Het compleetste woordenboek voor de Spokanische taal. Met regelmatige updates en links naar het Spokanisch Archief. |
Woordenboek |
|
Spokaans—Nederlands A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Nederlands—Spokaans A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
| |
haag:: (=heg) grûs {C}. haagbeuk:: Koronalista-vildul {C} (L. Carpinus betulus). haagwinde:: hagiy-wÿsger {C} (L. Calystegia sepium). haai:: haje {C}; blauwe ~: blotter haje (L. Prionace glauca); gevlekte gladde ~: Skiyl-haje (L. Mustelus asterias); ruwe ~: pleko-haje [C}, lâsiynes-haje {C} (L. Galeorhinus galeus). haak:: (alg) néstâ {C}; (vishaak) klâm {C}; (voor telefoonhoorn) vastariyârp {C}. haakje:: (vishaak; leesteken: ( of ), ed) klâm {C}; hoekig ~ (leesteken: < of >): šil {C}; recht ~ (leesteken: [ of ]): krono-klâm {C}; (voor schoenveter) mustbentârp |musb..| {C}; tussen ~s (fig: trouwens): ychiys {III}, arvendelira {I}. haaks:: (met een hoek v 90°) ver {I}. haakwerk:: riysânos {C}. haal:: (=streep/kras/krab) pâps {C}, zjâf {C}; ze heeft een ~ van de kat over haar neus: belt nes lelperre eft zjâf rifo ef chat; aan de ~ gaan: ef ubere ef ûrozjep. haalbaar:: tÿšamiy {I}. haam:: (=halsjuk) (voor trekdieren iha) hamiy {C}; (voor trekpaarden) tvéla {C}. haan:: haarcrème:: (brillantine) mir-balsem {S}. haard:: (vuurplaats) mÿrt-sÿrt {C}; »huis. haardroger:: (föhn) mir-kÿponjer {C}. haardscherm:: (=vuurscherm) slitpaaf {C}. haardvuur:: (open vuur in huis) loÿbuti {C}. haarfijn:: (nauwkeurig) engfartiy {I}. haarknot:: grequgiys {C}. haarscherp:: (v foto) kija-klôrt {I}. haarspeldbocht:: xorômkrum {C}; weg met [veel] ~en: siksak-weg {C}. haaruitval:: tijâgôlos {C}. haas:: (ntr) aša {C} (L. Lepus capensis); (mnl) wandet {C; mv= wandótes}; (vrw: voedster) dôf {C}; jonge ~: pûp {C}; (stuk vlees) »lendestuk. haast:: (spoed) hurtiyo {C}; ~ hebben: hurtiyre [beri] {U}; ef perke hurtelira {tdw}; ik heb geen ~: gress nert perke hurtelira; ~ achter iets zetten (fig: iets bespoedigen): ef riffe flaju lo vita. haasten:: zich ~ [om/met] (met dat wat de infinitief uitdrukt): hurtiyre [beri] {U}; Elsa haast zich met het doornemen van het rapport: Elsa hurtiyre beri zôzje ef rapors; we moeten ons ~: kirro hurtiyrûs; zich [tevergeefs] ~: fortasse {Upr}; »opschieten 4/5. haastig:: (=schielijk) tramm {I}. haat:: (alg) hatros {A}; (met permanent karakter) qustÿ {C}, quustÿ {C} (arch/poe); (sterk: =nijd) orgt {Aef}. haatdragend:: (hatend) hatriy {I}; (met permanent karakter) qustÿiy {I}, quustÿiy {I} (arch/poe); (vol nijd) orgt {I}. hachelijk:: (=netelig) ôtel {I}. haft:: (eendagsvlieg) fisa-harber {C} (L. Ephemera danica). hagedis:: flér {C}; levendbarende ~: ÿtinelira flér (L. Lacerta vivipara). hagel:: denmos {S}; ~[stenen] (v minstens 1 cm doorsnede): mikôt {S}; (om mee te schieten) mônyt {S}. hagelbui:: gura {C}. hagelen:: (ijsregen) denme {E; gst= denn}; ~ en/of sneeuwen: plurre {E} (dl= Liftka/Brÿr); het hagelt (met stenen v minstens 1 cm doorsnede): ef denme lo mikôt. hagelslag:: (=chocoladekorrels) šoclatiyns {Cmv}. hagelsteen:: hagelstenen (v minstens 1 cm doorsnede): mikôt {S}. Haïti:: Ha'itiy {G}. Haïtiaan:: Ha'itiyno {Cef}. Haïtiaans:: (bv) ha'itiy {IIef; mv=enk}; ~e vrouw: Ha'itiyna {Cef}. hak:: hakkelen:: (=stamelen) me'eke {U}. hakken:: (omhakken) axe {K}; (=houwen) riðe {K}. hakmes:: axyfo {C}. hal:: (langwerpige gang) tult {C}; (bijna vierkant/rond) hall {C}. halen::  ) aholfe
|ahofe| {C}; ~ geld;
halve prijs: holfe-smurf |hofe-| {S}; voor ~ geld: fes holfe-smurf.halfbloed:: (zn: persoon) toûplef {C}. halfdood:: (lett: zo goed als dood, stervend; fig: alsof hij/het dood is) poikoffon {I}; hij wil de halfdode bomen rooien: do šutavy ef poikoffon vilduls. halfjaar:: holfe zemper {C}, serstel {C} (arch). halfjaarlijks:: holfe-zempertiy {I}. halfrond:: (vd aarde) hemisfero {C}. halfslachtig:: (besluiteloos) holfatiy |hof..| {I}. halfstok:: lurgiyzorâ {I}; de vlag ~ hijsen: ef poirare ef flâ lo lurgiyzorâ. halfuur:: (tijdsduur) holfarr |hof..| {C; mv=enk} (afk= hrr); ik heb een ~ gewacht: gress quÿo lóf eft holfarr. hallo:: ~!: haloe! = haloiy!; tata! (kindertaal: aanstellerigheid). halm:: (=aar) hâlm {C}. halo:: (kring om maan) dro {C; mv= drâs}. hals:: (lichaamsdeel; v fles) elba {C}; (=nek; v kledingstuk) ÿrk {C}; (fig) de ~ strekken: ef riffe ef nurp lo hardlap. halsband:: ÿrk-bent {C}. halsdoek:: chÿrm {C}. halsjuk:: (=haam) (voor trekdieren iha) hamiy {C}; (voor trekpaarden) tvéla {C}. halsoverkop:: (=pardoes) pâdâ {III}. halsstarrig:: (=hardnekkig) frokabéiy {I}. halt:: ~! (=stop!) halt!, stôp!; ~ houden: halte {U}; ~ houden bij (stoppen bij): lâstôpe {K}. halte:: (=stopplaats: bus/tram/trein) ÿstôpiy {C}; vaste ~ (standplaats: taxi/autobus ed): stašon {C}; zie ook Haltes en stations in  .halvemaan:: stootâ {C}. halveren:: (door de helft delen) holfsperde |hofs..| {K}. halvering:: holfsperdos |hofs..| {C}. halverwege:: holfplepiy |hofp..| {VZ}. ham:: chenc {S}; stuk, plak ~: chenciyn {C}; (gemarineerd en gestoofd) wik-knok {C}. hamburger:: hâmburgiy {C}. hamel:: (=weer: gecastreerd schaap) vlâk {C}. hamer:: hajimo {C}; grote ~ (voorhamer): stôfmkâ |M| {C; rs= stôfmkât}. hameren:: (=timmeren) hajime {U}; ~ op (fig): ef kette ef ritt kaf. hamermeeuw:: hajimo-meve {C} (L. Larus hamatus) (zeldzame meeuwensoort, vrnl langs kusten vd Kjûpur-zee). hamster:: (knaagdier) hâmstro {C} (L. Cricetus cricetus). hamsteren:: jÿzooše {K}. hand:: handballen:: criabâlmerre {U}. handbalspel:: criabâlmert {C}. handbalspeler:: criabâlmerr {C}. handbediening:: criaelešiyos {C}. handboei:: criagârp {C}. handboek:: lyd'mip {C}. handdoek:: kÿponfâsto {C; mv= kÿponfâstôe; rsmv= kÿponfâstott}. handel:: lebet {C}; ~ drijven (handelen): lebete {U}; het ~ drijven: lebetos {C}; (=bedrijf/zaak) ÿrgott {C; mv= ergôte}. handelaar:: (alg) folâ {C}; (=dealer) lebetatjen {C}; (=koopman) lebeter {C}; ~ in effecten: qurs-gvârcer {C} (iro). handelbaar:: handelbaar||onhandelbaar: prósa {Iid}; een handelbare jongen: eft prósa 'jan fes ef cÿrlôfs; een handelbare machine: eft prósa dreutos lef gôrôgent; de jongen/machine is handelbaar: ef 'jan/dreutos cÿrupjôce ef prósa blaffosz. handelen:: handelsbeurs:: burrs {C}. handelsmerk:: lebetmârc {C}; mârc {C; mv= merc}. handelswaar:: (=koopwaar) lebetiyns {Cmv}. handelswijze:: paine-vrôk {SC}. handenarbeid:: criapain {C}. handengeklap:: tâtlos {C}. handengewring:: criarekkos {C}. handenwringen:: criarekke {U}. handenwringend:: ~ gebaar (v vertwijfeling/onderdanigheid): criarekkos {C}. handgebaar:: hent-duh {C}. handgranaat:: criagranâ {C}. handgreep:: »handvat. handhaven:: zobaquere {K}. handhaving:: zobaqueros {A}. handicap:: (=lichaamsgebrek) frofâle {C}. handig:: hents {I}, habilem {I}; hij is erg ~/creatief: do lelperre sers ÿrliriys armt jadâk hent. handigheid:: (het handig-zijn) habilemiy {A; mv=enk}. handlanger:: (=medeplichtige) ralpainer {C}. handle:: (=hefboom) pokiy {C}. handleiding:: »gebruiksaanwijzing. handpalm:: pâlm {C}. handrem:: (in auto) criaprams {C}. handschoen:: criamust {C}. handschrift:: (=manuscript) stindafiy {C}. handtekening:: zalo {C; mv= zalôe; rsmv= zalott}; je ~ zetten: zaloe {K}. handvat:: (alg: =handgreep) crialelt {C}; vas• {PX.c > c}; (gebogen: =hengsel) criakrum {C}; (in het midden van iets) lurgvas {C}. handwerk:: criazen {C}. hanekam:: (lett) litôt {C}; (lett/fig) netâs-hôrna {C}. hangen:: menkerate {U}; [op]~ (lett): munke {K}; het wasgoed hangt te drogen: ef luktôsta kÿponje ur menkerate; het gordijn hangt in plooien: ef léeja menkerate lÿ fótôsta; (zo hoog ~/zich bevinden dat je er niet bij kan) trefe {U}; blijven ~ (niet meer uit willen gaan): de bel blijft ~ (blijft doorrinkelen): ef zeft sen colafese; (fig) haar blik bleef ~ aan die gouden ring: belt kûltâ sen fixo zléf dena jôl riyn; (half zitten half liggen) felzirde {U}; hij hangt op de bank: do felzirde kura ef bankres. hangende:: ~ het onderzoek: fes kobaturos rifo ef cÿrna'echos (vz-uitdr). hanger:: (oorhanger ed) menker {C}. hangertje:: (voor kleren) munkast {C}. hangijzer:: (fig) een heet ~: eft sruttelira hâpyja. hanglamp:: munktat {C}. hangmat:: hamacâ {C}. hangslot:: šerg {C}. hannesen:: (=rotzooien) ÿpûle {E} (pop); (onhandig doen) cÿršamére {U}. hanteren:: hanntele {K; vdw= hanntel}. hap:: (ook: slok) jûx {C}; (eenvoudige maaltijd) tûft {C}; een stevige ~: eft miltef tûft. haperen:: nrenpare {U}; (v machine ed) me'eke {U}. hapering:: nrenparos {C}; (gehaper: machine ed) me'ekos {C}; zonder ~en (soepel): wâcha {I}. happen:: (ook: slok nemen) jûxe {K}. hard:: hardboard:: kabé-bôrt {S}; plaat ~: kabé-bôrtiyn {C}. harden:: (staal; kind tegen de kou) hupsare {K}; het is niet te ~ van ...: ef ... nert kette séstiy {A; mv=enk}; het is hier niet te ~ van de stank!: ef kusamiss afdrah nert kettelira séstiy!. harder:: (vis) jabâr-kârpiy {C} (in Spok vrnl diklipharder: L. Chelon labrosus). hardhandig:: nexents {I}. hardheid:: (v materiaal) hupsiy {A; mv=enk}; (v feiten ed) stypiy {A; mv=enk}. hardloopwedstrijd:: (v mensen) frajjaos {C}. hardlopen:: (=hollen) farte-hups {U}; (=rennen; sneller dan frajjae) frajjaare {U}. hardnekkig:: (=halsstarrig) frokabéiy {I}. hardop:: (=luid: geluid) hups {I}. hardvochtig:: (=meedogenloos) klozjenen {I}. hardvochtigheid:: (=meedogenloosheid) klosyt {SC}. hare:: »haar B. harig:: (met haar) lâmiror {I}; (=behaard) miriy {I}. haring:: (alg) hereðo {C} (L. Clupea harengus); (bep soort, gevangen ten noorden v Spok) lôfo {C; mv= lôfft} (L. Clupea kjupurus). hark:: kléstiy {C}, râstel {C}. harken:: râstele {K}. harmonica:: (muziekinstrument) yrkabbiy {C}. harmonie:: (=overeenstemming) gâsôl {C}; (muziekgezelschap) hârmoniy {C}. harmonieus:: gâsôliy {I}. harnas:: (=pantser) roli {C}; iemand tegen zich in het ~ jagen: ef quâme raste (rs!) den quxe lef wâps. harp:: clârseg {C}. harpist:: clârseg-merrer {C}, clârsegmerr {C}. harpspeler:: clârseg-merrer {C}, clârsegmerr {C}. hars:: hârt {S}. hart:: cubu {C}, côrdiy {C}, zûps {C}; »pak 4. hartaanval:: cubu-âtacos {C}. hartelijk:: (lachen ed) kirzûpsiy {I}; (gedrag) mip cubus; »groet. harten:: (v kaartspel) zûpsa {C}. hartgenoot:: cubu-ralaer {C} (goede vriend[in] die aangewezen wordt om bij een Erg huwelijksplechtigheid te assisteren en voor de mustknyf te zorgen). hartstikke:: (=verdomd) buss {I} (pop); ze is ~ aardig: eup melde buss flifados; ~ goed! (uit de kunst!): eft jyma! (pop). hartstocht:: (=drift) zel {Aef}. hartstochtelijk:: (=verwoed) cÿrâx {I}; (=vurig) zel {I}. hartverlamming:: cubu-héfaros {C}. hasjisch:: hâchys {S}; brok ~: rus {C} (pop). hatelijk:: qustiy {I}, quustiy {I} (arch/poe); ~e opmerking: quster {C}. hatelijkheid:: (gedrag waaruit op te maken valt die iemand een ander haat) quster {A; mv=enk}. haten:: hatre {K; gst= hatt}. hatend:: (=haatdragend) hatriy {I}. haveloos:: grÿrtiyl {I}; ~ gekleed persoon: krûgter {C}. haven:: port {C}; zie ook Havens in .havenarbeider:: portast {C}. havenbuurt:: port-ÿksanutos {C}. havenstad:: porsÿr {C}. haver:: cvoa {S; rs= cvót}. havermout:: outisa {S}. havermoutpap:: slôbâ {S}. havik:: mérca {C} (L. Accipiter gentilis). Hawaï:: Hawaji {G}. hazelaar:: tohâslâfÿ {C} (L. Corylus avellana). hazelip:: aša-ÿtro {C; mv= --ÿtrôe; rs= --ÿtrott}. hazelmuis:: hâslâf-rât {C} (L. Muscardinus avellanarius). hazelnoot:: hâslâf {C}. hazelworm:: trunn-ketter {C} (L. Anguis fragilis). hazepootje:: (plant) aša-huron {C} (L. Trifolium arvense). hazestaart:: (grassoort) aša-trunn {C} (L. Lagurus ovatus). hazewindhond:: aša-hurt {C}. hè:: »he. he:: hè!: we!; hè? (is 't niet?: na aftel-vraag, bedoeld om een bevestiging ve vermoeden te krijgen): klojâs?; je bent [toch] van plan om een nieuwe auto te kopen, hè?: aftel tu ytende beri lorerde eft kleter oto, klojâs?; Elsa is gauw moe, hè?: aftel