SPARC is de compleetste website over het Koninkrijk Spokanië. "Als je het hier niet kunt vinden, vind je het nergens."	Spokanisch Archief Hoofdmenu     Grammatica     Woordenboek     Atlas     Links     Contact     Disclaimer

MUSEA EN EXPOSITIERUIMTES: algemeen

Gerelateerde bestanden Musea en expositieruimtes in Amahagge Musea en expositieruimtes in Hirdo Kastelen	Terug naar Bouwwerken Adressen Zie ook Lezing bij de opening van de tentoonstelling Reizen door stad en land op 7 oktober 2000 in het Teylers Museum te Haarlem
Dit bestand A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

De titel van dit kunstwerk luidt: Feldariy lef geffys ur wananjâs (Kast met appels en bananen), en is in 2001 vervaardigd door Fôns Domel-Fla'ecc, een kunstenaar die regelmatig voor opschudding zorgt vanwege zijn gedurfde projecten (althans in de ogen van de meer behoudende Spokaniërs). Dit kunstwerk is te bewonderen in het Palequeo-museem (Moderne Museum) te Asjetto. Het gerucht gaat dat de burgemeester van deze stad, Huva Names-Solôs, zich persoonlijk heeft ingespannen om het geld bijeen te krijgen om dit kunstwerk aan te kunnen schaffen. De conservators van het museum zijn niet bepaald blij met deze aanwinst, want zij moeten het fruit geregeld verversen, en de kunstenaar komt geregeld persoonlijk controleren of de appels en bananen wel op de juiste wijze in de vakken zijn gearrangeerd. Enige variatie is mogelijk, maar de kunstenaar stelt hoge eisen aan de vorm en de kleur van het fruit, en het artistieke gehalte van de rangschikking. Musea die buiten de bebouwde kom liggen (de zogenoemde tumt-muséms ofwel "plattelandsmusea") zijn meestal op de -deelkaarten aangegeven. In dat geval staat het aanklikbare kaartnummer tussen {..}. Deelkaarten worden in een apart venster geopend.   Voorbeeld van een tumt-musém met zijn naam op een deelkaart. In sommige gevallen zijn musea niet als zodanig (met een groene ruit: ) gemarkeerd, maar op een andere manier, afhankelijk van het soort locatie waar het museum is ondergebracht: in een attractiepark: in een watermolen: in een kasteel: Onderstreepte museumnamen kunnen aangeklikt worden voor een afbeelding. Akalbinâk-museem (Museum van Bezienswaardigheden) • {L 08} • Nârzja-ses-avenû • 6012-Aneta • Tf (050) 6083724 De smalle strook land tussen het Nârzja-meer en de Zûmbara-zee wordt doorsneden door een kaarsrechte statige allee, omzoomd met eeuwenoude beuken (alleen langs het deel vlak bij de kust zijn dennen geplant, omdat beuken hier niet levensvatbaar zijn). Halverwege deze laan bevindt zich een groot landhuis, gebouwd tussen 1795 en 1812. Dit huis is tot ca. 1960 bewoond geweest door de adellijke familie Parô Mesâ. Na de dood van de enige en ongehuwde dochter Materrôl Parô Mesâ-Montrô ur Montrô in 1965 is het landhuis veranderd in een museum, zoals Materrôl Parô Mesâ dat in haar testament had laten vastleggen. Het was echter niet vastgelegd wat voor soort museum het zou worden. Zij liet een verdere ontwikkeling over aan de gemeente Aneta, die tot op heden (anno 2005) nog geen duidelijke beslissing heeft kunnen nemen. Vandaar dat het landhuis nu een gevarieerde collectie oude meubelen, kunstwerken, folkloristische voorwerpen en curiosa bevat, zonder duidelijk thema of "rode draad". Het geheel wordt samengevat onder de noemer "bezienswaardigheden". Sommige voorwerpen zijn op zich bezienswaardig vanwege hun artistiek gehalte of zeldzaamheid. Andere zijn alleen bezienswaardig als het verhaal erachter bekend is. Arânka-museem (Spoorwegmuseum) • {I 07} • Arânka-museem-weg • 4423-Eon (LA) • Tf (066) 4550038 Het museum is ondergebracht is een voormalige werkplaats van de Liftkaoeg Tâmp-Arânkas (LTA, Liftka'se Stoomspoorwegen), opgericht in 1915. Toen de LTA in 1953 opging in het staatsbedrijf Spooksoliy Arânkas (SA), werd de werkplaats gesloten. In 1955 werd hier het museum gevestigd; het toont de geschiedenis van de spoorwegen in heel Spokanië en bezit een fraaie collectie oude locomotieven, wagons en seinen. Een deel van de collectie is ondergebracht in de enorme loods, de rest staat buiten en verkeert in niet al te beste staat. Verder is hier de grootste H0-modelspoorbaan in het land. 's Zomers pendelen enkele oude stoomtreinen tussen het station van Eon en het museum heen en weer; ze zijn geschilderd in de originele LTA-kleuren, maar niet al het materieel heeft ook echt aan dit bedrijf toebehoord. Ayrâs-museem (Luchtvaartmuseum) • {E 06} • Ayrport Hone (luchthaven) • 3006-Hone • Tf (075) 2012681 Naam ontbreekt op deelkaart. Museum bij de Luchthaven Hone. Het meest interessante object is de met bloed besmeurde schietstoel waarmee Peoll Lômbert-Hajegge zich probeerde te redden. Maar ook de oude Ryje 06 ("Reiger 06") uit 1928 is een trekpleister. Dit tweemotorige propellervliegtuig, bestaande uit een aluminium geraamte bekleed met gelakt linnen, kon 12 passagiers vervoeren en is tussen 1929 en 1951 gebruikt op de lijndienst tussen Garos en Hirdo. De lederen fauteuils en art-déco-tafeltjes zijn nog aanwezig, en het is toegestaan om hier eventjes plaats te nemen om de vliegsfeer van weleer te proeven. (DOM 42-43) Beltsÿrt (Kleinstad) • {G 12} • Mâclajoh (eiland) • 8401-Ekkrešy • Tf (082) 9080023 Miniatuur-Spokanië op schaal 1:20, vele bekende gebouwen, landschappen en spoorlijnen in model. Oppervlakte 150 ha. Dwergen bedienen in het restaurant en ook de "burgemeester" van deze stad is een lilliputter. In 1993 is een apart gebouw geopend waar men een Spokanisch landschap met stadjes en dorpen op schaal 1:87 (H0) kan bewonderen. Vanwege de prominente aanwezigheid van spoor- en tramlijnen kan men dit miniatuurlandschap beter een "modelbaan" noemen. Biologise Museem (Biologisch Museum) • Kaltân-terf 2-4 • 5000-Hoggebim • Tf (041) 2637844 Opgericht in 1804; bekend om de grote verzameling reptielen en vogels, natuurgetrouw in keramiek uitgevoerd; een van de oudste musea in Spokanië, gehuisvest in een voormalig weeshuis. Bjaneg-covent (Bjaneg-klooster) • Bjaneg-lirrotiy • 7000-Tsjech • Tf (070) 2239288 Voormalig 17e-eeuws RK klooster in Tsjech; in 1803 afgebrand, in 1962 op kosten van de autofabriek TOF gerestaureerd; sinds 1978 een kunstmuseum. Bjazzerly-môjôl (Bjazzerly-molen) • {I 07} • Prusotpônt (dorp) • 4502-Jajes • Tf (063) 4090077 Houtzaagmolen (1740) aan de Lajecô bij Prusotpônt; thans een museum over bosbouw en houtverwerking. Blof-museem (Paardenmuseum) • {E 