Spokanisch Archief

RUĻNES
Gerelateerde bestanden
Kastelen
Paleizen
Verdedigingswerken
Bezienswaardigheden
 
Terug naar
Bouwwerken
 

Van het trotse kasteel Seyrt-Ulches is niet meer over dan wat muren, op 500 m hoogte vlak bij de Ulches-pas, een paar kilometer ten zuiden van het vestingstadje Lankos. Maar de ruļne is interessant omdat we uit oude handschriften zo veel weten over de geschiedenis van dit kasteel, en hoe het eruit gezien heeft.

  
 

Op deze kaart staan alle kastelen en kasteelruļnes die bij de Mōbāriy-ratt (vgl. Monumentenzorg)
als monument zijn geregistreerd. Ze zijn tevens op alle deelkaarten aangegeven.
Kastelen (nog niet tot ruļne vervallen) zijn gearchiveerd in het bestand Kastelen.


Ruļnes van kastelen, paleizen, kerken, tempels en andere historische bouwwerken, voor zover ze expliciet zijn genoemd in het Spokanisch Archief, of aangegeven zijn op de Archiefkaart van Spokaniė. Restanten van woonhuizen, boerderijen ed. zijn niet in dit overzicht opgenomen.
Onderstreepte namen kunnen aangeklikt worden om een afbeelding te zien.

Als een item op een -deelkaart is aangegeven, staat het aanklikbare kaartnummer tussen {..}. Deelkaarten worden in een apart venster geopend.

  Voorbeeld van een ruļne of (zeer) vervallen kasteel met zijn naam op een deelkaart.*

* Ruļnes van paleizen, kerken ed. zijn over het algemeen (nog) niet op de deelkaarten aangegeven.


Bij kasteelruļnes geldt het volgende:
Het jaartal geeft aan wanneer het kasteel (toen het nog geen ruļne was) met zekerheid voor het eerst is bewoond. Achter AV staat het aantal vertrekken; hierbij zijn ook keukens, gangen, hallen, opslagruimtes, stallen ed. meegerekend. Dit aantal is vaak geschat, en als de schatting erg discutabel is, wordt dit gemarkeerd met "?".
Achter cat. staat de toegepaste verdedigingsmethode:

berghoog gebouwd op bergtop of tegen steile wand
gracht  omgeven door slotgracht
kaaphoog gebouwd aan steile kust
jachtslot dat niet zo zeer als verdedigingswerk maar als jacht- of lustslot bedoeld was/is

Bij overige ruļnes staat alleen een jaartal, en blijven het aantal vertrekken en een categorie achterwege.

In het algemeen geldt dat geheel onbekende gegevens worden weergegeven met "??", terwijl schattingen of vermoedens worden gemarkeerd met "?".


  1. Albert-ruinn (gem. Hirdo; ca.1740) • {hir-b6}

    Ruļne van voormalig fort, zie Fōrt-Albert.

  2. Belt-Airdon (gem. Xalf; ca.1400; AV 20?; cat. kaap) • {E 09}

    Kasteelruļne. Evenals kasteel Airdon gebouwd als onderdeel van de kustverdediging tussen Tosiy en Tloer.

  3. Blašonee (gem. Gralkrich; ca.??; AV ??; cat. ??) •

    Kasteelruļne aan de Larmin-kust. ...

  4. Brus (gem. Lōnges; 1587; AV 32; cat. -) • {F 10}

    Ruļne van een kasteel dat de baai bij Lōnges (Zverosta-kust) moest verdedigen. Dit was een wonderlijk gebouw: drie vierkante gekanteelde torens aan de kustzijde, verbonden door lange smalle woon- en werkgebouwen aan de landzijde. Tussen de torens stonden hoge muren met kantelen. De gehele verdedigingsfunctie was duidelijk op zee gericht, dus des te verrassender was de aanval aan de zwakke landzijde in ca. 1710 van een naburige landheer die door de kasteelheer nooit als een vijand werd gezien. Het kasteel ging in vlammen op, maar werd in het volgende decennium weer opgebouwd. Dit kon echter niet verhinderen dat het bouwwerk vanaf ca. 1780 in verval raakte, en dat er tegenwoordig nog twee halve torens en de keldergewelven van het woongedeelte resteren.

  5. Cal-sārt (gem. Zimp; ca.??; AV ??; cat. ??) •

    Kasteelruļne. ...

  6. Chōlty (gem. Hier; ca.1450; AV ??; cat. -) • {E 08}

    Kasteelruļne. Aan de Jakiy ter hoogte van het stadje Hier. (DOM omslag)

  7. Doffiy-hove (gem. Sinto-Colostiy; ca.1500; AV 15?; cat. -) • {H 11}

    Kasteelruļne.