Elsa hômbae gesvint, klojâs?. hebben:: hebzucht:: spâkelakinâ {SC}. hebzuchtig:: spâkelakinn {I}. hecht:: (=sterk) miltef {I}; (=stevig/massief) kâiyp {I}; »innig. hechten:: rye {K}; (v wond) frocjole {K}; zich ~ aan (fig): ibjeéffite {K}; geloof ~ aan iets: ef ennte hozâvosz fes flaju; waarde ~ aan iets: ef kette la'ycâ furt/ón flaju (ón is vz). hechtenis:: ularâf {C}; iemand in ~ nemen: ef putte rast furt ef ularâf. hechting:: ryos {C}; (v wond) frocjolos {C}. hectare:: (=bunder) hektojak {C} (afk= hj). hecto•:: hekto• {PX}. hectogram:: (=ons) hektogrâma {C} (afk= hg). hectoliter:: hektolitriy {C} (afk= hl). hectometer:: hektometer {C} (afk= hm). heden:: hedendaags:: (=huidig) wyzenn {I}, xny {I}; (zoals het nu is) ral {I}; (zoals het de afgelopen tijd heeft plaatsgevonden) ralmeldor {I}. hedennacht:: (vannacht: 22-4 uur; die nog komen moet, of reeds aan de gang is) lelmo kÿl {C} (schr); (in spr wordt ipv kÿl ook miskof gebruikt om de gehele nacht v 22-4 uur aan te duiden); »vannacht. hedenochtend:: (4-11 uur; die nog komen moet, of die reeds aan de gang is) lelmo gurt {C}. hederik:: (=herik) miterus jâstep-krutt {C/S} (L. Sinapis arvensis); knop~: Brÿr-flyddere {C} (L. Raphanus raphanistrum). heek:: (vis) fyg {C} (L. Merluccius merluccius). heel:: heelblaadjes:: gónerm-kôbo-huron {C} (L. Pulicaria dysenterica). heelhuids:: fes ronter mirs. heelkruid:: Ergetex ef krutt {C/S} (L. Sanicula europaea). heen:: ~ en weer (vice versa): henntÿrt {III}. heengaan:: (sterven) doéte {E}; ef njebope blef ef gÿppe. heenreis:: henntupplip {C}. heer:: de ~ (mijnheer): merater {C} (afk= mrt); de Heer (God): ef Rater; de Here Jezus: Rater Jezus; Onze Lieve Heer: Kult Quista Rater; des Heren: Raterex ef ... (Rater wordt als eigennaam behandeld); heren (opschrift op toiletdeur): rater-zip {C}; »dame. Heer:: »heer. heerlijk:: (heel lekker/fijn) guriatjof {I}; heerlijk! (dat smaakt!): quistâselira!. heerlijkheid:: (=pracht) hoggebim {SC}; (iets lekkers) markâs {C}. heermoes:: (=paardestaart: plant) reve-esa {C} (L. Equisetum arvense). heerschappij:: jacispiratso {C}. heersen:: jacie {U}; ~ over: jaciare {K}; (v zaken) k'mamelde {U}; in dit land heerst al twee eeuwen vrede: fes dena šark ef bécân k'mamelde pip lóf perdÿr pÿrs. heerser:: (alg) jacier {C}; (=vorst) monârgt {C}. heersersloos:: jacier-velp {I} (vooral mbt de twee tijdperken in de Spok geschiedenis toen er staatshoofden ontbraken). heerszuchtig:: jacikinn {I}. hees:: (=schor) crôg {I}; ~ spreken (fluisteren: met trillende stembanden): ruvaze {U}. heester:: (=struik) srialyotû {C}. heesterslak:: grûs-limaciy {C} (L. Cepaea nemoralis). heet:: (erg warm) kjupt {I}; (v peper ed) prola {I}; gloeiend ~: bure-kjupt {I}. heetwatertoestel:: (=boiler) boler {C}; (=geiser) hindepip {C; mv= hindepipû}. hefboom:: (=handle) pokiy {C}. heffen:: (lett) jyave {K}; het ~ (lett: heffing): jyavos {C}; (fig: belasting ed) hófe {K}. heffing:: (lett: het heffen) jyavos {C}; (fig: belasting ed) hóf {C}. hefschroefvliegtuig:: (=helikopter) zâlft-zelfÿer |zâl-| {C} (afk= ZZ). heft:: (v mes) criaryt {C}, vasknyfo {C}. heftig:: (=hevig) ÿiy {I; mv=enk}, cÿrâx {I}; (=duchtig/flink) nâšÿ {I}. heftigheid:: nâšÿiy {C}. heg:: (=haag) grûs {C}; [kunstig] gesnoeide ~: snuos {C}. heggedoornzaad:: (plant) fyg-lelder {C} (L. Torilis japonica). heggemus:: prats {C} (L. Prunella modularis). heggerank:: Neeftôs-fleter {C} (L. Bryonia dioica). heggewikke:: hagiy-vycc {S} (L. Vicia sepium). heide:: (begroeiing) mora {S}; (alg: terrein) gruvvâ {C}; (als Spok landschap) môliy {Cef} (heuvelachtig, veel schapen en weinig mensen; typisch overgangsgebied tussen Spok kusten en bergen); zie ook Heidevelden in .heideachtig:: (met het karakter ve môliy) môliy {I}. heideanjer:: jamóta {C} (L. Dianthus deltoides). heideblauwtje:: (vlinder) šifer-lâs {C} (L. Plebejus argus). heidekartelblad:: môliy-rifiy-almuss {C; mv= --almuše} (L. Pedicularis sylvatica). heiden:: (persoon) héder {C}. heidendom:: héderer {A; mv=enk}. heidens:: héderiy {I}. heideveld:: »heide. heidevlinder:: pleko-weðatjen {C} (L. Hipparchia semele). heikikker:: (hei-kikker) jakâm-fors {C} (L. Rana arvalis). heil:: (=geluk) geffal {SC}. heilbot:: bût {C} (L. Hippoglossus hippoglossus). heildronk:: ijerchos {C}. heilig:: sinto {I}. Heilig:: »Avondmaal. heiligen:: (=wijden) (alg) héle {K}; (Erg) drynje {K; gst= drynt; vdw= drynet}. heiligheid:: Zijne Heiligheid (paus): Sacrifiser {N} (afk= Scr.). heiliging:: (=wijding) (alg) hélos {A}; (Erg) drynjos {C}. heilloos:: (=rampzalig) mimðiy {I}. heilzaam:: (=weldadig) ÿrkô {I}. heimelijk:: (=stiekem: wat niet verteld kan worden) neprés {I}. heimwee:: fesértelde {C}; ~ naar je vaderland: trimÿr {SC}; ~ hebben naar: fesértobare luft {U}. heinde:: van ~ en verre: plâksiy ur tariy {C}. hek:: (alg) barera (bârera) {C}; (v gaas; =afrastering) râf {C}; (met scharnieren: om tuiningang af te sluiten) cjola {C}; hij zet een ~ om het weiland (hij rastert het weiland af): do barere kest ef blufk. hekel:: hekkenrecht:: bârera-rigt {C} (het grondrecht v percelen die vóór 1667 aan particulieren toebehoorden). heks:: groller {C}. heksenboleet:: gewone ~: šure-chént {C} (L. Boletus erythropus). heksenkruid:: groot ~: lutt-ardekir {C} (L. Circaea lutetiana). hekwerk:: (=balustrade) irreâ {C; rs= irrete}; (=traliehek: balkon ed) toocheÿ {C}. hel:: (=verdoemenis) hely {SC}; (Erg: Hel, Onderwereld) Xamirâs {N}; loop naar de ~! (donder op!): méte gert tômp! (vulg). helaas:: châfâ = šâfâ {I}; (=ongelukkigerwijze) méniy {I}. held:: (alg) pipperes {C}; (vrnl in [wed]strijd) côldân {C}, wigân {C}. heldendaad:: côldân-painos {C}. heldendicht:: (=sage: typisch Spok/Peg) yzlât {C}; (BUITEN Spok/Peg) côldân-poitiyn {C}. helder:: heldhaftig:: pipper {I}; ~e dood (op slagveld): lemrân {C}. heleboel:: een ~ ...: sakos lef .... helemaal:: (=compleet) cômplett {I}; ~ niet (volstrekt niet): quista nert/noi; (met zijn hele hebben en houden) lef blof ur boert; hij komt ~ (met zijn hele hebben en houden) uit Amerika: do arfine lef blof ur boert rempe ef Ameriy. helen:: (gestolen goed [ver]kopen) silulorerde {K}. heler:: (opkoper v gestolen goed) silufolâ {C}, koffon-niyft-lorerder {C} (pop). helft:: holfe |hofe| {Cef}; door de ~ delen (halveren): holfsperde |hofs..