04} • Weg-na-Festruna 195 • 2307-Grlabô • Tf (030) 5034524 Alles over het leven en gebruik van paarden; het paard in de Spokanische en Britse cultuur. Het museum heeft een ietwat omstreden thema: Spokaniërs worden voorgesteld als dierenliefhebbers die het beste met hun paarden voor hebben, terwijl de Britten worden afgeschilderd als aan gokken verslaafde dierenbeulen die paarden slechts zien als niet-levend middel om eer en geld binnen te slepen. (DOM 131) Blofyrgtâ-museem (Maarschalk-museum) • Korda-lirrotiy • 1405-Trejasu (Flixomo) • Tf (033) 9520464 In het dorpje Flixomo; hier wordt het skelet bewaard van de uitzonderlijke lange en sterke maarschalk Zaker Heenôše. (DOM 103, 161-163) Bôltâs-museem • Šann-mirra 8 • 4100-Tunbas • Tf (044) 2679051 Stadsmuseum: geschiedenis en economisch belang van Tunbas. Pronkstuk is de japon van koningin Fajjite. Cermel Pôluff-museem • {E 09} • Xârfu-Ðizem-weg • 2114-Hier (Malo) • Tf (084) 6559935 Vroegere atelier van de kunstschilder Cermel Pôluff. Origineel interieur en veel van zijn werk. (DOM 157) Cosis-museem (Druiven-museum) • Weg-na-Chorânitt 7 • 7022-Manes-Puriy • Tf (073) 3031572 Hier wordt alles verteld over de druiventeelt en de fabricage van wijn. Men kan er vele soorten druivensap proeven (en kopen), maar dat geldt niet voor wijn, want het museum heeft geen drankvergunning. Wel is men bereid om de weg te wijzen naar etablissementen waar wijn te proeven, drinken en te koop is. Covent-arâbe (Klooster-tuin) • Covent-arâbe 6 • 3100-Blort • Tf (030) 4646889 De Kloostertuin in het centrum van Blort is tegenwoordig een intiem plein met grasperken en kastanjebomen, dat aan de oostzijde gedomineerd wordt door een oud ergynisch kloostergebouw uit de 15e eeuw en aan de andere drie zijden wordt afgesloten door een reeks huisjes uit de 18e eeuw. Ooit woonden hier de getrouwde geestelijken (de vrijgezellen waren in het grote gebouw gehuisvest), maar tegenwoordig zijn de meeste huisjes samengevoegd tot kantoorpanden. Op de nummers 1-6 bevindt zich het hoofdkantoor van de prestigieuze bank Lânsmân & Heeder (inclusief een moderne uitbouw aan de achterzijde), maar op nummer 6 heeft de bank een kloosterhuisje in authentieke staat teruggebracht, en exploiteert dit als een museum. Hier kan de bezoeker zien hoe in de 18e eeuw een getrouwde monnik met vrouw (meestal ook een religieuze) en zijn kinderen woonden. Ook wordt er aan de hand van originele documenten een interessante uitleg gegeven hoe de religieuze en financiële wereld in de 18e en 19e eeuw met elkaar verweven waren. Het museum is alleen op afspraak te bezichtigen. Ebezze-museem (Visserij-museum) • {M 03} • Ef Uza-weg • 6303-Teujan • Tf (060) 4733552 Alles met betrekking tot de visserij, zowel op zee als op de binnenwateren. Veel modellen van vissersschepen. Sinds 2001 is er een aparte afdeling met modellen van alle vuurtorens die er tussen 1959 en 1996 in Spokanië in bedrijf waren. Dit is precies de periode waarin Nalyf Tûlmen-Elwe, een visser uit het naburige Manes-Halâf, zijn modellen maakte. Na zijn dood is de gehele collectie aan dit museum geschonken. Ef Covent (Het Klooster) • Renðe-sÿrt 2-4 • 7300-Zest • Tf (070) 4428380 Voormalig katholiek klooster, sinds 1955 een museum. Hier zijn religieuze voorwerpen en religieuze kunst te bewonderen uit de christelijke én de ergynische traditie. Het is het enige museum in Spokanië dat "religie" in zijn algemeenheid als thema heeft, zonder zich te specialiseren in één bepaalde godsdienst. Het is dan ook interessant om bij al de tentoongestelde attributen en de hierbij behorende functies zowel de overeenkomsten als de verschillen te zien tussen de diverse godsdiensten. Ef Kerly-seert (Het Pijenhuis) • Sinto-Dorotea-mirra 27 • 7100-Asjetto • Tf (072) 2219562 Restant van een oud katholiek klooster, waar nu het historisch museum van de stad is gehuisvest. (ASJETTO.DOM) Ef Liftkar Leld'seert (De Oude Gevangenis) • Leld'seert-mirra 5-9 • 7100-Asjetto • Tf (072) 2253535 Expositieruimte en trendy restaurant in voormalige gevangenis. (ASJETTO.DOM) Ef Pleko-seert (Het Zandhuis) • {J 09} • Mennweg-na-Cremanu 86F • 5304-Alerita • Tf (065) 6094750 Het geboortehuis van de schrijfster Drusa Plafo'es (1881-1944), geheel in de staat zoals de boerenwoningen in de streek van Zuidoost-Jelafo er oorspronkelijk uitzagen: een langgerekt gebouw met een woonruimte en keuken op de begane grond (geen hal of gang!), een slaapkamer en zolderruimte onder het dak. Tegenwoordig zijn zulke huizen nauwelijks nog in de originele vorm terug te vinden omdat ze vrijwel alle zijn uitgebreid met aanbouwen of extra verdiepingen. In 1933 trok de schrijver Syrell Oleema-Flofariy (1885-1963) bij haar in. Men beweert dat hij altijd "vrijgezel" bleef, dat hij op zolder sliep, en dat er beslist geen sprake was van een relatie tussen hem en Drusa. Waarom dit preutse verhaal zo hardnekkig de wereld moet worden ingestuurd, is nog steeds een raadsel. Zie verder de aparte website (www.plekoseert.be) . Ef Polefis-museem • {H 05} • Fariniy-weg • 4344-Polefi-Jariâlo (Ÿrowytte) • Tf (057) 5328293 Openluchtmuseum. Regionale bouwstijlen en opnieuw opgebouwde boerderijen, molens ed. Ef Sectâ-seert (Het Wijnhuis) • Estela-mirra 165 • 7300-Zest • Tf (070) 4036566 Voormalig pand van het plaatselijke wijngilde. Het is een van de populairste eethuizen annex kroeg voor de studenten in Zest, maar in de kelder (waar ooit grote hoeveelheden wijn werden bewaard) is een galerie. De zeer vochtige atmosfeer die hier heerst, doet de kunstwerken meestal geen goed. Bronzen beelden slaan groen uit en aquarellen en tekeningen hangen bobbelig en vol bruine vlekken in hun lijst. Veel kunstenaars willen daarom hier niet exposeren, maar sommigen willen het juist wél, omdat zij werk maken dat een meerwaarde krijgt als het juist door het vocht wordt aangetast. Ef Tuts-pavelonn (Het Toetsenpaviljoen) • Sevyla-Warner-planta • 7100-Asjetto • Tf (072) 2278003 Voormalige brandweerkazerne, waar nu een leuk museumpje met een collectie klavierinstrumenten is gehuisvest. (ASJETTO.DOM) Ergynne-museem • {J 02} • Mennweg-na-Môntariy 408 • 5203-Ibesto-Horo • Tf (054) 9054666 Geschiedenis en gebruiken in de Ergynne-godsdienst. Ook veel aandacht voor verschillende religieuze sectes. Veel (kunst)voorwerpen en maquettes van kerken. Fertola-museem • {B 02} • Distrycc-weg 27 • 1025-Alertobiy • Tf (094) 4036471 Museum op de plaats