  8. Dourain (gem. Piroes; 1633; AV 22; cat. kaap) • {F 10}

    Kasteelruļne.

  9. D’rpseert (gem. Hajofese; ca.??; AV ??; cat. ??) •

    Kasteelruļne. ...

  10. Ef Kibās (gem. Plekotex; ca. 1500) • {H 04}

    Oude legerplaats. Omstreeks 1500 moet hier een groot legerkamp geweest zijn, omringd door palissaden. Tussen 1540 en 1600 zijn hier ook stenen gebouwen verrezen. Enkele hiervan hebben na diverse verbouwingen tot ca. 1820 dienst gedaan als kazerne. Daarna is alles in verval geraakt. De plaatselijke bevolking heeft hier de stenen weggehaald voor de bouw van hun eigen huizen en tegenwoordig zijn nog slechts wat resten van muren en funderingen over. Dit alles is alleen te bereiken met de tram die erlangs voert en het wandelpad tussen de dorpen Drystotall en Plaju. Zie ook tramkaart 08.

  11. Elana-seert (gem. Sa Crono; ca.1400; AV ??; cat. berg) • {J 04}

    Kasteelruļne, idyllisch gelegen aan de rand van een bos, tegen een bergrug, langs de weg tussen Sa Crono en Prio. Er rest niet veel meer dan enkele muren. In 1955 zijn een houten trap en een plankier aangebracht om bezoekers in staat te stellen de restanten te beklimmen. De ruļne is als voorbeeld gebruikt op een (inmiddels gesloopte) modelbaan, maar dan gelokaliseerd bij het dorp Rupabe.

  12. Fōnkiy (gem. Fōnk; ca.1710; AV 27; cat. kaap) • {F 10}

    Onbewoond kasteel (vervallen). Prachtig gelegen aan de baai bij Fōnk. Ooit een verdedigingswerk aan de Zverosta-kust, maar tegenwoordig het decor voor opera's en popconcerten. Alle muren en torens staan nog overeind, maar ramen en daken ontbreken. Het is dus een uiterst rustieke plek voor zwoele zomeravonden.

  13. Groenbos (gem. Balison; 1702; AV 19; cat. kaap) • {D 09}

    Kasteelruļne op het eilandje Fōlshynne. Te bereiken met een onregelmatige bootverbinding. (DOM 159-160)

  14. Groje (gem. Zelzakiy; ca.1600; AV 15; cat. -) • {I 07}

    Kasteelruļne.

  15. Hāc’r-Seert (gem. Hāc’r; ca.1350; AV ??; cat. -) • {F 05}

    Ruļne van een kleine burcht of verdedigingstoren. Niet meer dan een fundering en wat steenbrokken voor de kust bij Hāc’r, die alleen zichtbaar zijn bij laagwater. Het is onbekend wat hier precies voor bouwwerk heeft gestaan. (UIS 62)

  16. Helurfe-Seert (gem. Lenano; ca.1400; AV 20?; cat. -) • {B 01}

    Ruļne. Hierbij ligt het bekende Sven-ses (Zwanenmeer). In de kronieken wordt dit een "paleis" genoemd, maar als beschermd monument wordt het met "kasteel" omschreven. Zie ook UIS 85.

  17. Hōrno (gem. Zelzakiy; 12e eeuw; AV 25; cat. berg) • {I 07}

    Kasteelruļne aan de Zelze bij Zelzakiy; in dit kasteel woonde tot 1820 het nageslacht van de Pegrevische koning Lotmerlen (12e eeuw). Het kasteel is tot halverwege 1902 bewoond geweest, daarna tot ruļne vervallen. (UIS 23)

  18. Hyterf (gem. Sinto-Lā; ca.1400; AV 10; cat. berg) • {J 06}

    Kasteelruļne.

  19. Jejoa-Prusot (gem. Jejoa; ca.1460; AV 15; cat. -) • {E 05}

    Kasteelruļne. Heilige plaats om pakra te vieren. (DOM 46)

  20. Kaj-Bōntūf (gem. Akom; ca.1500; AV ??; cat. -) • {J 02}

    Opgegraven fundamenten van een kasteel. Waarschijnlijk hebben hier ook een klooster en een kerk gestaan.

  21. Kara-Cyroh (gem. Xā jf Prusots; ca.1600; AV 20; cat. gracht) • {I 07}

    Voormalig kasteel; hier is Mesturia Ploji geboren. Sinds ca.1800 is het in verval geraakt. Momenteel een ruļne.