| {K}. helikopter:: (=hefschroefvliegtuig) zâlft-zelfÿer |zâl-| {C} (afk= ZZ). hellen:: helm:: vantân {C}. helmbloem:: rankende ~: avyro-fleter {C} (L. Corydalis claviculata). helmgras:: botsiy {S} (L. Ammophila arenaria); (pijlgras: bep soort in Noord-Spok) kroff-kles {S} (L. Ammophila pilata). helmstok:: (v scheepsroer) lenkzorâ {C}. help:: ~!: cÿrtiy!. helpen:: cÿrtire {K}; iemand met iets ~: cÿrtirare flaju ón rast {K}; (fig: ondersteunen/bijstaan) moie {K; gst= moit; vdw= mót}; het niet kunnen ~ dat ...: ef nert šâftecû, den .../..lira; ik kan het niet ~ dat het regent (als reactie op iemands gezeur over de regen): gress nert šâftecû, den ef bidale. helrood:: koffon-mindefit {I}. hels:: (v kabaal) pytoy {I}. hem:: (pv; 3enk-mnl)
(obj is altijd 2niv indien subj eveneens 3enk-mnl; vgl:) zij ziet ~: eup
zerfe do/zirrel; hij ziet ~: do zerfe zirrel; (rs altijd v 2niv:) Mariy
heeft ~ achtergelaten: Mariy ziyrle afânole; (passief pv voor causatief:)
ik laat ~ het boek lezen; ik geef ~ het boek te lezen: gress trempe-dôe ef
mimpit; (gereduceerde vorm bij vz:) aan ~: óndû = ón do; naar ~ [toe]:
'karadû = helkara do; (concr zaken:) ik kan ~ (= de brief) niet vinden:
gress nert minketecû ef/mittof; (abstr/semc zaken:) de drang om te moorden - ik heb
~/deze (drang) niet: ef njore-forsos - gress nert lelperre kâ[t]. hengel:: (om te vissen) zymk {C; mv= ozymk}; (plant) moziy-snep {C} (L. Melampyrum pratense). hengsel:: (alg) criakrum {C}; (v emmer) vasamâr {C}. hengst:: (mnl paard) aerrf |we..| {C}; (gecastreerd: ruin) quilch {C}; jonge ~ (veulen: mnl paard): vyx {C}. hennep:: henpe {S}. hennepnetel:: gewone ~: Firani-notte {C} (L. Galeopsis tetrahit). her:: ~- en der[waarts]: ânân {I} (=red v ân); van hot naar ~: hâne hennâ {III}. herademen:: (opgelucht adem halen) nâs-ûeme {U}. herademing:: nâs-ûemos {C}. heraldiek:: (=wapenkunde) chutânecur {C}; zie ook Heraldiek in .herbeleven:: nâs-calare {K}. herbeleving:: nâs-calaros {A}. herberg:: mindistiy {C} (tot 1903, daarna: hotel); (klein restaurant [buiten de stad], vaak met pensionaccommodatie) póntel {C}; zie ook Herbergen in .herbergier:: (=waard) póntelat {C}. herbergzaam:: sérterÿ {I}. herbivoor:: (planteneter) kleser {C}. herboren:: kleter-zerfelira {I}. herdenken:: fesmiype {K}. herdenking:: fesmiypos {C}. herdenkingsdag:: (=herdenkingsplechtigheid) fesmiypterrat {C}. herdenkingsplechtigheid:: (=herdenkingsdag) fesmiypterrat {C}. herder:: šarkoû {C; rs= šarkout}. herdershond:: hâpyhurt {C}. herderstasje:: (plant) šarkoû-crót {C} (L. Capsella bursa-pastoris). herdruk:: (alg) nâs-kabi {C}; (nadruk v boek) minkabi {C}. Here:: »heer. hereboer:: (grootgrondbezitter) onba {C}; (rijke boer) hupstkelte |..sk..| = hupskelte {C}. heremiet:: (=kluizenaar) ermitiy {C}. herenigen:: nâs-are {K}, nâs-ququlte {K}. hereniging:: nâs-aros {C}, nâs-ququltos {C}. herexamen:: trije-eksâm = trije-exâm |ks| {C}. herfst:: (=najaar) mondô {C}; merfâ {C} (arch/dl= Centraal-Berref); in de ~, elke ~: mondôtas {III}. herfstschroeforchis:: blakker vogily-huron {C} (L. Spiranthes spiralis). herfststorm:: rikénn {C}. herhaalbaar:: (te herhalen) tâzjet {I}. herhaaldelijk:: (=telkens) hÿet = hÿ-wet {I}. herhalen:: (nadoen) fesdragje {K; gst= fesdragg}; (=overdoen) napaine {K}; dat wat herhaald wordt/moet worden: fesdragjer {C}; napainos {C}; te ~ (herhaalbaar): tâzjet {I}. herhaling:: (alg) tâzjet {Aef}; (het nadoen) fesdragjos {C}; (het overdoen) napainos {A}; (heruitzending: ve radio/TV-programma) nâs-strâlos {C}; voor ~ vatbaar: tâzjet {I}; bij ~ (gedurig: met ongeduld, of v iets onaangenaams) ebljot |..bl..| {I}. herik:: »hederik. herinneren:: zich ~: tâge {Kpr}; ~ aan (doen denken aan): ðôkette ón {K}; die klok herinnert mij/doet mij denken aan een kerktoren: dena kloppa ðôkette eft korda-taris ón gress; iemand ~ aan iets: ef kaftâge rast ón flaju {K} (zorgen dat hij het niet vergeet); je moet hem eraan ~ dat zijn paspoort volgende maand verloopt: tu kaftâgât do ón ef, groft pâs mipiyelira ef pirhertel. herinnering:: tâgos {A}; ter ~ aan iemand/iets: tâgos cÿrtirelira rast/flaju. herkauwen:: (lett) nâs-yache {K}; (fig: v probleem ed) idemaile {K}; ~d dier: nâs-yacher {C}. herkauwer:: (herkauwend dier) nâs-yacher {C}. herkenbaar:: flovustatt {I}. herkennen:: flovuste {K}, qufrete {K}. herkenning:: flovustos {A}, qufretos {A}. herkenningsteken:: flovuste-blâtiy {C}, flovustos {C}; (=code) kote {C}. herkiezen:: nâs-coše {K}. herkiezing:: nâs-cošos {C}. herkomst:: arfiniy {C}. herkrijgen:: (=terugkrijgen) pónze-tÿrt {K}. herleiden:: knÿve {K}. herleiding:: knÿvos {A}. herleven:: nâs-poire {U}. herleving:: nâs-poiros {A}. herlezen:: (=overlezen) nâs-trempe {K}; het ~ (het overlezen): nâs-trempos {C}. hermelijn:: (dier) ÿrxômp {C} (L. Mustela erminea); (bont) erminysa {S}; van ~ gemaakt (hermelijnen): erminysiy {I}. hermelijnen:: (van hermelijn gemaakt) erminysiy {I}. hermelijnvlinder:: grote ~: hupster ÿrxômp-flyddere {C} (L. Cerura vinula). hernemen:: (=hervatten) puttare {K}. herneming:: (=hervatting) puttaros {A}. hernieuwen:: nâs-kletere {C}. hernieuwing:: nâs-kleteros {C}. heropname:: (in ziekenhuis) kaf-nâs-puttos |kAf-| {C}. heropnemen:: (opnieuw opnemen: in ziekenhuis) kaf-nâs-putte |kAf-| {K; vdw= --potter}. heroveren:: quûlpe {K}. herovering:: quûlpos {A}. herrie:: herroepen:: luftrupke {K}. herroeping:: luftrupkos {A}. herscheppen:: qummertere {K}; het ~: qummerteros {A}. herschepping:: (wat herschapen is) qummerteros {C}; (het herscheppen) qummerteros {A}. herschrijven:: (=overschrijven) nâs-stinde {K; vdw= --stindas of regelm.