waar tot ca. 1910 het dorpje Fertola-(zeces) lag. Na een hevige bosbrand is het grootste deel van het dorp in 1904 verwoest, en in de jaren erop zijn de laatste bewoners weggetrokken, waarna een algeheel verval intrad. In 1961 is de oorspronkelijke herberg opnieuw opgebouwd, maar nu als museum, om de ramp uit 1904 te herdenken. Verder schenkt het museumpje ook aandacht aan de armelijke omstandigheden waarin de bevolking in deze streek altijd verkeerd heeft (en voor een deel nog steeds verkeert). Fisa-museem • Gâp-kah 13 • 7300-Zest • Tf (070) 4028146 Oudheidkundig museum, met een zeer uitgebreide bibliotheek met prentenboeken. Het museum dankt zijn naam aan de voormalige bestemming van het gebouw waarin het is ondergebracht: een overdekte vismarkt. Fôrmaji-museem (Museum voor Industriële Vormgeving) • Zrûfâ-mittors 1 • 1300-Trondom • Tf (036) 2176823 Opgericht in 1956, en voortgekomen uit een werkplaats voor kunstnijverheid. (DOM 105) Galeriy Ef Berÿmt-rivo (Galerie De Berÿmt-oever) • Berÿmt-rivo 7 • 4344-Polefi-Jariâlo • Tf (057) 5384621 Galerie voor moderne kunst, gehuisvest in een prachtig oud pakhuis aan de oever van de het riviertje de Berÿmt. De vernissages en lezingen die hier worden georganiseerd zijn ook een begrip in de kunstwereld van Amahagge. Op de zolderverdieping is een permanente tentoonstelling ingericht met het werk van de schilder Klesto Hugte-Oparigel, die in 1994 om het leven kwam toen zijn huis in Tramme door de dorpelingen in brand werd gestoken. Dit dorpje valt onder de gemeente Polefi-Jariâlo, en het gemeentebestuur heeft het tragische incident aangegrepen om de intolerante dorpscultuur aan de kaak te stellen waarin geen plaats lijkt te zijn voor allochtonen en andersdenkenden. De permanente tentoonstelling wordt dan ook door de gemeente gesubsidieerd, en draagt tevens een signaal uit dat intolerantie niet gedoogd mag worden. Galeriy Ef Kee-zoller (Galerie De Sleutelbewaarder) • Ajir-knurfel-mirra 7 • 7300-Zest • Tf (070) 4046116 Galerie voor moderne realistische kunst. Specialiteit is de portretkunst. Aangezien veel prominente personen in Spokanië zich graag laten portretteren, zijn zij ook dikwijls aanwezig bij de openingen van exposities in deze galerie. Veel van zulk werk is in opdracht gemaakt en daarom niet te koop. Op deze wijze verdient de galerie dus niets, maar dat wordt gecompenseerd door het heffen van een toegangsprijs. De naam "De Sleutelbewaarder" refereert aan de geestelijke die de sleutel van een kerk of grafkelder beheert (een soort koster). De galerie is dan ook gevestigd in een pand waar tot ca. 1750 ergynische geestelijken woonden die een dergelijk taak hadden. Gerf-museem • {E 09} • Fonis-nes-weg • 2103-Zumela • Tf (084) 2500384 Museum in kasteel Gerf-Seert. Het kasteel ligt prachtig op een landtong aan de Zverosta-kust, en 6 vertrekken ervan zijn als museum en expositieruimte ingericht (het overige deel is bewoond). Er is een fraaie kunstcollectie uit de jaren 1840-1940, en er zijn regelmatig exposities van jonge, veelbelovende kunstenaars uit Spokanië en de Verenigde Staten (dat laatste omdat de echtgenote van de kasteelheer een Amerikaanse is). Grâtseerts • {F 07} • Grâtseerts (dorp) • 3336-Sinto-Ditra-Menso • Tf (039) 3990071 Voormalig paleis bij het dorpje Grâtseerts, aan de oever van de Grât. Er zijn enkele fraai ingerichte stijlkamers, en verder zijn er een aantal nogal kale vertrekken vol vitrines waar met behulp van voorwerpen, documenten, afbeeldingen en maquettes een beeld geschetst wordt van de al dan niet gerealiseerde bouwplannen die een reeks koningen en koninginnen tussen ca. 1400 en heden hadden. De bewogen bouwgeschiedenis van Grâtseerts neemt hier uiteraard een prominente plaats in. In de Ovalen Zaal worden regelmatig concerten gegeven, die vaak bijgewoond worden door leden van de koninklijke familie. Gyll-seert • Ÿršar-riffent-terf 13 • 5038-Ozaneto a/e Prek • Tf (063) 3075511 Oorspronkelijk het huis waar de toneelschrijver Pôðil Gyll in 1598 is geboren. Hier zijn onder meer een hoop manuscripten van hem te bezichtigen, en verder zijn schrijftafel, zijn bed en wat kledingstukken. De scheuren in zijn jas schijnen ontstaan te zijn toen Gyll tijdens een vlucht voor een dolle koe aan een bramenstruik is blijven haken. Ook is er een verzameling snuifdozen en bestekvaasjes. Verscheidene van die vaasjes schijnt de schrijver in allerlei herbergen achterover te hebben gedrukt. Historise Museem (Historisch Museum) • Fonis-pola 99 • 5000-Hoggebim • Tf (041) 2265791 Museum met o.a. de resten van het lamsvel waarop de Spokanische oorlogsverklaring aan de Pegrevische koning Lotdyrrne is geschreven). Een opmerkelijk voorwerp is voorts een fotocamera, omstreeks 1910 gebruikt door een portretfotograaf in Hoggebim. Hij had al jaren probleemloos met andere toestellen gewerkt, maar toen hij met deze camera aan de slag ging, stierven er minstens vijf mensen binnen enkele maanden nadat hij een portret van hen had gemaakt. Vanwege het verband dat in de kranten en geruchten gelegd werd tussen de sterfgevallen en de gemaakte portretten heeft de fotograaf zijn atelier moeten sluiten, waarna hij met onbekende bestemming uit Hoggebim is vertrokken. De camera werd in 1951 op de zolder van zijn huis teruggevonden toen dat werd gerenoveerd. Het apparaat is uiteindelijk in het Historisch Museum terechtgekomen. De mahoniehouten camera is omstreeks 1910 in het Schotse Glasgow vervaardigd. Tot op de dag van vandaag is er een geheimzinnige groene reflectie in de lens te zien, zoals bij andere fototoestellen nimmer wordt waargenomen. Niemand heeft het ooit gedurfd om nog foto's met het "behekste" apparaat te maken. Hûst-museem (Mijnmuseum) • {H 05} • Mintepot Hûst-weg • 4046-Mûninû • Tf (066) 3072008 Een eindje buiten de stad, in de uitlopers van de bergen, bevinden zich een aantal kolenmijnen. Eén ervan is omstreeks 1950 gesloten, en in 1980 tot museum verbouwd. Een van de mijngangen kan bezocht worden, en in het voormalige kantoor annex schaft- en kleedruimtes voor de arbeiders is een overzichtstentoonstelling van de geschiedenis van de mijnbouw in deze streek. De overige gebouwen rondom deze mijn verkeren in zeer bouwvallige staat, van sommige resteert niet meer dan een ruïne. Javes-seert • Javes-mirra 15 • 7100-Asjetto • Tf (072) 2246629 Beelden, tegeltableaus en glaswerk uit de 20e eeuw. Vooral het werk van de beeldhouwer Peoll Cârderame