  22. Levviseert (gem. Monce; ca.1650; AV 12; cat. -) • {F 08}

    Kasteelruļne. In het Leije-dal ter hoogte van het stadje Šemp.

  23. Liftkar-Clamiša (gem. Tunbas; ca.1720; AV 35) • {G 02}

    Paleisruļne.

  24. Liyroty-Vender (gem. Girdes; 1550; AV 22; cat. kaap) • {L 09}

    Zeer vervallen, onbewoond kasteel. De vuurtorenwachter van de nabijgelegen vuurtoren Girdesegg heeft zich de bouwval toegeėigend en gebruikt deze als schapenstal. Op het terrein eromheen heeft hij een illegaal kampeerterreintje gecreėerd, met de sanitaire voorzieningen in de bouwval. Het is allemaal erg idyllisch en gemoedelijk, en de plaatselijke autoriteiten staan het oogluikend toe.

  25. Marten (gem. Trents; ca.1600; AV 10; cat. -) • {I 08}

    Kasteelruļne.

  26. Mesterhynne (gem. Šebantiy; ca.1340; AV 15; cat. gracht) • {I 05}

    Kasteelruļne.

  27. Mindee (gem. Minde; 1583; AV 42; cat. kaap) • {G 09}

    Kasteelruļne. Een deel is nog redelijk intact, met trappen die naar de 1e en 2e etage leiden, alwaar nog enkele vertrekken te bezichtigen zijn. De andere helft ligt in brokstukken over het terrein verspreid.

  28. Nāšora-seert (gem. Trā; ca.1740; AV ??; cat. kaap) • {G 10}

    Ruļne. Ooit een kasteel op de landtong bij Trā. De toren (ca. 15 m hoog) heeft tussen ca. 1800 en 1922 als vuurtoren dienst heeft gedaan. Van de toren is vrijwel niets meer over.

  29. Nolāf (gem. Ef Plākomer; ca.1670; AV 22; cat. jacht) • {F 07}

    Kasteelruļne.

  30. Nutter-tex (gem. Nutterkoles; 1734-36; AV 19; cat. -) • {B 01}

    Kasteelruļne.

  31. Ozjāgty (gem. Krappa; ca.1750; AV 12; cat. berg) • {F 04}

    Kasteelruļne. Dit was een klein kasteeltje, bestaande uit twee zware rechthoekige torens, verbonden door een lager gedeelte dat voor bewoning was bestemd. Alle stenen muren staan nog overeind, maar het houtwerk van ramen, deuren, vloeren en dak is verdwenen. Om het geheel tegen verder verval te beschermen zijn de torens en het middendeel afgedekt met een ontsierend golfplaten dak. Al decennia lang zijn er weliswaar plannen om het kasteel geheel te restaureren, maar gebrek aan geld en aan initiatief (kenmerkend voor het Krappa-gebergte) doen de plannen stagneren. Ooit lag het kasteel aan de Opper-Krappa, maar vanaf 1962 ligt het aan de noordoostpunt van het Krappa-stuwmeer.

  32. Plafotō-seert (gem. Plafotō; 1650; AV 34; cat. -) • {B 06}

    Kasteelruļne. Lees ook de passage uit het reisboek Spokaniė: Berref. (DOM 101)

  33. Proc’vat (gem. Tacemenu; ca.1400; AV 15; cat. -) • {M 04}

    Kasteelruļne.

  34. Qualeja-Vender (gem. Abertō; 1764; AV 37; cat. kaap) • {L 07}

    Kasteelruļne.

  35. Riycsa-Seert

    Er liggen nog wat brokstukken van het oude kasteel langs de oever van de Grāt. Maar er is een nieuw kasteel met dezelfde naam gebouwd.

  36. San-Gascu (gem. Gasky; ca.1400) • {I 13}

    Kloosterruļne aan de westrand van Gasky (weg naar het stadion). De overblijfselen stellen op zich niet zo veel voor, maar de historische betekenis is des te groter, want in dit klooster is Vicente de Peńafort gestorven. (UIS 111)

  37. Seyrt-Melbech (gem. Huron-s’rt; ca.1350; AV 24; cat. -) • {I 11}

    Kasteelruļne.

  38. Seyrt-Ulches (gem. Lankos; 1547; AV 17; cat. berg) • {H 13}

    Kasteelruļne.

  39. Sinto-Johanna-ruinn (gem. Fexa; 1672; AV ??) • {D 09}

    Kloosterruļne. Zie ook Orde van de Heilige Johanna.