}. herschrijving:: (=overschrijving) nâs-stindos {C}. hersenen:: brenkâ {C}; ("zaagsel") ÿrgiÿtt {S} (pop). hersenpan:: (=schedel) brenkâ-celf {C}. hersenschim:: (=luchtkasteel) totjef {C}. hersenschudding:: brenkâ-bômk {C}. hersenspinsel:: (=verzinsel) miypperos {A}. herstel:: (lett: =reparatie) nios {C}, reparašo {C}; (fig) nios {A}, repareros {C}. herstelbaar:: (te herstellen) nief {I}. herstellen:: (alg) nie {K; gst= nit}; (=repareren) reparere |..ÿje| {K}; (lappen: v schoenen) monche {K; gst= mont}; het ~: nios {C}; reparašo {C}. hert:: hertezwam:: gewone ~: presÿr Ôply-missis {C; mv= --missisa} (L. Pluteus atricapillus). hertog:: vereslytt {C}. hertogin:: vereslytta {C; mv= vereslyttÿ}. hertrouwd:: nâs-marianor {I}. hertrouwen:: (met een andere partner dan de vorige) nâs-marianare armt {U}; (met de/een vroegere partner) nâs-marianare ón {U}. hertshoornweegbree:: fyg prexâ-lofa {C} (L. Plantago coronopus). heruitzenden:: nâs-strâle {K}. heruitzending:: (herhaling ve radio/TV-programma) nâs-strâlos {C}. hervatten:: (=hernemen) puttare {K}. hervatting:: (=herneming) puttaros {A}. hervormd:: (bv: =protestant) reformeriy {I}. hervormen:: (alg) nâs-vobare {K}. hervorming:: (alg) nâs-vobaros {C}; (vrnl religieus) reformašo {C}. herwinnen:: quamptûnare |..nt..| {K}. herwinning:: quamptûnaros |..nt..| {A}. herzien:: (=wijzigen) nâs-zerfe {K}. herziening:: (=wijziging) nâs-zerfos {C}. het:: hetende:: (=genaamd) peiy {III}. heterdaad:: iemand op ~ betrappen: ef drabone rast fes ef flecs. hetzelfde:: (=gelijk) ÿrlikkô {I}; ~ ... als: ef monta ... své. heugen:: het ongeluk heugt me nog: gress fesbarite ef moplariy velk. heuglijk:: (=onvergetelijk) iylftuberiy {I}; (=verheugend) gladoelira {I}. heulen:: ~ met (samenspannen met: de vijand): kuralfe lef {U}; het ~ (samenspanning): kuralfos {A}. heup:: hepfe {C}. heur:: »haar B. heuvel:: kryobiy {Cef}; hoge ~ (=berg): bergo {C}; met bomen begroeide ~: monny {C}; klein ~tje (op môliy): toh {C} (dl= Noord-Liftka/Noord-Brÿr); zie ook Heuvels in .heuvelachtig:: (=heuvelig) kryobiy {I}. heuvelig:: (=heuvelachtig) kryobiy {I}. heuvelland:: kryobiy-šark {C}. heuvellandschap:: kryobiy-šark {C}. heuvelrug:: tolârkÿ {C}. heuvelsein:: (spoorwegen) lârk-sÿn {C}. heuveltje:: »heuvel. heuveltop:: lârk {C}. hevel:: gyf {C}. hevig:: (=heftig) cÿrâx {I}, ÿiy {I; mv=enk}; (zwaar: ziekte/straf/misdaad/ademhalen) lotiy {I}; (als bepaling bij intrans ww dat weersgesteldheid of menselijk gedrag uitdrukt) oras {III}; het waait ~: ef omeleche oras. hevigheid:: orasten {C}. hiaat:: bÿm {C}; (=leemte) kurafartiy {C}. hiel:: (v voet) hyliy {C}. hier:: hierboven:: (in het vorige stuk tekst) kusamifuttof {I}; ~ genoemd[e]: kusami kimor/kimorâx/kimorer (afk= k.k.) (vooral jur; in contracten ed); de ~boven genoemde bepalingen: ef qurtosz k.k..; »bovengenoemd. hierheen:: (hier naar toe) hân {III}. hiermee:: (wat betreft het zojuist besprokene): fes pip serten (afk= f.p.s.). hiernaast:: zat {I}. hiernamaals:: gref {SC}; het ~: ef lelpiru wertlâ {C}. hierom:: (om deze reden) tenne {I} (refereert aan iets dat onmiddellijk voorafgaand expliciet is genoemd). hieronder:: (in het volgende stuk tekst) kusamintof {I}; (wat betreft het zojuist besprokene): fes pip serten (afk= f.p.s.). hiervoor:: (voor dit doel, om dit te doen/bereiken) frópjÿ mittof; (desbetreffend) antrôn {I}; vraag het formulier ~ (voor dit doel) aan: prÿme-gôrse furt ef antrôn fôrmeler. hifi:: hifi {C}. hij:: (pv; 3enk-mnl)
(idioom) ~ ziet Petriy: do zerfe Petriy; Elsa en ~: do Elsa = Elsa ur do; ~
die aardig is: flifados do; ~ die lacht: obezjerelira do; (als samenvatting
v familieleden:) ~, de broer van Elsa: ef do frera rifo Elsa (do is hier een
soort add); (passief:) ~ wordt geplaagd: blul vâpjelije dôe; (consideratief/indirecte
imperatief:) laat ~ het boek [eens] lezen: trempe-dôe ef
mimpit; (verbalisatie:) ~ was het; dat was ~: ef doero; ~ is de dief: ef
zâft doere; ~, mijn broer: kost doerelira frera; ~, mijn vroegere baas: kost
doeror nurp; (benadrukt:) HIJ wil wel helpen: ef doere, té cÿrtiravy iftam;
(algemene bewering, samen met inf:) ~ is er niet voor om zulke karweitjes op
te knappen: ef nert doere beri nie sest qundrés; (arch: met object:) ~
met/en zijn vriendin: ef doere sener frinta; (concr zaken:) ~ (= de schuur)
moet nodig geschilderd worden: ef/mittof mennirre eft lamir verfutos. hoedanigheid:: in de ~ van (op de manier van): zÿtâ {VZ} (betrekking). hoede:: zôr {SC}; onder ~ van: fes ef zôr rifo (afk= f.z.r.); op je ~ zijn: qugmare {U}; ef melde luft ef zôr; wees op je ~!: wencate ef zôr!; onder je ~ hebben (beheren: in opdracht ve ander): stÿrðe {K}. hoeden:: (weiden v vee) crazare {K}. hoedendoos:: ÿršarlot {C}. hoedenmaker:: ÿršar-riffent {C}. hoedenplank:: (=hoedenrek) ÿršar-sÿrt {C}. hoedenrek:: (=hoedenplank) ÿršar-sÿrt {C}. hoedje:: (kapje: zonder rand) ðiynts {C}. hoef:: (v hoefdier) huff {C}. hoefblad:: groot ~: kiygt-lofa {C} (L. Petasites hybridus); klein ~: huff-lofa {C} (L. Tussilago farfara). hoefijzer:: kycve {C}. hoefijzerneus:: (vleermuis) kycve-grûmiyl {C} (L. Rhinolophus); grote ~: hupster kycve-grûmiyl (L. R- ferrumequinum); kleine ~: belt kycve-grûmiyl (L. R- hipposideros). hoefsmid:: kycver {C}. hoek:: hoeksteen:: (lett/fig: stut) mótos {C}. hoekstuk:: (=knik) tegtos {C}. hoen:: (alg) jâlp {C}. hoender:: (alg) jâlp {C}. hoepel:: kruma {C}. hoer:: lofân {C}; tregg {C} (pop); wiff {C} (arch). hoera:: ~!: hurrâ!. hoerig:: (=wulps) trege {I}. hoes:: (v papier: omhulsel) envlôp {C}; (=overtrek) pétempos {C}; (=étui/foedraal) simm {C}. hoest:: hiystos {C}. hoesten:: hiyste {U}. hoeve:: (boerderij) keldus {C}; op een ~: luft eft keldus; (grote boerderij) rens {C}. hoeveel:: kolpert {VR/VG}; ~ inwoners heeft Bôrâ?: Bôrâ lelperre kolpert olimannas?; hij