trekt veel publiek. (DOM 26) Kasser-seert • Liftkar Ôresseert-lirrotiy 8 • 1100-Kurriy • Tf (032) 3288393 Geopend in 1855, en daarmee een van de oudste musea in Spokanië. Zie Kurriy. (DOM 97-98) Kôtagjes rifo ef Leedos (Landhuis van de Merktekens) • Hardlap-weg • 5306-Crea (LA) • Tf (064) 2050711 Dit landhuis ligt in een eenzaam buurtschapje tussen Hoggebim en Crea, en zou feitelijk niet erg interessant zijn, als hier niet de Zlako-vluchttunnel vanuit het Creaviy-klooster uitmondde. De geschiedenis van deze tunnel (en de wijnsmokkel naar het klooster!) zijn aanleiding om ook in dit landhuis een klein museum in te richten. Het huis is bewoond, maar twee kamers zijn opengesteld voor het publiek. In de ene is een verzameling soep- en groentenblikken uit de hele wereld te bewonderen (je moet er maar opkomen: het is de privécollectie van de vorige bewoner van dit huis, de vader van de huidige eigenaresse), en in de andere kamer kun je via een luik in de vloer een kijkje nemen in de uitmonding van de vluchttunnel. Teksten, plattegrondjes en foto's geven een historische en geografische indruk van deze tunnel. In dit vertrek houdt een wijnclub uit Hoggebim ook geregeld zijn wijnproefavonden. Dit moet een besloten karakter hebben, omdat er anders een drankvergunning nodig zou zijn om wijn te kunnen schenken. "We willen geen problemen met de autoriteiten krijgen als het gaat om illegaal gedoe met wijn," zo legt de eigenaresse uit. "Daar hebben de kloosterlingen aan het andere einde van deze tunnel al genoeg ervaring mee." Kriyfter-museem • {G 05} • Weg-na-Hâcÿr 25 • 3500-Andel (Ergânt-belt) • Tf (074) 2090555    Oud leprozenhuis (1768-1845), sinds 1877 een museum met de opgezette fantasiedieren van professor Gârnkiy Kriyfter (die ze ooit als "echt bestaand" wilde presenteren). Ook veel veenlijken van honden en paarden, gevonden in de buurt. (UIS 56-58) Professor Gârnkiy Kriyfter Kûra-rôrra (Kunstgalerij) • Srecynot-mirra 5 • 3100-Blort • Tf (030) 3549377 Voornamelijk portretten en landschappen uit de 17e en 18e eeuw. Heel bijzonder zijn enkele aquarellen en pentekeningen die toegeschreven worden aan de Vlaming Pieter de With (alias Petriy Dewyt) die enige tijd in Spokanië heeft vertoefd (zie ook de lezing in het Teylersmuseum te Haarlem). Leirfesðeeos-museem (Vingerafdruk-museum) • {L 05} • Ool-taris-weg • 6201-Milbo • Tf (051) 2003736 Het museum ligt geheel verlaten op de stenige Gûsitt-vlakte, in een voormalig kantoorgebouw van een in 1951 gesloten olieraffinaderij (maar olie wordt er in dit gebied nog steeds gewonnen, getuige de tientallen boortorens en jaknikkers). Het museum toont een unieke verzameling afdrukken van vingers en andere lichaamsdelen, zowel met inkt als in klei en gips. Veel materiaal is afkomstig uit oude politie-archieven en uit medische verzamelingen. Ook aandacht voor de moderne identificatie-methodes bij de politie. In samenwerking met het Instituut voor Digitale Technologie (in Ies) is er in 1999 een afdeling geopend waar aandacht besteed wordt aan moderne identificatie-technieken zoals digitale herkenning van vingerafdrukken of iris-karakteristieken. Zulke technieken kunnen het gebruik van sleutels, wachtwoorden, pincodes en handtekeningen vervangen. Liftkar Deftsecÿr Seert (Oude Wijvenhuis) • Mârket-mirra 12 • 5300-Aflif • Tf (047) 3240063 Voorname woning uit 1755 van de koper- en wijnhandelaar Halorius Rifo Riylmiy. Zijn drie dochters werden geslagen en vernederd door zijn Engelse huishoudster en de wilde taferelen die zich verder in dit huis afspeelden hebben hun sporen nagelaten. Dit, en ook de verzameling prachtige meubels uit de 17e en 18e eeuw, zijn de reden dat het huis sinds 1955 een museum is. Lees ook de tekst . Liftkaros-tibân-museem (Oudheidkundig Museum) • Manôf Jâstiy-Makaber-mirra 39 • 3100-Blort • Tf (030) 3810488 Archeologie, geschiedenis tot ca. 1600. Nadruk ligt op de periode dat Blort de hoofdstad van Spokanië was. Liftkar-Oto-museem (Oude-Automuseum) (šarkdomenn) 1210-Ef Solôs • Tf (037) 4560616 Tussen Elkôp en Tanerefoniy (district Tjemp) ligt het šarkdomenn (landgoed) Ef Solôs, bestierd door Ridder Jacques de Labouillaire ur Steefj-Blef Ef Vildul. Achter zijn kasteeltje staat een enorme schuur waarin de adellijke grootgrondbezitter een stuk of 15 antieke auto's tentoonstelt - alle van vóór 1950. Hij schijnt nog veel meer antieke auto's te bezitten, maar die zijn op een geheime plek verborgen. De verzameling in de schuur vormt het "Oude-Auto-museum", en kan op maandag, woensdag en zaterdag tussen 11.00 uur en 17.00 uur bezocht worden. Al deze automobielen zijn in rijvaardige staat, en de Ridder rijdt er dan ook regelmatig mee over de landweggetjes rondom zijn landgoed.     Ridder Jacques de Labouillaire ur Steefj rijdt graag in zijn oude "TOF Elegance" (bouwjaar 1940) over de landweggetjes op en rondom zijn landgoed. Lycô-Fôresta-museem • {J 08} • Lycô-pât • 5045-Eeneteree • Tf (042) 3992677 Openluchtmuseum. Overzicht van alle bouwstijlen in Spokanië, met originele gebouwen. Ook het originele interieur in typisch Berrefse stijl uit de woning van de dichter Lofjec Quûzzt is hier te bewonderen (maar het vreemde is dat ook het Quûzzt-museum in Gret "het originele interieur" toont). Verder rijdt er een oude stoomtram rond. Zie ook de informatie over Eeneteree. Mâsyll-museem • Cvôf-mirra 22-24 • 8300-Lasy • Tf (082) 3302834 Mâsyll-sieraden, en sieraden en versieringen van kleding in het algemeen. Mâsyll-sieraden zijn gemaakt van kralen; de oudste armbanden, kettingen, oorhangers en mutsbandjes in het museum stammen uit 1795. Het is bekend dat boerenfamilies in de omgeving van Lasy sieraden bezitten die nog veel ouder zijn, maar men wil deze niet tonen, en zeker niet aan het museum afstaan (omdat men gelooft dat er in de kralen een bovennatuurlijke kracht huist). Mecrequl-museem • Kennamyna-plep 7 • 4311-Laffenet • Tf (058) 4075070 De omgeving van Laffenet is rijk aan ijzererts, en halverwege de 17e eeuw ontstonden hier de eerste ijzersmederijen. Tot op de dag van vandaag is de verwerking van ijzer een belangrijk middel van bestaan in deze streek, met name de ambachtelijke ijzersmederijtjes die zich gespecialiseerd hebben in kerkelijke ornamenten. Het "Smeedijzermuseum" in Laffenet is in 1979 gesticht in een oud schoolgebouw en geeft een beeld van de geschiedenis van de ijzerverwerking in deze streek. Het museum bezit een grote