  40. Sinto-Kr’snyf (gem. Tanb’r; ca.1633; AV 20; cat. -) • {J 01}

    Kasteelruļne.

  41. Sinto-M’nō (gem. M’nō; 1547; AV 19; cat. -) • {B 02}

    Kasteelruļne.

  42. Sinto-Resany (gem. Mena; ca.??; AV ??; cat. ??) •

    Ruļne. ...

  43. Sinto-Troeba (gem. Troebas’rt; ca.1420; AV 30; cat. -) • {H 03}

    Onbewoond kasteel. Vervallen.

  44. Stānciy (gem. Tearo; 1651; AV 21; cat. -) • {F 05} en {hir-d01}

    Kasteelruļne.

  45. Strāmpaiy-capū (gem. Aequetā; 1688; AV 15; cat. kaap) • {G 13}

    Ruļne. Ooit een kasteel op de Strāmpaiy-kaap. De toren (16 m hoog) heeft tussen 1766 en 1858 als vuurtoren dienst gedaan en is het enige onderdeel van het bouwwerk dat nog overeind staat. De bouw van het kasteel en de inwijding ervan zijn tot in details beschreven in de Tano-kroniek.

  46. Šymmiy-seert (gem. Zekon; ca.1250; AV ??; cat. -) • {F 07}

    Kasteelruļne, op een kleine kilometer van de bovenloop van de Grāt, tussen Zekon en Rivokolini. Hier woonde en regeerde ooit koningin Fantin Šymmiy, die omstreeks 1325 na de dood van haar man compleet gek werd en vanwege haar agressieve driftbuien in een vertrek in dit kasteel werd opgesloten. Hoe het leven op dit kasteel eraan toe ging, weten we uit de Sage van de moedige Prinses, maar hoe het kasteel eruit heeft gezien, is slechts globaal te reconstrueren aan de hand van de paar buitenmuren en de twee afgebrokkelde torens die tegenwoordig nog resten.
    In de maanden juni, juli en augustus organiseert de SEQU (toeristenvereniging) in Zekon een aantal culturele avonden, waarbij tussen de ruļnemuren (onder het genot van een glas wijn en het knabbelen aan lamsbout) onder meer de gehele Sage van de moedige Prinses wordt voorgelezen.

  47. Tala (gem. Šerbān; 1540; AV 27; cat. berg) • {F 03}

    Kasteelruļne aan voet van het Krappa-gebergte bij Šerbān; hier spookt het 's nachts; de ruļne is in 1977-1980 gerestaureerd, maar de toevoeging van betonnen trapjes, ijzeren leuningen en houten bordessen om de steenklompen voor het publiek toegankelijk te maken wordt door velen verafschuwd want er is veel van het oorspronkelijke karakter verloren gegaan.
    Het uitzicht vanaf de ruļne over het lager gelegen kustgebied naar het oosten is echter prachtig. (UIS 66) (DOM 142)

  48. Tjokkyt-afstoen

    Een tot ruļne vervallen tempel.

  49. Tuckrā-ruinn (gem. Manes-Lašer; ca.1550; AV 13; cat. -) • {I 12}

    Kasteelruļne op het eilandje Tuckrāhynne (een verder onbewoond natuurreservaat). Vogilygert (Vogelwacht, een ornithologische vereniging) organiseert voor leden wel excursies naar dit eiland, waarbij er in de ruļne wordt overnacht.

  50. Wārf (gem. Huron-s’rt/Ef Ÿchis; ca.1550; AV 13; cat. -) • {I 11}

    Kasteelruļne aan de Cheetucjā, precies op de gemeentegrens. Ook zijn er nog restanten te vinden van het voormalige dorp Mittus a/e Cheetucjā, waar het kasteel bij lag.

  51. Yftalo (gem. Yfte; ca.1600; AV 30; cat. kaap) • {F 10}

    Ruļne. Oorspronkelijk gebouwd als verdedigingsfort; sinds ca. 1700 ook in gebruik als kazerne en gevangenis. In 1821 werd het gebouw door brand verwoest. De ruļne brokkelde daarna steeds verder af, ook al omdat de plaatselijke bewoners de stenen meenamen voor hun eigen huizen. Omstreeks 1710 zat maarschalk Zaker Heenōše hier in een kerker opgesloten. Hij wist eruit te ontsnappen, en het gat in de kerkerwand dat hij achterliet is nog steeds te zien. Lees ook Maarschalk Zaker Heenōše en de Kussik-dārg. (DOM 161-163)

  52. Ypriy-Āldergeene (gem. Imenal; ca.1400; AV 19; cat. -) • {J 03}

    Ruļne bij Imenal. Was ooit het kasteel van Āldergeene, kasteelheer die als hoofdpersoon in een sage fungeert. Kasteel is gebouwd in ca.1400 en had volgens de sage 19 vertrekken en 3 torens. Momenteel resten nog slechts de funderingen, en men zegt dat de kerk van Imenal gebouwd is van brokstukken van dit kasteel.

