Ales is voor het grootste deel gematigd ergynisch of onkerkelijk. Katholieke enclaves vinden we nergens, hoogstens hier en daar katholieke individuen (die zich dikwijls verenigd hebben in een of andere katholieke sociŽteit of club).
Het bisdom Tanbˇr is pas in 1951 gesticht; vůůr die tijd ressorteerde dit deel van SpokaniŽ onder het bisdom Gralkrich. Het nieuwe bisdom is in het leven geroepen op aandringen van de aartsbisschop in Hildi, die zich zorgen maakte om het lot van de (weinige) katholieken in het Pegrevische deel van het land. Hij vreesde dat zij het slachtoffer zouden kunnen worden van de nationalistische Pegrevische tendenzen en het hieraan gepaard gaande ergynische fanatisme, en meende dat de katholieken in dit gebied een eigen "aanspreekpunt" moesten hebben. De nieuw aangestelde bisschop, Lerdu Bozaniy, was inderdaad zo'n "aanspreekpunt": hij was zelfs geliefd bij de ergynische PegreviŽrs die normaliter toch weinig moeten hebben van typisch "Spokanische" toestanden, en al helemaal niet van het katholicisme. Zijn opvolger, Kref Haz‚cki-Toriym, begreep minder goed wat zo'n "aanspreekpunt" inhield. Hij misbruikte zijn positie om nationalistische PegreviŽrs erop te wijzen hoe dom het zou zijn om onafhankelijkheid na te streven. Hij verguisde openlijk de Pegrevische taal en kreeg in het openbaar slaande ruzie met de Reel‚ (de leider van de ergynne). De bisschop maakte zich zo onmogelijk dat hij maar beter kon opstappen - dit probleem loste zich "vanzelf" op toen hij in 1974 aan een hartstilstand overleed. Ook nu weer denken de meeste SpokaniŽrs zeker te weten dat dit het zoveelste geval is van een onnatuurlijke dood van een katholiek geestelijke die zijn taak niet naar behoren wist te vervullen.

Zijn opvolger, Enrique Vaulaine, is met zorg door paus Paulus VI gekozen. Zijn ouders hadden hun Spokanische nationaliteit op twijfelachtige gronden verkregen, maar het feit dat de familie Vaulaine uit Frankrijk stamt en (getuige de naam Enrique) ook nog wortels in Spanje heeft, leek een garantie te zijn voor een goed rooms-katholiek geestelijke. Hij is hoe dan ook meer dan 30 jaar bisschop geweest en heeft een reputatie opgebouwd van "bruggenbouwer": een brug tussen het orthodox-ergynische, nationalistische, PegreviŽ enerzijds en het milde katholieke SpokaniŽ anderzijds.
Toen dit bisdom in 1951 werd gesticht, was er nergens in Tanbˇr een gebouw te vinden dat in eerste instantie als domkerk zou kunnen fungeren. De twee onaanzienlijke katholieke kerkjes die de stad kende kwamen hiervoor zeker niet in aanmerking. Tussen 1953 en 1959 is er in het oostelijke deel van de stad, aan de oever van de inham, een fraaie nieuwe domkerk gebouwd, in een ruwe betonstijl die duidelijk is gecopieerd van Le Corbusier. Dit is de Pius XII-domiy, genoemd naar de toen heersende paus. Het kersverse bisdom hoopte met deze vernoeming de gunsten van de paus te winnen, en dan vooral ook een financiŽle bijdrage uit Rome voor de bouw van de kerk. Paus Pius XII schijnt nimmer gereageerd te hebben, maar zijn opvolger, Johannes XXIII, heeft in 1959 een onbekend aantal lires naar SpokaniŽ overgemaakt. De kerk was toen net gereed, en vlak voor de inwijding heeft men nog een kleine inscriptie in de voorgevel kunnen aanbrengen waarin de financiŽle bijdrage uit Rome wordt gememoreerd.

In SPARC genoemde bisschoppen:
Lerdu Bozaniy (1909-1961) - bisschop 1951-1961 (de 1e bisschop van dit nieuwe bisdom)
Kref Haz‚cki-Toriym (1903-1974) - bisschop 1961-1974
Enrique Vaulaine (1922-2005) - bisschop 1974-2005
Ardex Koles-Da Costa (1957-....) - bisschop 2005-...