vraagt ~ boeken er in mijn kast staan: do linne, kolpert mimpits meltûs fes kost feldariy; ik weet niet, ~ boeken ik heb: gress nert tiffe, kolpert gress lelperre ef mimpits = (spr) ..., kolpert mimpits gress lelperre ef; ~ krijg je van me? (mag ik even afrekenen?): kolpert zjol? (pop); ~ keer? (hoe vaak?): •ótâ {SX.gst} (vraagsx); ~ keer heeft hij zich vergist?: do errótâ?. hoeveelheid:: ðârlotiy {C}; een ~ zand: eft ðârlotiy rifo pleko. hoeven:: hoezo:: ~ niet? (waarom niet?): brân't {VR} (spr) (= brâ + nert). hof:: (hofhouding) korsamm {C}; aan het ~: korsamÿr {I}. hofauto:: (=hofwagen) kornolac {C}. hofdame:: korsjeus {C}. hoffelijk:: korsamen {I}; (=beleefd) slamestiy {I}. hoffelijkheid:: korsamen {Cef}. hofhouding:: (in "instituut") korsamm {C}; (de personen) tokorsammÿ {C}, korsamm-painos {C} (arch). hofmeester:: (=purser: v schip/vliegtuig) korsarater {C}. hofwagen:: (=hofauto) kornolac {C}. hoger:: »hoog 1. hogerhand:: van ~: (=officieel) ðekmâc {I}; (door een instantie) agrutiy {I}. hogeschool:: (beperkte universiteit) nefuniversitiy {C}; zie ook Hogescholen in .hok:: (ook: =kooi) môlarres {Crs}; (klein kamertje) lômðe {C}; (voor kolen/hout als brandstof) ruk {C}; »hokje. hokje:: (=vakje) tromlot {C}; (klein [houten] gebouwtje) keste {C}; iedereen in een ~ plaatsen (op negatieve wijze indelen vd maatschappij): ef miype nâltiyne tiyns fes eft biy-korfe. hokjespeul:: (plant) boert-plûfer {C} (L. Astragalus glycyphyllos); Deense ~: jakâm-plûfer (L. A- danicus). hol:: Holland:: (westelijk deel van Nelandes) Hôlandes {G}. Hollander:: Hôlando {Cef}. Hollands:: (bv) hôlandes {IIef}; ~e vrouw: Hôlanda {Cef}. hollen:: (=hardlopen) farte-hups {U}; (=rennen; sneller dan farte-hups) inue (nue) {E; gst= inut (nut)}. hologram:: hologramos {C; mv= hologramosz}. holpijp:: (plant) mâsta {S} (L. Equisetum fluviatile). holte:: holaiyn {C}. holwortel:: tôbemt-huron {C} (L. Corydalis bulbosa). homepage:: hoff-pracâ {C}; zie ook Home-pages in .hommel:: lÿr {C} (L. Bombus). homo:: »homofiel 1. homofiel:: homp:: ~ brood: ryx {C}. hond:: (ntr) hurt {C}; (mnl: =reu) hâst {C}; (vrw: =teefje) myl {C}; jonge ~ (puppy): hônt {C}; klein ~je (klein v stuk, maar niet jong): helk {C} (pop); ~ die veel/hard blaft: heldertos {C} (pop); (sprkw) men moet geen slapende ~en wakker maken: stus nert armtmôquât ef verkatos; (sprkw) blaffende ~en bijten niet: scemrelira ebesz sako-zolle ef texo ("schreeuwende vissers houden hun mes op zak"). hondehok:: hurt-celf {C}. hondeleven:: bône-poiros {A}. hondenbelasting:: hurt-jabincos {A} (eig hondenvergunning; bestaat niet in Spok); zie ook Hondenbelasting in .honderd:: pérsa {TW}, tenrân-tenerg {TW} (=72+28); (rekenkundig) pérsa {TW}; (in samenstellingen wordt alleen pérsa gebruikt); (alg entiteit met "100" als kenmerk; ihb bankbiljet v 100  ): apérsa {C}.honderddelig:: (=centesimaal) sentesimalo {I}. honderdduizend:: lôki {TW}. honderdduizenden:: (fig) lôkerst {I}. honderdduizendtal:: alôki {C}; de kosten zijn 200.000 herco (vgl "2 ton"): ef ðôpecc melde ten alôkis. honderden:: (fig) perst {I}. hondeweer:: bône-wónzol {C}. hondsbrutaal:: kainelira {I}. hondsdol:: [hurt-]lôc {I}. hondsdolheid:: hurt-lôc {Cef}; (jagersterm) knerf {C}. hondsdraf:: qulcur {S} (L. Glechoma hederacea). hondshaai:: môntrazen-haje {C} (L. Scyliorhinus canicula). hondskruid:: môliy-brâst {C} (L. Anacamptis pyramidalis). hondspeterselie:: fâkomm-perselle {S} (L. Aethusa cynapium). hondsroos:: [hurt-]paðegtan {C} (L. Rosa canina). hondsrozenspons:: paðegtan-nâf {C}; »paðegtan-nâf SN. hondstong:: (plant) hurt-ingoch {C} (L. Cynoglossum officinale). hondsviooltje:: hurt-vjoly {C} (L. Viola canina). Honduras:: Hôndurâs {G}. Hondurees:: honend:: (=smadelijk) pémah {I}. Hongaar:: Magery {Cef}. Hongaars:: honger:: ~ en/of dorst: verstôlé {C}; ~ en dorst hebben: verstôlée {U}; ~/trek hebben: ef perke lardelira {tdw}; de ~ stillen: lardemflute {U}; iemand die ~ heeft (hongerige): verstôler {C}. hongerig:: lart {II}; zeer ~ en dorstig: blof-verstôlé {I}. hongerige:: (iemand die honger heeft) verstôler {C}. hongersnood:: famiyn {C}. Hongkong:: Hônkôn {G}. honing:: ylsa {S}, my {S} (dl= Lomky/Garos). honingbij:: ylsa-biy {C} (L. Apis mellifera). honingdrank:: (=mede) ylsa-slofaro {S}. honingklaver:: (alg) ylsa-xejafiy |X| {S}; gele ~: kolaylsa-xejafiy (L. Melilotus altissimus); witte ~: blakylsa-xejafiy (L. M- albus); akker~: [agen-]ylsa- -xejafiy (L. M- officinalis). honingraat:: ratiy {C}. honingzwam:: [honinggele] ~: ylsa-chént {C} (L. Armillariella mellea). honorarium:: tâgtsmurf {S}. hoofd:: hoofdartikel:: mennârtycla {Crs}. hoofdcommandant:: (hoge rang bij politie en brandweer) értef cômendantiy {C}. hoofdcommissaris:: (v politie) direkter {C}. hoofddoek:: ~[je]: oâ {C}; (kanten ~, gedragen door een bruid) kélziy {C}. hoofdeiland:: (in Spok) mennileset {Crs}. hoofdelijk:: nurpiy {I}. hoofdgebouw:: mennhuflif {Crs}. hoofdkussen:: pôsk {C}. hoofdletter:: (=kapitaal) mennroji {Crs}; in ~s: lâmennrojior {I}. hoofdofficier:: mennofeserr {C} (een na hoogste officiersrang); voor militaire rangen, zie .hoofdpijn:: nurp-ÿkatle {C}. hoofdrol:: (toneel) lyde-rôl {C}; de ~ spelen (lett/fig): ef merre ef lyde-rôl. hoofdrolspeler:: mennstâgatjen {Crs}. hoofdschudden:: hôslebe {U}; het ~ (geschud met je hoofd): hôslebos {C}. hoofdspoorweg:: mennarânka {Crs}. hoofdstad:: hoofdstuk:: âvlo {C}; (in roman, of toneelbedrijf) molâfti {C}. hoofdverkeersweg:: šarkweg {C}. hoofdweg:: šarkweg {C}. hoofdwerkwoord:: mennpainer {Crs}. hoofdzaak:: jojelkim {C}. hoofdzakelijk:: (=voornamelijk) jojelkimiy {I} (afk= jj.); (=overwegend) na miyparos {A} (afk= n.m.). hoofs:: korsamiy {I}. hoog:: hoogdravend:: (taal) ullât {I}. hooggeacht:: miltef-qupp {I}. hooggebergte:: hardlap-tobergÿ {C}. hooggeboren:: (aanspreektitel) Hooggeboren Heer/Vrouwe X-Y: hooghartigheid:: jaber {A; mv=enk}; (zoals