  53. Yryff-ruinn (gem. Nustiy; ca.1400; AV ??; cat. berg) • {F 03}

    Niet-officiėle naam van kasteelruļne in het dal van de bovenloop van de Opper-Krappa. Gasten van de vlakbij gelegen camping willen graag de ruļne bezoeken, maar de plaatselijke bevolking raadt dat ten sterkste af, want de ruļne zit vol kwade geesten, en een bezoek "geeft narigheid". Daarom heeft de ruļne ook geen officiėle naam (althans: men noemt die nooit) en bestaan er ook geen afbeeldingen van.

  54. Zrāvve (gem. Fietso; ca.1400; AV 20; cat. berg) • {I 06}

    Kasteelruļne. Zie de Zrāvve-pas.


Afgezien van de kasteelruļnes in deze lijst bezit Spokaniė nog ongeveer 120 minder belangrijke ruļnes die niet als Beschermd Monument geklassificeerd zijn. Hiervan zijn er ca.65 in de bergachtige gebieden van Liftka te vinden, ca.30 in de bergachtige gebieden van Berref, ca.15 langs de kusten van Liftka, Tigof en Br’r. Van ongeveer de helft van deze ruļnes is niet meer over dan een enkele muur of een brokstuk van een fundament.
Verder bezit Spokaniė op het platteland nog ongeveer 450 ruļnes van kerken, paleizen, tempels en andere historische gebouwen die als zodanig wel herkenbaar zijn, maar geen bijzondere status hebben. Het is onbekend hoeveel brokstukken en (restanten van) fundamenten van gebouwen er verder nog in het landschap verborgen liggen.


In onderstaande tabel zijn alle ruļnes opgenomen die wel op de deelkaarten staan maar (nog) geen naam hebben. De items zijn gerangschikt op deelkaartnummer.

LocatieGemeenteDeelkaart-
  nummer
bij Nee’še-topNutterkoles{B04}
bij Wenās-meerPlefō{B05}
eiland Plās?{C01}
vlak onder TustiaTustia{C03}
aan de HeljecPlafotō{C05}
--Huis{C05}
Fonis-VenderTrejasu{C07}
--Pipia{D07}
ZA Ipana-nesIpana{E03}
Ef Perd’r RifiysLift{E03}
--Questo{E09}
op Restōc-landtongNustiy{F03}
aan Wefot-KrappaKrappa{F04}
Fōrt-AlbertHirdo{F06}
aan de KrappaKwāg{F06}
--Hajofese{F07}
bij D’rpze-meer *Hajofese{F07}
* ruļne heet D’rpseert (zie regiokaart
Tussen Hirdo en Grāt; nog archiveren)
aan GrātMena{F07}
aan KrappaTura{F07}
eil. RurfAndel{G03}
eil. RurfAndel{G03}
--Tona a/e/ Grāt{G07}
--Jedenfals{H03}
tussen 2 Racōn-merenJedenfals{H03}
bij Kōft-esterulārTroebas’rt [half op I03]{H03}
--Gralkrich{H08}
enclave in Ms.ŸrcasTrofy{H13}
bij Kōft-esterulārTroebas’rt [half op H03] {I03}
bij Kōft-esterulārTroebas’rt{I03}
--Fietso{I06}
--Eon{I07}
aan LajecōOzaneto a/e Prek{I07}
--Ms.Puriy{I10}
VexiMen-belt{I13}
Kjoep-bronOneus’rt{J03}
bij Dirāc-lemnāsSa Crono{J04}
ZA Akām-pārcAkām{J11}
SverftToneija{K07}
ZA Ef Eent-šarksLapoā{L01}
--Kanea{L02}
bij Kts r/e VildulKles{L03}
bij Frāmpenne-topLeeserf{L06}
ZerrafieAbertō{L07}
bij camping Liyroty-Vender Girdes{L09}
--Tuūn{L09}
PrwenfyńgatsjDerebātje{L13}
Ef KryfeZimp{M01}
eil. Prock’vePrus{M04}

 

© De Twee Hanen v.o.f. • Kimswerd • The Netherlands

DA 42-220182 • SPARC 14 nov 1998

namen van ruļnes - DICTIO {N} - 26.03.06