verzameling antiek hang- en sluitwerk (sloten, sleutels, deurklinken, scharnieren ed.), en verder een interessante collectie smeedijzeren windvanen en kandelaars. Merdec-museem • Qumk-mirra 12 • 3326-Plenk • Tf (039) 3017774 Archeologische vondsten, oude beelden en gevelstenen, antieke gebruiksvoorwerpen. De pronkstukken zijn echter de prûgt van het Merdec-graf en een gouden Vikingenspeld uit de 10e eeuw. (UIS 75) Mora-museem • Plaju-terf 18 • 3200-Lift • Tf (067) 2917909 Klederdrachten en oude/folkloristische muziekinstrumenten. Heel bijzonder is het "veest-orgel". Dit is een constructie met orgelpijpen die middels een slang verbonden kan worden op iemands anus. Als de "aangesloten" persoon een wind laat, worden de orgelpijpen geactiveerd. Hoe harder de winden hoe meer effect. Dit apparaat is in 1822 speciaal geconstrueerd voor de beroemde variété-artiest Uper Hâgdem, die bekend was vanwege zijn zeer krachtige veesten waarmee hij allerlei kunstjes kon uithalen. De gassen die voor de veest-productie nodig waren, wekte hij op met een speciaal dieet, waarbij uien en bonen het hoofdbestanddeel vormden. (DOM 136) Museem rifo Hajô-fiysdiy (Museum (van) Hajô-fiysdiy) • Kleter Terf • 3707-Hajofese • Tf (075) 3027601 Nadat in 1527 het ergynne-klooster Hajô-fiysdiy was afgebrand, werd er een nieuw complex gebouwd. Hieromheen is de stad Hajofese gegroeid. Het nieuwe kloostercomplex is in de 18e eeuw voor een deel gesloopt en in het nog resterende deel (prachtig gerestaureerd!) is het huidige museum gevestigd. Hier wordt de aandacht vooral gevestigd op klooster- en kerkenbouw, en op de verschillen tussen de ergynische en katholieke bouwtraditie. Veel foto's, (bouw)tekeningen en maquettes. Vooral de oude tekeningen en maquettes uit de 18e en vroeg-19e eeuw zijn zeer bijzonder en fraai om te zien. Hajofese is tegenwoordig een uiterst toeristisch stadje waar veel kunstenaars zich gevestigd hebben. Een deel van het museum biedt dan ook wisselende tentoonstellingen van het werk van plaatselijke kunstenaars (voor het merendeel matig van kwaliteit). (DOM 54) Museem-husof rifo Beeckbergh • {F 10} • Ileset Beekberg (eiland) • 3903-Fônk • Tf (038) 4500077 Het kasteel Beeckbergh stamt uit ca. 1570 en heeft 16 vertrekken. Het is ooit gebouwd als verdedigingswerk, maar raakte na ca.1700 in verval. In 1713 is het opgekocht door de rijke Hollandse koopman Hubertus Winsen die het verwaarloosde gebouw liet restaureren en het omdoopte tot Beeckbergh. Het was zijn bedoeling om hier een soort nederzetting te stichten, waar Hollandse schepen bevoorraad konden worden. Na de dood van de zoon van Winsen (1718-1784) is het kasteel met inrichting geconfisqueerd door Koning Gremsû Halorius Huron. Daarmee kwam de koning in het bezit van vele kostbare meubels en schilderijen. In 1910 heeft Koning Huron Herco II het kasteel en de kostbaarheden aan de Staat geschonken, onder voorwaarde dat het verder als museum beheerd zou gaan worden. Naast een twintigtal schilderijen van Hollandse en Spokanische meesters zijn er ook schitterende Hollandse en Franse meubels uit de 18e eeuw te bewonderen. Verder herbergt het museum een interessante verzameling van geprepareerde vlinders en reptielen, die oorspronkelijk door Prinses Odray Justa (de dochter van Koning Gremsû Halorius Huron) aangelegd is. Het kasteel is te bereiken met een speciale bootverbinding vanuit Fônk. Museem-husof rifo Brahfô-berg • {I 05} • Weg-na-Laffenet 42 • 4302-Dreumân (Vrustiy) • Tf (057) 5013555 Onbewoond bergkasteel uit het begin van de 17e eeuw, nu ingericht als museum. Er heerst een ietwat lugubere sfeer, ook al omdat de meeste vertrekken zo goed als leeg zijn. De collectie harnassen, schilden en ander oorlogstuig uit vervlogen tijden concentreert zich in de ridderzaal, en in enkele zoldervertrekken staan vitrines met oude munsten, beschimmeld schoeisel, en half vergaan haak- en breiwerk. Uit de twee torens heb je een schitterend uitzicht over het dal in het noordoosten (met het dorpje Vrustiy) en de woeste bergruggen in het westen. In het zuiden strekt zich een dicht bos tegen de hellingen uit. Museem-husof rifo Côltehynne • {I 09} • Ileset Côltehynne (eiland) • (šarkdomenn) 4210-Côltehynne • Tf (064) 4000397 (museum) of (064) 4000391 (algemeen touristische info) Het kasteel Zjobacôlte op het eilandje Côltehynne stamt uit 1755 en is gebouwd als jachtslot. Het heeft 26 vertrekken, waarvan er 12 te bezichtigen zijn (de overige zijn bewoond). De kamers en zalen bevatten vele fraaie meubelstukken, en verder kan men er ook een grote verzameling harnassen en antieke wapens bewonderen. In enkele kamers zijn de draperieën van achttiende- en negentiende-eeuwse stoffen de moeite waard. In het museum is tevens een touristisch informatiekantoortje gevestigd (o.m. voor info over de bootverbindingen naar Xolestajo). Museem-husof rifo Ðâfty-hove • {E 03} • Mennweg-na-Lift 5 • 3217-Pla (BLO) • Tf (068) 9050662 Het kasteel Ðâfty-hove stamt uit 1567, maar is herhaaldelijk verbouwd, zodat het nu de indruk geeft van een 19e-eeuws nep-kasteel. Het museum heeft een mooie collectie meubelen en een interessante portrettengalerij. Op de 2e etage is een goed, sfeervol en prijzig restaurant met een adembenemend uitzicht over de Lâuben-eka, de grote inham tussen de twee "schouders" van Berref. (DOM 134-135) Museem-husof rifo Dunjes-hove • {G 04} • Piylka-pât • 3501-Wena • Tf (074) 5518943 Het kasteel Dunjes-hove ligt op een duinenrij die de kust en het Ergânt-moeras van elkaar scheidt. Het is een van de weinige plekken in dit gebied waar met steen gebouwd kon worden, want de drassige bodem maakt over het algemeen alleen houtbouw mogelijk (waardoor ook het plaatsje Wena zo bekend is). Dunjes-hove is omringd door een brede gracht - of liever gezegd, het staat op een kunstmatig eilandje, omspoeld door de zoute zee. Het kasteel is bewoond, maar een deel ervan kan ook bezichtigd worden. Zware eikenhouten meubelen en gerafelde draperieën vormen hier de overhand, maar het interessantste is wel de rondleiding die de kasteelheer geeft. Hij is een ware verhalenverteller die de geschiedenis van deze moerasstreek met al zijn bijgeloof, armoede en onherbergzaamheid prachtig tot leven weet te brengen. Helaas gebeurt dit alles uitsluitend in het Spokaans. Museem-husof rifo Dunjes-Zerfos • {K 03} • Tunlâf-mirra 281 • 5803-Floran • Tf (045) 3544792 Dunjes-Zerfos ligt halverwege de oude weg van