boeren kenmerkend vinden voor stadsbewoners) gótiy {A; mv=enk} (dl= Peg); (=verwaandheid) kugtiy {A; mv=enk}. hoogheid:: morte {C}; Zijne Koninklijke ~: Mortetarpu {C} (afk= Mt.); Hare Koninklijke ~: Morterepir {C} (afk= Mr.), Mortepir {C} (arch/poe). hoogmoed:: dres-cijazutiy {A; mv=enk}; (sprkw) ~ komt voor de val: ef dres-cijazutiy melde futtof ef overcho. hoogmoedig:: (hoog in het hoofd hebbend) dres-cijazut {I}. hoognodig:: (wat ~ gedaan moet worden) lamir {I}; een ~e schilderbeurt: eft lamir verfutos. hoogoven:: smelte-furnako {C}. hoogspanning:: (in Spok officieel meer dan 600 volt) elcrâf {C}. hoogspanningskabel:: rôry {Cef}. hoogspanningsleiding:: rôry {Cef}. hoogstaand:: (=edel) yrsmÿriy {I}. hoogstens:: (op zijn hoogst) vûlt {III}. hoogte:: hardlapiy {C}; een ~ van 3 m: eft hardlapiy rifo 3m; met een ~ van (maat): kaf {VZ}: een tafel van 1 m ~: eft kelbra kaf 1m; (lett) in de ~: hardlap hogorit {III}; op een ~ van: kaf ÿzja rifo; de stad ligt op een ~ van 400 m: ef sÿrt locâteše kaf ÿzja rifo 400m; ter ~ van (geografisch): luft ef pilo rifo (vz-uitdr); op de ~ zijn van (bekend zijn met): tâgare {K}; op de ~ zijn van iets: cÿrme {U}. hoogtepunt:: (belangrijke gebeurtenis) pâlta {C}. hoogtevrees:: hardlapiy-baniylos {C}. hoogvlakte:: nômðe {C}. hoogwater:: (=vloed: tegengesteld v eb) preiptjek {C}. hoogwelgeboren:: (aanspreektitel) Hoogwelgeboren Heer/Vrouwe X-Y: hooibeestje:: (vlinder) fiyreâ-eiter {C} (L. Coenonympha pamphilus). hooiberg:: lelk {C}, marše {C}. hooikoorts:: hôsta-febbe {C}. hooiland:: (grasland bestemd voor hooi) hôster {C}. hooischelf:: ~ neerzetten: ziynðe {K}; het neerzetten van schelven (als werk gezien): ziynðos {C}. hooischuur:: lelk-otôp {C}. hooivork:: (met 2 tanden: in Y-vorm) yflo {C}; (met 3 of 4 tanden) snat {C}. hooiwagen:: (insekt) stippô {C} (L. Phalangium opilio). hooizolder:: (v Peg boerderij) kratjo {C}. hoon:: (=smaad) pémah {Aef}. hoop:: hoorbaar:: nutatt {I}. hoorder:: (luisteraar) nuter {C}. hoorn:: hoornbloem:: gewone ~: Quper-huron {C} (L. Cerastium fontanum ssp. triviale). hoorndrager:: (bedrogen echtgenoot) cucert {C}. hoornen:: (van hoorn gemaakt) jâlðo {I}. hoornpapaver:: gele ~: pleko-pôpfe {C} (L. Glaucium flavum). hoorspel:: nute-stâgos {C}. hop:: (plant) hâp {C} (L. Humulus lupulus). hopeloos:: (=wanhopig) nerajiytiy {I}. hopen:: rajiyte {U}; ~ [op]: espere |..ÿje| [beri] {K}; ~ op: rajiytare {K}; ik hoop morgen te komen: gress espere beri arfine mas = gress rajiyte, den [gress] arfine mas; ik hoop dat hij morgen komt: gress rajiyte, den do arfine mas; we ~ op goed weer: kirro espere quista wónzol = kirro rajiytare quista wónzol; ik spreek de hoop uit dat ...: gress reppe, rajiytelira den ...; stiekem ~ [op] (stilletjes wensen): liycespere [beri] |..ÿje| {K} (met leedvermaak: plezier beleven aan iets wat anderen niet op prijs stellen); ik hoop stiekem op hevige regen bij de demonstratie: gress liycespere eft graviy bidalos lóf ef demonstrašo; het ~ (hoop): rajiytos {A}, esperos {A}. hopklaver:: hâp-durlofa {C} (L. Medicago lupulina). horde:: horen:: horizontaal:: likkô {I}. horloge:: (=polshorloge) criaklop {C}. horlogemaker:: (=klokkemaker) klopparif {C}. hortsik:: ~! (mars!, vooruit!): hihu! (aansporingsroep, vooral tegen trekdieren). horzel:: (alg: hoornaar) sûms {C} (L. Vespa crabro); (ihb) schape~ (L. Oestrus ovis); (ihb) runder~ (L. Hypoderma bovis). horzelvlinder:: sûms-flyddere {C} (L. Sesia apiformis). hospita:: nâlpa {C}. hospitaal:: [militair] ~ (legerziekenhuis): verestâ-hôspitalo {C}. hostie:: hôstiy {C}. hot:: »her. hotel:: (pension: particulier) hotela {C}; (niet-particulier: aangesloten bij een toeristenorganisatie) mindistiy {C}; zie ook Hotels in .hotelwezen:: kulloseren {C}. houdbaar:: (v levensmiddelen) wencatamiy {I}; lang ~: liyrswencatamiy {I}. houden:: houding:: wencatos {C}; (=stand) utiyf {C}; in de ~ staan: hude {U}; het in de ~ staan: hudos {C}. house:: »open 1. hout:: cÿrot {Sef}; (=brandhout) bures {S} (spr); van ~ gemaakt (houten): cÿrot {I}; op ~ lijkend; ~ geworden (zoals een stengel: houtachtig): cÿrotiy {I}; ~ stoken: cÿrotare {U}; een stoomlocomotief die met ~ gestookt wordt: eft cÿrotarelira fradâs; blok ~: blô {C}; stuk afgezaagd ~: krâtstiyn {C}; »houtje. houtachtig:: (op hout lijkend) cÿrotiy {I}. houtbewerker:: présizatjen {C}. houtduif:: vildul-quratjen {C} (L. Columba palumbus). houten:: (van hout gemaakt) cÿrot {I}. houterig:: ~ persoon: olp {C}. houthakker:: axarater {C}. houthakkersgeest:: axarater-nâf = axarater-ÿndvotiy {S} (kruidenbitter v bitter gekruide bosbessenlikeur met whisky-aroma). houthok:: (ook: kolenhok) ruk {C}. houtje:: op eigen ~: na dres ékupiy; blef sener ðÿr léeja[s]. houtknotszwam:: zjol-quf {C} (L. Xylaria polymorpha). houtkrul:: beltpâks {C}. houtnerf:: cÿrot-nerfiy {C}. houtrot:: (vermolmd hout) pesk {S}. houtskool:: oiyg {S}; stuk ~: nestebaros {C}. houtsnijder:: (beroep) vasulftatjen {C}. houtsnijwerk:: vasulftos {C}; ~ maken: vasulfte {K}. houtsnip:: nése {C} (L. Scolopax rusticola). houtsplinter:: triyt {C}. houtvlotter:: rotter {C}, tjâkaer {C}, atertatjen {C} (dl= Peg). houtvoorraad:: (voor 1 winter, om te stoken) dius {C}. houtwesp:: reuzen~: hupster cÿrot-ÿvâna {C} (L. Urocerus gigas). houtzaagmolen:: krâts-môjôl {C}. houtzagerij:: krâts {C}, krâtšâs {C}. houvast:: (lett: grip) éa {C; rs= éte}; (fig) uber {C}. houw:: ritt {C}. houweel:: (=hak) riðât {C}. houwen:: (=hakken) riðe {K}. hoveling:: sértobâ {C}. hozen:: (hard regenen) tiyste {U}. hu!:: (uitroep v schrik) pÿ!. hufter:: (=klootzak; in toenemende vulgariteit:) fék {C}, fras {C}, zestiyc {C}, blof-studer {C}, slâf-krûler {C}; (zowel mnl als vrw). huichelarij:: létos {A}. huichelen:: léte {Upr}. huid:: (=vel) (alg) mut {C}; (vrnl v mens) flaros {S}; van ~ gemaakt: mutiy {I}; van de ~ ontdoen (villen): idemute {K}. huidarts:: (=dermatoloog) dermatolôche {C}. huidig:: (=hedendaags) wyzenn {I}, xny {I}; (wat nu ter sprake komt, getoond wordt ed.) wyzenn {I}; de ~e webpagina: ef wyzenn fiyrk-pracâ (de pagina die nu op het scherm staat). huifkar:: xobina-abôlg {C}. huig:: sfég |svég| {C}. huilbui:: (ook lachbui) tûrg {C}; beginnende ~: tyros {C}. huilen:: (alg) arkette {E}; (=wenen) zatyre {U}; (wolven) wale {U}; ~ om: arkettare {K}; ~ om (bewenen): lâhâle {K}; gauw geneigd tot ~ (huilerig): arkettkinn {I}; op het punt staan te ~; bijna ~: tyre {U}. huilend:: ~/snikkend zeggen of vertellen: pvente {K}. huilerig:: (v stem/klank) flotarûs {I}; (gauw geneigd tot huilen) arkettkinn {I}. huis:: sért {C}; laag ~ zonder verdiepingen (bungalow): rastobos {C; mv= rastobosz}; klein ~je (hut): jerp {C}; ~ aan de kust: xijesért {C}; in/naar ~ (thuis): fesért {III}; het [ouderlijk] ~ verlaten (met de bedoeling niet meer terug te keren): ef jûmpre sért; van het ~ (eigengemaakt, eigen specialiteit): sértiy {I}; wijn van het ~ (=huiswijn): sértiy weinô {S}; ~ en haard: sért ur flecs; (sprkw) het is niet om over naar ~ te schrijven: eft dragatjen nert ripje sener néng furt ef; zie ook Eenzame huizen in .huisbaas:: (=huiseigenaar: iemand die huizen bezit om te verhuren) sért-spâklân {C}. huisdier:: sértbelp {C}. huiseigenaar:: (iemand die het huis bezit waarin hij woont) sértater {C}; (=huisbaas: iemand die huizen bezit om te verhuren) sért-spâklân {C}. huiselijk:: (in huis) sértane {I}; (=knus) kittianer {I}. huiselijkheid:: fesértindos {C}. huishoudbeurs:: sért-farr {C}. huishouden:: huishoudschool:: (alg) paine-koles {C}; (gezien als Spok onderwijsinstituut) Paine-Koles {N}. huishoudster:: korsamm-painera {C}. huisje:: (eenvoudig klein huis) elp {C}. huiskamer:: sértmit {C}. huisknecht:: (bediende) harber {C}, koryrgtâ {C}. huismoeder:: (vlinder) kolai bof-ÿtiner {C} (L. Noctua pronuba). huismuis:: sért-rât {C} (L. Mus musculus). huismus:: urzôg {C} (L. Passer domesticus); een ~ (ong: iemand die altijd thuis zit/zich nooit in het openbaar vertoont): eft mote veldur. huisraad:: (=[in]boedel) sértiynstes {S}. huisschilder:: verfuto {C}. huisspitsmuis:: sért-nes-rât {C} (L. Crocidura russula). huis-tuin-en-keuken•:: (dagelijks/heel gewoon) sértsÿrt {I}. huisvesten:: sérette {K}; ~ bij/in (onderbrengen bij/in): luftpaine tukst |lufp..| {K}. huisvesting:: (=onderdak) sérettos {C}; (het verschaffen v onderdak) zâraje {C}. huiswerk:: koles-togany {C}; je ~ maken: ef paine sener koles-togany. huiswijn:: (=wijn van het huis) sértiy weinô {S}. huiszwaluw:: [jôrm-]zvâlp {C} (L. Delichon urbica). huiveren:: (=sidderen) pakate {U}; (=rillen) laice {U}; ~ voor (fig: terugdeinzen voor): šappe {K}. huiverend:: (vrnl lett) pakat {I}; (vrn fig) gûfren {I}. huivering:: (=siddering) pakatos {C}; (=rilling/siddering) laicos {C}; (fig) šappos {A}. huiveringwekkend:: pakatenniy {I}. huizen:: (wonen: v dieren in een nest ed) hoerke {U}. huizenbeurs:: zléftiyns-farr {C} (beurs gericht op aankoop/verkoop/onderhoud/financiering/inrichting ed ve eigen huis). huizenblok:: tosértÿ {C}. huizenhoog:: (=torenhoog) tary {I}. hulde:: tâgt {C}, šovos {C}. huldigen:: iemand ~: ef qugle tâgt ón rast. hulp:: cÿrtiyr {C}; (=toedoen) painos {A}; ~ inroepen: ef rupke furt cÿrtiyr; met ~ van [iemand]: lef ef cÿrtiyr pai [rast]. hulpbehoevend:: cÿrtiyrblaff {I}. hulpbehoevende:: cÿrtiyrblaffer {C}. hulpeloos:: vypljâce |vyplâce| {I}. hulpje:: (=knecht) yrgtâ {C}, (vrw) yrgtina {C; mv= yrgtinas}. hulpmiddel:: cÿrtiros {C}. hulpvaardig:: cÿrtire-sponûtiy {I}; ~e bejegening: armtganos {C}. hulpvaardigheid:: cÿrtire-sponûter {A; mv=enk}. hulpwerkwoord:: nefpainer = supainer {C}; modaal ~ (taalk: "moeten"/"mogen"/"kunnen"/"willen"): vrôk-nefpainer = vrôk-supainer {C}. huls:: (=koker) cocanâ {C}, beltjéns {C}. hulst:: trimachô {C} (L. Ilex aquifolium). human:: ~ resources: veldur-wÿrtôsta {Cmv}. humeur:: goed ~: welmut {C}; slecht ~: slémut {C}. humeurig:: (aan buien lijdend) rûl {I}; (slecht gehumeurd) pôrtina {I}; (fig: ongenietbaar) epða {I}; ~ zijn (fig: ongenietbaar zijn): epðae {U}. humor:: humor {C}; gevoel voor ~: humor-mybbe {SC}. humoristisch:: humoristise {I}. hun:: hunkering:: rootamðos {A}. hunne:: »hun B. huppelen:: ziylpe {U}. huren:: mite {K}; het ~: mitos {C}; te huur! (als opschrift op woning ed): mitaros!. hurken:: hôke {U}; hij zit op zijn ~ te zingen: do chafoste ur hôke; (gehurkt zitten; op je ~ zitten) ef feldre fes hôkos {C}. hut:: (klein huisje) jerp {C}. huur:: (het huren/huurbedrag) mitos {C}. huurbedrag:: mitos {C}. huurder:: mitatjen {C}. huurkazerne:: mitbûnk {C}. huursubsidie:: mite-jÿšedos {C}. huwbaar:: aziy {I}. huwelijk:: (alg) ÿmarianos {C}; (in Erg-kerk) mariy {C}. huwelijksaanzoek:: demandiy {C}. huwelijksdag:: mariantof {C}. huwen:: ~ met: marianare armt/ón {U} (ón is dt); gehuwd zijn [met]: mariane [ón] {U} (ón is vz). huzaar:: blofer {C}. hyacint:: hyjasent {C} (ihb: L. Hyacinthus orientalis hybride); wilde ~: wuma-kósto {S} (L. Scilla non-scripta); (witte/roze soort) blakker wuma-kósto; (blauwe soort) blotter wuma-kósto. hydra:: groene ~ (zoetwaterpoliep): mesâ hydra {C} (L. Hydra viridissima). hydraulisch:: hydrolise {I}. hydrologie:: hydrolôiy {C}. hyena:: hijena {C}. hygiëne:: hygienn {C}. hypercorrect:: pâlthudelira {I}. hypercorrectie:: pâltquâfos {C}. hypnose:: toessaros {C}; onder ~ zijn (Erg: in trance zijn: ve medium tijdens bep rituelen): ef poire fes ef wâlfyccsoliy. hypnotiseren:: toessare {K}. hypnotiseur:: toessarer {C}. hypotheek:: smurflu'ettos {A}. hypotheekgarantie:: smurflu'ettos-xômarstos {C} (in Spok: verplichte spaarrekening waarvan de bank geld kan afschrijven als iemand zijn hypothecaire verplichtingen niet nakomt). hypothese:: kurazjoffos {A}; als ~ aannemen (poneren): kurazjoffe {K}. hysterie:: hysteriy {C}. hysterisch:: hysterise {I}.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