Bisdom Tosiy
Zuidelijke delen van de districten Munt en Ziyp, voor zover ze niet onder het aartsbisdom Hildi vallen (zie hierboven). Dit bisdom is overwegend katholiek; alleen de noordoostelijk hoek is ergynisch, maar dan wel "met katholieke inslag". Tosiy is maar een klein stadje (13.000 inwoners) en de belangrijkste kerk staat aan de westrand ervan. Het is de Domiy rifo ef Quista Cubus (Domkerk van de Goede Harten), door de plaatselijke bevolking kortweg "Cubu-domiy" gnoemd.

In SPARC genoemde bisschoppen:
NŰrbert Salomes (1929-1993) - bisschop 1977-1993
Sjocc Godez-Mue (1935-2011) - bisschop 1993-2011
Pliy Tolkiy-Ger‚rdus (1958-....) - bisschop 201-....

Voormalig bisdom Zest
Dit bisdom besloeg het eiland Tigof en is samen met het bisdom Gasky in 1787 "gefuseerd" tot het nieuwe bisdom Asjetto. Het centrum van Zest wordt nog steeds gedomineerd door een grote kerk met de naam Kleter C‚tedralo (ooit Sinto-Bonifases-domiy geheten).

 

Bedevaartplaatsen in SpokaniŽ

M‚gdalena-riffŰ (gemeente Mena) {F 07}
Bron tussen Mena en Tona a/e Gr‚t, waar de Heilige M‚gdalena haar water moest halen om naar het Sinto-Crusa-klooster in Hildi te brengen. Tegenwoordig een RK bedevaartsoort (15 mei). De F.A.S. heeft deze bron tot beschermd object verklaard, zie object 349 . (UIS 41-42). Zie ook bestand Evenementen.

Uit de oostelijke uitlopers van het Lafter-gebergte komt heel wat water vrij: via bronnen en talloze stroompjes bereikt het uiteindelijk de Gr‚t. De grootste bron in dit gebied is de M‚gdalena-bron. Water dat deze bron niet voedt stroomt ongetemd naar de Gr‚t, eventueel gewoon over de weg heen. Vlak bij de M‚gdalena-bron is een van de grootste doorwaadbare plaatsen (ofwel een grťl) van Berref: op de weg tussen Tona a/d Gr‚t en Hamm is de grťl het hele jaar door een geducht obstakel. Een antieke Volkswagen, hoog op zijn wielen, heeft er geen probleem mee, maar laagliggende caravans en voetgangers zonder kaplaarzen komen hier voor een verrassing te staan.


3. OVERIGE RELIGIES

Vanwege de geÔsoleerde ligging en het kleine aantal buitenlanders dat in SpokaniŽ woont, spelen de meeste religies nauwelijks of geen rol in de Spokanische maatschappij. In het volgende overzicht zijn de religies gerangschikt naar het aantal (geschatte) aanhangers.



4. STATISTIEK

Geografische verspreiding van de godsdiensten

Globaal kunnen we zeggen dat de ergynne domineert op Teujan, Brˇr en Noordoost-Liftka. De rooms-katholieke kerk heeft de meeste aanhang op West- en Zuid-Berref en Lomky.

Terminologie
Afhankelijk van de instantie die de statistische gegevens bijhoudt, worden er verschillende termen gehanteerd met betrekking tot het soort geloof en de mate waarin dit beleden wordt.

Spooksoliy Statistiyc Veritas E.L.O.
praktizerend RK RK actief RK
sluimerend RK RK inactief RK
gemengd RK RK met Erg inslag gemengd RK
praktizerend orthodox Erg orthodox Erg orthodox Erg
praktizerend mild Erg mild Erg mild Erg
sluimerend Erg sluimerend Erg inactief Erg
gemengd Erg Erg met RK inslag  gemengd Erg
onkerkelijk onkerkelijk niet gelovig
overig overig anders gelovig 


Hirdo

In de hoofdstad Hirdo gelden de volgende globale percentages:

 192019602000
praktizerend RK 22%17%13%
sluimerend RK  4% 5% 7%
praktizerend orthodox ergynisch  7% 5% 3%
praktizerend mild ergynisch 42%30%24%
sluimerend ergynisch 18%23%27%
onkerkelijk  2%15%23%
overig/onbekend  5% 5% 3%
          totaal100%100%100%

Bron: Spooksoliy Statistiyc

Om te verwerken: in NL geldt globaal:

      geen geloof  RK  prot.geref. rest
1889     1%        38%   50%        10%
1930    18%        40%   40%         6%
1971    22%        40%   35%         1%
2008    42%        29%   19%        10% (deze klopt)
......

© De Twee Hanen v.o.f. ē Kimswerd ē The Netherlands

DA 00 ē SPARC 15 aug 1999