Floran naar de kust, bij het dorp Tunlâf. Het kasteel diende niet alleen als verdedigingswerk, maar ook als aanlegplaats voor de vissers die met hun waar op weg waren naar de markt in Floran. Te voet kan de afstand Floran-Tunlâf in ongeveer drie uur worden afgelegd, dus een rustpunt halverwege was geen overbodige luxe. Dunjes-Zerfos is daarmee het enige "herberg-kasteel" in Spokanië (en wellicht in de hele wereld). Tegenwoordig is het onbewoond en wordt het gebruikt als expositieruimte. Het heeft de status van museum, maar er valt feitelijk weinig te bezichtigen. De Stichting Vrienden van Dunjes-Zerfos (opgericht in 1996) stelt zich ten doel om het in verval rakende bouwwerk een wat "actievere" bestemming te geven. Men denkt aan een hotel-restaurant annex expositieruimte. Maar dan moet de museumstatus worden herzien, en dat is een lange ambtelijke weg. Museem-husof rifo Huron-Seyrt • {H 03} • Kjobeestiy-pât • 4333-Crelco • Tf (056) 9528460 Huron-Seyrt ligt bovenop een heuvel in een nogal vlak môliy-gebied en is ooit gebouwd als een lustslot, omringd door jachtgronden, bestaande uit een eenzaam môliygebied en het uitgestrekte Huron-woud grenzend aan het Hupster-Racôn-ses (Grote Racôn-meer). Hier konden de landheren van Ales zich optimaal vermaken. Het kasteel is nooit permanent bewoond geweest, en dreigde omstreeks 1920 tot een ruïne te verworden toen het onderhouden van een lustslot uit de mode raakte, en bovendien onbetaalbaar werd. De gemeente Crelco heeft het vervolgens een dertigtal jaren gehuurd om het als sanatorium en psychiatrische inrichting te exploiteren, en in 1951, toen de laatste eigenaar was overleden, is het slot aan de districtsregering van Ales nagelaten, waarbij in het testament werd bepaald dat het een culturele functie moest krijgen. In 1955 werd het gebouw als museum en expositieruimte geopend. Het museum heeft een interessante collectie antieke tuinmeubelen en wapens, en geeft verder een historisch overzicht van Spokanische tuin- en parkarchitectuur. Verder zijn er wisselende tentoonstellingen die veelal als thema "het landschap" hebben. Museem-husof rifo Kara-Zrâvve • {I 07} • Ses-klarbÿr-weg 42B • 4362-Xâ jf Prusots • Tf (048) 6707070 Vanuit het kasteel Kara-Zrâvve heb je een schitterend uitzicht over het Firani-meer (en ook de autosnelweg die langs de oever loopt). In 12 van de 25 vertrekken wordt de geschiedenis van de sport in Spokanië uit de doeken gedaan. Sport wordt hier belicht in een religieus, cultureel, politiek en sportief kader. Alles doodserieus, met weinig aandacht voor het enthousiasme dat sport bij de gemiddelde mens kan aanwakkeren. Dat sport ook helden, idolen en rijkdom kan genereren wordt in dit museum niet direct duidelijk. In de ridderzaal is een eenvoudig restaurant ingericht, dat alleen sfeervol is als 's winters het enorme open vuur brandt. Op de zolderverdieping bevindt zich een fitnessruimte met de meest griezelige apparaten om je lichaam soepel te houden/krijgen, maar je moet al behoorlijk fit zijn om via de talloze wenteltrappen die ruimte te kunnen bereiken. Museem-husof rifo Plâk • {C 06} • Weg hor 62 kaf 6 • 1403-Plâk • Tf (033) 4040729 Naam ontbreekt op deelkaart. Onbewoond kasteel even ten zuiden van Plâk, boven op een rots met fraai uitzicht rondom: in het noorden zie je de daken van Plâk, in het oosten een rommelig mijnbouwgebied, in het zuiden dichte bossen en in het westen kale hellingen naar het dal waar de Plafotô stroomt. Dit uitzicht is het meest aantrekkelijke, want het interieur ademt de sfeer van een uitdragerij waar alleen een driepersoonsbed met vergulde krullen, een driepersoonskinderstoel en een driepersoonsbadkuip de aandacht trekken. Het zijn de gebruiksvoorwerpen van de drie kinderen van de voormalige kasteelheer, een zwakzinnige drieling, geboren in 1803 en binnen één en dezelfde week overleden in 1842. "Er is niets wat deze drieling niet gemeenschappelijk placht te doen," legt de gids graag uit. (De weg naar het kasteel (Weg nummer 62) is verboden voor caravans en aanhangwagens!) Museem-husof rifo Reven-capû • {I 02} • Reven-capû • 5402-Reven • Tf (054) 5590033 Bewoond kasteel, aan drie kanten omringd door steile kusten. Enkele zalen zijn ruim en licht, met een fantastisch uitzicht over zee. Hier zijn wisselende exposities te bezichtigen, altijd moderne kunst met een helder, transparant en licht karakter, passend bij de omgeving. Museem-husof rifo Seyrt-Toesro • {D 07} • Mennweg-na-Lemp 92 • 2500-Hajequû • Tf (087) 3516925 Collectie wrakke meubels, kapotte gebruiksvoorwerpen, gekrakeleerde schilderijen en halfvergaan oorlogstuig uit de 17e en 18e eeuw. Dit alles in imposante zalen waar Heer Bommel zich thuis zou voelen. (DOM 123) Museem-husof rifo Sinto-Tona • {G 07} • Grât-weg ber Ûpor • 3305-Tona a/e Grât • Tf (039) 6952422 Langs de Grât bevinden zich talloze landgoederen en kastelen; zoals de rijke Amsterdamse kooplui in de 17e eeuw hun "weekendhuisjes" langs de Vecht bouwden, zo brachten de aristocratie en edellieden uit Hirdo en omgeving hun vrije tijd in het stroomgebied van de Grât door, en veel daarvan is tot op heden nog bewaard gebleven. Het kasteel Sinto-Tona is weliswaar nog bewoond, maar 8 van de 20 vertrekken zijn voor bezoekers toegankelijk en tonen hoe het aristocratische leven hier in de 17e en 18e eeuw zijn weg vond. Meubels, muziekinstrumenten, schilderstukken en sculpturen vertellen hier hun verhaal; maar ook de talloze snuisterijen, documenten, landkaarten en ander informatief materiaal in de vele vitrines leggen de geschiedenis vast. Museem-husof rifo Ÿcforest • {G 06} • Fôresta-weg • 3077-Tura • Tf (077) 3733519 Bewoond kasteel, omgeven door een gracht met een prachtige ophaalbrug, idyllisch gelegen in de Krappa-vallei, te midden van zware bospartijen. In enkele van de bewoonde vertrekken leidt de kasteelheer de bezoekers rond. De eetkamer is geheel in biedermeierstijl ingericht, en dit is de enige plek in Spokanië waar deze stijl te vinden is. In het voormalige koetshuis kan de privé-collectie antieke stofzuigers bewonderd worden. Museem-husof rifo Zutter-jakâm • {I 02} • Biyldâ-mirra • 5400-Lostô • Tf (054) 2058332 Onbewoond kasteel met een slotgracht en vijverpartijen vol bijzondere vogels en vissen. De meeste vertrekken staan leeg, maar enkele bevatten de originele inrichting uit het begin van de 19e eeuw. In de lege vertrekken worden soms exposities gehouden. Ook vinden er seminars en andere bijeenkomsten plaats, vaak met een ergynisch karakter en georganiseerd door het kerkbestuur van Lostô. Neno-seert (Neno-huis) • Tôrf-mârket 3 • 7022-Manes-Puriy • Tf (073) 3018694 Een streekmuseum met de nadruk op folklore (klederdrachten, oude gebruiksvoorwerpen, bouwstijlen, gewoontes en gebruiken). Verder is er een interessante afdeling over archeologie, waar niet alleen opgegraven aardewerk en primitief gereedschap is te zien, maar ook uiteengezet wordt hoe de archeologie door orthodoxe Ergynne-aanhangers als een verwerpelijke vorm van wetenschap wordt beschouwd. Meer hierover in de tekst Spokanië en de Bond tegen Archeologie . (DOM 34) Palequeo-museem (Modern Museum) • {J 12} • Javes-môliy-weg 46 • 7100-Asjetto • Tf (072) 2223339 Museum voor moderne kunst. Interessante en wisselende beeldententoonstellingen in het omringende park. Het Moderne Museum bij Asjetto, temidden van een mooi park en met een riant terras. Sinds augustus 2006 hoort dit terras bij het in het museumpand gevestigde restaurant Pale. Pârges-museem • Weinô-mirra 7 • 1200-Tanburo • Tf (037) 2624927 Voormalig woonhuis van de bekende filosoof Tulfiy Pârges (1852-1946). Hier wordt alles uitgelegd over het leven en gedachtegoed van deze geleerde, en verder over het intellectuele klimaat van Tanburo in de eerste helft van de 20e eeuw. (DOM 83) Pogalo-museem • Croemys-mirra 5 • 6100-Tuûn • Tf (050) 2638705 Streekmuseum met informatie over de geschiedenis van Zuid-Flenazjekk, een overzicht van kunst uit de 16e t/m 19e eeuw, en werk van lokale kunstenaars, zoals van de beroemde bloemenschilder Lester Croemys. In het tuinhuis achter het museum zijn wisselende exposities. Pôlder-museem • {F 09} • Nutter Pitla-pôlder-weg • 3912-Ozaneto a/e Leije (Âmquff) • Tf (038) 9012666 In oud gemaal. Alles over de geschiedenis, de drooglegging en het ontstaan van de Pitla-polder. Het verdwijnen van het eilandje Âmquffa, de opkomst van het dorp Âmquff, en de techniek van het droogmaken van polders in het algemeen. Het museum toont diverse onderdelen van de oude stoomgemalen die de Pitla-fonis hebben leeggepompt, en ook de bouwtekeningen van deze 6 stoomgemalen worden er nog bewaard. (DOM 154) Prensjej-korsám (Prinselijk Paleis) • Lofipana-lirrotiy (Korsám-plásj) • 7200-Garos • Tf (090) 3037347 Het Prinselijk Paleis aan de rand van Garos-stad raakte na het vertrek van prins Pláñges Swersjy (in 1958) in verval. Tussen 1985 en 1993 is het paleis geheel restaureerd, en tegenwoordig dient het als Conferentiecentrum, Grand Café, Restaurant en Museum. Het museum is een nogal ongeordende verzameling van attributen die met het voormalige prinsdom te maken hebben. Verder wordt de geschiedenis van Garos aan de hand van grote panelen met tekst en oude foto's uitgelegd. Het geheel wordt gelardeerd met aquarellen, acrylverfschilderijen en gietijzeren sculpturen van lokale kunstenaars. Het gemeentebestuur van Garos probeert met dit prestige-object ook een "beter" soort toeristen naar Garos te lokken. Q14 • Pakôf-mirra 101 • 7100-Asjetto • Tf (072) 2309217 Bekende galerie in Asjetto. Hoewel hier wisselende exposities te zien zijn, is het werk van de kunstenares Eelyna Merces-Halofiysta met bouten aan de wanden verankerd. Haar kunst mag niet verwijderd worden, en deze restrictie is een onvervreemdbaar onderdeel van haar werk. (ASJETTO.DOM)(DOM 120) Quûzzt-museem (of Quûzzt-seert) • Ef Jugge 24 • 3300-Gret • Tf (039) 4136262 Geboorte- en sterfhuis van de beroemde priester/dichter Lofjec Quûzzt. Zijn werkkamer bevat zowel de oorspronkelijke meubels als zijn interessante, geheel intacte bibliotheek (ook veel Engelse en Nederlandse boeken, de laatste vol met potloodaantekeningen in de marge over de betekenis van de Nederlandse woorden). Het vreemde is dat ook het Lycô-Fôresta-museem in Eeneteree "het originele interieur" toont. (DOM 168-169) Rifo Plÿp-Mânes-seert • Ef Mârket 7 • 3047-Ef Pârenkiy • Tf (077) 9765432 Voormalig praktijkhuis van de huisarts Quše Rifo Plÿp-Mânes. De hele inrichting is in exact de staat bewaard waarop het zich bevond toen de dokter op 24 augustus 1916 overleed. (DOM 59-60) Rigtmittus-musém • Ðarmiy-mirra • 3028-Tearo (Mittus a/e Fetu) • Tf (074) 3095100 Omdat het vroeger voor dorpelingen veelal moeilijk of onmogelijk was om naar de rechtbank in de naburige stad te gaan, kwam de rechter eventueel een keer per maand (of nog minder vaak) naar de dorpen om daar recht te spreken. Dat gebeurde meestal in een klein gebouwtje dat rigtmittus ("gerechtskamer") werd genoemd. Hier bevonden zich een of meerdere cellen, en vaak was er ook een archief gevestigd. Om deze redenen waren het altijd solide bouwwerken: uitbraak- en brandbestendig. De meeste gerechtsgebouwtjes zijn gesloopt of hebben een andere bestemming gekregen, maar in Mittus a/e Fetu is het gerestaureerd en als museum ingericht. De inrichting is hersteld zoals het er omstreeks 1900 uitgezien moet hebben, en er worden tal van oude documenten en foto's getoond. Zie ook de afbeelding en lees de tekst . (DOM 63-64) Sinto-Edvar-museem • {D 07} • Weg-na-Ðônherivo 12 • 2511-Ziffon-belt • Tf (087) 6305794 Openluchtmuseum. Nadruk op folklore, tradities, gebruiken en volksfeesten. Grote verzameling oude gebouwen uit geheel Spokanië. Ski-museem • {B 04} • Tora-wuma-weg • 1700-Lammafin • Tf (091) 4063288 De Spokanische geschiedenis van de wintersport in het bijzonder, en andere vormen van vrijetijdsbesteding in het algemeen. Svells-museem • {J 05} • Svells-weg 4 • 5835-Cÿrÿrtina • Tf (059) 5130677 Werk van de kunstschilder Svells (1865-1916). De katholieke schilder is waarschijnlijk nooit verder gekomen dan de zuidelijke eilanden Tigof en Lomky; dat een museum met zijn werk zich juist op het ergynische Oost-Liftka bevindt, komt doordat in Cÿrÿrtina een groot bewonderaar van Svells en verzamelaar van diens werk woonde. Sÿrt-aptoppat (Stadsmuseum) • Mârket C • 6200-Milbo • Tf (051) 2126260 • Fx (051) 7016260 Geschiedenis, kunst en folklore uit Milbo en omstreken, met het accent op het Pegrevische verleden. Onder meer met werk van de kunstschilder Matest Ôlmensten (1831-1892). Sÿrt-museem (Stadsmuseum) • Luft ef Pônt 2 • 5500-Gÿrô • Tf (048) 2361004 Geschiedenis, kunst en folklore uit Gÿrô en omstreken. Onder meer met werk van de kunstschilder Biyx Râkfâr (1496-1537). Sÿrt-museem (Stadsmuseum) • Begyna-lirrotiy 18 • 1600-Korif • Tf (034) 3680442 Geschiedenis, kunst en folkore uit Korif en omstreken. Veel aandacht voor de mijnbouw en staalindustrie. Verder vinden we hier werk van de beroemde schilder Câlmer (1651-1709). (DOM 96) Sÿrt-museem (Stadsmuseum) • Luna-avenû 32 • 5004-Liyrotyka • Tf (042) 2158273 Schilderkunst uit de 17e en 18e eeuw. Overzicht van de geschiedenis van de stad Liyrotyka. Interessante collectie Chinese vazen. Sÿrt-museem (Stadsmuseum) • Piyya-plep 66 • 3400-Minde • Tf (038) 2123663 Geschiedenis en kunst uit Minde en omstreken. Heel bijzonder zijn de twee zalen met 19e-eeuwse uitvindingen die het meestal nooit hebben "gehaald". Prominent aanwezig zijn hier de creaties van Moffain Gerlas. Hij werd voornamelijk bekend als de uitvinder van de autobus (een uitvinding die het wél heeft gehaald, en die in het Spokaans gerlas heet), maar hij heeft onder meer ook nog een nettenboet-machine en een automatisch uitklapbare tweepersoonsparaplu bedacht. (DOM 154) Sÿrt-museem (Stadsmuseum) • Nestin-kibâ-terf 1-5 • 5100-Mollefin • Tf (045) 2042629 Bescheiden museum over de geschiedenis van de stad en de bouw van de spoorbrug over de Reeše-terf. Er is een interessante fotoserie waarin de hele bouw nauwkeurig is vastgelegd. De foto's zijn tussen ca. 1930 en 1937 gemaakt door een vissersvrouw die na een paar jaar ook toestemming kreeg om op de bouwplaats zelf te fotograferen (mits ze een helm en een broek droeg). Verder werk van de weinig succesvolle landschapsschilder Anees (1722-1800). Lees meer over de fotoserie van de Reeše-terf . In aanbouw zijnde noodbrug op pontons tussen Brÿr en Vlociys, om materiaal voor de definitieve brug aan te voeren (mei 1932). Dit is waarschijnlijk de eerste foto die de vissersvrouw "op locatie" heeft mogen maken. De heer met de modieuze West-Europese hoed is waarschijnlijk ingenieur Silver Plândo Fynn-Blufkriffer die deze enorme brug heeft ontworpen. Tâmlek-taris (Kruittoren) • Ef Kolini 1 • 3038-Slofaro • Tf (074) 2520281 De Kruittoren is een bekende 14e-eeuwse toren, 68 m hoog; deze diende oorspronkelijk als gevangenis en werd later als opslagplaats voor buskruit gebruikt. Raakte in de 19e eeuw in verval en is tussen 1920 en 1927 gerestaureerd. Tot 1953 werd de toren bewoond door enkele Ergynne-geestelijken van wie er één op de bovenste verdieping ingemetseld was en door een klein luikje zijn dagelijkse voedsel ontving. Vanaf 1955 dient de toren als folkloristisch museum, met een grote collectie kunstig houtsnijwerk en een interessante verzameling boerenmeubelen. (DOM 146-147) Tegnologise-museem (Technologisch Museum) • {H 08} • Weg-na-Flen 1B • 4203-Ies • Tf (046) 3010200 Geschiedenis en werking van oude en moderne techniek. Veel aandacht voor de technologische ontwikkeling in Spokanië. Helaas weet het museum door geldgebrek de razendsnelle digitale ontwikkelingen niet goed bij te houden, laat staan vooruit te zijn. Dat het bezit van een mobieltje nog als een toekomstbeeld wordt voorgesteld, terwijl bij de ingang van het museum verzocht wordt om je mobieltje uit te schakelen, is nogal lachwekkend. Tigof-museem furt Palequeo Kûra (Tigof-museum voor Moderne Kunst) • Tigof-plep 14 • 7300-Zest • Tf (070) 4431640 Geopend in 1977, maar een beetje een kopie van het Palequeo-museem in Asjetto, alleen wat minder duur ingericht. University Press • Blof-terf • 7300-Zest • Tf (070) 4033663 University Press is primair een uitgeverij van wetenschappelijk en universitair werk. Het oude pand in de binnenstand werd te klein en daarom is de uitgeverij in 1997 verhuisd naar nieuwbouw in een buitenwijk. Het oude pand is vervolgens ingericht als museum en archief. Hier wordt een beeld geschetst van de historische ontwikkeling van wetenschappelijke publicaties: van de eerste handgeschreven documenten uit de 14e eeuw (waarin "wetenschap" en religie samen gingen), via drukwerk (boeken, tijdschriften, brochures) naar de moderne digitale publicaties. Verder is er in het pand een archief ondergebracht met drukwerk dat vanwege zijn typografie, techniek of artisticiteit zeer opvallend is. Veve-seert (Wevershuis) • Mennweg 58-60 • 5045-Eeneteree • Tf (042) 3936624 Het enige gebouw in Eeneteree dat opgetrokken is uit rode baksteen (de rest is van grijze flâkâ-steen gebouwd). In 1994 gerestaureerd en sindsdien een museum (zie afbeelding ). De collectie omvat voornamelijk de nalatenschap van de gefortuneerde en adellijke inwoner Qummer Hojic Manôf-Pÿnih (1927-1993). Hij was een bekend verzamelaar van bronzen vrouwenfiguren uit het begin van de 20e eeuw, en het is dan ook niet verwonderlijk dat er veel werk van de beeldhouwer Ichôc Iyndre (1860-1924) te bewonderen valt. Maar ook buitenlandse beeldhouwers zijn vertegenwoordigd, zoals Cris Agterberg met een kostbaar bronzen art-deco-beeld uit 1921. Bijzonder zijn ook de meubelstukken die Qummer Hojic Manôf zelf heeft vervaardigd, zoals het gedeeltelijk opklapbare tweepersoonsbed en de reeks keukenkastjes. Het bed stond oorspronkelijk in de achterkamer op de begane grond van het Wevershuis, en diende op de een of andere manier omhooggeklapt te kunnen worden omdat het luik van de wijnkelder zich eronder bevond. De keukenkastjes worden gepresenteerd als "typische jaren-twintig-decadentie uit Europa", aangezien een dergelijk keukeninterieur in Spokanië toentertijd geheel onbekend was (en nu nog, op het platteland). De F.A.S. heeft dit huis tot beschermd object verklaard, zie object 022 . Wik-museem (Bad-museum) • {B 04} • Lacorunâ-vender 57 • 1700-Lammafin • Tf (091) 4074894 Het museum is gehuisvest in een 19e-eeuwse fabriekshal waar tot omstreeks 1960 dieselmotoren en compressoren werden gemaakt. Sind 1976 is hier het Badmuseum gevestigd, waar alles over kuurbaden en het bottelen van mineraalwater wordt uitgelegd. (DOM 92) Wola-museem (Wol-museum) • {K 07} • Wola-weg • 5700-Opjevu • Tf (042) 2939001 Geschiedenis en uitleg over schapenteelt, wolproductie en wolhandel in Spokanië, met de nadruk op het leven in Oost-Liftka. Zobidâ-museem • {H 09} • Xijera-mirra-na-Iyrrdjeh • 7000-Tsjech • Tf (070) 2235027 Museumkasteel. Het kasteel ligt op een uitermate idyllische plek aan de kust (Zobidâ-strett), maar dreigt opgeslokt te worden door de nieuwbouw aan de zuidkant van Tsjech. Er is een ruim assortiment harnassen, lansen en vaandels te bewonderen, maar de meeste bezoekers komen voor de unieke collectie geesthuisjes.

TOP	© De Twee Hanen v.o.f. • Kimswerd • The Netherlands